•  Mga kuwento tungkol sa hayop - ito ay mgakwento na may katangiang pantao. Kadalasan ito ay tungkol sa isang tuso at sa isang naiisahang hayop
• Mga kuwentong Mahika o Marchen – ito ay mga kuwentong naililigtas ng isang may taglay na mahika ang
  isang tauhang nahihirapan.
• Mga kuwentong Nabelistiko – ito ay mga kuwentong tungkol sa tauhang nagtatagumpay o bayani kahit wala siyang mahika.
• Mga kuwentong Didaktiko at Relihiyoso - ito ay mga kuwentong nangangaral.
• Mga kuwentong Trickster – ito ay mga kuwentong tungkol sa tauhang lagging naiisahan ng kalaban sa nakakatawang paraan.

• Nagpapahiwatig – ito ay pahayag na maaaring sumasalamin sa isang tao o bagay kahit hindi direktang nakikita, nahihipo, o naririnig ang ebidensya nito.

• Nagpapakita – ito ay pahayag na nagpapakita o nagsasaad ng katotohanan.

• Nagpapatunay – ito ay pahayagna nagsasaad ng pananalig o paniniwala. Nagtataglay ng matibay na kongklusyon o pahayag na nagsasaad ng ebidensiya.

• Kapani-paniwala – ito ay pahayag na kapani - paniwala dahil ang ebidensiya ay maaaring makapagpatunay.

•  May Dokumentaryong Ebidensya – ito ay mga pahayag na naitala, nailalarawan, o kaya ay video.

•  Pinatutunayan ng mga Detalye –ito ay mga patunay na detalyeng nakapaloob mismo sa pahayag.
  Halimbawa:
  1. Isa si Dean Fansler sa mga dayuhang nagkainteres sa
  Panitikang Pilipino, katunayan aynailathala niya noong
  1921 ang Filipino Popular Tales.

Pabula - ang pabula o fable sa Ingles ay maiikling babasahing bunga ng mayamang imahinasyon. Ito ay ginagampanan ng mga hayop o mga walang buhay na bagay na may pag-iisip, pag-uugali, at damdaming gaya ng mga tao.

Elemento ng Pabula
Tauhan – ito ang mga tao/bagay/hayop o mga
tauhan kung kanino nakasentro ang mga pangyayari at mga pantulong na tauhan.

Tagpuan/Panahon – ito ang iba’t-ibang lugar sa
iba’t-ibang panahon kung saan at kailan nagaganap ang mga pangyayari.

Saglit na Kasiglahan – inihahanda sa bahaging ito ang mga mambabasa sa pagkilala sa mga
pagsubok o suliranin na darating sa buhay ng mga tauhan sa kuwento.

Suliranin – tumutukoy sa paglalabanan ng
pangunahing tauhan at sumasalungat sa kanya.
Ang tunggalian ay maaring tao laban sa tao, tao
laban sa kalikasan, tao laban sarili.

Kasukdulan – ito ang pinakamataas na uri ng kapanabikan. Dito ipinahihiwatig sa bumabasa ang mangyayari sa pangunahing tauhan, kung siya’y mabibigo o magtatagumpay sa paglutas ng suliranin.

Wakas – tinatawag na trahedya ang wakas
kapag ang tunggalian ay humahantong sa
pagkabigo ng layunin o pagkamatay ng pangunahing tauhan. Tinatawag na melodrama kapag may malungkot na sangkap subalit nagtatapos naman ng kasiya-siya para sa mabuting tauhan.

[ Sanhi ]
ang pinagmulan ng isang pangyayari ang dahilan kung bakit naganap ang isang pangyayari ang motibasyon at layunin bago gawin ang isang pangyayari

Halimbawa:
1. Ang hari ng kahariang ito at ang kaniyang kapatid n ababaeng si Prinsesa Datimbang ay labis na naguluhan sapagkat hindi nila kilala ang namatay na prinsipe.
2.Gumawa ng panibagong utos si Haring Madali nangdahil sa inggit niya sa kapatid.

[ Bunga ]
ang resulta o dulot ng isang pangyayari ang epekto ng naganap na pangyayari ang pahayag na nagsasaad ng kinalabasan ng isang naunang pangyayari.

Halimbawa:
1. Pinagsanib nila ang kaluluwa at katawan ni Prinsipe Bantugan, bunga nito ang muling pagkabuhay ng prinsipe.
2.Nabalitaan ni Haring Madali ang
nangyari kay Prinsipe Bantugan,kaya siya ay nalungkot.

-----------------------------------------------

Dalawang uri ng Tauhan
1. Protagonista
2. Antagonista

Simula – pagbubukas ng kuwento ng buhay ng pangunahing tauhan.

Saglit na Kasiglahan – bahagi kung saan unti-unting lumilitaw ang suliraning kakaharapin ng tauhan at ang pagdagdag ng komplikasyon sa mga pangyayari.

Suliranin – ang pagsubok na pinagdaraanan ng pangunahing tauhan o ang balakid sa kaniyang layunin o mithiin.

Tunggalian – dito nagaganapang paghaharap ng tauhan sa kaniyang suliranin.

Uri ng tunggalian:
Tao laban sa tao
Tao laban sa kapaligiran
Tao laban sa sarili

Kasukdulan - pinakamasidhing pangyayari sa kuwento kung kaya ito ang may pinakamataas na kawilihan.

Kakalasan – pagkalas o paglutas sa suliraning kinakaharap ngpangunahing tauhan.

Wakas – katapusan ng kuwento

Paksang Diwa – pangunahing kaisipan ng kuwento na inihahatid sa mga mambabasa.

Katimpian – masining na paglalarawan sa damdamin.

Paningin – ang perspektibong ginagamit sa pagsasalaysay ng mga pangyayari ng kuwento.

Uri ng paningin
1. Unang panauhan
2. Ikalawang panauhan
3. Ikatlong panauhan

Pang-angkop - mga katagang nag uugnay sa panuring at tinuturinganay tinatawag na pang-angkop. Higit nitong pinagaganda ang mga salitang pinagsasama, sapagkat nagiging masmadulas bigkasin ang mga pinagsamang salita.

Mga uri ng pang-angkop.

a) Pang-akop na “na”– ginagamit itokung sa katinig nagtapos ang salitang panuring, maliban sa titik na n.

Halimbawa:
• Pinakamatagal na kampeyon
• Mabait na anak

b) Pang-angkop na “-g”– ginagamittuwing ang salitang panuring ay nagtatapos sa katinig na n.

Halimbawa:
• Huwarang ama
• Maaawaing anak

c) Pang-angkop na “ng”– Ginagamitito kapag sa patinig nagtapos ang salitang panuring.

Halimbawa:
•Pinakamagandang vinta
•Tabing dagat

Pang-ukol –  

salita o kataga na nag uugnay sa pangngalan at sa iba pang salita sa loob ng pangungusap. Ginagamit ito upang mas umayos angugnayan ng mga salita. Ilan sa mga pang-ukol na ating ginagamit sa, kay, ng, ukol sa/ kay, para sa/ kay, ayon sa / kay, hinggilsa/ kay, tungkol sa/ kay, at alinsunod sa/ kay.

Halimbawa:
• Inilalaan kay Vina ang inaasahang premyong 
   matatanggap sa karera ng mga vinta.
•Hinggil sa nalalapit na karera ng mga vinta ang pinag-
  uusapan ng mga kalalakihan.

Pangatnig - 

mga kataga o salita na nanag-uuugnay sa dalawang kataga, parirala, o sugnay. Ginagamit ito bilang pantulong o pantuwang. Ang mga pangatnig na at at patiay ginagamit sa pagdaragdag ng impormasyon. Ang mga pangatnig na ngunit, bagaman, subalit, at datapwat ay ginagamit sa pagsasaad ng pagsalungat o pagtutol. Ang mga pangatnig na o, ni, at maging ay ginagamit satuwing may ibinubukod o inihihiwalay. Sa pagbibigay naman ng kondisyon ay ginagamit ang mga pangatnig na kung, kapag, at basta. Naghahatid naman ng diwang kinahinatnan ng pangyayari ang mga pangatnig na bungang, kung kaya, at kaya naman. Sa tuwing nagsasaad naman ng kadahilanan ay ginagamitang mga pangatnig na sapagkat, dahil sa, at palibahasa.

Halimbawa:
1. Labis ang pag-asam ni Vinana muling manalo sa karera ngmga vinta ang kaniyangama, ngunit hindi nangyari ang kaniyang inaasam-asam.
2. Mabibili ang halos lahat ng kailangan ni Vina para sa pasukan kapag nagwagi sa karera ng mga vinta ang kaniyang ama.

Ang awiting-bayan ay isang kathang awit na binuo ng isa o pangkat ng mga tao para sa bayan o komunidad. Bunga ng hilig ng mga Pilipino sa mga awitin ang mga ito. Anuman ang kanilang gawin ay may kaakibat na pag-awit. Inilalarawan o sinasalamin nito ang pangaraw -araw na kalagayan ngkomunidad kung saan ito nabuo. Nakapaloob dito ang mga kaugalian, karanasan, trabaho, gawain, at iba pang aspekto ng pamumuhay ng ating mga ninuno.

Dalawang antas ng Wika Batay sa pormalidad
1.Wika o salitang di-pormal (informal) - ginagamit sa
pang-araw-araw na pakikipag-usap. Payak lamang ang mga bokabularyo nito. Simple at maikli rin ang mga pangungusap nito. Ito ay may tonong kolokyal o kaswal, na tila nakikipag-usap lang.

Tatlong uri ng wika o salitang di-pormal
Balbal - Ito ay tinatawag ding salitang pangkalye o slang sa Ingles. Mga salitang karaniwang ginagamit sa kalye at may pansariling kahulugan o koda.

Halimbawa
1.gurang – matanda
2.tisoy – mestizo
3.yosi –sigarilyo
4.Chaka – Hindi maganda (Not pretty)
5.Fes – Mukha (Face)
6.Japorms – Porma (Clothes)
7.Keribels – Kuha mo ba? (Got It?)
8.Keri Pa? – Kaya Pa? (Can you still go on?)

Kolokyal- Ito ay halaw sa mga salitang ginagamit sa pang-araw araw na pakikipagtalastasan. Mga salitang pinaikli o
kinaltasan, mga salitang pinagsama, o pagsasama ng dalawang wika.

Halimbawa
1.kelan – kailan
2.anyare – ano ang nangyari
3.Magjo-join ka na sa party mamaya. (Taglish)
4.Ay Hesus! – aysus!
5.Mayroon – meron
6.Sa akin – sakin
7.Kailan – kelan
8.Bakit? – ba’t?
9.Pinsan – insan

Lalawiganin- Mga salitang natatangi at ginagamit sa mga lalawigan,may kani-kaniyang tono, bigkas, at kahulugan.

Halimbawa
1.magtatanom – magtatanim
2.higdaan – higaan
3.gugma – mahal
4.ditse (ate)
5.sangko (kuya)
6.pasanin (problema)
7.bilot (tuta)
8.tubal (labahin)
9.Gadan – namatay

2.Wika o salitang pormal (formal) - ginagamit sa mga paaralan, pormal na panayam, pormal na pagtitipon, at iba pang kagaya nito. Wika o salitang pormal ang ginagamit sa pagsulat ng mga seryosong publikasyon, aklat, sulating pang-akademya, teknikal, at pang- intelektwal. Piling-pili ang mga bokabularyo nito. Ito ay may tonong pormal sa lahat ng pagkakataon. Mahigpit nitong sinusunod ang tamang
balarila at retorika. Ito ay impersonal, obhetibo, eksakto, at tiyak.

Tatlong uri ng wika o salitang pormal
Teknikal - Ito ay mga salitang ginagamit sa larangan ng agham, sipnayan, teknolohiya, at pangkalusugan. May mga salitang hiram na nabibilang din dito.

Halimbawa
1.Kompyuter
2.Aritmetika
3.Asoge
4.astronomiya
5.legislation o lehislatibo
6.visual basic
7.sosyolohiya
8.debit & credit
9.staff & clef (music)

Pambansa - Ito ay mgasalitang karaniwang ginagamit ng mga manunulat sa aklat na ginagamit sa paaralan,
pamahalaan, at pormal na babasahing pangmadla.
 
Halimbawa
1.ina (hindi nanay o mama)
2.mag-anak (hindi pamilya)
3.kapatid (hindi utol)
4.Anak
5.Asawa
6.Ama
7.Sambayanan
8.Experto

Pampanitikan - Ito ay mga salitang ginagamit sa mga akdang pampanitikan o malikhaing pagsulat at ginagamitan ng masining na wika.

Halimbawa
1.Mag-isang-dibdib
2.kapilas ng buhay
3.pusong 🤬
4.Kapusod – ibig sabihin kapatid
5.Ga-higante – ibig sabihin  malaki
6.Katuwang –ibig sabihin katulong
7.sinisinta - iniibig 
8.humahalimuyak 
9.malasutlang kutis

Mga Tradisyong Kinagisnan ng mga Taga-Bisaya
1.Pamamanhikan Kaugalian ng ating mga ninuno na pumili ng kanilangmapapangasawa na nabibilang sa uri ng lipunang kinabibilangan nila. Ang mga lalaki o binata na nagmula saisang pamilyang mataas ang antas sa lipunan ay maaaring pumili ng babae o dalaga mula sa angkan na katulad nilaang antas sa lipunan. 

2.Ang bigay-kaya o dote ay anumang mahalagang ari-arian na maibibigay ng binata sa dalaga. Maaari itong mangahulugan ngpagbabalik-loob ng binata sa magulang ngdalaga sa maramingtaong pag-aalaga saanak na babae. Isa rin itong paraan ng pagpapakita ng lalaki nakaya niyang ibigay ohigitan pa ang mgapangangailangan ngdalaga at angpamilyang kanilangbubuuin.

Editoryal
●tinatawag ding Pangulong-Tudling
●bahagi ng pahayagan na nagsasaad ng mapanuring 
 pananaw o kuro-kuro tungkol sa isang isyu.
●itinuturing na tinig ng pahayagan dahil dito 
 mababasa ang   paninindigan nila tungkol sa
 isang napapanahong isyu.

Bahagi ng Editorial

1.Panimula- dito binabanggit ang isyu o balitang tatalakayin.

2.Katawan- sa bahaging ito ipinahahayag ang opinyon o kuro-kuro ng patnugot. Maaaring ilahad ito sa pamamagitan ng paglalarawan, gayundin ang pro (pagpanig) o con (pagsalungat) sa isyung tinatalakay.

3.Wakas- dito ipinahahayag ang bahaging panghihikayat o   paglalagom upang mabuo sa kaisipan ng mambabasa ang  pananaw na nais ikintal ng editoryal.


Mga Uri ng Editoryal 
a.Nagpapabatid- ipinaliliwanag o nililinaw ang isang isyu sa hangaring higit na maunawaan ang balita o pangyayari.

b.Nagpapakahulugan- Binibigyang kahulugan ang isang pangyayari o kasalukuyang kalagayan sang-ayon sa paningin o pananaw ng pahayagan.

c.Namumuna- isang hayagang panunuri ngunit di namanpagbatikos tungkol sa mainit na isyu. May layunin itongmagmungkahi sang-ayon sa isyung pinapanigan ng pahayagan.

d.Nanghihikayat- mabisang panghihikayat sa mga mambabasa upang sumang-ayon sa isyung pinapanigan opinaninindigan ng pahayagan.

e.Nagpaparangal o Nagbibigay-puri- nag-uukol ng papuri okarangalan sa isang tao o kapisanang nakagawa ng kahanga-hanga.

f.Nanlilibang- nahahawig ito sa sanaysay na impormal. Tumatalakay ito sa anumang panig ng buhay, kaya’t madalasna nakawiwili ang paksa, nakalilibang sa mambabasa, o naka  pagbabalik ng masaya o maging sentimental naalaala. 

g.Nagpapahalaga sa natatanging araw - tinatalakay nito ang mga pambansang pagdiriwang tulad ng Pasko, Mahal na Araw, Todos Los Santos, Bagong Taon at iba pa.

Paggamit ng Pang-abay nagbibigay turing sa pandiwa, pang-uri, at kapwa pang-abay.

Dalawang uri ng Pang-abay May dalawang uri ng pang-abay na ginagamit sa panghihikayat,ang panang-ayon(tunay, talaga, opo, oo, sadyang,at totoo) atpananggi(hindiat ayaw).