Lisa Raes

Inzake het zwemmen (technisch) zou men meer op veiligheid (of zelfs ‘overleven’) moeten inzetten. In een ondiep zwembad, met warm water, en geen stroming, met nog wat redders langs de kant is het risico eerder beperkt. Wij moesten vroeger in eerste graad school gewoon baantjes schoolslag kunnen zwemmen, en een beetje watertrappelen. Dat is al beter als niets natuurlijk, maar naar mijn mening is dit onvoldoende om voorbereid te zijn op een onverwachte, gevaarlijke situatie waar het kind in terecht komt. Men zou (zoals blijkbaar in andere landen) moeten leren zwemmen met golven, stroming, eb en vloed, met kleren aan, etc.

Ik moet toch concluderen dat de huidige evolutie negatief en polariserend is en we dit dringend zouden moeten aanpakken om het tij nog te keren...

Mvg,

Benoit

Aan de andere kant staan gezinnen die een andere keuze maken voor hun kinderen en die misschien minder het belang van (leren) zwemmen zien.

De kostprijs zal zeker een rol spelen, maar een ouder kan daarin steeds zelf verantwoordelijkheid nemen en de keuze maken om zelf met zijn/haar kind te gaan zwemmen.

De school kan zeker een hulpmiddel zijn, maar mag (op dit moment) niet gezien worden als 'diegene die mijn kind gaat leren zwemmen'.

Zwemmen zit minder in onze cultuur vervat en staat veel meer op de achtergrond dan bijvoorbeeld voetbal. En we mogen het niet te snel afschuiven op de kostprijs of op de beperkte accommodaties. Ik denk dat er, zoals vermeld in het artikel, voldoende alternatieven zijn om zwemmen meer op de voorgrond te brengen en toegankelijk te maken/te houden voor iedereen. Het zal een mentaliteitsverandering vragen van alle betrokken partijen.

Merel

https://www.bruzz.be/onderwijs/na-sterfgeval-zee-redders-kijken-naar-onderwijs-weyts-voelt-zich-niet-aangesproken-2023

Het idee om kinderen ook in open water te leren zwemmen (en niet alleen in een zwembad) is op zich een goed idee. De omstandigheden in een zwembad zijn immers “ideaal en voorspelbaar”; Dit is niet het geval in een plas, meer of zee. Hier krijgt de zwemmer te maken met golfslag, zanderige of glibberige bodem, ongelijkheden op de bodem, temperatuurverschillen in het water, … Het is belangrijk dat deze omstandigheden gekend zijn bij de kinderen. Dit kan je niet theoretisch aanleren maar kan je alleen leren door het aan de lijve te ervaren.

Eindterm 125 is “ De leerlingen voelen zich veilig in het water en kunnen zwemmen.” Betekent dit in de veilige omgeving van een zwembad? Deze eindterm lijkt me breder te gaan dat het zwembad.

Ik begrijp dat praktische kant van open water zwemmen een eerste moeilijk opgave is. De plaatsen waar dit mogelijk is, zijn beperkt, de weersomstandigheden zijn niet voorspelbaar,  het seizoen (temperatuur) waarin dit mogelijk is is kort, er zijn verplaatsingskosten, de tijd van verplaatsing en les is te lang, … . Dus zwemmen in open water, zal voor de meeste scholen niet haalbaar zijn. Misschien een activiteit om te doen op een sportdag?

Daarnaast zouden de kinderen al een minimaal zwemniveau moeten beheersen voor men naar open water trekt. En dat lijkt tegenwoordig al een doel dat moeilijk te verwezenlijken is . Vele kinderen halen de eindtermen niet eens om in een zwembad te zwemmen. De scholen hebben het moeilijk om de nodige zwemlessen aan te bieden, door te weinig budget, tijd, personeel  en vooral te weinig zwembaden  https://www.vrt.be/vrtnws/nl/kijk/2023/09/06/tza-schoolzwemmen-arvato-59932016/

Daar is een duidelijke taak voor de minister van onderwijs weggelegd. In het artikel schuift de minister van Onderwijs nogal vlot de verantwoordelijkheid die het onderwijs heeft in het zwemonderricht,  van zich af.  Is het niet de verantwoordelijkheid van de minister van Onderwijs  om te zorgen dat de scholen de middelen (budget, personeel, toegang tot zwemgelegenheden, …) krijgen om minstens de eindtermen te behalen? Als alle kinderen de eindtermen zwemmen zouden behalen, dan is er al een eerste stap gezet, maar helaas lijkt dit al niet mogelijk met de huidige middelen

Anne-Mie Lenaers, Flllex 2.1

= Dit zijn citaten uit het krantenartikel.

Klopt dat wel allemaal? Wat zeggen de eindtermen nu eigenlijk over zwemmen?

En kunnen mensen steeds minder goed zwemmen? Wat zijn de mogelijke oorzaken hiervan?

De eindtermen zijn als volgt:
1.24

De leerlingen kunnen ongeremd en spelend bewegen in het water.

Kritische bemerking: dit is voor mij een zeer ruime/ weinigzeggende eindterm. We zouden hier nog van oordeel kunnen zijn dat de leerlingen met zwembandjes of materiaal zwemmen waardoor ze zich ongeremd en spelend kunnen voortbewegen in het water. Er staat niet letterlijk in dat de leerlingen moeten kunnen zwemmen.

1.25

De leerlingen voelen zich veilig in het water en kunnen zwemmen.

In deze eindterm staat de letterlijke verwoording kunnen zwemmen. Het is dus een minimumdoel van wat de overheid vindt dat de leerlingen dienen te behalen.

Wat zegt Onderwijs Vlaanderen hier verder over:

Kunnen zwemmen is een basisvaardigheid voor kinderen om in de lagere school te verwerven. Daarom is zwemmen opgenomen in de eindtermen voor het gewoon lager onderwijs. Elke leerling in het lager onderwijs heeft recht op 1 schooljaar gratis zwemmen. Dat betekent dat de school voor elke leerling 1 schooljaar lang de kosten voor het vervoer naar en de toegang tot het zwembad betaalt.

Kritische bemerking: Betalen de scholen voor de leerlingen 1 schooljaar de zwemlessen? Welk schooljaar kiezen de scholen uit om gratis te laten zwemmen? Op welke leeftijd kan je leerlingen het beste aanleren om te leren zwemmen? Is zwemmen iets dat je kan verleren wanneer je het enkele jaren niet doet? En hoeveel dient een leerling gemiddeld te betalen aan vervoer en toegang voor een zwemles?

Uit meerdere wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat vanaf 5 jaar kinderen rijp moeten zijn om te leren zwemmen. Je vindt meerdere artikelen terug op het internet dewelke schrijven dat kinderen het zwemmen kunnen verleren indien ze niet regelmatig gaan zwemmen in de jaren nadat ze net hebben leren zwemmen. Er rust dus een grote verantwoordelijkheid op de scholen om kinderen te leren zwemmen en om dit te onderhouden. Maar vinden we hier ook geen verantwoordelijkheid terug voor de ouders? Dienen zij ook niet regelmatig met hun kind naar een zwembad te gaan?

De prijzen van een gemiddelde zwembeurt zijn verschillend, waardoor hier nog verder onderzoek naar dient te gebeuren. Ook een antwoord op de vraag of de scholen wel degelijk betalen voor één schooljaar zwemmen per leerling, kan ik niet geven.

Indien de mensen minder goed kunnen zwemmen, wat zouden de mogelijke oorzaken kunnen zijn? Doorheen deze padlet lees je dat zwemmen steeds duurder wordt. Ook zijn er lange wachtlijsten voor de privé-zwemlessen van kinderen, wat vroeger veel minder het geval was. Vroeger was het een normale zaak dat je een kind op privé-les stuurde. De prijzen waren democratisch en er waren geen ellenlange wachtlijsten. Er sluiten ook steeds meer zwembaden. Hierdoor is het aanbod beperkter. (zie artikel: Veel scholen schrappen zwemlessen door gebrek aan zwembaden: afgelopen 20 jaar is aantal zwembaden gedaald van bijna 400 naar minder dan 300 | VRT NWS:- woensdag 6 september).

Of is een mogelijke oorzaak van het minder goed kunnen zwemmen van mensen dat de leerlingen minder sportief zijn dan vroeger? Ik vond het bijvoorbeeld vroeger geweldig om te gaan zwemmen met mijn ouders. Bewegen leerlingen van kleins af aan tegenwoordig steeds minder? Wat is de impact van van het digitale tijdperk hierop? Zitten de leerlingen liever achter een scherm dan actief te bewegen? Hier vindt je ook ontzettend veel artikelen over.

En is er een verschil in zwemniveau tussen mensen van Brussel? Vlaanderen? Wallonië? Het antwoord hierop is me onbekend?

Besluit: Volgens mij gaat het zwemniveau bij de mensen er inderdaad op achteruit. Mogelijke oorzaken zijn het beperkte aanbod, de kostprijs, de scholen dewelke minder investeren in zwemlessen, de digitalisering van de maatschappij, de minder actieve leerlingen enzovoort. Maar er zijn nog steeds veel vragen over het thema zwemmen die onbeantwoord zijn en waar verder onderzoek zeker aangewezen is.

Kimmie Polfliet - Flex 2.1

Wat betreft het zwemonderwijs draaien we volgens mij rond in een vicieuze cirkel: de cirkel van ‘te weinig’.

Te weinig zwembaden,

te weinig redders,

te weinig geldmiddelen,

zelfs te weinig plek op de bus…

om zo te eindigen bij te weinig kinderen die kunnen zwemmen.

De eindterm zwemmen is dan nog niet eens zo steng, toch wordt ook deze ‘te weinig’ behaald.

Ik vind dit bijzonder jammer. Niet enkel voor de veiligheid, maar ook omdat kinderen hierdoor het plezier van het zwemmen, van de glijbaan, van een ‘bommetje’ en van ‘een schat opduiken’ missen.

Ik begrijp dat er vandaag veel zwembaden sluiten omdat de kostprijs voor onderhoud, renovatie en verwarming te hoog is. Pijnlijk gevolg is evenwel dat er minder toegang is tot zwemonderwijs op school of ook privé.  

Als de scholen verder moeten rijden naar het zwembad, brengt dit voor de school praktische gevolgen mee, nl. een grotere tijdsbesteding, een hoger kostprijskaartje voor de bus of zelfs te weinig plek op de bus (waardoor niet ieder leerjaar mee kan gaan zwemmen).

Komen de zwembaden in privéhanden, dan wordt het kostprijskaartje afgewenteld op de scholen, waardoor hier te weinig geldmiddelen zijn om op zeer regelmatige basis en met alle leerjaren te gaan zwemmen. Ook het privé zwemonderwijs lijdt hieronder. Zo mogen privé zwemlessen niet doorgaan in de commerciële zwembaden van SportOase. Terwijl een groter aanbod aan zwemonderwijs de maatschappij toch alleen maar ten goede kan komen?

Daarnaast kampen zwembaden ook met een groot tekort aan redders, waardoor deze zwembaden ook steeds vaker voor langere periodes gesloten zijn.

De stad Antwerpen probeert aan dit probleem tegemoet te komen door zelf een eigen opleidingstraject te starten om redders op te leiden. Een mooi initiatief en het zou fijn zijn moest dit initiatief ook doorgetrokken worden naar andere provincies.

Stad Antwerpen gaat zelf redders opleiden om tekort in zwembaden weg te werken: “Zonder redders redden we het niet” (Antwerpen) | Het Nieuwsblad

En ook aan de kust worden oplossingen gezocht voor het tekort aan redders. Zo mogen redders binnenkort ook flexi-jobbers zijn.

(Kust)redder voortaan mogelijk als flexi-job: "Goed nieuws, want zo kunnen we tekort aan redders wegwerken" | VRT NWS: nieuws

We zijn er nog niet, maar hier en daar probeert men de cirkel van ‘te weinig’ toch te doorbreken.

Ook de school kan hier volgens mij toe bijdragen, door consequent met elk leerjaar en op regelmatige basis te blijven zwemmen. Door ‘te weinig’ minstens om te buigen naar ‘voldoende’.

Niet elk kind zal hierdoor een zwemkampioen worden, dit is ook helemaal niet nodig, maar de veiligheid in en rond het water zal verhogen en kinderen zullen hopelijk ook het plezier van het zwemmen opnieuw ontdekken…

Leen Vandendriessche

Alweer dodelijk ongeval in zwemvijver: hoe zwem je veilig in open water? “Nee, brevet van 50 meter schoolslag is niet genoeg”

Een 16-jarige Belgische jongen is dit weekend overleden na een ongeval in een zwemvijver in Duitsland. Een week eerder verdronk ook een 19-jarige jongeman in De Plas in Houthalen. Er gaat helaas geen zomer voorbij zonder verdrinkingsdoden. Vaak is er sprake dat de slachtoffers niet ‘goed genoeg’ konden zwemmen. Maar vanaf wanneer kan je zogezegd ‘goed’ zwemmen? En hoe zwem je veilig in open water? Tom Cocle, zwemcoach en al 24 jaar hoofdredder in Blankenberge, legt uit.

Esther De Leebeeck 31-07-22, 16:36 Laatste update: 31-07-22

Zwemmen in een open meer of in de zee is niet hetzelfde als in een zwembad zonder stroming. Nieuw is die info niet, maar helaas stierven er de voorbije weken toch opnieuw Belgen na een zwempartij in een meer of in de zee. 
“Bij ons is de algemene regel dat als je iemand anders uit het water kunt helpen, je voldoende kunt zwemmen”, zegt hoofdredder Tom Cocle (47). “Je kan dat oefenen met een vriend of vriendin in een zwembad, liefst met kleren aan. Drijf en zwem verder op je rug terwijl je het hoofd van de andere persoon tracht boven water te houden en naar de kant brengt.” 

Als ik de redder de vraag stel of een brevet van 50 meter schoolslag volstaat, moet hij lachen. “Mensen denken te snel dat ze kunnen zwemmen. Wij, redders, hebben het gevoel dat het zwemniveau van de badgasten steeds achteruitgaat. Laat ons zeggen dat een zwembrevet boven 500 meter enige motie biedt om voldoende recreatief te kunnen zwemmen, maar eronder echt niet. Er zijn ook veel jongeren die uit landen komen met een mediterraan klimaat waar ze niet vanaf de kleuterklas zwemles krijgen. Een groot verschil met ons land. En zelfs hier merk je dat scholen in het binnenland minder zwemlessen geven dan scholen aan de kust. De draad moet weer worden opgepikt. Zwemlessen mogen niet vervangen worden, ze dienen als levensveiligheid.”

Gevaren van zwemvijver vs. zee

De redder waarschuwt vooral voor plotselinge temperatuurverschillen in een vijver of meer. “Ik wil jongeren oproepen om niet meer te springen in een zwemvijver, want dat vergroot de kans op hydrocutie (koudeschok).” Ook de 16-jarige jongen die verdronken is, was met een vriend vanaf een steiger de waterplas in gesprongen. “De temperatuur is een levensbedreigende boosdoener. Enkel op het wateroppervlak is het warm, maar vanaf je dieper gaat - en dat gaat heel snel, zeker als je springt - wordt het koud tot ijskoud. Je lichaam gaat als reactie tussenspieren opspannen, de lucht wordt uit je lichaam geduwd, waarna je stemspleet dichtgaat en je niet meer kan roepen of ademen. In de zee gaat water van onder naar boven door stroming, in een meer blijft dat hetzelfde.” 

Zelfs voor ervaren kanaalzwemmers die van Frankrijk naar Engeland zwemmen, is een van de valkuilen de plotse temperatuurwisseling als er een boot passeert, zo vervolgt Cocle. “Die brengt zodanig veel water van beneden naar boven dat zwemmers in ijskoud water terechtkomen. Zoiets kan je alleen overwinnen door training, maar ‘gewone’ zwemmers moeten dat vermijden of ze overleven het vaak niet. Door de schok verstijft je hele lichaam.”

In de zee schuilt dan weer het gevaar in de stroming en golfslagen. “De Noordzee is gekend voor haar vele sterke zandbanken, ofwel bergen zand onder het water. Tussen twee zandbanken ligt een kil (een put) en die zijn met elkaar verbonden door muien, een wateruitlaat of stroming die onder water ligt eigenlijk. Je kan het vergelijken met een bad dat al het water leegzuigt langs één bepaalde kant. Zwemmers die in zo’n muistroom terechtkomen, worden dieper de zee ingetrokken. Je wordt de zee dus ingezogen via een onderwaterrivier.” 

Wie dat voorheeft moet vooral rustig blijven en niet panikeren. “Makkelijker gezegd dan gedaan”, vervolgt de redder. “Maar de tip die ik zwemmers meegeef, is om je schuin te laten meedrijven om zo langs de zandbanken terug te keren. Zwem vooral niet tegen de stroming in terug naar de kust, want de stroomsnelheden kunnen oplopen tot één à twee knopen (één knoop is 1,852 kilometer per uur, nvdr.), terwijl een recreatieve zwemmer amper 0,25 knopen haalt. Met andere woorden: je haalt het nooit van die stroming. Een muistroom herken je trouwens aan korte chaotische golven, terwijl ‘normale’ golven in sets van drie à vijf golven ritmisch achter elkaar komen. Bij golfslagen die daaronder liggen, moet je waakzaam zijn.”

Mijn visie:

Persoonlijk vind ik het leuker om in open water te zwemmen dan in een zwembad omdat je in contact komt met veel natuurelementen.

Dit is iets waar ik zou willen aankaarten. Net zoals ik graag met de lln uit het klaslokaal naar buiten ga om te leren, zou ik dit ook willen voorstellen voor zwemmen, om buiten het zwembad te gaan naar open water.

Enerzijds, zou het onderwijs de lln daarvoor een goede zwembasis moeten aanleren. De zwembasis kan ook al in de turnles aangereikt worden en niet enkel zwembad gerelateerd moet zijn, Bv. via ‘droog training’ waardoor de stap van het contact met het water, in een volgende fase aangereikt kan worden.

Anderzijds, ook verder denken en out-of-the-box, door letterlijk buiten het zwembad in open water te gaan zwemmen met leerlingen van 5de en 6de lj, en secundair.

Vaak is ‘the gap’ tussen het veilige zwembad en in open, buiten water zwemmen te groot voor veel kinderen en jongeren.

Verder, met mijn gezin namen we reeds deel aan The big jump’ voor het promoten van propere open waters en ook het zwemmen in open waters op een veilige georganiseerde manier. Dit kan helpen om kinderen meer vertrouwd te maken met plonsen/zwemmen in open lucht.

Verder kan je als ouder ook Bv. op vakantie elke dag een duik in een meer doen in het land van de 1000-meren of in het zwarte woud of in zee zwemmen of in een zwemvijver bij vrienden (of hopelijk binnenkort ook bij ons :)

Wie zich op vakantie in het zwembad stort, merkt al gauw: een paar baantjes trekken is best vermoeiend. Dat moet toch soepeler kunnen?

Erik van Lakerveld 4 juli 2023, 05:00

Op warme zomerdagen lonkt het verfrissende zwembad of de verkoelende zee. Zeker op vakantie. Maar eenmaal te water blijkt het zwemmen vaak niet zo makkelijk te gaan als gehoopt. Het is meer spetteren dan soepel glijden en voor je het weet ben je buiten adem. Kan dat niet makkelijker?

Blijf op de hoogte

Krijg een melding bij nieuwe Beter Leven-verhalen.

Jazeker, ook de vakantieganger met alleen zijn zwemdiploma’s van vroeger op zak, kan met wat kleine aanpassingen ontspannen zwemmen. ‘De geheimen van de schoolslag kun je in een half uurtje op je vakantie ontdekken’, zegt oud-olympisch zwemmer Johan Kenkhuis. ‘En daar wordt zwemmen leuker van.’

Over de auteur

Erik van Lakerveld schrijft sinds 2016 over olympische sporten als schaatsen, atletiek en roeien.

Als lid van de estafetteploeg op de 4x100 meter behaalde Kenkhuis in 2004 zilver op de Olympische Zomerspelen van Athene. Als specialist op de vrije slag beheerst hij de borstcrawl tot in de puntjes. Maar hij heeft ook kijk op de uitdagingen van minder getalenteerde zwemmers. Sinds 2017 bestiert hij een eigen zwembad, SwimGym in Amsterdam, en begeleidt daar mensen van allerlei slag.

Veel mensen komen naar zijn bad om de borstcrawl te leren. ‘Dat is vanuit de topsport het koningsnummer. Het ziet er fraai uit en het heeft aanzien’, zegt Kenkhuis. Maar helaas: de borstcrawl is te ingewikkeld om vanaf papier aan te scherpen. ‘Daar moet je een paar maanden onder begeleiding aan werken’, zegt Kenkhuis. Hij hanteert er drie maanden met twee sessies per week voor.

Typisch Nederlands

Anders is dat voor de schoolslag, want die manier van zwemmen kan iedereen die ooit zijn A-diploma heeft gehaald. Dat is overigens typisch Nederlands. In veel andere landen wordt juist de borstcrawl als basisslag aangeleerd. Vaak zijn de zwemmers die zo jaloersmakend gladjes door het hotelzwembad glijden dan ook geen landgenoten.

Nederlanders kunnen dus doorgaans heel behoorlijk uit de voeten op de schoolslag, maar tegelijkertijd is er nog veel aan de gemiddelde uitvoering te verbeteren. ‘Stroomlijnen’, zegt Kenkhuis – en dat bedoelt hij letterlijk.

‘De schoolslag wordt aangeleerd vanuit de gedachte dat je moet kunnen overleven. Daarom leer je met je hoofd boven water te zwemmen’, legt Kenkhuis uit. Dat is slim voor wie zonder proesten of verslikken naar de kant wil kunnen komen, maar efficiënt is het niet. Je hoofd weegt al gauw 5 kilogram en in het constante gevecht tegen de zwaartekracht verspil je veel energie. Als je ontspannen wil zwemmen moeten de haren nat, want met het hoofd onder water is het veel gemakkelijker.

‘Als je in uitgestrekte positie bent, dus met de armen naar voren en de benen tegen elkaar, dan moet je recht naar beneden kijken in het water. In die houding kun je lang doorglijden’, zegt Kenkhuis. Dat doorglijden is de crux: het maakt je sneller, het spaart kracht en je kunt het moment benutten om te ontspannen. ‘Je hoeft tussen de slagen door even niets te doen.’

Therapeutisch

Dat moment van uitgestrekt door het water zweven met ondergedompeld hoofd heeft volgens Kenkhuis bijna iets therapeutisch. De harde geluiden die boven het wateroppervlak weerkaatsen worden gedempt. ‘Je bent afgesloten van de prikkels om je heen. Het kan je helemaal rustig maken.’

Een tip van Kenkhuis daarbij: koop een zwembrilletje. ‘Het is fijn om onder water goed te kunnen kijken. Dat maakt het veel prettiger zwemmen.’

Met mond en neus onder water dient zich wel een uitdaging aan: ademhalen. Ongeoefende zwemmers hebben de neiging om hun adem onder water in te houden. Bij het inzetten van de armslag, als het hoofd weer boven komt, wordt zo snel mogelijk uit- en ingeademd. ‘Dat is in feite een soort hyperventilatie’, zegt Kenkhuis. Het lichaam kan bij zo’n slordige ademhaling niet voldoende zuurstof opnemen en binnen een paar slagen ben je buiten adem.

Een hardloper of een fietser blijft tijdens een inspanning gewoon doorademen. Soms wat sneller, als het hard gaat, maar niemand houdt de adem telkens een paar seconden in. In het zwembad zou het niet anders moeten zijn. ‘Je wilt een zo natuurlijk mogelijk ademhalingspatroon.’

Zingen onder water

De truc is om onder water, tijdens het glijmoment, ongeveer voor de helft al uit te ademen. Om dat gecontroleerd te doen adviseert Kenkhuis zijn leerlingen om in het water te neuriën of te zingen. ‘Zo kun je via je stem op een rustige manier je lucht kwijtraken.’ Eenmaal met het gezicht weer boven water is er alle tijd om verder uit te ademen en weer een goede hap lucht te nemen voor de volgende slag.

Voor veel mensen is het al een tijd geleden dat ze echt baantjes hebben getrokken. Zeker bij twintigers en dertigers heeft Kenkhuis het idee dat de vaardigheden van de zwemles zijn weggezakt. Gek is dat niet. Vaak blijft de waterpret op vakantie beperkt tot een klein stukje zwemmen, de meeste vakantiegangers drijven vooral in het zwembad. Dat is meer badderen dan zwemmen.

Om van de schoolslag te kunnen genieten is meer inzet vereist. ‘Vergeet de actieve beenslag niet’, waarschuwt Kenkhuis. De armslag is bij de schoolslag eigenlijk van ondergeschikt belang. De meeste snelheid maak je door het ferm sluiten van je benen. ‘Daarmee kun je je voortstuwen. Doe dat niet te slap. Geef jezelf echt een slinger. Het is vaak even oefenen, maar als je het kunt is het een mooie opmaat naar de borstcrawl.’

Kritische bespreking artikel zwemmen

Minder moeite doen en toch verder zwemmen: zo haal je meer meters uit je schoolslag

1)        Inhoudelijk: het artikel handelt over zwemtechniek en de auteur gaat langs bij oud-olympisch zwemmer Johan Kenkhuis om tips te krijgen voor een betere zwemtechniek.

Het artikel haalt daarbij kort enkele positieve en negatieve kenmerken van zwemmen aan:

-          Zwemmen is best vermoeiend (maar is dat echt zo?)

-          Zwemmen is verfrissend en verkoelend

-          Zwemmen kan nog leuker worden met de juiste techniekbeheersing

-          Niet alle zwemtechnieken zijn even eenvoudig aan te leren of bij te schaven

-          Bij goed zwemmen gaat het over gestroomlijnd zwemmen en niet-tegennatuurlijke bewegingen of houdingen aannemen in het water (bijv. geen adem inhouden onder water, of hoofd boven water houden)

-          Zwemmen is therapeutisch; minder prikkels van buitenaf, helemaal tot rust komen

-         

2)        Opmerkelijk:

a.        In Nederland wordt de schoolslag als basiszwemslag aangeleerd, terwijl in vele andere landen de borstcrawl als basisslag wordt aangeleerd.

b.        De schoolslag wordt aangeleerd vanuit de gedachte dat je moet kunnen overleven.

c.         Zwemmen is voornamelijk ontspanning en geen inspanning (tussen de slagen door hoef je even niets te doen)

d.        Koop een zwembril: dat maakt zwemmen veel prettiger

e.        Veel mensen zwemmen na hun studies veel minder; hun vaardigheden kwijnen weg

3)        Kritische blik:

Veel artikels over zwemmen handelen over de gevaren van het niet kunnen zwemmen, over mensen/kinderen die verdrinken omdat zij bijvoorbeeld overmoedig in het (zee)water gaan of omdat ze niet goed kunnen zwemmen. Dit artikel handelt deels over hoe zwemmen nog leuker kan worden en over hoe belangrijk het is dat je de juiste zwemtechnieken krijgt aangeleerd tijdens je leerjaren op school.

De geïnterviewde vindt het jammer dat veel te weinig mensen hun zwemtechniek onderhouden en spreekt met passie en liefde over zwemmen, over hoe het nog leuker zou kunnen zijn.

Badderen is niet zwemmen, maar ben je dan tijdens je vakantie, in dat idyllische privézwembad aan de vakantiewoning of hotel, het aan jezelf verplicht om baantjes te zwemmen? Ja en neen. Als dat gebeurt met een foute techniek, is de pret er te snel uit en wordt het meer een inspanning dan een ontspanning. Als de techniek juist zit, kom je automatisch meer tot rust.

Als schoolslag zo veel meer techniek en lichaamsbeheersing vereist dan borstcrawl, waarom wordt er dan in Nederland niet gekozen voor een eenvoudigere borstcrawl?

Staat de zwemles echt synoniem voor een les ‘overleven in het water’ of mag er meer de nadruk gelegd worden op pret en ontspanning?

En wie controleert of de juiste zwemtechnieken worden aangeleerd? Wij als FLLLEX-leerkracht mogen na het behalen van het diploma lessen LO geven, maar zonder een perfecte technische beheersing van de zwemtechnieken lijkt me dit geen goed idee.

En hoe hou je je technische kennis op peil? Moet er zoiets bestaan als een terugkommoment, zoals dat nu al het geval is bij een rijbewijs, of ben je dan als overheid te sterk regulerend bezig?

Dirk Robyns - FLLLEX 2.1

Wereldwijd is zwemmen de op twee na belangrijkste accidentele doodsoorzaak, met volgens de WHO in 2019 bijna een kwart miljoen overlijdens wereldwijd. Dit is een enorme schok voor mij. Hoe komt dit? Is het puur door onwetendheid? Want zelfs de meest ervaren zwemmers kunnen verrast worden door een stroming. Wat kunnen we er aan doen?

Jan Bourgois (hoogleraar aan de UGent), pleit voor meer aandacht voor VEILIG zwemmen. Zowel in de scholen als in de sportclubs zou de aandacht niet enkel moeten gaan naar leren zwemmen, maar ook naar veiligheid in en rond het water. Waarom in scholen en sportclubs? Het zijn vooral jongeren die onbezonnen gaan zwemmen zonder het kennen van alles risico’s. En dat lijkt mij inderdaad een goede oplossing. Leer de jongeren dat ze niet mogen panikeren, maar op hun rug moeten gaan liggen. Dat ze rustig het water ingaan om hun lichaam te laten wennen aan de kou. Zeg dat ze best nooit alleen in open water gaan zwemmen. Of dat wanner je iemand in nood wil helpen, dat je dan best niet zelf in het water springt.

Dus door meer aandacht voor veiligheid in en rond het water zouden veel ongevallen vermeden kunnen worden.

Katrien Weckx

Telkens als ik dit lees of hoor op de radio, denk ik: "Hoe kan het zijn dat er zoveel kinderen en vaak ook nog volwassenen verdrinken. Is het omdat er geen aandacht besteed werd aan de zwemlessen, er geen mogelijkheid was op school, de wachtrijen te lang of te duur. "

Het is zeer triest dat dit zo vaak gebeurd. Ik moet eerlijk zeggen dat als ik zie dat kinderen alleen in het zwembad, zee of zwemvijvers zitten, spelen of zwemmen. Het is ook zo snel gebeurt en de kracht van water is niet te onderschatten.

Kortom zeer belangrijk om voldoende aandacht aan te besteden.

Romana Swinkels - Flllex 2.1

Heel duidelijk zou je denken: de zwemleerkrachten zijn verantwoordelijk voor de kinderen tijdens de zwemlessen.

Maar is het zo simpel? 

Want als je kijkt naar de reconstructie van de feiten valt er wel wat meer over te zeggen.

Er zijn die middag 40 kinderen in het zwembad, voor 3 zwemleraars.  De klasleerkrachten werden reeds eerder verzocht om “gewoon aan de kant” te zitten wegens te veel afleiding.

Het slachtoffer die dag is een Syrisch meisje van 9.  Ze spreekt de taal (helemaal) niet, kan niet zwemmen en is een beetje overenthousiast voor wat betreft in het diepe te willen gaan zwemmen.

Natuurlijk zijn de zwemleraars verantwoordelijk om alle kinderen in het oog te houden, en al zeker degene die niet kunnen zwemmen.

Als ouder van het slachtoffer wil je uiteraard duidelijkheid en schuldbekentenis, je wil een verantwoordelijke.

Maar hoe zit het met de verantwoordelijkheid van de zwemleraars?  Zijn enkel zij verantwoordelijk voor een kind dat én niemand verstaat, én niet kan zwemmen én  zelf zich niet aan de afspraak houdt om niet in het diepe te gaan?

Is het ook niet de taak van de ouders om ervoor te zorgen dat een kind op een bepaalde leeftijd zich “weet te redden” in het water.  Ik spreek nog niet over kunnen zwemmen.

In het artikel gaat het over een meisje dat op 9 jarige leeftijd nog nooit in het water is geweest…

Dat brengt ons op een andere discussie: kan een LO-leerkracht verantwoordelijk worden gesteld voor het leren zwemmen van een ganse klas kinderen?  Of is dit eenvoudig niet haalbaar qua tijdsbesteding, grootte van de groepen, begeleiding, …?

Mag een LO-leerkracht de zware verantwoordelijkheid opgelegd krijgen om een grote groep kinderen, alleen (of met begeleiding), op slechts enkele uurtjes die ervoor beschikbaar gemaakt worden te leren zwemmen?  Zonder medewerking van ouders die hun kind extra laten oefenen?

Men leert toch ook niet lezen door hieraan 2 uur per week te besteden, zonder extra oefening buiten uit?

Waarom zou men dan wel mogen verwachten dat enkel de school, enkel de LO-leerkracht verantwoordelijk is om een ganse klas kinderen op enkele uurtjes te leren zwemmen én deze dan nog verantwoordelijk stellen voor het geval dit niet lukt bij iedereen?

Een niet zo simpele discussie lijkt me!

Tiny - Flllex 2.1

Het antwoord op deze vraag lijkt mij overduidelijk: JA! Waarom? Geen idee, zwemmen is nu eenmaal iets wat je moet kunnen in je leven. Het kan je veiligheid bieden in verschillende situaties maar het zorgt evengoed voor immens veel plezier!

Meerdere scholen schrappen een groot deel van hun zwemlessen, maar waarom?

Als je als school 'zelfredzaamheid in het water' als eindterm opgeeft, hoor je hier dan ook niet de tools voor aan te bieden? Verwachten dat een kind kan zwemmen zonder ooit het water te betreden is als ervan uitgaan dat een kind vanaf dag 1 kan lezen.

Aan de ouders de boodschap geven dat ze hun kind buiten de school uren moeten leren zwemmen vind ik niet correct.

Een kind hoort niet het huiswerk te krijgen 'leer zwemmen'. Kinderen horen buiten de schooluren bezig te zijn met hobby's en sporten die zij zelf verkiezen.

Kaat Hendrickx

Helaas sluiten ze het artikel ook af met melding dat er verschillende zwembaden sluiten (omwille van verbouwingen). Maar de zwembaden zijn ook zeker niet meer goedkoop, waardoor het ook niet meer betaalbaar is voor iedereen.

Ik denk dat er nog verschillende werkpunten zijn voor het zwemonderwijs. Zo moeten we bewuster werken rond de verschillende soorten waters waarin we kunnen zwemmen. Maar ook aan de toegankelijkheid is er nog werk, hier gaat het dan over het aantal zwembaden en de prijs ervan.

Hannelore Creemers

In dit artikel spreekt men over het feit dat minder schoolkinderen kunnen zwemmen. Ik vind dit nogal kort door de bocht in dit artikel. Waarop hebben ze zich om dit besluit te trekken? Is dat echt zo? Was dat vroeger echt anders? Kan het alleen de verantwoordelijkheid zijn van de school om kinderen te leren zwemmen? Op de school waar ik les geef krijgen de leerlingen van de lagere school 8 uren zwemles over een periode van 8 weken. Is dit voldoende om te leren zwemmen? Moet het ook niet op andere momenten in het schooljaar geoefend worden? Als ik naar mijn eigen ervaring kijk als kind en naar mijn eigen kinderen, dan bemerk ik toch dat het een combinatie is van wat kinderen leren op school en wat je thuis doet als ouders met je kinderen. Zoals het ook met andere vakken op school gaat, daar is er ook nog huiswerk en begeleiding van ouders om leerstof in te oefenen. En nu gaan kinderen vaak al naar zwemlessen (of watergewenning) vooraleer ze zwemlessen op school krijgen. Of moet er een betere communicatie zijn tussen de school en de ouders? Maar dan heb je inderdaad ook nog wel de kostprijs van zwemmen als kinderen dit extra nog zouden moeten inoefenen. Of zou er toch nog meer financiële ondersteuning moeten komen vanuit de overheid? Stof tot nadenken.

Inge Lefever

_{Toen ik dit artikel opzocht kwam ik enorm veel artikels tegen over verdronken kinderen. Dus ik denk dat het wel duidelijk is dat zwemlessen verplicht zouden moeten zijn. Op die manier zouden veel ongevallen vermeden kunnen worden. Ik begrijp wel dat natuurlijk niet elke ouder zwemlessen kan betalen en daarvoor moet dus een oplossing gezocht worden. Het voorbeeld in dit artikel vind ik een goede start. Gratis zwemlessen die door de gemeente aangeboden worden.}

_Indra

Ikzelf vind het jammerlijk dat zwemlessen op school in het algemeen niet voldoende voorkomen. Zeker nu is vastgesteld dat kinderen hun zwemvaardigheid erop zijn achteruit gegaan omwille van de coronapandemie, lijkt het mij dat deze ‘achterstand’ net zou moeten ingehaald worden.
Ik ga dus wel akkoord met de experten die aan het woord komen in het artikel. Scholen zouden hieraan meer aandacht moeten besteden. Niet alleen het zwemmen zelf, maar ook de gevaren die erbij komen kijken om zelfredzaamheid te bevorderen. Het zit zich vaak ook in de ‘kleine’ dingen, zoals het feit dat scholen heel mild zijn wat de beoordeling van kinderen hun zwemcapaciteiten betreft. Dit is iets wat makkelijk aan te passen is. Ik denk ook dat er zeker mogelijkheden zijn om een beleid toe te passen dat scholen verplicht om waterveiligheid op te nemen en aan te pakken, zoals het artikel suggereert.
Ook een actieplan lijkt zeker mogelijk, waar de zwemveiligheid van mensen als prioriteit wordt beschouwd. Ook hier worden kansarme jongeren bereikt. Het lijkt me mogelijk, omdat men al zo’n actieplan hanteert in Nederland.  

De initiatieven die aan bod komen in het artikel (‘Swim Safe’ en zwemclub ‘De Badlakens’) vind ik prachtige initiatieven, die deze problematiek aanpakken en dus een pleister op de wonde bieden. Al blijft het een probleem en is het jammerlijk dat we steeds afhankelijker worden van initiatieven van ouders en / of vrijwilligersorganisaties om dit probleem aan te pakken (zoals dat het geval is bij zwemclub ‘De Badlakens’.

Jonas Maes

Kirsthe

Karo

Op school merken we op dat veel kinderen met hun familie nooit (kunnen) gaan zwemmen. Hierdoor moet er op school veel meer en langer aandacht gegeven worden aan waterdurf en waterwennen in plaats van het zwemmen zelf te kunnen aanbieden. Je merkt dan ook een heel groot verschil tussen de leerlingen die buitenschool soms gaan zwemmen en de leerlingen die dit niet doen. Differentiatie in je zwemlessen is dus een grote must, maar vaak niet vanzelfsprekend.

Met onze school hebben we wel het geluk dat de leerlingen de kans krijgen om gedurende het volledige schooljaar om de week te gaan zwemmen, in vergelijking met veel andere scholen is dit ongelooflijk veel.

Aan de andere kant heb je de buitenschoolse zwemlessen. Hier zijn ontzettend lange wachtrijen. De groepen per leerkracht wordt elk jaar groter om toch zoveel mogelijk mensen de kans te geven om te komen zwemmen. Maar nog steeds zijn er ook veel kinderen die hier niet de kans toe krijgen.