Destansı romanlardan biri olan Üç Şehitler Destanı Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın kaleminden çıkmış başarılı yapay destanlardan birisidir.  Destanda Kurtuluş Savaşı’ndan kesitler anlatılır.  Türk Edebiyatı’ndaki önemi ise Kurtuluş Savaşı’nı anlatmasıdır.  Dönemi ise Batı Etkisinde gelişen Türkiye’nin dönemine aittir.

Kalevala, Elias Lönnrot'un19. yüzyıldaFinhalk hikâyelerinden derleyip kaleme aldığıepik birdestandır.  Finlerin ulusal destanı olmasının yanı sıra Fin edebiyatının en önemli eserlerinden biridir.  Elias Lönnrot bu destanı 1828 den 1834 e kadar Carelia’lı ozanların şiirlerini dinleyerek tamamlamıştır.  Destanın en ilginç yanlarından biri ise 50 bölüme ayrılmış 22795 mısradan oluşur.

-''Mutluluk veren bilgi'' yada ''devlet olma bilgisi'' olarak anılır.

-Siyasetname türünün Türk Edebiyatı'ndaki ilk örneğidir.

-İslamiyet'in Türklerce kabul edilişinden sonraki ilk yazılı eserdir.

-18 ayda tamamlanmıştır.

-6645 beyitten oluşmuştur.

-Alegorik ve didaktik bir yapıya sahiptir.

-4 sembolik karakter üzerinden gidilmiştir.

-Uyak (kafiyeli şiir) türünde yazılmıştır

-Yazımına 656 yılından evvel başlanmıştır.

-''Dünya Cenneti''nde insan hürriyetinden bahsetmektedir.

-25.632 beyitten oluşmuştur.

-Kur'an'ın özü olarak tanınmaktadır.

-Bir Türk Destanı'dır.

-Türk Destanı'nın gelişecek olan ana fiziği ve süslemeleri çok önceden işlemiştir.

-Türklerin İskender ile mücadelelerini ve sonrasındaki geri çekilişlerini anlatır.

-Destanda doğuya geçmeyen 22 ailenin nasıl ''Türkmen'' olarak anılmaya başladığından bahsedilmektedir

-4. Henry'e ithaf edilmiştir.

-1723 yılında yazılmıştır.

-''Epic Poem'' yani ''Epik Şiir'' türünde yazılmıştır.

-Trajik olaylar derlemesidir.

Yunus bu eserinde, Anadolu Türklüğünün o devirdeki yaşama şeklinden aldığı olay ve motifleri soyut manalar vererek, sade fakat derin, kısmen de, alegorik bir üslûpla, nefsi ile mücadelesini, kendini bilme ve bulma gayretlerini, arayışlarını ve Allah’a kavuşma isteğini anlatmaktadır. XIII. yüzyıl Türk dili ve

edebiyatında ilk didaktik mesnevi olan bu risale Yunus Emre’nin felsefi dünya görüşünün, bütün varlığını, Türk inanç tarzını, hayata bakışını, dünya, yaratılış, kâinat, varlık ve hayatın anlamını sembollerle yansıtan bir eserdir.

Bu destan, Anadolu'nun fethini ve bu mücadelenin kahramanlarını anlatır. XI. Yüzyılda yaşamış Türk devlet adamı Melik Dânişmend Gazi'nin hayatını,savaşlarını,Anadolu'daki bazı şehirlerin fethini ve çeşitli kerametlerini anlatmaktadır. Türk destanları zinciri içerisinde önemli halkalardan birini oluşturmaktadır. Hatta yaşadığımız coğrafyada oluşan üç destandan ve Anadolu'da kaleme alınmış ilk yazılı eserlerden biri olması gibi seçkin özelliklere de sahiptir.

13. Yüzyıldandır. Destan Moğol Türklerine aittir. Cengizname de denir. Cengiz Han'nın savaşlarını ve kahramanlıklarını anlatır. Moğol, Türk ve İslami motifleri

işleyişleri bakımından Cengiz Han Destanı üç ayrı rivayet halindedir. Türk rivayetlerinin işlediği bütün motifler, eski Türk Destanlarının motiflerine benzer. İslami rivayetiyle Cengiz Han Destanı, bir İslam mücahidin destanı gibidir. Halk söylentilerini ve folkloru anlatan değerli bir kaynaktır.

Altınordu Hanlığına ait bu destanda Hazar denizi kıyısında  olan bu hanlık Timurlular tarafından nasıl çöktüğünü anlatmaktadır. Devletin nasıl ayakta tuttuğunu anlatan bu destan nasıl ayakta tuttuğunu ve gelen saldırılara karşı nasıl mücadele ettiklerini göstermektedir. İlk olarak 1820 yılında kaleme alınan bu destan günümüze kadar gelmeyi başarmıştır. Edige Destanı devleti ayakta tutabilmek bir çok düzenleme ve yenilikler getirirken devlet yine bunlara dayanamamış ve her geçen gün daha da güçsüz hale gelmeye başlamıştır. Kazak ve Kırgızlar tarafından benimsenen bu destan Alp Er Tunga destanı ile birlikte en çok tercih edilen destanlar arasına girmeyi başarmış ve bu sayede bir çok kişinin hayranını kazanmıştır. Timurlular çok büyük saldırıya hazırlanmak üzeredeyken bunları savunama veya saldırı olarak yenemeyeceğini bilmesinden dolayı onları içten feth etmek istemiş ve onların saray içerisinde bulunan karmaşasını fırsat bilerek bu sayede devletin de daha uzun ömürlü olmasını sağlamıştır. Ancak bu düzeldikten sonra Timurluların yaptıkları saldırılara daha fazla direnememiş ve günümüze Edige Destanı olarak yazılmıştır.

Savaşta yenilen Türkler Ergenekon adlı bir bölgeye yerleşip   burada dört yüz yıl yaşadılar. Zamanla buraya sığmaz olunca, çevrelerindeki demirden dağı eriterek kendilerine yol aramışlardır.Moğol ilinde Oğuz Kağan soyundan il Han’ın hükümranlığı sırasında Tatar Türklerinin hükümdarı Sevinç Han Moğol ülkesine savaş ilan etti. “İlhan’ın idaresindeki orduyu Kırgızlar ve diğer boylardan da yardım alarak bozguna uğrattı. ilhanın ülkesindeki tüm insanları öldürdüler. Yalnız il Han’ın küçük oğlu Kıyan ve eşi ile yeğeni Nüküz ile eşi kurtulmayı başardılar. Düşman askerlerinin, onları bulamayacağı bir yere kaçmaya karar verdiler. Yabani koyunların yürüdüğü bir yolu izleyerek yüksek bir dağıda dar bir geçite vardılar. Bu geçitten geçerek içinde akar sular,pınarlar, çeşitli bitkiler, çayırlar, meyve ağaçları, çeşitli avların bulunduğu bir yere gelince Tanrıya şükrettiler ve burada kalmağa karar verdiler. Dağın doruğu olan bu yere dağ kemeri anlamında “Ergene” kelimesiyle “dik” anlamındaki “Kon” kelimesini birleştirerek “Ergenekon” adını verdiler. Kıyan ve Nüküz’ün oğulları çoğaldı. Dört yüz yıl sonra kendileri ve sürüleri o kadar çoğaldı ki Ergenekon’a sığmadılar. Atalarının buraya geldiği geçitin yeri unutulmuştu. Ergenekon’un çevresindeki dağlarda geçit aradılar.Bir demirci, dağın demir kısmı eritirlerse yol açılabileceğini söyledi. Demirin bulunduğu yere bir sıra odun, bir sıra kömür dizdiler ve ateşi yaktılar. Yetmiş yere koydukları yetmiş körükle hep birden körüklediler. Demir eridi, yüklü bir deve geçecek kadar yer açıldı. İlhan’ın soyundan gelen Türkler yeniden güçlenmiş olarak eski vatanlarına döndü, atalarının intikamını aldılar. Ergenekon’dan çıktıkları gün olan 21 Mart’ta her yıl bayram yaptılar. Bu bayramda bir demir parçasını kızdırırlar, demir kıpkırmızı olunca önce Hakan daha sonra beyler demiri örsün üstüne koyup döverler. Ergenekon Destanı için bugün hem yeniden özgür hem de bahar bayramı olarak hala kutlanmaktadır.

Voltaire adlı Fransız yazarın yapay Ortaçağ Frank  destanıdır. Roland adlı bir kahramanın bir avuç arkadaşıyla beraber Müslüman Araplara karşı verdiği mücadeleyi konu alır. Hikaye İspanya’da ve Frank imparatoru Charlemagne döneminde geçer. Ortaçağ’ın daha geç dönemlerinde yazıya geçirilmiştir.

İtalyan şairi Torquato Tasso tarafından kaleme alınmıştır. Birinci Haçlı Seferi’nde Kudüs’ün alınışını anlatan bir destandır. Yirmi  kantodan meydana gelmiştir. 

Birinci Haçlı ordusu Antakya’ yı aldıktan sonra Godefroi Bouilon’un komutası altında Kudüs üzerine yürür. Armida isimli büyücü bir kız bir çok Hıristiyan şövalyesini esir eder ve böylece Haçlı ordusunu zor duruma sokar. Şövalye Tancredi, Müslüman savaşçı kız Clorinda’ya âşık olur. Fakat bir vuruşma sırasında tanımadan onu öldürür. Antakya kralının kızı Müslüman Erminin, Tancredi’yi sever ve Tancredi savaşta yaralandığı zaman onu tedavi eder. Büyücü Armida’nın esir ettiği şövalyeler kurtulup orduya dönerler, son savaş başlar, Kudüs alınır. Tasso , Homeros ‘un İlias destanını örnek olarak almıştır. İlias’ta Yunanlılar Agamemnon’un komutası altında Troia şehrini kuşatır ve alırlar; Kurtarılmış Kudüs’te de , Avrupalılar Godefroi de Bouillon’un komutası altında Kudüs şehrini kuşatır ve alırlar.

Genç Osman Destanı, 17. yüzyılda Kayıkçı Kul Mustafa tarafından yazılan ve Türk halk edebiyatının en önemli epik eserlerinden biri sayılan duygusal koçaklamadır. Yapıtta Osman adındaki genç biryeniçerinin savaş sırasındaki yiğitliği ve ölümü anlatılmaktadır.

Osmanlı geleneğinde yapılan savaşların ardından özellikleYeniçerikökenli ozanların zafere dair şiirler söylediği bilinmektedir. Genç Osman Destanı da bu şekilde söylenen bir Türk halk edebiyatı ürünüdür.

Divan

Yunus Emre'nin şiirleri bu Divandatoplanmıştır. Şiirler aruz ölçüsüyle ve hece ölçüsüyle yazılmıştır. Fatih nüshası, Nuruosmaniye nüshası, Yahya Efendi nüshası, Kahraman  nüshası(kopyaları), Balıkesir nüshası, Niyazi Mısrî nüshası, Bursa nüshası diye nüshaları bulunmaktadır.Yunus Emre Divаnı Eski Anadоlu Türkçesi Dönemine Aittir, bu Dönemde Yazılmıştır. 
Yunus Emre'nin Divan'ının kendi eliyle yazıya geçirilmiş bir nüshasına sahip değiliz. En eski nüshalardan biri olduğu düşünülen yazmalardan biri Süleymaniye Kütüphanesi Fatih Bölümü 3889 numarada kayıtlı nüshadır Mustafa Tatçı, önemli nüshaları karşılaştırarak yayımlamıştır.

Eser1329yılında Aşık Paşa yazılmıştır.Süleyman Çelebi'nin Mevlideserini etkilemiştir. SürekliTürkçe'ye önemi vurgulayan bir şair olanÂşık Paşabu eseri Türkçe kaleme almıştır. Eser döneminin en önemli Türkçe eserlerinden olup o dönem içinTürkçe'nin en güzel örneklerinden birisi olarak öne çıkar.

EserAnadolu'dakitasavvufanlayışı açısından büyük önem taşır. Ana konusutasavvufvedîndir.Dînîöğütler içeren eser sadece Türkçe açısından değil dönemindînîanlayışının anlaşılması açısından da önemlidir.

En bilinen eseri, Âhirete yapılan bir yolculuğu anlattığı "İlahi Komedyaédır(La Divina Commedia.) Bu eser Cehennem, Araf ve Cennet isimlerinde üç ciltten oluşmuştur. Dünya edebiyat tarihinin en büyük eserlerinden biri kabul edildiği gibi, madern İtalyanca'nın temelini oluşturur.

"İtalyan Bölümü" ve "Alman Bölümü" olmak üzere ikiye ayrılmıştır.

İtalyan bölümü 55 yapraktır (110 sayfa) ve iki sözlük listesinden oluşur. Sözlükler Latince-Farsça-Alman bölümü 27 yapraktır (54 sayfa). İki karışık sözlük listesi ve bazı metinlerden oluşur. Birinci liste Kıpçakça- Almanca, ikinci liste Kıpçakça-Latince sözlüktür.