ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาชั้นปีที่ 6 โรงเรียนบ้านโนนราษีฝางวิทยา 

#แผนการสอน การเรียนรู้วิชาพระพุทธศาสนาเรื่อง สติ สัมปะชัญญะ โดยใช้หลักอริยสัจ 4 เป็นฐาน

หลักป้องกันความผิดพลาดจากการกระทำสำหรับรับมือและแก้ปัญหาชีวิต 

#เนื้อหาสาระ พหุปการธรรม หรือธรรมมีอุปการมาก 2 ประการ คือ

#สติ คือ ความระลึกได้ ระลึกทันปัจจุบัน หมายถึง การฉุกคิดขึ้นได้ก่อนที่จะทำ พูด หรือคิดอะไร หรือความมีใจจดจ่ออยู่กับสิ่งที่กำลังทำ พูด หรือคิด ทำให้เรารู้อยู่เสมอว่า เราจะทำอะไร จะพูดอะไร จะคิดอะไร หรือเรากำลังทำอะไร กำลังพูดอะไร กำลังคิดอะไร สติจึงเป็นตัวกำกับอย่างดีไม่ให้เราเผลอทำผิด พูดผิด หรือคิดผิด

#สัมปชัญญะ คือ ความรู้ตัวทั่วพร้อม หรือรู้ชัดแจ้งตามความเป็นจริงในปัจจุบัน เข้าใจชัดเจน ในสิ่งที่สติระลึกได้ ว่าสิ่งนั้นดีหรือไม่ดี ผิดหรือถูก มีประโยชน์หรือไม่มีประโยชน์ เป็นต้น เมื่อเรารู้ชัดว่าสิ่งที่เรากำลังทำ พูด คิด เป็นอย่างไร ดีหรือไม่ดี เราก็จะสามารถทำสิ่งที่ถูกต้อง และยับยั้งการทำ พูด คิด ที่ผิดทำนองคลองธรรมเสียได้

#หลักอริยสัจ 4 เป็นหลักธรรมสำคัญในทางพระพุทธศาสนาที่พระพุทธเจ้าทรงค้นพบและ จัดนำเสนอเป็นระบบปฏิบัติการเพื่อให้มนุษย์สามารถแก้ไขปัญหาบนฐานความจริงของชีวิตได้ด้วยตนเอง เป็นหลักธรรมที่พัฒนามาจากหลักการของเรื่องสรรพสิ่ง ล้วนอิงอาศัยเป็นเหตุปัจจัยแก่กันและกัน เป็น หลักธรรมที่เน้นการการเสริมสร้างการแก้ปัญหาที่คลอบคลุมวิธีการคิดแบบอื่นๆ และเป็นหัวใจสำคัญของ การแก้ปัญหาทั้งปวงที่สามารถนำไปใช้กับการแก้ปัญหาได้อย่างแท้จริง แบบชนิดที่ขุดรากถอนโคนปัญหา ให้หมดสิ้นไปได้ หลักอริยสัจเป็นหลักการแก้ปัญหาที่ยึดหลักความเป็นเหตุและเป็นผล เป็นกระบวนการ คิดขั้นสูงที่มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้คิดเป็น ทำเป็น แก้ปัญหาเป็นได้ด้วยตนเอง หลักการและสาระสำคัญของ หลักอริยสัจ 4 ในการทำโครงงานคุณธรรม ดังนี้

1. ทุกข์ คือ สภาพปัญหาที่เกิดขึ้น ปรากฏการณ์ที่เป็นปัญหา เป็นพฤติกรรมที่ไม่พึ่ง

ประสงค์ ไม่ดีไม่งาม ไม่ถูกต้อง ประเด็นที่ก่อให้เกิดความทุกข์เดือนร้อน เป็นต้น ในขั้นนี้เป็นการทำความ เข้าใจในปัญหาให้มีความกระจ่างให้แจ่มชัดว่า ปัญหาที่แท้จริงคืออะไร ปัญหานั้นมีลักษณะเป็นอย่างไร ปัญหานั้นเกิดกับใคร กลุ่มไหน และปัญหานั้นเกิดผลกระทบต่อผู้อื่นหรือสิ่งอื่นอย่างไร

2. สมุทัย คือ สาเหตุที่ทำให้เกิดปัญหา ในขั้นนี้เป็นการศึกษา สืบค้น หาสาเหตุของปัญหา ว่าเกิดจากเหตุปัจจัยใดบ้าง แล้วนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์เชิงเหตุและผลให้ถูกต้อง ชัดเจน แจ่มชัดว่า สาเหตุที่แท้จริงของปัญหาคืออะไร โดยวิเคราะห์ แยกแยะ สาเหตุที่เป็นแกนหลักหรือต้นเหตุที่แท้จริงของ ปัญหาที่เกิดจากภายในตัวบุคคล (คุณคุณธรรมภายในหรือคุณลักษณะภายในบุคคลนั้น) และสาเหตุที่เป็น ปัจจัยเกี่ยวเนื่องสัมพันธ์ส่งผลสืบทอดกันจากสาเหตุที่เป็นแกนหลักในลักษณะเป็นลูกโซ่

3. นิโรธ คือ เป้าหมายการแก้ปัญหา ขั้นนี้เป็นการกำหนดจุดมุ่งหมายของการแก้ไขปัญหา

ให้เป็นรูปธรรมทั้งด้านเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพอันเป็นพฤติกรรมเชิงบวก ที่ต้องการอยากให้ปัญหานั้น หมดสิ้นไป โดยกำหนดเป้าหมายให้สอดคล้องกับปัญหาและสาเหตุของปัญหา และคิดค้นวิธีการแก้ปัญหา ต่างๆ เพื่อนำไปใช้ในการแก้ปัญหาที่สาเหตุให้บรรลุตามเป้าหมายที่กำหนดไว้

4. มรรค คือ การลงมือปฏิบัติแก้ปัญหา ในขั้นนี้เป็นการนำวิธีการแก้ปัญหาที่ได้พัฒนาขึ้นไปใช้ในการแก้ปัญหาเพื่อให้บรรลุตามเป้าหมายที่ได้กำหนดไว้ มีการประเมินผลเพื่อปรับปรุงการ แก้ปัญหา การวิเคราะห์ข้อมูล และสรุปผลการแก้ปัญหาจากการที่ได้ดำเนินการไปแล้ว  

#สื่อการสอน กระดาษ A4 

จุดประสงค์การเรียนรู้

#ความรู้ (K) 

ผู้เรียนสามารถบอกความหมายของอริยสัจ 4 แต่ละข้อได้ 

#ทักษะ (S)

รู้เท่าทันปัจจุบัน รู้ตัว มีความรับผิดชอบ รู้จักวางแผน ทำงานเป็นทีม แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นได้ด้วยตนเอง

#คุณค่า (V)

ตระหนักรู้คุณค่าของการใช้ชีวิตให้ก้าวไปสู่ความสำเร็จ

#กระบวนการเรียนรู้ learning process

(ขั้นนำ)

1. พระอาจารย์ผู้สอนนำไหว้พระสวดมนต์ แล้วสงบนิ่ง 1 นาที

2. พระอาจารย์ผู้สอนกล่าวทักทายด้วยท่าทีความเป็นกัลยาณมิตรชวนพูดคุยในบรรยากาศสบายๆ ผ่อนคลาย แล้วเชื่อมโยงเข้าสู่บทเรียน ด้วยคำถามกระตุ้นจิตใฝ่รู้ ว่า นักเรียนคิดว่า ความสำเร็จหมายถึงอะไรได้บ้าง?

(ขั้นกิจกรรม)

1. พระอาจารย์แจกกระดาษA4 ให้นักเรียนคนละหนึ่งใบ

2. ให้นักเรียนค่อยๆพับกระดาษ โดยให้พับแบ่งเป็น 12 ช่องเท่าๆกัน โดยให้เวลานักเรียนได้ทำกิจกรรม สัก 5 นาที

3. พระอาจารย์ตั้งคำถามสะท้อนคิด โดยช้อนคำถามขึ้นเขียนบนกระดาน ทีละข้อ

#คำถาม ที่ 1  ในขณะที่กำลังพับกระดาษ เรามีความรู้สึกอย่างไร? 

#คำถาม ที่ 2 ขณะที่เรากำลังพับกระดาษเราได้เรียนรู้อะไรบ้าง ?  และประสบกับปัญหาอุปสรรคอะไรบ้าง? 

#คำถาม ที่ 3  เมื่อประสบกับปัญหานั้นแล้ว เรามีวิธีการแก้ปัญหานั้นอย่างไรบ้าง ?

ให้นักเรียนตอบคำถามที่ละคนอย่างใคร่ควร หลังจากที่ผู้เรียนตอบคำตอบครบแล้ว 

พระอาจารย์แจกกระดาษA4 ให้นักเรียนอีกคนละหนึ่งใบ ให้นักเรียนค่อยๆพับกระดาษ โดยให้พับแบ่งเป็น 12 ช่องเท่าๆกัน ตามกติกาเดิม  โดยลดเวลานักเรียนทำกิจกรรมลงเหลือ  3 นาที

#พระอาจารย์ตั้งคำถามถอดบทเรียน ด้วยคำถาม ว่า 

1. เมื่อทำได้แล้ว เรารู้สึกอย่างไร ? เราสามารถทำสำเร็จตามเป้าหมายที่ต้องการได้เพราะอะไร ?

2.  แล้วเพราะสาเหตุใด เราจึงทำยังไม่สำเร็จตามที่ต้องการ ? 

โดยเขียนคำตอบของนักเรียนบนกระดาน ทีละคำตอบ

(ขั้นสรูป)

#ก่อนจบคาบเรียนพระอาจารย์ให้กำลังใจ ชื่นชมในคำตอบนักเรียนพร้อมกับสรุปหลักการของอริยสัจ 4 ให้นักเรียนเข้าใจอย่างชัดเจน