Γεγονότα που θέτουν σε δοκιμασία την ψυχανθεκτικότητά μας μπορεί να είναι: η αλλαγή τόπου διαβίωσης, η απώλεια της δουλειάς, η ασθένεια, μια καταστροφή (φυσική ή μη) ή ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου. Σε τέτοιες περιπτώσεις αν σκεφτόμαστε συνεχώς τα προβλήματα, αντί για τις πιθανές λύσεις μετατρεπόμαστε (λιγότερο ή περισσότερο) σε θύματα των καταστάσεων,  νιώθουμε αβοήθητοι ή στρεφόμαστε σε ανθυγιεινές συμπεριφορές όπως η κατάχρηση αλκοόλ και ουσιών, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσουμε τη δύσκολη κατάσταση.

Παράγοντες κλειδιά μετά από κάποιο δύσκολο (λιγότερο ή περισσότερο καταστροφικό) συμβάν είναι συχνά:

-το να νιώθει κάποιος ασφαλής και να είναι ήρεμος,

-να αισθάνεται πως έχει πρόσβαση σε υποστηρικτικές υπηρεσίες (βιοϊατρικές, κοινωνικές, ψυχολογικές) &

-να ανακτά σιγά-σιγά μια αίσθηση ελέγχου. 

- Κι ένα βήμα παραπέρα:

Η Elizabeth Kubler Ross είπε:   ένας άνθρωπος μπορεί να ζήσει 1 μήνα χωρίς τροφή, 1 εβδομάδα χωρίς νερό, λίγες μόνο ώρες χωρίς ελπίδα!

Συνακόλουθα και για την ψυχοανθεκτικότητα είναι σημαντική η αίσθηση της ελπίδας. Ακόμα και τις πιο τραγικές στιγμές, λέμε την αλήθεια, δεν στερούμε όμως ποτέ την ελπίδα. 

Στην ανάκτηση της αίσθησης ελέγχου, που αναφέρθηκε παραπάνω, συμβάλει πολύ η (όποια) παροχή βοήθειας σε άλλους σε ανάλογη θέση.

Επίγνωση: Ψυχική ανθεκτικότητα σημαίνει προσαρμογή και διαχείριση

Δεν σημαίνει: δεν συναντάω αντιξοότητες στη ζωή, αλλά σημαίνει τις αποδέχομαι σαν μέρος της ύπαρξης, της ζωής. Δεν με παραλύουν και τελικά τις διαχειρίζομαι. Πονάω, νιώθω άγχος, θρήνο, αλλά παραμένω λειτουργικός/η. Δεν είμαι αλώβητος, ούτε υπομένω μόνος, ούτε μένω απαθής. Συμμετέχω, συνεργάζομαι, υποστηρίζω και υποστηρίζομαι. Παλεύω και αντέχω. Το άγχος, η κατάθλιψη, η όποια ψυχική δυσκολία ή διαταραχή είναι δυσκολότερο να με καταβάλει. Ακόμα και τα σωματικά προβλήματα (π.χ. τραυματισμοί) έχει βρεθεί πως έχουν καλύτερη πρόγνωση αν το άτομο (αλλά και το περιβάλλον του) έχει ενισχυμένη ψυχοανθεκτικότητα.

Απλά βήματα για την ανάπτυξη  της ψυχικής ανθεκτικότητας:

·         Αναπτύξτε κοινωνική υποστήριξη, φιλίες, παρέες.  Για τις καλές και τις δύσκολες στιγμές. Συναναστραφείτε με ανθρώπους που σας βοηθούν να βελτιώσετε την αυτοπεποίθησή σας και τις ικανότητες δημιουργικής επίλυσης προβλημάτων.

·         Δώστε αξία στην κάθε μέρα σας. Δεν  μπορούμε να δώσουμε μέρες στη ζωή, μπορούμε όμως πάντα να δίνουμε ζωή στις μέρες μας. Θέτετε εφικτούς στόχους για να αυξάνεται την αυτοπεποίθησή σας και συνακόλουθα το αίσθημα ασφάλειας, τελικά: την ψυχική σας ανθεκτικότητα. 

·         Αξιοποιείστε την εμπειρία. Πολλές δύσκολες καταστάσεις έχουν συχνά κοινά σημεία με παλιότερες εμπειρίες. Χρησιμοποιείστε το αυτό προς όφελός σας. 

·         Να βλέπετε τα πράγματα όσο πιο θετικά γίνεται. Ουδέν κακό αμιγές καλού, στο τέλος – τέλος.  

·         Να προσέχετε τον εαυτό σας. Είναι το μοναδικό πολεμικό άτι που έχετε για να ανταπεξέλθετε στην ζωή. Δώστε σημασία στα χόμπυ σας και γενικά στην αναψυχή σας. Φάτε ποιοτικά, πιείτε σωστά, ξεκουραστείτε, περάστε καλά. 

·         Ζούμε σε ένα κόσμο που έτσι κι αλλιώς αλλάζει συνεχώς. Δεν είναι υποχρεωτικά κακό. Μπορεί να είναι και ευκαιρία για βελτίωση/ανέλιξη.

·         Μην διστάσετε να αναζητήσετε (επαγγελματική ή άλλη) βοήθεια όταν αυτό απαιτείται.  Δεν είναι ένδειξη αδυναμίας, το αντίθετο.

Σώμα και ψυχή πηγαίνουν χέρι-χέρι. Ενδυναμώστε τα, κρατήστε τα υγιή με σωστή, συνεχή φροντίδα και τα δύο. Θέλει υπομονή κι επιμονή. 

• Προβληματισμός: Πώς μπορεί το σώμα να στηρίξει την ψυχή (την ψυχική μου δύναμη) και αντίστροφα; 

• Ανατροφοδότηση: Αν σε δύσκολες ψυχολογικά εποχές φροντίζω να κοιμάμαι και να τρέφομαι καλά μήπως θα τα καταφέρω καλύτερα;

• Ενέργεια: Από αύριο κιόλας θα φροντίζω περισσότερο (και υγιεινότερα) το σώμα μου και την ψυχαγωγία μου. 

*

(απόσπασμα από το βιβλίο/σεμινάριο: Δεξιότητες Ζωής, Λ.Α. Βλαχόπουλος, εκδ. Νότιος Άνεμος)