• Atlandshaf

• Indlandshaf

• Kyrrahaf

• Norðuríshaf

• Suðurhaf

• Landgrunn---> Tekur við af fjöru að 200m dýpi. Alls konar hráefni koma þaðan eins og t.d. olía, gas og málmar.

  
  

• Landgrunnshlíðar ---> Grunnsævi, grunnsævi hefur mesta efnahagslegu þýðingu fyrir ríki heims. Þar eru mestu fiskiauðlindirnar. 90% af fæði kemur þaðan.

• Djúpsjávarsléttur---> 4-8km dýpt, mikið myrkur og allskonar lífverur.

  
  

• á upptök sín við miðbaug

• Greinist í tvennt þegar hann mætir köldum Labradorstraumnum - hlýrri straumurinn fer til Vestur-Evrópu en kaldari straumurinn (Irmingarstraumurinn) fer ti Íslands

• Golfstraumurinn gerir það að verkum að Ísland er byggilegt

• Örsök: vindur og snúningur jarðar

• Gjöful fiskimið: Mikil veiði, þar sem hlýir og kaldir hafstraumar mætast og þar sem að kaldur næringaríkur djúpsjór streymir upp.

• Jarðarber.

• Koma úr iðrum jarðar

• Fá útrás í eldgosum, Jarðskjálftum,gliðnun ú úthafshryggjum og myndun fellingafjalla

•Yfirborð jarðar alltaf á hreyfingu vegna innræna afla

Landrek

•Jarðskorpan er mynduð af svonenfdum jarðskorpuflekum sem hreyfast.

•Með landrekinu hafa meginlönd flust til og frá, höf opnast og lokast, fjallgarðar risið og eldfjöll myndast.

Heitir reitir

•Heitir Reitir kallast þau svæði á yfirborði jarpar þar sem undir eru öflugri möttulstrókar en gengur og gerist.

Flekamót

Þrennskonar

•Hjárek ⬆️⬇️

•Frárek⬅️➡️

•Samrek➡️⬅️

•Í flekamótum myndast fellingafjöll

Yfir heiti bergtegunda:

•Storkuberg - basalt - Ísland er að mestum leita búin til úr basalt eða allt upp í 90%

•Setberg

•Myndbreytt Berg

Eldgos

•Í möttlinum er efni sem kallast kvika

•Við jarðskjálfta getur kvikan brotist upp á yfirborðið, þá verða eldgos

•Eldgos vatni eða jöklum heitir öskugos þar sem aska breiðist út í andrúmsloftið.

• Eldgos á þurru svæði eins og á landi heitir Hraungos, þar sem hraun streymir út úr möttlinum.

Jarðskjálftar

•Vegna jarðskorpuhreyfing verða jarðskjálftar um alla jörðin á hverjum degi þó að við ekkert eftir þeim.

•Verða til á flekamótum

•Áhrif skjálfta geta valdið mörgum skemmdum en einnig geta þeir valdið flóðbylgjum

Tsunami

•Orkumikilar flóðbylgur sem ferðast með miklumhraða eftir yfirborði hafsins

-Jarðvegurinn frosinn allt árið nema efsta lagið.

-Trjálaust, lávaxnar jurtir (helstu gróðurtegundir eru t.d. víðir, starir, grös, mosi og fléttur).

-Dagar stuttir.

-Hvorki rignir né snjóar mikið.

Barrskógar

-Barrskógur er sígrænn skógur á köldustu svæðum tempruðu beltanna.

-Helstu trjátegundi eru fura, lerki, greni og þinur.

Laufskógar

-Lauftré eru ríkjandi .

-Frá Mið-Evrópu til verstur Síberíu má finna laufskóga.

-Helstu trjátegundir eru eik, beyki, askur og hlynur

-Frjósamur jarðvegur

Hitabeltisregnskógar

-Einkennist af gróðri sem hefur aðlagast miklum hita og úrkomu.

-Tegundafjölbreytni mikil af gróðri og dýrum.

-stærsti hitabeltisregnskógur er Amazon í Suður-Ameríku.

Eyðimörk

-Gróðurlítil landsvæði þar sem þurrkar hamlar gróðri.

-Flestar eyðimerkur í námunda við nyrðri og syðri hvarfbaug.

-Má finna á heitum og köldum stöðum á jörðinni.

-Stærsta heittempraða eyðimörk í heimi er Sahara sem er staðsett í Norður Afríku.

Miðjarðarhafsgróður

-Sígrænn gróður runnar og þykkblöðungar, finna má umhverfis Miðjarðarhafið.

Grassléttur

-Finnast um allan heim.

-Of þurrt til að skógar geti vaxið og of rakt fyrir myndun eyðimarka.

-Grassléttum er skipt í tvennt, steppu og savanna.

Steppur/gresjur

-Eru mjög stór tiltölulega Flatlend svæði þar sem gras er ríkjandi gróður.

-Næstum engin tré.

-Miklar steppur eru í Norður-Ameríku, Argentínu, Suður-Afríku og Ástralíu.

Savanni

-Finnast í hitabeltinu.

-Slétt graslendi með runnum eða stöku trjám á víð og dreif.

-Savannar eru mjög algengir í Afríku og þekja þar um helmingi lands.

• SKRIÐUHLAUP

  • Það sem veldur því að laus jarðefni í fjallshlíð fara af stað eru t.d. miklar rigningar, gróðureyðing eða jarðskjálftar.

• BERGHLAUP

  • Berghlaup verða þegar hluti bergs í fjalli losnar og hleypur fram

• Snjóflóð

  • er þegar snjór æðir niður brekkur eða fjallshlíðar

  • Ástæður snjóflóða eru margar. Oftast eru það þó veðrabreytingar og hvassviðri, einnig jarðskjálftar.

Flóð: stórstreymi

Fjara: smástreymi

Kær kveðja Ég.