Từ đó, liên hệ để rút ra bài học cho tuổi trẻ hôm nay trong việc rèn luyện bản thân và đóng góp cho cộng đồng, đất nước.

Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến… Mặc dầu non một năm ròng mẹ tôi không gửi cho tôi lấy một lá thư, nhắn người thăm tôi lấy một lời và gửi cho tôi lấy một đồng quà.

Tôi cũng cười đáp lại cô tôi:

- Không! Cháu không muốn vào. Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.

Tại sao trong đoạn văn này, có chỗ tác giả dùng từ “mẹ”, có chỗ lại dùng từ “mợ”?

Câu 2: Khi viết bài văn phân tích một tác phẩm văn học, chúng ta có thể sử dụng các biệt ngữ xã hội không? Vì sao?

Câu 3: Biệt ngữ xã hội dùng trong trường hợp này có phù hợp không? Vì sao?

Một nhóm bạn trẻ đang chuẩn bị tranh tài trong một trò chơi.

Một bạn của đội A khiêu khích:

- Chúng mày không có tuổi! Mấy con gà!

Mấy bạn đội B liền đáp lại ngay:

- Gáy ghê thế! Hết trận rồi xem.

Câu 4 : Trong phóng sự “Tôi kéo xe” của Tam Lang (viết về những người làm nghề kéo xe chở người thời trước Cách mạng tháng Tám năm 1945), có đoạn hội thoại:

- Mày đã “làm xe" lần nào chưa?

- Bẩm, chúng cháu chưa làm bao giờ cả.

Trong “Cạm bẫy người:” của Vũ Trọng Phụng - một tác phẩm vạch trần trò gian xảo, bịp bợm của những kẻ đánh bạc trước năm 1945 – có câu: “Tôi rất lấy làm lạ là vì cứ thấy hai con chim mòng thắng trận, ù tràn đi mà nhà đi săn kia đã phí gần hai mươi viên đạn.”

Nêu tác dụng của việc sử dụng biệt ngữ xã hội (in đậm) trong các trường hợp trên. Đọc tác phẩm văn học, gặp những biệt ngữ như thế, việc đầu tiên cần làm là gì?

• Từ “mẹ” được dùng khi nhân vật xưng hô với chính mình, thể hiện tình cảm thiêng liêng, sự kính yêu và gắn bó ruột thịt.

• Từ “mợ” được dùng khi nhân vật nói chuyện với cô mình, theo cách gọi trong gia đình Bắc Bộ xưa: “mợ” là vợ của “cậu” – tức em trai của mẹ. Cách gọi này thể hiện sự lễ phép, đúng vai vế trong giao tiếp gia đình.

=) Việc sử dụng linh hoạt hai cách gọi này phản ánh sự khác biệt giữa ngôn ngữ nội tâm và ngôn ngữ đối thoại, đồng thời thể hiện chiều sâu tâm lý nhân vật.

Câu 2: Có nên dùng biệt ngữ xã hội trong bài phân tích văn học?

• Không nên sử dụng biệt ngữ xã hội trong bài văn phân tích tác phẩm văn học, trừ khi:

  • Phân tích chính biệt ngữ đó trong tác phẩm.

  • Trích dẫn để làm rõ đặc điểm nhân vật, bối cảnh xã hội.

Lý do:

• Bài phân tích văn học yêu cầu ngôn ngữ trang trọng, chuẩn mực, rõ ràng.

• Biệt ngữ xã hội thường mang tính khẩu ngữ, phi chuẩn, dễ gây hiểu lầm hoặc làm giảm tính học thuật của bài viết.

Câu 3: Biệt ngữ xã hội trong đoạn hội thoại trò chơi có phù hợp không?

• Phù hợp với ngữ cảnh giao tiếp giữa các bạn trẻ trong môi trường thân mật, vui chơi, mang tính đối kháng nhẹ.

• Các từ như “chúng mày”, “mấy con gà”, “gáy ghê” là biệt ngữ xã hội thể hiện sự thách thức, hài hước, và tinh thần thi đấu.

Tuy nhiên:

• Cần sử dụng đúng lúc, đúng chỗ, tránh gây phản cảm hoặc xúc phạm.

• Trong môi trường nghiêm túc hoặc công cộng, nên hạn chế dùng biệt ngữ kiểu này

Câu 4: Tác dụng của biệt ngữ xã hội trong hai tác phẩm

• “Làm xe” trong Tôi kéo xe là biệt ngữ của giới phu xe, thể hiện đặc trưng nghề nghiệp, giúp người đọc hiểu rõ hơn về cuộc sống lao động cực nhọc.

• “Chim mòng”, “ù tràn”, “đạn” trong Cạm bẫy người là biệt ngữ của giới cờ bạc, thể hiện sự tinh vi, lắt léo trong trò chơi và thủ đoạn bịp bợm.

Tác dụng:

• Tăng tính chân thực, sinh động cho tác phẩm.

• Khắc họa rõ nét đặc điểm tầng lớp xã hội, nghề nghiệp.

• Góp phần xây dựng không khí, bối cảnh và cá tính nhân vật.

Khi gặp biệt ngữ xã hội trong văn học, việc đầu tiên cần làm là:

• Tìm hiểu nghĩa của biệt ngữ đó trong ngữ cảnh cụ thể.

• Có thể tra cứu hoặc suy luận từ bối cảnh để hiểu đúng nội dung tác phẩm.

Sáng hôm ấy, chúng tôi khởi hành từ sớm. Càng tiến vào khu di tích, không khí dường như càng trở nên trang nghiêm hơn. Khi đặt chân đến nơi, điều đầu tiên tôi cảm nhận được là một không gian xanh mát, yên bình, trái ngược hoàn toàn với những gì tôi tưởng tượng về một chiến trường ác liệt. Hàng cây xanh rợp bóng, những con đường mòn phủ đầy lá khô tạo nên một vẻ tĩnh lặng hiếm có.

Phần quan trọng nhất của chuyến đi là trải nghiệm chui hầm địa đạo. Chỉ cần cúi người bước vào, một cảm giác choáng ngợp và nghẹt thở đã ập đến. Lối đi chật hẹp, tối đen như mực, không khí loãng và ẩm thấp. Dù đoạn hầm chúng tôi đi chỉ là một phần ngắn được mở rộng để khách tham quan dễ dàng hơn, tôi vẫn cảm thấy vô cùng khâm phục sự kiên cường và ý chí của các chiến sĩ. Họ đã sinh sống, chiến đấu và làm việc trong môi trường khắc nghiệt này suốt bao năm tháng.

Chúng tôi còn được tận mắt chứng kiến những hiện vật được trưng bày: từ những chiếc bẫy chông đơn sơ nhưng hiểm hóc, đến khu bếp Hoàng Cầm với kỹ thuật nấu ăn không khói vô cùng độc đáo. Điều khiến tôi ám ảnh và ấn tượng nhất là khi nghe chú hướng dẫn viên kể về cuộc sống tự cung tự cấp, sự lạc quan, và tinh thần đồng đội không bao giờ mất của người lính.

Khi rời khỏi lòng đất và đứng dưới ánh nắng mặt trời, tôi cảm thấy như được tái sinh. Chuyến đi này không chỉ giúp tôi hiểu sâu sắc hơn về một giai đoạn bi tráng của lịch sử dân tộc mà còn dạy tôi về lòng dũng cảm, sự hy sinh thầm lặng và tinh thần yêu nước bất diệt. Tôi nhận ra rằng, hòa bình và tự do hôm nay là thành quả được đánh đổi bằng máu và nước mắt của thế hệ đi trước.

Kết thúc chuyến đi, tôi mang theo mình một niềm tự hào sâu sắc và một lời hứa thầm lặng: sẽ luôn trân trọng và giữ gìn những di sản lịch sử quý báu này. Địa Đạo Củ Chi mãi mãi là một địa chỉ đỏ trong trái tim tôi, một nơi tôi sẽ giới thiệu cho mọi người để cùng nhau cảm nhận và tri ân.

Trình bày đặc điểm về số câu, số chữ của thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2.

Vì sao trong thơ thất ngôn bát cú Đường luật, các cặp câu 3–4 và 5–6 được gọi là “đối liên”?

Câu 3.

So sánh điểm giống và khác nhau giữa thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật và tứ tuyệt Đường luật.

Câu 4.

Qua việc học về thể thơ Đường luật, em hãy nêu cảm nhận của mình về giá trị nghệ thuật và ý nghĩa của thể thơ này trong văn học trung đại Việt Nam.

Chúng em tập trung tại trường từ rất sớm, ai cũng háo hức và chuẩn bị chu đáo. Khi đến Quảng trường Ba Đình, trước mắt em là Lăng Bác uy nghi, trang nghiêm giữa lòng Thủ đô. Dưới ánh nắng nhẹ, Lăng Bác hiện lên như một biểu tượng thiêng liêng của dân tộc Việt Nam.

Chúng em xếp hàng ngay ngắn, giữ trật tự và lần lượt bước vào bên trong Lăng. Không khí bên trong thật trang nghiêm và yên tĩnh. Khi được tận mắt nhìn thấy Bác Hồ kính yêu đang yên nghỉ trong lồng kính, em cảm thấy vô cùng xúc động. Dù Bác đã đi xa, nhưng khuôn mặt hiền từ, bình thản của Bác vẫn in đậm trong tâm trí em.

Sau khi viếng Lăng, chúng em tiếp tục tham quan khu di tích Phủ Chủ tịch. Em rất thích ngôi nhà sàn nhỏ bé, giản dị mà Bác từng sống và làm việc. Ao cá, vườn cây, chiếc xe ô tô cũ – tất cả đều gợi nên hình ảnh một vị lãnh tụ gần gũi, giản đơn và yêu thương nhân dân.

Chúng em còn được tham quan chùa Một Cột – ngôi chùa độc đáo nằm trong khuôn viên di tích, và Bảo tàng Hồ Chí Minh với nhiều hình ảnh, hiện vật quý giá ghi lại cuộc đời cách mạng của Bác.

Chuyến đi tuy chỉ diễn ra trong một ngày, nhưng đã để lại trong em nhiều cảm xúc sâu sắc. Em càng hiểu rõ hơn về tấm lòng cao cả, cuộc đời giản dị và sự hy sinh vĩ đại của Bác Hồ. Em tự hứa sẽ cố gắng học tập thật tốt, ngoan ngoãn và sống xứng đáng với tình yêu thương mà Bác dành cho thế hệ trẻ chúng em.

Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật có các đặc điểm về số câu và số chữ như sau:

• Số câu: Thể thơ này có 8 câu.

• Số chữ (tiếng) trong mỗi câu: Mỗi câu có 7 chữ (tiếng).

Vì vậy, tên gọi "Thất ngôn" (bảy chữ) và "Bát cú" (tám câu) đã thể hiện rõ đặc điểm về số chữ và số câu của thể thơ này.

2. Lý do các cặp câu 3–4 và 5–6 được gọi là “đối liên”

Trong thơ thất ngôn bát cú Đường luật, các cặp câu 3–4 và 5–6 được gọi là “đối liên” (tức là "cặp câu đối") vì chúng bắt buộc phải tuân theo luật đối.

• Câu 3 và câu 4 tạo thành cặp Thực liên (cặp thực).

• Câu 5 và câu 6 tạo thành cặp Luận liên (cặp luận).

Luật đối yêu cầu:

1. Đối về ý: Nội dung của câu 3 phải đối (tương phản hoặc tương hỗ) với nội dung của câu 4, và tương tự với cặp câu 5-6.

2. Đối về từ loại: Các từ ở vị trí tương ứng trong hai câu phải cùng loại từ (danh từ đối với danh từ, động từ đối với động từ, tính từ đối với tính từ...).

3. Đối về thanh điệu: Thanh bằng phải đối với thanh trắc ở những vị trí nhất định trong câu thơ.

Do tuân thủ nghiêm ngặt luật đối này, hai cặp câu này được gọi là "đối liên" để làm nổi bật quy tắc nghệ thuật bắt buộc của chúng.

3. So sánh điểm giống và khác nhau giữa thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật và tứ tuyệt Đường luật

Đặc điểmThất ngôn bát cú Đường luậtTứ tuyệt Đường luậtI. Điểm giống nhauThể thơĐều là thể thơ Đường luật (thơ luật đời Đường, Trung Quốc).Luật thơĐều tuân thủ những quy tắc chặt chẽ về:Số chữMỗi câu đều có 7 chữ (thất ngôn).Gieo vầnVần bằng (chủ yếu), gieo ở cuối các câu chẵn (2, 4, 6, 8) và có thể ở câu 1.Bố cụcBố cục cơ bản đều có Khai (mở), Thừa (tiếp), Chuyển (chuyển ý), Hợp (kết).II. Điểm khác nhauSố câu8 câu.4 câu.Luật đốiBắt buộc phải có đối liên ở cặp câu 3-4 (Thực) và 5-6 (Luận).Không bắt buộc có đối.Dung lượngDung lượng dài hơn, ý tứ triển khai rõ ràng, có thể miêu tả sâu sắc hơn.Dung lượng ngắn hơn, cô đọng, dồn nén cảm xúc, ý tứ hàm súc.

Xuất sang Trang tính

4. Cảm nhận về giá trị nghệ thuật và ý nghĩa của thể thơ Đường luật trong văn học trung đại Việt Nam

Thể thơ Đường luật, đặc biệt là thất ngôn bát cú và tứ tuyệt, đã mang lại giá trị nghệ thuật và ý nghĩa to lớn trong văn học trung đại Việt Nam:

Giá trị nghệ thuật

1. Tính khuôn mẫu và chuẩn mực cao: Thể thơ Đường luật nổi bật với hệ thống luật lệ chặt chẽ và tinh vi (về thanh điệu, niêm, đối, vần). Sự khuôn mẫu này đòi hỏi người làm thơ phải có tài năng và sự trau chuốt ngôn ngữ ở mức độ cao, tạo ra một vẻ đẹp cổ điển và trang trọng cho tác phẩm.

2. Tính hài hòa và cân đối: Sự sắp xếp của các cặp câu (Khai–Thừa–Thực–Luận–Kết) và sự đối xứng của các cặp đối liên (3–4 và 5–6) tạo nên một bố cục hoàn chỉnh, cân đối, giúp ý thơ được triển khai một cách logic và nghệ thuật.

3. Khả năng biểu đạt tinh tế: Mặc dù bị ràng buộc bởi luật, các nhà thơ Việt Nam vẫn khéo léo sử dụng thể thơ này để biểu đạt những cảm xúc sâu sắc, tư tưởng lớn lao và miêu tả cảnh vật chi tiết, tinh tế (như thơ Hồ Xuân Hương, Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến).

Ý nghĩa trong văn học trung đại Việt Nam

1. Công cụ truyền tải văn hóa và tư tưởng: Thể thơ Đường luật là phương tiện chủ yếu để truyền tải những tư tưởng Nho giáo, tinh thần yêu nước, và những triết lý nhân sinh của giới trí thức phong kiến Việt Nam.

2. Chuẩn mực cho tiếng Việt: Khi được Việt hóa (chuyển từ chữ Hán sang chữ Nôm và tiếng Việt), thể thơ này đã góp phần chuẩn hóa và làm phong phú thêm ngôn ngữ thơ ca tiếng Việt, chứng tỏ khả năng biểu đạt của tiếng Việt không hề thua kém tiếng Hán.

3. Cầu nối giao lưu văn hóa: Là một thể thơ mang tính quốc tế (có nguồn gốc từ Trung Quốc), nó giúp văn học Việt Nam kết nối với văn học khu vực, nhưng đồng thời, qua bàn tay của các thi nhân Việt Nam, nó được dân tộc hóa, mang đậm hơi thở và tâm hồn Việt.

4. Tạo nên những đỉnh cao nghệ thuật: Nhiều tác phẩm kiệt xuất, được coi là đỉnh cao của văn học trung đại Việt Nam (như thơ Nôm Đường luật của Hồ Xuân Hương, Bà Huyện Thanh Quan, hoặc các tác phẩm của Nguyễn Khuyến), đều được sáng tác bằng thể thơ Đường luật.

Tóm lại, thể thơ Đường luật không chỉ là một quy tắc mà còn là một khuôn vàng thước ngọc, giúp định hình phong cách thơ ca trung đại Việt Nam, tạo nên những tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao và ý nghĩa sâu sắc trong kho tàng văn học dân tộc.

• Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật. Bài thơ tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc về niêm, luật, đối, vần, nhưng vẫn thể hiện được sự tinh tế và cảm xúc chân thành.

• Bố cục: Chia làm 4 phần tương ứng với 4 cặp câu của thể thơ Đường luật:

  • Phá đề (Câu 1-2): Giới thiệu không gian và thời gian.

  • Thực (Câu 3-4): Tả cảnh hoang sơ, vắng vẻ và sự sống thưa thớt của con người.

  • Luận (Câu 5-6): Bộc lộ trực tiếp nỗi niềm tâm trạng.

  • Kết (Câu 7-8): Khẳng định nỗi cô đơn tuyệt đối.

2. Phân tích chi tiết

a. Hai câu đề (Mở đầu bức tranh thiên nhiên)

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

• Thời gian và không gian: "Bóng xế tà" (chiều muộn) là thời khắc dễ gợi buồn, phù hợp với tâm trạng người lữ khách. Đèo Ngang là không gian hoang vu, hiểm trở.

• Nghệ thuật: Phép đối (đá - hoa, cỏ cây - lá), điệp từ "chen" gợi sự hoang sơ, dào dạt của thiên nhiên, nhưng cũng là sự chen chúc, lấn át của thực vật, thiếu vắng bàn tay khai phá của con người.

b. Hai câu thực (Cảnh vật và sự sống thưa thớt)

Lom khom dưới núi, tiều vài chú,

Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.

• Sự sống: Xuất hiện bóng dáng con người ("tiều vài chú") và dấu hiệu của sinh hoạt xã hội ("chợ mấy nhà"), nhưng lại rất nhỏ bé, thưa thớt.

• Nghệ thuật:

  • Từ láy gợi hình, gợi cảm: "Lom khom" (tư thế gánh vác, nặng nhọc), "Lác đác" (thưa thớt, rời rạc) nhấn mạnh sự hoang vắng, tiêu điều.

  • Tiểu đối: "tiều vài chú" - "chợ mấy nhà" đối nhau, làm nổi bật sự heo hút. Sự sống càng được miêu tả, khung cảnh càng trở nên cô quạnh, tiêu sơ hơn.

c. Hai câu luận (Nỗi lòng nhớ nước thương nhà)

Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,

Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.

• Tâm trạng: Từ tả cảnh chuyển sang trữ tình. Nỗi buồn giờ đây bộc lộ trực tiếp: "Nhớ nước đau lòng" và "Thương nhà mỏi miệng".

• Nghệ thuật:

  • Chơi chữ (đồng âm): Mượn tiếng kêu của hai loài chim là chim Quốc (cuốc cuốc) và chim Gia Gia (đa đa) để thể hiện nỗi lòng.

    • "Quốc quốc" $\approx$ Quốc (nước) $\rightarrow$ Nỗi buồn mất nước, tiếc nuối thời vàng son cũ (triều Lê).

    • "Gia gia" $\approx$ Gia (nhà) $\rightarrow$ Nỗi nhớ quê hương, gia đình.

  • Nỗi buồn được nhân đôi, vừa là nỗi buồn riêng tư (thương nhà), vừa là nỗi buồn thế sự (nhớ nước).

d. Hai câu kết (Khẳng định nỗi cô đơn)

Dừng chân đứng lại trời, non, nước,

Một mảnh tình riêng, ta với ta.

• Không gian tuyệt đối: "Trời, non, nước" là không gian rộng lớn, bao la, vô tận, càng làm nổi bật sự nhỏ bé, cô đơn của con người.

• Cảm xúc cô đơn: Nỗi buồn không tan biến mà được cô đọng lại thành "Một mảnh tình riêng".

• Đỉnh điểm của nỗi cô đơn: Cụm từ "ta với ta" thể hiện sự cô đơn tuyệt đối, chỉ có một mình tác giả đối diện với nỗi lòng của chính mình, không có ai để sẻ chia. (Khác với ý nghĩa "ta với ta" trong Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến: Chủ và khách hòa hợp, vui vẻ).

3. Đánh giá chung về nghệ thuật và nội dung

• Nghệ thuật: Sử dụng thành công thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật, vận dụng khéo léo phép đối, điệp từ, từ láy giàu sức gợi tả, đặc biệt là nghệ thuật chơi chữ tinh tế ở câu luận, tạo nên sự trang nhã mà sâu sắc.

• Nội dung: Bài thơ là sự kết hợp hài hòa giữa cảnh và tình. Qua bức tranh Đèo Ngang hoang sơ, tiêu điều lúc chiều tà, tác giả đã gửi gắm nỗi niềm buồn bã, cô đơn của người lữ khách xa quê, và nỗi nhớ nước thương nhà thầm kín mà da diết.

Tóm lại, "Qua Đèo Ngang" không chỉ là một bài thơ tả cảnh xuất sắc mà còn là lời tự tình sâu lắng, thể hiện tâm hồn thanh cao, kín đáo và tấm lòng luôn hướng về quê hương, đất nước của nữ sĩ Bà Huyện Thanh Quan.

Mở đầu bài thơ, cảnh vật nơi Đèo Ngang hiện ra thật nên thơ mà cũng thật buồn:

“Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.”

Thời điểm “bóng xế tà” – buổi chiều tà – là lúc mặt trời sắp tắt, ánh sáng yếu ớt, gợi cảm giác hiu hắt, lặng lẽ. Trong không gian ấy, thiên nhiên vừa tươi tắn vừa hoang sơ: “cỏ cây chen đá, lá chen hoa”. Sự chen chúc ấy diễn tả sức sống mãnh liệt của thiên nhiên, đồng thời làm nổi bật cảm giác nhỏ bé, đơn độc của con người trước núi rừng hùng vĩ. Bức tranh thiên nhiên đẹp mà buồn, rộng mà vắng, mở đầu cho một hành trình tâm trạng nhiều nỗi niềm.

“Lom khom dưới núi, tiều vài chú,

Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.”

Những từ láy “lom khom”, “lác đác” gợi sự thưa thớt, nhỏ nhoi. Dấu hiệu của sự sống con người tuy có nhưng thật ít ỏi, mờ nhạt. Cảnh vật vì thế mà càng thêm vắng lặng. Qua cách miêu tả tinh tế ấy, ta thấy được cái nhìn cô đơn của người đi đường – đứng giữa thiên nhiên rộng lớn mà vẫn cảm thấy trống trải, lạc lõng giữa cuộc đời.

“Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,

Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.”

Hai tiếng chim – “quốc quốc”, “gia gia” – vang lên giữa chiều hoang vắng như vọng ra từ lòng người. Nhà thơ đã mượn tiếng chim để nói tiếng lòng mình: tiếng cuốc gợi nhớ nước, tiếng đa đa gợi thương nhà. Từ cảnh mà gửi tình, từ âm thanh thiên nhiên mà bật lên nỗi lòng của một người xa xứ, vừa nhớ quê hương, vừa thương cho vận nước, vận nhà. Đây chính là nghệ thuật “ngụ tình trong cảnh”, rất đặc trưng của thơ trung đại Việt Nam.

“Dừng chân đứng lại trời, non, nước,

Một mảnh tình riêng, ta với ta.”

Đến đây, nhà thơ dừng lại giữa không gian bao la của “trời – non – nước”, để rồi thấy mình quá nhỏ bé, cô đơn. Cụm từ “ta với ta” thể hiện nỗi cô đơn tuyệt đối, không ai để sẻ chia, chỉ còn mình đối diện với chính mình. Đó là nỗi cô đơn của người phụ nữ tài hoa, có lòng yêu nước sâu sắc, có tình cảm gia đình thiết tha, nhưng lại phải sống trong thời cuộc đổi thay, cô quạnh giữa dòng đời.

Bài thơ được viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật – ngắn gọn, chặt chẽ, giàu nhạc điệu.

Ngôn từ chọn lọc, trang nhã, giọng điệu trầm buồn mà sâu lắng.

Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình được sử dụng rất tinh tế: cảnh vật vừa là bức tranh ngoại cảnh, vừa là nơi gửi gắm tâm hồn, nỗi niềm của tác giả.

Các biện pháp nghệ thuật như ẩn dụ, nhân hóa, đối, đảo ngữ, điệp âm khiến cho cảnh vật trở nên sinh động và đầy cảm xúc.

Giọng thơ chậm rãi, nhịp nhàng, vừa có nét cổ kính, vừa chứa chan tình người.

Chính những yếu tố đó đã giúp bài thơ “Qua Đèo Ngang” trở thành một bức tranh phong cảnh – tâm trạng mẫu mực của thơ ca Việt Nam thời trung đại.

Đọc “Qua Đèo Ngang”, ta cảm nhận được tâm hồn cao đẹp của Bà Huyện Thanh Quan – một người phụ nữ trí tuệ, nhạy cảm, yêu nước, yêu quê hương sâu sắc. Qua cảnh Đèo Ngang, bà không chỉ miêu tả thiên nhiên mà còn thể hiện nỗi nhớ nước, thương nhà, lòng gắn bó với cội nguồn. Bài thơ khiến người đọc hôm nay thêm trân trọng vẻ đẹp của thơ ca xưa và thấy yêu hơn tiếng Việt mượt mà, tinh tế.

“Qua Đèo Ngang” không chỉ là một bức tranh thiên nhiên nên thơ, mà còn là bức tranh tâm trạng đầy cảm xúc của Bà Huyện Thanh Quan. Bằng ngôn từ tinh luyện và nghệ thuật tả cảnh ngụ tình đặc sắc, tác giả đã gửi gắm nỗi lòng yêu nước, thương nhà, cùng nỗi cô đơn của người lữ khách giữa miền đất lạ. Bài thơ đã góp phần khẳng định vẻ đẹp của thơ trung đại Việt Nam, đồng thời để lại trong lòng người đọc hôm nay niềm xúc động và sự ngưỡng mộ đối với tâm hồn thanh cao, trong sáng của người phụ nữ tài hoa ấy.

Tác giả: Bà Huyện Thanh Quan

Thể thơ: TNBCĐL

Bố cục: 2/2/2/2

Nv trữ tình: " ta " ( tgia )

2. Phân tích

2 câu đề: Khung cảnh đèo ngang

• " bóng xế tà ": thgian cuối ngày, là lúc trở về sum họp gđ. Gợi ra khung cảnh ảm đạm, hiu quạnh + nỗi nhớ nhà của tác giả

• " cỏ cây " được " chen bởi " đá " ; " lá " được " chen " bởi " hoa ": khung cảnh thnhien um tùm, rậm rạp, hoang sơ

=> tả một khung cảnh thiên nhiên núi rừng hoang dã, hoang sơ, lấy cớ đó để mở ra nỗi lòng, cảm xúc

2 câu thực: Cuộc sống con ng ở ĐNgang

• Tiều - lom khom + vài: h.ảnh ng tiều phu bé nhỏ, chìm lẩn trong thnhien

• Chợ - lác đác + mấy: những ngôi nhà thưa thớt, nằm rải rác giữa thnhien rộng lớn

=> Miêu tả csong con ng, nhưng nhấn mạnh sự sống nhỏ nhoi nơi đây, đồng thời càng làm nổi bật cái sự đìu hiu, vắng vẻ của quang cảnh

=> Nỗi cô đơn, trống vắng của tác giả

2 câu luận: Tâm trạng tgia

• " quốc quốc " ; " gia gia ": tả về âm thanh của 2 loài chim, gợi nỗi nhớ thương quê nhà tha thiết, nhớ về một thời thịnh vượng của đất nc đã qua. Nghệ thuật chơi chữ cũng được sd: quốc quốc: quốc gia, gia gia: gđ

=> Lấy 2 con vật để tả cảnh, tựa như một lời cất tiếng nhớ da diết, tiếc nuối và nôn nao trước tình cảnh liên tục biến đổi của đất nc

2 câu kết: nỗi cô đơn tột cùng của tgia

• con ng bé nhỏ khi đối diện với thnhien bao la, rộng lớn càng nổi bật sự xót xa trước tình cảnh của đất nc

• " ta với ta ": một mảnh tình riêng đầy nhỏ bé, nặng nề khi đối lập với cảnh to lớn -> cô đơn, đơn độc, k có ai san sẻ

=> tâm trạng nặng trĩu, phiền lòng

==> Tả cảnh núi non hùng vĩ ở ĐNgang + tình yêu, nỗi nhớ nỗi thương gđ, đất nc của ng phụ nữ.., lẻ loi dưới bóng chiều tà

Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá,lá chen hoa.

Lom khom dưới núi,tiều vài chú.

Lác đác bên sông,chợ mấy nhà.

Nhớ nước đau lòng con quốc quốc,

Thương nhà mỏi miệng cái gia gia.

Dừng chân đứng lại:trời,non,nước,

Một mảnh tình riêng,ta với ta.

Bà Huyện được coi là những nhà thơ nữ nổi tiếng nhất thời trung đại. Thơ bà hầu hết được viết bằng chữ Nôm,theo thể đường luật với niêm. Và hơn hết mỗi tác phẩm của bà đều ẩn chứa niềm nhớ tiếc quá khứ và nỗi buồn mang mác trước hiện tại. Qua Đèo Ngang được coi là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của bà.

"Bước qua Đèo Ngang bóng xế tà

Cỏ cây chen đá,lá chen hoa

Lom khom dưới núi,tiều vài chú,

Lác đác bên sông,chợ mấy nhà."

Hình ảnh Đèo Ngang được tác giả miêu tả gợi lên đầy hình ảnh cho người đọc. Buổi chiều khi mặt trời đang dần khuất lối,khung cảnh Đèo Ngang thật tĩnh lặng và yên ả. "Cỏ chen đá,lá chen hoa" khiến cho ta hình dung rõ hơn về nơi ấy, cỏ cây như có sự sống,chen trúc lẫn nhau. Cách ngắt nhịp 4/3 khiến câu thơ thêm trĩu xuống hơn. Hai hình ảnh "tiều vài chú" và" lác đác bên sông" càng khiến cho bầu không khí thêm dịu dàng mà lại như mang một nỗi niềm khó tả:

"Nhớ nước đau lòng con quốc quốc

Thương nhà mỏi miệng cái gia gia

Dừng chân đứng lại:trời,non,nước

Một mảnh tình riêng,ta với ta."

Hai câu thơ trên không chỉ gợi lên nỗi niềm,tình cảm sót xa của bà Huyện với đất nước mà nó còn thể hiện được tâm trạng suy tư của nhà văn nữa. Cách chơi chữ điêu luyện dựa trên hình ảnh " quốc quốc- nước", " gia gia-gia đình" .khiến cho người đọc thêm gợi lên những cảm xúc của tác giả. Tình cảm ấy không thể nào tả hết qua thơ ca, nó dạt dào mà chua sót đến lạ. Để khi dừng chân lại " trời,non,nước" hiện ra trước mắt như thể ta cũng đang chứng kiến khung cảnh Đèo Ngang ấy. Chỉ còn một mình bà với trời và đất ,quan sát Đèo khi xế tà...

Bài thơ "Qua Đèo Ngang "của bà Huyện vừa kết tinh những giá trị nghệ thuật sâu sắc của thơ nôm Đường luật vừa im đậm dấu ấn sáng tạo của nhà văn. Bà đã sử dụng luật chặt chẽ,bút pháp điêu luyện,ngôn từ trau chuốt để tạo nên khung cảnh yên bình mà vẫn nêu được cảm xúc dạt dào của mình. Cách chơi chữ kết hợp nhuần nhuyễn đã làm nổi bật sự nhớ thương quê nhà và gia đình của bà hơn.

Có thể nói, Qua Đèo Ngang là tác phẩm tiêu biểu cho giá trị tư tưởng và nghệ thuật thơ của Bà Huyện. Lựa chọn đề tài từ nỗi niềm nhớ thương quê và tác giả đã gợi ra nhiewuf khung bậc cảm xúc cho bạn đọc. Vì vậy, bài thơ khơi gợi lên người đọc những tình yêu đẹp,giá trị bồi đắp những tình cảm đẹp đẽ,xâu sắc.

Nắng lửa liên miên kiệt nước nguồn

Hôm rày đã lại nghe trong nớ

Mười ngày hai trận lũ, mưa tuôn

Thương những hàng cáy khô trong cát

Giờ gặp bão giông bật gốc cành

Thương những nấm mô khô trên cát

Giờ lại ngâm mình trong nước xanh

Thương những mẹ già da tím tái

Gồng lưng chống lại gió mưa giông

Thương những em thơ mờ mắt đói

Dõi nhìn con nước, nước mênh móng

Vẫn biết ngày mai qua bão lũ

Lá vẫn xanh cây, quả ngọt cành

Miền Trung - Cây cột thu lôi ấy

Nhận hết bão giông lại phía mình.

(Theo https://dantri.com.vn/, ngày 19/10/2020).

Câu 1 (0.5 điểm): Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ.

Câu 2 (1.0 điểm): Chỉ ra phép tu từ đặc sắc được sử dụng trong đoạn thơ.

Câu 3 (0.5 điểm): Nêu hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ đó.

Câu 4 (1.0 điểm): Xác định nội dung chính của đoạn thơ.

• Đoạn thơ tập trung bộc lộ cảm xúc thương xót, đồng cảm sâu sắc của tác giả trước những tai ương (hạn hán, bão lũ) và sự chịu đựng của người dân, thiên nhiên Miền Trung.

  2.Phép tu từ đặc sắc được sử dụng chủ yếu trong đoạn thơ là điệp ngữ và ẩn dụ.

  1. Điệp ngữ:

     • Điệp ngữ "Thương những..." được lặp đi lặp lại bốn lần ở các dòng thơ:

       • Thương những hàng cáy khô trong cát

       • Thương những nấm mô khô trên cát

       • Thương những mẹ già da tím tái

       • Thương những em thơ mờ mắt đói

     • Sự lặp lại của các từ ngữ chỉ thiên tai và cảnh vật: "bão giông", "nước", "cát".

  2. Ẩn dụ:

     • Cụm từ "Miền Trung - Cây cột thu lôi ấy / Nhận hết bão giông lại phía mình" là hình ảnh ẩn dụ đặc sắc

       3. Hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ

       
       

       Hiệu quả nghệ thuật của điệp ngữ "Thương những..." và ẩn dụ "Cây cột thu lôi" là:

       1. Điệp ngữ "Thương những...":

          • Nhấn mạnh và làm sâu sắc cảm xúc thương xót, đồng cảm vô bờ bến của tác giả, tạo âm hưởng tha thiết, day dứt.

          • Liệt kê các đối tượng chịu đựng thiên tai (từ cây cỏ, nấm mồ đến người già, trẻ thơ), cho thấy sự tàn khốc của bão lũ đã bao trùm mọi mặt đời sống.

       2. Ẩn dụ "Miền Trung - Cây cột thu lôi":

          • Ngợi ca, tôn vinh tinh thần gánh vác, chịu đựng của mảnh đất và con người Miền Trung, nơi phải thường xuyên hứng chịu những tai ương khắc nghiệt nhất của thiên nhiên (như cột thu lôi hứng sét) để bảo vệ các vùng đất khác.

          • Tạo hình ảnh độc đáo, giàu sức gợi, thể hiện sự thấu hiểu và ngưỡng mộ của tác giả.

          • 
            

     4.Nội dung chính của đoạn thơ

     
     

     Nội dung chính của đoạn thơ là:

     1. Phản ánh hiện thực khắc nghiệt của thiên nhiên Miền Trung (từ nắng hạn "kiệt nước nguồn" đến "bão lũ, mưa tuôn" dồn dập) gây ra nhiều đau thương, mất mát.

     2. Bộc lộ sâu sắc tình cảm thương xót, đồng cảm của tác giả trước những khó khăn và nỗi đau của người dân nơi đây.

     3. Tôn vinh và ngợi ca tinh thần chịu đựng, sự hy sinh thầm lặng của Miền Trung, coi đây là "Cây cột thu lôi" sẵn sàng hứng chịu mọi bão giông về phía mình.

Phương thức biểu đạt chính của bài thơ trên là: Biểu cảm

Bài 2.

Phép tu từ đặc sắc được sử dụng trong bài thơ trên là "điệp ngữ" qua từ "thương"

Bài 3

Biện pháp tu từ điệp ngữ qua từ" thương " giúp bài thơ thêm gợi hình gợi cảm, làm cho câu thơ giàu hình ảnh,nhấn mạnh từ ngữ đc điệp.

Qua đây thể hiện nỗi lòng thương xót,đau thương với miền trung- cây cột thu lôi hứng hết gió bão. Từ đó đưa tới người đọc những tình cảm,yêu thương đất nước.

Bài 4.

Nội dung chính của bài thơ trên là nêu

lên thực trạng mưa bão khó khăn,khắc nhiệt của thiên nhiên với con người. Qua đây thể hiện sự thương cảm của tác giả với miền trung khi phải hứng chịu những đợt mưa bão gây thiện hại tới con người và nhà cửa. Từ đó đưa tới người đọc những tình cảm sâu lắng,xót xa trước sự khốn khó của người dân vùng nước lũ qua những con chữ tinh tế để bạn đọc biết yêu thương,cảm thông hơn.

Phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ là biểu cảm.

Câu 2 :

Đoạn thơ có sử dụng nhiều phép nhân hóa và ẩn dụ.

Ví dụ:

“Miền Trung – cây cột thu lôi ấy” (ẩn dụ).

“Thương những hàng cây khô trong cát”, “Thương những mẹ già tím tái”, “Thương những em thơ mơ mắt đói” (nhân hóa kết hợp điệp từ “thương”).

Câu 3 :

Các biện pháp tu từ trên có tác dụng gợi cảm xúc thương xót, cảm phục, chia sẻ với con người miền Trung chịu nhiều thiên tai, đồng thời thể hiện tình cảm yêu thương, trân trọng và cảm phục sức sống, nghị lực của họ trước khó khăn.

Câu 4 :

Đoạn thơ thể hiện nỗi xót xa, thương cảm sâu sắc đối với con người miền Trung sau những thiên tai bão lũ, đồng thời ngợi ca tinh thần kiên cường, chịu thương chịu khó của họ – những con người luôn vững vàng, gánh chịu mọi gian khổ thay cho đất nước.

Giải thích: Đoạn thơ bộc lộ cảm xúc thương cảm, xót xa và đồng cảm sâu sắc của tác giả trước những mất mát, đau thương của người dân miền Trung sau thiên tai.

Câu 2 (1,0 điểm):
Phép tu từ đặc sắc được sử dụng:
👉 Nhân hoá, điệp ngữ và ẩn dụ.

• Nhân hoá: “Thương những hàng cáy khô trong cát / Giờ gặp bão giông bật gốc cành” — “cáy” được miêu tả như con người biết chịu đựng, đau đớn.

• Điệp ngữ: điệp từ “Thương những…” lặp lại nhiều lần.

• Ẩn dụ: “Miền Trung - Cây cột thu lôi ấy” — miền Trung được ví như cây cột thu lôi hứng chịu mọi bão giông.

Câu 3 (0,5 điểm):
Hiệu quả nghệ thuật của các biện pháp tu từ:
👉 Làm nổi bật nỗi đau, sự mất mát và tinh thần kiên cường của người dân miền Trung; thể hiện tình cảm xót thương, đồng cảm sâu sắc của tác giả; đồng thời tạo nhịp điệu da diết, giàu cảm xúc cho đoạn thơ.

Câu 4 (1,0 điểm):
Nội dung chính:
👉 Đoạn thơ bày tỏ tình thương, sự cảm thông sâu sắc đối với người dân miền Trung luôn phải gánh chịu thiên tai khắc nghiệt, ca ngợi tinh thần chịu đựng, kiên cường của họ, và gửi gắm niềm tin vào sức sống, sự hồi sinh của vùng đất này sau bão lũ.

(Nguyễn Tuân)

b. “Vẫn bàn tay mẹ mẹ dịu dàng

À ơi này cái trăng vàng ngủ ngon 

À ơi này cái trăng còn nằm nôi...

[...]

À ơi này mặt trời bé con...

(Bình nguyên) 

c.  Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng. 

(Tục ngữ)

b. Ẩn dụ trong câu này là ẩn dụ phẩm chất. Tác giả dùng hình ảnh "trăng vàng" và "mặt trời bé con" để chỉ đứa con, nhấn mạnh phẩm chất quý giá, rực rỡ và sự yêu thương trân trọng.

c. Ẩn dụ trong câu này là ẩn dụ cách thức (hoặc ẩn dụ tu từ). Câu thành ngữ dùng hiện tượng vật lý "gần mực thì đen, gần đèn thì sáng" để ẩn dụ về cách thức môi trường tác động đến sự hình thành nhân cách.

kiểu ẩn dụ:

=> ẩn dụ chuyển đổi cảm giác (từ thị giác - nhìn thấy ánh nắng sang vị giác - cảm nhận vị "đậm đà")

tác dụng:

=> làm cho hình ảnh "cái nắng mùa thu biên giới" trở nên gợi cảm, sinh động, không chỉ nhìn thấy mà còn cảm nhận được bằng cảm xúc, vị giác, thể hiện tình yêu tha thiết, cảm nhận tinh tế của tác giả với thiên nhiên đất nước.

b.

kiểu ẩn dụ:

=> ẩn dụ hình tượng, lấy hình ảnh "mặt trời" để chỉ đứa con nhỏ.

tác dụng:

=> thể hiện tình yêu thương vô bờ của người mẹ, coi con là nguồn sáng, niềm vui, lẽ sống của cuộc đời mình.

=> làm cho lời ru trở nên trữ tình, ấm áp, chan chứa tình mẫu tử.

c.

kiểu ẩn dụ:

=> ẩn dụ phẩm chất ( mượn "mực" và "đèn" để chỉ người xấu và người tốt)

tác dụng:

=> nêu bài học đạo đức, kinh nghiệm sống: môi trường sống, bạn bè, xung quanh có ảnh hưởng lớn đến tính cách con người.

=> khuyên con người nên chọn bạn tốt, môi trường tốt để sống và học tập.

tìm: cái nắng đậm đà

td: - giúp câu văn giàu sức gợi, thú vị hơn

- từ " đậm đà " cho thấy một vật có màu sắc, mùi vị rất ngon mắt. nhưng tác giả lại 0 dùng xúc giác hay thị giác để miêu tả nắng mà thay vào đó là vị giác để miêu tả nắng. từ đó ta thấy đc một tâm hồn nhìn nhận mọi vật rất tinh tế, mềm mại.

b. bptt: an du hình thức

tìm: cái trăng

td: - giúp câu thơ...

- tình cảm yêu thương sâu sắc, trân trọng của ng mẹ dành cho đứa con. ng mẹ coi đứa con là điều quý giá nhất trần đời

c. bptt : an du phẩm chất

tìm: mực - đen , đèn - sáng

td : mực là tượng trưng cho những thứ tối tăm, xấu xa, 0 tốt. ngược lại, đèn lại tượng trưng cho công lí, điều tốt. -> câu tục ngữ muốn nói rằng ở csong nên chọn bạn, chọn ng mà chơi. 0 nên chọn những thứ xấu để mình học, làm theo mà thay vào đó chọn những điều tốt, chính nghĩa

tác dụng : miêu tả một chiều thu ở nước ta, đặc biệt là vufng biên giới, khi nắng chiều chiếu rọi, có vẻ đẹp đặc trưng cuả muà thu với ánh nắng " đậm đà". Biện pháp tu từ khiến cho câu thơ giàu hình ảnh, gợi lên cảm giác ấm áp, yên bình cuả muà thu Việt Nam.

b) ẩn duj hình ảnh( trăng vàng- mặt trời bé con) để chỉ người con thơ bé, nhấn mạnh tình yêu thương, sự chở che và hy sinh của người mẹ dành cho con cái

c) ẩn duj cách thức(mực - đen, đèn - sáng).Câu tục ngữ là lời răn dạy sâu sắc về tầm quan trọng của việc hình thành nhân cách con người phụ thuộc vào môi trường xung quanh.

b,Kiểu ẩn dụ/biện pháp tu từ: Nhân hóa (gán tính cách con người / trẻ con cho mặt trăng, mặt trời) đồng thời có yếu tố ẩn dụ nếu gọi “mặt trời”/“trăng” như một “bé con”.

Tác dụng: Tạo cảm giác ấm áp, thân thương, dịu ngọt rất phù hợp với lời ru; làm cho thiên nhiên gần gũi, thân mật như người thân, kích thích tưởng tượng và cảm xúc người nghe (nhất là trẻ nhỏ).

c,Kiểu ẩn dụ/biện pháp tu từ: Hoán dụ/ẩn dụ cô đọng (ẩn dụ tượng trưng) dùng “mực” và “đèn” để biểu thị ảnh hưởng xấu/tốt của môi trường, bạn bè,…

Tác dụng: Cô đọng, súc tích, dễ nhớ; truyền đạt lời khuyên đạo đức thuyết phục: môi trường và người xung quanh ảnh hưởng đến bản thân, nên chọn bạn tốt, môi trường tốt.

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay”

(Tố Hữu, Việt Bắc)

b.

“Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ

Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân”

(trích Viếng lăng Bác – Viễn Phương)

c. “Từ hồi về thành phỐ

Quen ánh điện, cửa gương

Vầng trăng đi qua ngõ

Như người dưng qua đường”

(trích Ánh trăng – Nguyễn Duy)

d. “Họ là chục tay sào, tay chèo, làm ruộng cũng giỏi mà làm thuyền cũng giỏi.”

(Nguyễn Tuân)

e. “Nhân danh ai – Bay chôn tuổi thanh xuân của chúng ta trong những quan tài.”

(Emily con – Tố Hữu)

kiểu hdu: lấy dấu hiệu sự vật để chỉ sự vật ( “áo chàm” – màu áo đặc trưng của đồng bào Việt Bắc – được dùng để chỉ chính con ng VB )

Tdung:

• Gợi lên hình ảnh gần gũi, giản dị, chân thực của con ng VB .

• Thể hiện tình cảm sâu nặng, thủy chung, ân nghĩa giữa người đi (cán bộ kháng chiến) và người ở lại (đồng bào VBac ).

• Tạo nên sắc thái dân tộc, đậm đà bản sắc vùng miền, góp phần làm cho bức tranh chia tay thêm xúc động và chân thành.

b. Hdu: " bảy mươi chín mùa xuân " : 79 năm cuộc đời của Bác

kiểu hdu: lấy dấu hiệu sự vật để chỉ sự vật (mùa xuân – biểu tượng của tuổi đời, của sự sống) để chỉ sự vật (cuộc đời Bác)

Tdung:

• Thể hiện lòng tôn kính và biết ơn sâu sắc của nhân dân với Bác Hồ.

• Ca ngợi một cuộc đời tràn đầy sức sống, hiến dâng trọn vẹn cho dân tộc, được ví như những mùa xuân tươi đẹp.

• Gợi cảm xúc trang trọng, thiêng liêng và chan chứa yêu thương, làm cho hình ảnh Bác trở nên gần gũi, cao đẹp mà vẫn rất nhân văn.

c. Hdu: “Ánh điện, cửa gương” : chỉ csong hiện đại, tiện nghi, đầy đủ nơi tp

kiểu hdu: lấy dấu hiệu sự vật để chỉ sự vật (“ánh điện, cửa gương” – biểu tượng cho sự tiện nghi – để chỉ csong hiện đại, đủ đầy)

Tdung:

• Gợi lên sự thay đổi trong đời sống vật chất và tinh thần của con người khi rời xa thời gian gian khổ, giản dị nơi chiến trường.

• Thể hiện sự đối lập giữa quá khứ nghĩa tình, mộc mạc với htại đầy đủ nhưng dễ khiến con ng lãng quên qkhứ.

d. Hdu: “Tay sào tay chèo” : chỉ người lao động vùng sông nước, cụ thể là những ng dân chài, ng lái đò trên sông Đà.

kiểu hdu: Lấy bộ phận chỉ người ( tay – gắn với công việc lao động – để chỉ con người )

Tdung:

• Tôn vinh sức lao động và tài nghệ của con ng Tây Bắc, những con ng làm chủ thnhien = bàn tay và kinh nghiệm của mình.

• Gợi sắc thái mộc mạc, gần gũi, đậm chất dân gian trong cách nói, thể hiện tình yêu, sự trân trọng của nhà văn đối với con ng lao động.

e. Hdu: “Tuổi chúng ta” : chỉ những con ng trẻ tuổi, thế hệ thanh niên, đặc biệt là những em bé bị chiến tranh tàn sát.

kiểu hdu: Lấy bộ phận / dấu hiệu để chỉ ng ( tuổi thì là dấu hiệu hay bộ phận ạ?) (tuổi – biểu tượng cho tuổi trẻ, sức sống) để chỉ con ng cụ thể.

Tdung:

• Gợi lên nỗi đau xót tột cùng trước tội ác chiến tranh đã chôn vùi bao tuổi xuân, bao cuộc đời vô tội.

• Thể hiện tiếng kêu phẫn nộ, lên án mạnh mẽ những thế lực tàn bạo nhân danh “chính nghĩa” mà tàn sát con người.

• Bộc lộ tình thương yêu, đồng cảm sâu sắc của nhà thơ đối với nạn nhân chiến tranh.

a. Câu thơ: “Áo chàm được buổi phân ly / Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay” (Tố Hữu, Việt Bắc)

• Kiểu hoán dụ: Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng (lấy trang phục để chỉ người).

  • Áo chàm $\rightarrow$ Chỉ người Việt Bắc (đồng bào các dân tộc thiểu số vùng Việt Bắc), những người thường mặc trang phục màu chàm.

• Tác dụng:

  • Tạo sự gợi cảm, hình ảnh cụ thể về người dân Việt Bắc hiền lành, chất phác.

  • Thể hiện mối quan hệ gắn bó sâu sắc, gần gũi giữa người cán bộ cách mạng và đồng bào.

  • Góp phần bộc lộ cảm xúc luyến tiếc, xúc động trong giây phút chia tay lịch sử.

b. Câu thơ: “Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ / Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân” (trích Viếng lăng Bác – Viễn Phương)

• Kiểu hoán dụ: Lấy cái cụ thể để chỉ cái trừu tượng (lấy mùa xuân để chỉ tuổi đời/năm).

  • Bảy mươi chín mùa xuân $\rightarrow$ Chỉ bảy mươi chín tuổi đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

• Tác dụng:

  • Làm cho sự diễn đạt nhẹ nhàng, trang trọng hơn khi nói về tuổi đời của Bác.

  • Gợi sự liên tưởng đến vẻ đẹp tươi sáng, tràn đầy sức sống (như mùa xuân) của cuộc đời Bác.

  • Thể hiện thái độ tôn kính, ngưỡng mộ đối với cống hiến vĩ đại của Bác.

c. Câu thơ: “Từ hồi về thành phỐ / Quen ánh điện, cửa gương / Vầng trăng đi qua ngõ / Như người dưng qua đường” (trích Ánh trăng – Nguyễn Duy)

• Kiểu hoán dụ: Lấy vật có liên quan để chỉ người/sự việc có liên quan (lấy vật chất để chỉ thói quen/lối sống).

  • Ánh điện, cửa gương $\rightarrow$ Chỉ lối sống hiện đại, tiện nghi, nơi con người dễ quên đi quá khứ.

• Tác dụng:

  • Làm rõ sự thay đổi trong lối sống của nhân vật trữ tình khi về thành phố.

  • Đối lập với hình ảnh Vầng trăng (biểu tượng cho quá khứ, thiên nhiên, nghĩa tình), qua đó nhấn mạnh sự lãng quên đáng tiếc của con người đối với những điều xưa cũ, giản dị.

d. Câu văn: “Họ là chục tay sào, tay chèo, làm ruộng cũng giỏi mà làm thuyền cũng giỏi.” (Nguyễn Tuân)

• Kiểu hoán dụ: Lấy dấu hiệu/bộ phận của sự vật để chỉ sự vật (lấy dụng cụ lao động để chỉ người).

  • Tay sào, tay chèo $\rightarrow$ Chỉ những người lao động có nghề chèo thuyền, làm nghề sông nước.

• Tác dụng:

  • Nhấn mạnh sự thành thạo, chuyên nghiệp trong công việc của những người lao động.

  • Diễn tả một cách cụ thể, sinh động hình ảnh những con người gắn bó với nghề sông nước.

e. Câu thơ: “Nhân danh ai – Bay chôn tuổi thanh xuân của chúng ta trong những quan tài.” (Emily con – Tố Hữu)

• Kiểu hoán dụ: Lấy cái trừu tượng để chỉ cái cụ thể (lấy thời gian để chỉ người).

  • Tuổi thanh xuân $\rightarrow$ Chỉ những người trẻ tuổi (thanh niên, sinh viên) đang sống trong tuổi đẹp nhất của đời người.

• Tác dụng:

  • Gợi cảm xúc xót xa, đau đớn khi nói về sự hy sinh, cái chết của những người trẻ tuổi trong chiến tranh.

  • Làm tăng tính tố cáo, lên án mạnh mẽ đối với hành động hủy hoại cuộc sống, tuổi trẻ của con người.

- Câu thơ sử dụng kiểu hoán dụ "lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật". "Áo chàm" là dấu hiệu đặc trưng của người dân Việt Bắc, dùng để chỉ những người dân nơi đây. Biện pháp hoán dụ này giúp gợi hình ảnh cụ thể, sinh động về những người dân Việt Bắc ân tình, thủy chung, đồng thời thể hiện tình cảm gắn bó sâu sắc của tác giả với mảnh đất và con người nơi đây.

b. Hoán dụ: "Bảy mươi chín mùa xuân" (lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng). Tác dụng: Diễn tả sự vĩ đại của Bác, thể hiện lòng thành kính, biết ơn.

- Câu thơ sử dụng kiểu hoán dụ "lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng". "Bảy mươi chín mùa xuân" là hình ảnh cụ thể để chỉ cuộc đời của Bác Hồ. Biện pháp hoán dụ này giúp diễn tả một cách trang trọng, thiêng liêng về sự vĩ đại của Bác, đồng thời thể hiện lòng thành kính, biết ơn vô hạn của nhân dân đối với Người.

c. Không có hoán dụ.

d. Hoán dụ: "Tay sào, tay chèo" (lấy bộ phận để chỉ toàn thể). Tác dụng: Diễn tả cụ thể, sinh động về người lao động, thể hiện sự trân trọng, ngợi ca.

- Câu văn sử dụng kiểu hoán dụ "lấy bộ phận để chỉ toàn thể". "Tay sào, tay chèo" là bộ phận cơ thể, chỉ những người làm nghề chèo thuyền, lái đò. Biện pháp hoán dụ này giúp diễn tả một cách cụ thể, sinh động về những người lao động, đồng thời thể hiện sự trân trọng, ngợi ca của tác giả đối với họ.

e. Hoán dụ: "Nhân danh ai" (lấy cái trừu tượng để gọi cái cụ thể). Tác dụng: Thể hiện sự căm phẫn, tố cáo chế độ áp bức.a. Câu thơ sử dụng kiểu hoán dụ "lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật". "Áo chàm" là dấu hiệu đặc trưng của người dân Việt Bắc, dùng để chỉ những người dân nơi đây.

Biện pháp hoán dụ này giúp gợi hình ảnh cụ thể, sinh động về những người dân Việt Bắc ân tình, thủy chung, đồng thời thể hiện tình cảm gắn bó sâu sắc của tác giả với mảnh đất và con người nơi đây.

- Câu thơ sử dụng kiểu hoán dụ "lấy cái trừu tượng để gọi cái cụ thể". "Nhân danh ai" là một câu hỏi tu từ, nhưng thực chất là chỉ những kẻ cầm quyền, những người đã gây ra đau khổ cho nhân dân. Biện pháp hoán dụ này giúp thể hiện sự căm phẫn, tố cáo mạnh mẽ của tác giả đối với chế độ áp bức, bất công.

Trong đời sống hiện đại, khi mạng xã hội bùng nổ và lối sống của giới trẻ ngày càng tự do, hiện tượng nói tục, chửi bậy đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. Đây không chỉ là một thói quen thiếu văn minh mà còn là vấn đề đáng lo ngại, ảnh hưởng xấu đến môi trường giao tiếp và hình ảnh của chính người trẻ trong xã hội. Chính vì vậy, hiện tượng này cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc và có những biện pháp khắc phục kịp thời.

Nói tục, chửi bậy là việc sử dụng những lời lẽ thô tục, phản cảm trong giao tiếp hằng ngày. Những lời nói đó thường mang tính xúc phạm, thiếu tôn trọng và có thể gây tổn thương cho người nghe. Thực tế cho thấy, hiện nay không khó để bắt gặp cảnh học sinh, thanh thiếu niên nói tục ở sân trường, ngoài đường phố hay trong các đoạn bình luận, video trên mạng xã hội. Nhiều bạn xem đó là cách thể hiện cá tính, thậm chí coi như “ngôn ngữ thời thượng” để hòa nhập với nhóm bạn hoặc gây sự chú ý.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Một phần do ảnh hưởng từ môi trường xung quanh: nếu thường xuyên sống trong môi trường có nhiều người nói tục, các bạn trẻ rất dễ bắt chước. Bên cạnh đó, mạng xã hội là yếu tố tác động mạnh mẽ khi tràn lan các nội dung tiêu cực, sử dụng ngôn từ thô tục mà không được kiểm soát. Một số bạn trẻ cũng muốn thể hiện bản thân, muốn tỏ ra mạnh mẽ hoặc “ngầu” trước bạn bè. Ngoài ra, sự thiếu quan tâm của gia đình, nhà trường và đặc biệt là sự thiếu ý thức tự rèn luyện của bản thân cũng góp phần làm tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn.

Hậu quả của việc nói tục, chửi bậy là vô cùng đáng lo ngại. Trước hết, nó làm mất đi vẻ đẹp của ngôn ngữ, khiến môi trường giao tiếp trở nên thiếu lành mạnh. Những lời lẽ thô tục có thể gây mâu thuẫn, hiểu lầm và làm rạn nứt các mối quan hệ. Người thường xuyên nói tục cũng dễ bị đánh giá là thiếu lịch sự, thiếu văn hóa, từ đó ảnh hưởng đến hình ảnh của bản thân trong mắt thầy cô, bạn bè và xã hội. Lâu dần, thói quen xấu này có thể ăn sâu vào nếp sống, ảnh hưởng tiêu cực đến nhân cách và tương lai của mỗi người.

Để khắc phục hiện tượng nói tục, chửi bậy, cần có sự chung tay của gia đình, nhà trường và chính bản thân giới trẻ. Mỗi học sinh cần nâng cao ý thức, rèn luyện văn hóa giao tiếp và biết tự điều chỉnh lời nói của mình. Nhà trường và các tổ chức đoàn đội có thể tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục kỹ năng giao tiếp tích cực. Gia đình cũng cần quan tâm, làm gương và định hướng cách sử dụng ngôn ngữ đúng đắn cho con em. Bên cạnh đó, mạng xã hội cũng cần được sử dụng một cách chọn lọc, tránh tiếp xúc với những nội dung độc hại.

Nói tục, chửi bậy tưởng như chỉ là những lời nói nhỏ, nhưng lại gây ảnh hưởng lớn đến môi trường sống và nhân cách con người. Mỗi bạn trẻ hãy biết trân trọng lời nói của mình, lựa chọn cách giao tiếp văn minh, lịch sự để thể hiện sự tôn trọng người khác và chính bản thân. Khi mỗi người thay đổi một chút, môi trường xung quanh sẽ trở nên trong lành và văn hóa hơn rất nhiều.

Hiện tượng học sinh sử dụng ngôn ngữ thiếu văn hóa đã trở nên phổ biến đến mức đáng lo ngại. Những lời lẽ thô tục, cộc cằn, thậm chí mang tính xúc phạm xuất hiện thường xuyên không chỉ trong giao tiếp trực tiếp ở sân trường, quán xá, mà còn lan tràn trên không gian mạng xã hội. Nhiều em xem việc sử dụng từ ngữ "đường phố" như một cách để thể hiện cá tính, sự "ngầu", hoặc để hòa nhập với nhóm bạn bè, vô hình trung chấp nhận và bình thường hóa ngôn ngữ tiêu cực. Hiện tượng này bắt nguồn từ nhiều yếu tố đan xen: Từ môi trường xã hội với sự bùng nổ của mạng Internet và nội dung độc hại; từ gia đình khi cha mẹ thiếu sự quan tâm sâu sát hoặc vô tình trở thành tấm gương xấu; và đặc biệt là từ nhóm bạn bè và tâm lý lứa tuổi, nơi áp lực đồng trang lứa thúc đẩy các em dùng ngôn ngữ "mật mã" để khẳng định bản thân một cách lệch lạc.

Tóm lại, hiện tượng học sinh nói tục chửi bậy là một vết nứt trong văn hóa học đường và văn hóa ứng xử của giới trẻ. Xây dựng một thế hệ học sinh không chỉ giỏi kiến thức mà còn giàu lòng nhân ái, có văn hóa ứng xử tốt là trách nhiệm chung. Hy vọng rằng, với sự chung tay của gia đình, nhà trường và xã hội, chúng ta sẽ sớm trả lại sự trong sáng, văn minh cho ngôn ngữ học đường, để mỗi lời nói của các em đều là những đóa hoa đẹp, góp phần làm giàu đẹp thêm cho tiếng Việt và nhân cách con người.

Thực trạng này diễn ra ở nhiều cấp học, không phân biệt giới tính hay vùng miền. Ngôn ngữ tục tĩu không chỉ xuất hiện trong những cuộc vui đùa thiếu ý thức ở sân trường, trong lớp học mà còn tràn lan trên các nền tảng mạng xã hội, len lỏi vào từng ngóc ngách của đời sống ảo và đời sống thực. Điều đáng buồn là nhiều em học sinh coi việc này là "bình thường", là cách để thể hiện cá tính, sự trưởng thành hoặc để hòa nhập với bạn bè.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này rất đa dạng và phức tạp. Trước hết, môi trường gia đình đóng vai trò quan trọng. Khi cha mẹ hoặc người thân trong nhà thường xuyên sử dụng ngôn ngữ thiếu chuẩn mực, trẻ em sẽ học theo một cách vô thức. Sự bùng nổ của mạng xã hội, phim ảnh và các nội dung giải trí không được kiểm duyệt chặt chẽ cũng là một yếu tố thúc đẩy. Những "trend" (xu hướng) sử dụng từ ngữ thô tục trên mạng đã tác động mạnh mẽ đến nhận thức và hành vi của lứa tuổi thanh thiếu niên. Bên cạnh đó, áp lực học tập, thi cử và nhu cầu thể hiện bản thân ở lứa tuổi dậy thì cũng khiến nhiều em tìm đến bạo lực ngôn từ như một cách giải tỏa cảm xúc. Sự thiếu sót trong giáo dục, cả từ phía gia đình lẫn nhà trường, trong việc rèn luyện văn hóa giao tiếp và đạo đức cũng là một lỗ hổng lớn.

Hậu quả của hiện tượng này là vô cùng nghiêm trọng. Trước mắt, nó làm mất đi sự trong sáng và vẻ đẹp vốn có của tiếng Việt. Về lâu dài, việc sử dụng ngôn ngữ tục tĩu sẽ dần hình thành thói quen sử dụng bạo lực ngôn từ, làm suy giảm các giá trị đạo đức, thiếu sự tôn trọng người khác. Môi trường học tập vì thế cũng trở nên tiêu cực, căng thẳng, dễ dẫn đến mâu thuẫn và bạo lực học đường. Những học sinh có thói quen này khi trưởng thành sẽ gặp nhiều khó khăn trong giao tiếp xã hội, công việc do thiếu kỹ năng ứng xử văn minh, lịch sự.

Để khắc phục tình trạng học sinh nói tục, chửi bậy, cần có sự chung tay, phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Gia đình cần là cái nôi nuôi dưỡng văn hóa giao tiếp, cha mẹ cần làm gương và dành thời gian quan tâm, định hướng cho con cái. Nhà trường cần tăng cường giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, đặc biệt là kỹ năng giao tiếp và ứng xử văn minh, đồng thời có những quy định, chế tài xử phạt rõ ràng, nhất quán. Bản thân mỗi học sinh cũng cần nhận thức rõ tác hại của việc sử dụng ngôn ngữ thiếu chuẩn mực, rèn luyện ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt và hướng tới những giá trị văn hóa tốt đẹp.

Tóm lại, hiện tượng học sinh nói tục, chửi bậy là một hồi chuông cảnh báo về sự xuống cấp của văn hóa giao tiếp trong một bộ phận giới trẻ. Việc xây dựng một thế hệ trẻ không chỉ giỏi kiến thức mà còn giàu văn hóa và nhân cách là trách nhiệm chung của mỗi cá nhân và toàn xã hội.

Trước hết, nói tục chửi bậy là việc sử dụng những từ ngữ thô tục, thiếu văn hóa trong giao tiếp hằng ngày. Hiện tượng này xuất hiện ở nhiều lứa tuổi học sinh, đặc biệt trong môi trường mạng xã hội, sân trường hoặc khi giao tiếp với bạn bè.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Một số bạn bắt chước bạn bè để tỏ ra “ngầu” hoặc muốn thể hiện bản thân. Một số khác ảnh hưởng từ môi trường xung quanh như mạng xã hội, game, video độc hại,… Ngoài ra, một số bạn thiếu sự quan tâm, định hướng từ gia đình nên dễ hình thành thói quen xấu.

Hiện tượng nói tục chửi bậy gây ra nhiều tác hại. Trước hết, nó làm xấu hình ảnh của học sinh (những người được xem là thế hệ trẻ văn minh, có học). Thói quen này cũng khiến môi trường học đường trở nên căng thẳng, mất đi sự tôn trọng lẫn nhau. Về lâu dài, nó có thể làm ảnh hưởng đến nhân cách, khiến các bạn trở nên nóng nảy, dễ dùng lời nói gây tổn thương người khác.

Để giảm bớt tình trạng này, mỗi học sinh cần tự ý thức rèn luyện văn hóa giao tiếp: nói lời hay ý đẹp, kiềm chế cảm xúc và tránh xa môi trường độc hại. Gia đình và nhà trường cũng cần phối hợp nhắc nhở, giáo dục và tạo môi trường lành mạnh để học sinh rèn luyện thói quen tốt.

Tóm lại, hiện tượng học sinh nói tục chửi bậy là vấn đề đáng lo ngại và cần được thay đổi ngay từ ý thức mỗi người. Mỗi học sinh hãy tự rèn luyện cách nói năng lịch sự để xây dựng một môi trường học đường văn minh, thân thiện và đẹp hơn mỗi ngày.

Sự phát triển vượt bậc của công nghệ thông tin đã mang lại một không gian kết nối toàn cầu là mạng xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích không thể phủ nhận, môi trường ảo này đang bị đầu độc bởi một hiện tượng tiêu cực và nguy hiểm: bạo lực mạng. Hiện tượng này không chỉ là những lời lẽ cay độc thoáng qua mà đã trở thành một vấn nạn xã hội, gieo rắc nỗi sợ hãi và gây ra những tổn thương sâu sắc cho con người, đặc biệt là giới trẻ. Bạo lực mạng là việc sử dụng các công cụ kỹ thuật số để công kích, đe dọa, làm bẽ mặt, hoặc gây tổn hại về mặt tinh thần cho người khác. Hiện tượng này diễn ra dưới nhiều hình thức tinh vi, từ việc lan truyền tin đồn thất thiệt, chia sẻ hình ảnh riêng tư không được phép, sử dụng ngôn ngữ xúc phạm, cho đến việc kêu gọi tẩy chay tập thể. Đáng lo ngại, bạo lực mạng đang có xu hướng gia tăng chóng mặt, được tiếp tay bởi tốc độ lan truyền không kiểm soát của internet và tâm lý đám đông tiêu cực. Nhiều người lầm tưởng rằng đằng sau màn hình, hành vi của họ không bị trừng phạt, từ đó trở nên hung hăng và vô trách nhiệm hơn.

Nguyên nhân dẫn đến bạo lực mạng rất đa chiều. Thứ nhất, đó là sự thiếu vắng trách nhiệm cá nhân do tính chất ẩn danh mà môi trường mạng cung cấp. Khi không phải đối diện trực tiếp, người ta dễ dàng bộc lộ phần tối của bản thân, thốt ra những lời lẽ mà họ sẽ không dám nói ngoài đời thực. Thứ hai, sự thiếu hụt về giáo dục đạo đức số và kỹ năng ứng xử trên mạng xã hội khiến nhiều người, đặc biệt là thanh thiếu niên, chưa nhận thức được ranh giới giữa tự do ngôn luận và hành vi xâm phạm. Thứ ba, sự dễ dãi trong quản lý nội dung của một số nền tảng mạng xã hội đã tạo điều kiện cho các hành vi tiêu cực tồn tại và phát triển. Cuối cùng, sự ganh ghét, đố kỵ cá nhân được khuếch đại lên gấp bội khi được công khai hóa trước hàng triệu người xem.

Hậu quả của bạo lực mạng là vô cùng tàn khốc, không chỉ dừng lại ở những "vết thương ảo" mà còn để lại những vết sẹo thực tế. Nạn nhân của bạo lực mạng thường phải chịu đựng tổn thương tâm lý nặng nề, dẫn đến các chứng rối loạn như trầm cảm, lo âu, rối loạn sau sang chấn. Sự sỉ nhục công khai và dai dẳng có thể làm suy giảm nghiêm trọng lòng tự trọng, khiến nạn nhân cảm thấy tuyệt vọng, cô lập và thậm chí tìm đến cái chết. Ngoài ra, bạo lực mạng còn làm suy đồi môi trường văn hóa số, khiến không gian mạng trở nên độc hại, thiếu tính nhân văn và cản trở sự phát triển lành mạnh của thế hệ trẻ.

Để đẩy lùi vấn nạn bạo lực mạng, cần có sự phối hợp đồng bộ và nghiêm túc của toàn xã hội. Trước hết, giáo dục là chìa khóa. Cần đưa nội dung giáo dục về đạo đức số, luật an ninh mạng và kỹ năng ứng xử văn minh trên không gian mạng vào chương trình học tập. Thứ hai, tăng cường trách nhiệm pháp lý bằng cách hoàn thiện các quy định và áp dụng hình phạt nghiêm minh đối với các hành vi bạo lực mạng, đảm bảo rằng "thế giới ảo cũng phải tuân theo luật pháp thực". Thứ ba, mỗi cá nhân cần tự trang bị "bộ lọc số", tỉnh táo trước thông tin và kiên quyết không tham gia vào các hành vi công kích người khác. Hãy thực hành sự đồng cảm và lòng trắc ẩn ngay cả khi chúng ta chỉ đang tương tác qua màn hình. Bạo lực mạng là một thách thức lớn đối với nền văn minh số của nhân loại. Nó là tiếng chuông cảnh tỉnh về sự xuống cấp của đạo đức và trách nhiệm cá nhân trong kỷ nguyên số. Xây dựng một môi trường mạng an toàn, văn minh và tôn trọng không phải là nhiệm vụ của riêng ai, mà là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường, cơ quan quản lý và đặc biệt là mỗi người dùng. Chỉ khi mỗi chúng ta hành động có trách nhiệm, bạo lực mạng mới dần được đẩy lùi, và không gian số mới thực sự trở thành công cụ phát triển nhân loại.

Bạo lực mạng là hành vi sử dụng Internet hay các nền tảng mạng xã hội để xúc phạm, lăng mạ, bôi nhọ, chế giễu hay tấn công tinh thần người khác. Đây là một hành động sai trái, phản văn hóa, vi phạm cả đạo đức lẫn pháp luật, gây ảnh hưởng xấu đến môi trường mạng và đời sống xã hội.

Thực tế, bạo lực mạng hiện nay xảy ra với tần suất ngày càng cao và mức độ ngày càng nghiêm trọng. Ở chiều tích cực, nhiều người dùng mạng có ý thức hơn trong việc sử dụng mạng xã hội an toàn, biết chọn lọc thông tin, biết chặn và báo cáo các nội dung độc hại. Tuy nhiên, mặt tiêu cực lại chiếm phần lớn. Chỉ một lỗi nhỏ trong lời nói hay hành động, một bức ảnh chưa chỉnh chu, hoặc một đoạn video bình thường cũng có thể khiến ai đó trở thành mục tiêu bị “ném đá”. Nhiều bạn học sinh bị lập nhóm nói xấu, bịa đặt tin đồn hoặc phải nhận hàng trăm bình luận cay độc về ngoại hình, giọng nói, hay đời sống cá nhân. Không ít trường hợp bị xúc phạm nặng nề chỉ vì dám đưa ra ý kiến trái chiều. Những điều tưởng chừng “đùa vui” ấy lại gây tổn thương sâu sắc cho người bị hại.

Hậu quả của bạo lực mạng vô cùng nghiêm trọng. Nó khiến nạn nhân khủng hoảng tâm lý, chán nản, suy sụp tinh thần, thậm chí dẫn đến trầm cảm hoặc tự làm hại bản thân. Ngoài ra, bạo lực mạng còn làm mất đi sự lành mạnh của internet, tạo nên môi trường độc hại, thiếu văn minh. Nó cũng ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của nạn nhân và gây mất đoàn kết trong cộng đồng, đặc biệt là trong môi trường học đường.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Về chủ quan, một bộ phận người dùng mạng, nhất là học sinh, thiếu ý thức và kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn, dễ bị kích động, thích thể hiện cái tôi hoặc lợi dụng sự ẩn danh để buông lời ác ý. Một số bạn có tâm lý đua theo đám đông, sẵn sàng bình luận xúc phạm chỉ để gây chú ý. Về khách quan, môi trường mạng thiếu kiểm soát, thông tin lan truyền quá nhanh, việc xử lý sai phạm chưa thực sự nghiêm khắc. Ngoài ra, gia đình và nhà trường đôi khi chưa phối hợp chặt chẽ trong việc giáo dục học sinh về văn hóa ứng xử trên mạng.

Để hạn chế và ngăn chặn bạo lực mạng, chúng ta cần thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ. Trước hết, mỗi cá nhân phải nâng cao ý thức, sử dụng mạng văn minh, không bình luận ác ý, không chia sẻ thông tin sai sự thật. Nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng số, tổ chức các buổi sinh hoạt, trải nghiệm giúp học sinh hiểu rõ hậu quả của bạo lực mạng. Gia đình cũng cần quan tâm, định hướng và giám sát việc sử dụng mạng của con em. Đồng thời, các nền tảng mạng xã hội cần hoàn thiện cơ chế báo cáo và xử phạt những tài khoản có hành vi vi phạm.

Từ hiện tượng bạo lực mạng, bản thân em rút ra bài học sâu sắc: cần sống có trách nhiệm hơn trong từng lời nói, từng hành động, dù là trong đời thực hay trên không gian mạng. Em sẽ cố gắng sử dụng mạng xã hội một cách văn minh, biết tôn trọng người khác và chủ động lên tiếng bảo vệ những người bị tổn thương. Bạo lực mạng tuy vô hình nhưng hậu quả lại vô cùng thật. Chỉ khi mỗi người tự ý thức và hành động đúng đắn, chúng ta mới có thể xây dựng một môi trường mạng an toàn, lành mạnh và nhân văn.

Trước hết, bạo lực mạng là hành vi dùng lời nói, hình ảnh hoặc thông tin trên internet để xúc phạm, xúc phạm danh dự, làm tổn thương tinh thần người khác. Hình thức này có thể là chửi bới, chế giễu, tung tin giả, bóc phốt, cắt ghép hình ảnh nhằm xúc phạm người khác,…

Hiện tượng này ngày càng phổ biến vì mạng xã hội cho phép ẩn danh, thông tin lan truyền nhanh và nhiều người thiếu ý thức khi bình luận. Chỉ cần một câu nói ác ý, một bức ảnh bị lan truyền sai sự thật cũng đủ khiến nạn nhân hoảng sợ, buồn bã hoặc suy sụp. Nhiều vụ việc cho thấy người bị bạo lực mạng có thể rơi vào trầm cảm, sợ giao tiếp, thậm chí có người đã tìm đến những hành động tiêu cực.

Nguyên nhân dẫn đến bạo lực mạng có thể kể đến như: Một số người thiếu hiểu biết, hành động theo cảm xúc, tâm lý a dua, thích “drama” và phán xét người khác, quản lý thông tin trên mạng còn lỏng lẻo, nạn nhân đôi khi vô tình chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân.

Dù vậy, bạo lực mạng hoàn toàn có thể hạn chế nếu mỗi người tự nâng cao ý thức. Chúng ta cần cẩn trọng khi bình luận, không tung tin chưa kiểm chứng, không chia sẻ nội dung xúc phạm. Nếu bị bạo lực mạng, cần báo cho gia đình, thầy cô hoặc cơ quan chức năng để được giúp đỡ. Nhà trường và gia đình cũng nên giáo dục học sinh cách ứng xử văn minh trên mạng.

Bạo lực mạng là một vấn đề nghiêm trọng và không thể xem nhẹ. Mỗi chúng ta hãy là người sử dụng mạng xã hội văn minh, biết tôn trọng và bảo vệ khác. Khi cùng chung tay xây dựng môi trường mạng lành mạnh, cuộc sống online của chúng ta sẽ an toàn và tốt đẹp hơn.

Vậy có thể hiểu bạo lực mạng là gì? Bạo lực mạng được định nghĩa là khi ai đó gửi cho bạn những tin nhắn gây tổn thương hoặc quấy rối bạn thông qua các mạng xã hội như Facebook, Twitter, Whatsapp,... Điều khiến cyber bullying - bạo lực mạng trở nên khác biệt với bắt nạt trực diện là đôi khi bạn sẽ không biết ai đang gửi tin nhắn "khủng bố" bởi người dùng có thể tự ẩn danh trên mạng.

Nhiều người nghĩ mạng là thế giới ảo làm sao ảnh hưởng đến cuộc sống thực tế được, nhưng điều này hoàn toàn sai lầm. Bạo lực mạng diễn ra trực tuyến, nhưng nó ảnh hưởng đến những người ngoại tuyến và có tác động đến thế giới thực, khiến nạn nhân có thể bị sợ hãi, lo lắng hoặc đáng sợ hơn là kẻ xấu chi phối hành động ngoài đời thật của nạn nhân.

Cho đến nay, khi giới trẻ ngày càng phát triển nhanh và tiếp cận sớm với mạng xã hội, những câu chuyện bạo lực mạng không còn xa lạ, đôi khi là diễn ra hàng ngày, hàng giờ.

Tóm lại, hiện tượng bạo lực mạng có thể coi là một vấn nạn trong xã hội ngày này. Cần phải ngăn ngừa và giải quyết triệt để để tránh xảy ra các hậu quả khôn lường. Hãy chung tay đẩy lùi những hành vi được coi là "bạo lực mạng" để không còn ai phải chịu nỗi đau về thể xác lẫn tinh thần do vấn nạn này gây ra nữa!

Bạo lực mạng được định nghĩa là các hành vi trực tuyến tấn công hình sự hoặc phi hình sự,nó có thể dẫn đến hành hung,ảnh hưởng sức khỏe thể chất,tâm lý hoặc tình cảm của một người.Nó được thực hiện bởi một cá nhân hoặc nhóm kẻ xấu thông qua điện thoại thông minh,các trò chơi Internet,mạng xã hội,...

Nhiều người nghĩ mạng là thế giới ảo làm sao ảnh hưởng đến cuộc sống thực tế được,nhưng điều này hoàn toàn sai lầm.Bạo lực mạng diễn ra trực tuyến,nhưng nó ảnh hưởng đến những người ngoại tuyến và có tác động đến thế giới thực,khiến nạn nhân có thể sợ hãi,lo lắng hoặc đáng sợ hơn là kẻ xấu chi phối hành động ngoài đời thật của nạn nhân.

Từ đó có thể thấy,tác hại của bạo lực mạng là vô cùng lớn.Đặc biệt là khi câu chuyện gắn với những người nổi tiếng,có tên tuổi và sức ảnh hưởng.Khi đó,bạo lực mạng diễn ra càng đem lại hậu quả to lớn gấp nhiều lần.

Bởi khi hot Tik Toker đã có lượng fan theo dõi,ủng hộ riêng,thì họ luôn được những người yêu mến bênh vực,bảo vệ,đôi khi là bất chấp lý lẽ,đúng sai.Để rồi người chịu thiệt thòi nhất chính là người bị tấn công.Nếu những người bình thường khi gặp bạo lực mạng bị ảnh hưởng 01 lần,thì có lẽ khi bị người đã có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội ''tấn công'' sẽ phải chịu ảnh hưởng gấp 10 lần,100 lần.

Có thể thấy,bạo lực mạng tưởng không nguy hiểm mà lại nguy hiểm không tưởng.Đã có không ít những hậu quả đáng buồn xảy ra,nhẹ thì bị ảnh hưởng tâm lý,trầm cảm,nặng hơn nữa đôi khi là những hành động nghĩ quẩn,mất đi sự sống.Và ngay cả khi những người bị bạo lực mạng có mạnh mẽ vượt qua những giây phút này,thì đằng sau đó,hệ quả đề lại không hề bị mất đi.Những lời nói xuyên tạc,bôi nhọ đã xuất hiện ảnh hưởng đến danh dự cá nhân ai sẽ là người giải quyết? Những ảnh hưởng về tâm lý,tinh thần ai sẽ là người chữa lành? Nặng nề hơn,những bệnh tật hay mất mát xảy ra,ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Rõ ràng,bạo lực mạng chính là một vấn nạn không hồi kết và để lại những hậu quả vô cùng nặng nề.Cho dù đã có những luật định riêng về an ninh mạng,thế nhưng có lẽ vẫn chưa đủ răn đe với những trường hợp coi thường pháp luật.

Đồng thời,khi muốn tố cáo một ai đó,cần có bằng chứng cụ thể và tuân thủ theo đứng quy định pháp luật chứ không nên dựa vào sức ảnh hưởng của mình mà đưa ra lời vu khống vô căn cứ hay đơn giản chỉ là truyền miệng không rõ mục đích.Qua đây,người dân cũng nên kiểm chứng thông tin trên mạng có chọn lọc để tránh bị cuốn vào những hậu quả không đáng có.

Hãy là một người sử dụng mạng xã hội văn minh,cùng góp phần đẩy lui bạo lực mạng,giúp cho mạng xã hội trong sạch hơn!

Làng kia có một tên lí trưởng nổi tiếng xử kiện giỏi.

Một hôm nọ, Cải với Ngô đánh nhau, rồi mang nhau đi kiện. Cải sợ kém thế, lót trước cho thầy Lí năm đồng. Ngô biện chè lá những mười đồng. Khi xử kiện thầy Lí nói:

- Thằng Cải đánh thằng Ngô đau hơn, phạt một chục roi.

Cải vội xòe 5 ngón tay, ngẩng mặt nhìn thầy Lí, khẽ lẩm bẩm:

- Xin xem xét lại, lẽ phải về con mà!

Thầy Lí cũng xòe năm ngón tay trái úp mu lên trên ngón tay mặt nói:

- Tao biết mày phải… Nhưng nó lại phải… bằng hai mày!

(Theo Tiếng cười dân gian Việt Nam)

Câu 1

Văn bản trên thuộc thể loại nào?

Câu 2

Từ “những” trong câu “Ngô biện chè lá những mười đồng.” thuộc từ loại nào?

Câu 3

Nghĩa hàm ẩn của câu nói sau là gì?

Thầy Lí cũng xòe năm ngón tay trái úp mu lên trên ngón tay mặt nói:

- Tao biết mày phải… Nhưng nó lại phải… bằng hai mày!

Câu 4

Vì sao việc giới thiệu “Làng kia có một tên lí trưởng nổi tiếng xử kiện giỏi” đã tạo ra sự mâu thuẫn, xung đột ở nhân vật này? Qua đó tác giả thể hiện tình cảm, thái độ gì với nhân vật thầy Lí?

Câu 5

Trình bày suy nghĩ của em về hậu quả của thói gian lận, không trung thực bằng một đoạn văn ngắn từ 7-10 câu.

_ Văn bản trên thuộc thể loại Truyện cười

Câu 2: Từ "nhưng" trong "Ngô biện chè lá nhưng mười đời" thuộc loại nào?

_ Từ "nhưng" trong câu này thuộc loại quan hệ từ (hay còn gọi là từ nối).

_ Nó dùng để nối hai vế có ý nghĩa tương phản/đối lập về mặt ý nghĩa: Ngô biện chè lá (Ngô là người có lý lẽ không thuyết phục, chỉ giỏi lý sự vặt) nhưng mười đời (đã biện luận giỏi từ đời này sang đời khác, ý nói Ngô đã quá quen và lão luyện trong việc biện luận).

Câu 3: Nghĩa hàm ẩn của câu nói sau là gì: Thầy Lí cũng xòe năm ngón tay trãi úp lên trên ngón tay mặt nói: - Tao biết mày phải! Nhưng nó lại phải... bằng hai mày!

_ Câu nói của thầy Lí có hai nghĩa:

+ Nghĩa tường minh: Thầy Lí đồng ý rằng Cải (đang bị Ngô đánh) là người phải (có lý, có lỗi nhỏ), nhưng Ngô (người biện hộ) lại phải (có lý) hơn, gấp hai mày (gấp đôi Cải). Hai mày ở đây là 10 ngón tay của thầy Lí, dùng để chỉ số lượng.

+ Nghĩa hàm ẩn: Đây là lời buộc tội hài hước và sâu sắc của thầy Lí đối với Ngô.

* "Tao biết mày phải" (chỉ Cải): Đúng là Cải có lỗi nhỏ.

* "Nhưng nó lại phải... bằng hai mày" (chỉ Ngô): Ý nói Ngô là người có tội/lỗi gấp đôi (gấp 10 ngón tay) so với Cải. Thầy Lí đã dùng thủ pháp chơi chữ/chuyển nghĩa của từ "phải" từ nghĩa "đúng/có lý" sang nghĩa "có lỗi/phạm tội" (tội nặng hơn) để vừa làm Ngô khó phản bác, vừa khẳng định Ngô mới là người đáng bị trách phạt nặng hơn.

Câu 4: Vì sao việc giới thiệu "Làng kia có một tên lí trưởng nổi tiếng xử kiện giỏi" đã tạo ra sự mâu thuẫn, xung đột ở nhân vật này? Qua đó tác giả thể hiện tình cảm, thái độ gì với nhân vật thầy Lí?

_Sự mâu thuẫn, xung đột:

+ Lời giới thiệu: Thầy Lí là người "nổi tiếng xử kiện giỏi" (tạo kỳ vọng về một người công minh, tài trí).

+ Hành động thực tế: Thầy Lí đã nhận hối lộ ("ăn năm đồng") của Ngô để xử thắng cho Ngô, bất chấp sự thật. Việc nhận hối lộ để xử kiện sai là hành động trái ngược hoàn toàn với danh tiếng "xử kiện giỏi" và phẩm chất cần có của một người phân xử.

_ Tình cảm, thái độ của tác giả:

+ Tác giả sử dụng mâu thuẫn này để mỉa mai, phê phán thói hư tật xấu của những người nắm quyền, đặc biệt là quan lại, lí trưởng ngày xưa: giỏi nhưng thiếu đạo đức, dùng tài năng để che đậy cho sự tham lam (ăn hối lộ) và xử kiện bất công. + Tuy nhiên, việc thầy Lí cuối cùng lại dùng lý lẽ sắc sảo ("NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY!") để xử Ngô bại kiện, khiến Ngô (người đã hối lộ) phải cúi đầu nhận tội, lại thể hiện một cái nhìn hài hước, vừa trào phúng vừa có phần ca ngợi cái tài trí (tài năng xử kiện) của thầy Lí. Tác giả đã ngầm phê phán tham nhũng (nhận tiền) nhưng lại tán dương sự thông minh (xử án hay) của thầy Lí.

Câu 5: Trình bày suy nghĩ của em về hậu quả của thói gian lận, không trung thực bằng một đoạn văn ngắn (7-10 câu).

Gian lận và không trung thực là những thói xấu mang lại hậu quả nghiêm trọng cho cả cá nhân và cộng đồng. Trước hết, nó hủy hoại lòng tin – nền tảng của mọi mối quan hệ xã hội. Người gian lận có thể đạt được lợi ích nhất thời, nhưng sẽ mãi mãi đánh mất sự tôn trọng và tín nhiệm từ người khác, khiến họ trở nên cô lập. Về lâu dài, thói quen này làm thui chột năng lực thật sự vì cá nhân sẽ quen với việc dùng mánh khóe thay vì nỗ lực học hỏi và rèn luyện. Trong một môi trường rộng lớn hơn, gian lận tạo ra một sự bất công sâu sắc, làm méo mó các giá trị và chuẩn mực đạo đức. Nó khuyến khích những hành vi tiêu cực và làm suy yếu công bằng xã hội. Do đó, việc sống trung thực không chỉ là bảo vệ phẩm giá của bản thân mà còn là góp phần xây dựng một xã hội văn minh và đáng tin cậy.

Văn bản trên thuộc thể loại truyện cười dân gian Việt Nam (hoặc truyện cười, truyện dân gian).

Câu 2

Từ "những" trong câu "Ngô biện chè lá những mười đồng." thuộc phó từ (hoặc trợ từ, tùy theo cách phân loại ngữ pháp chi tiết). Nó có tác dụng nhấn mạnh số lượng lớn (mười đồng).

Câu 3

Nghĩa hàm ẩn của câu nói: "Tao biết mày phải… Nhưng nó lại phải… bằng hai mày!" là:

Thầy Lí biết rõ Cải là người đúng (phải lẽ), nhưng vì Ngô đã hối lộ gấp đôi số tiền Cải đưa (mười đồng so với năm đồng), nên thầy Lí quyết định xử Cải thua kiện. Câu nói này vạch trần bản chất tham nhũng, nhận hối lộ và sự bất công trong việc xét xử của thầy Lí. "Lẽ phải" ở đây không phải là đạo lý mà được đo bằng tiền bạc.

Câu 4

Việc giới thiệu “Làng kia có một tên lí trưởng nổi tiếng xử kiện giỏi” đã tạo ra sự mâu thuẫn, xung đột ở nhân vật này vì:

• Mâu thuẫn: Lời giới thiệu ban đầu cho thấy lí trưởng là người có tài, công minh, nhưng hành động thực tế của hắn lại trái ngược hoàn toàn: hắn xử kiện dựa vào tiền hối lộ chứ không dựa vào lẽ phải, biến công lý thành một món hàng mua bán.

• Thái độ tác giả: Qua đó, tác giả dân gian thể hiện thái độ phê phán, châm biếm sâu sắc thói tham nhũng, sự bất công và tha hóa của bộ máy quan lại trong xã hội phong kiến xưa. Tác giả dùng lời khen ngược để làm nổi bật sự thật đáng cười, đáng lên án.

Câu 5

Hậu quả của thói gian lận, không trung thực

Thói gian lận, không trung thực gây ra những hậu quả vô cùng tai hại đối với cá nhân và xã hội. Trước hết, đối với người thực hiện hành vi gian lận, họ có thể đạt được lợi ích tạm thời nhưng sẽ đánh mất lòng tin và sự tôn trọng từ người khác. Ví dụ điển hình trong truyện, thầy Lí dù "nổi tiếng xử kiện giỏi" nhưng thực chất lại là kẻ tham lam, biến chất, coi thường pháp luật và đạo đức. Về lâu dài, sự không trung thực sẽ hủy hoại uy tín, nhân cách của con người, khiến họ sống trong sự dối trá và lo sợ bị phát hiện. Đối với xã hội, thói gian lận làm xói mòn các giá trị đạo đức cơ bản, gây mất công bằng và tạo ra sự hỗn loạn. Khi lẽ phải bị bóp méo bởi tiền bạc và quyền lực, niềm tin của người dân vào công lý và hệ thống xã hội sẽ sụp đổ, dẫn đến một xã hội thiếu văn minh, thiếu trật tự. Do đó, sống trung thực là nền tảng quan trọng để xây dựng một cuộc sống tốt đẹp và một xã hội lành mạnh, công bằng.

Ngay từ câu thơ mở đầu “Có đất nào như đất ấy không?”, nhà thơ đã đặt ra một câu hỏi tu từ mang đầy sự mỉa mai và chua chát. Câu thơ vừa như lời than, vừa như lời trách về một xã hội đang rối ren, lộn xộn. Những hình ảnh tiếp theo vẽ ra bức tranh hiện thực đáng buồn: “Phố phường tiếp giáp với bờ sông” gợi nên cảnh sinh hoạt bê bối, đô thị phát triển lộn xộn không theo một quy tắc nào. Tác giả chẳng ngần ngại phơi bày những thói xấu trong đời sống gia đình: “Nhà kia lõ phép con khinh bố, Mụ nọ chanh chua vợ chửi chồng”. Đạo lý làm người bị đảo lộn; những mối quan hệ vốn phải được trân trọng như cha – con, vợ – chồng lại trở nên méo mó, khiến người đọc vừa bật cười, vừa thấy đau xót.

Không chỉ vậy, tác giả còn phê phán mạnh mẽ thói tham lam, vụ lợi của con người thời ấy qua hình ảnh ví von: “Kẻ cũ người đâu như cút sắt, Tham lam chuyện thở những hơi đồng”. Hình ảnh “cút sắt” và “hơi đồng” vừa độc đáo vừa giàu tính châm biếm, tố cáo con người chạy theo vật chất, tiền bạc mà đánh mất nhân phẩm. Giọng thơ càng về cuối càng gay gắt hơn, nhưng đằng sau tiếng cười chế giễu ấy lại là nỗi bất lực của một người trí thức có tấm lòng với đất nước. Câu kết “Có đất nào như đất ấy không?” vang lên lần nữa như một tiếng thở dài nặng nề, thể hiện tâm trạng vừa đau xót vừa căm phẫn trước những đổi thay tiêu cực của xã hội.

Tóm lại, bài thơ trào phúng của Trần Tế Xương không chỉ là tiếng cười châm biếm sắc sảo mà còn là lời cảnh tỉnh sâu sắc về sự suy thoái đạo đức con người trong thời buổi loạn lạc. Qua đó, ta càng hiểu thêm về tấm lòng của nhà thơ: thẳng thắn, yêu đời nhưng cũng đầy trăn trở và xót xa cho cảnh nước mất nhà tan. Bài thơ vì thế vẫn giữ nguyên giá trị cho đến hôm nay và góp phần khẳng định vị trí của Trần Tế Xương như một cây bút trào phúng xuất sắc của nền văn học dân tộc

       Trần Tế Xương là một trong những cây bút trào phúng xuất sắc nhất của văn học Việt Nam cuối thế kỷ XIX. Sống trong thời buổi đất nước mất chủ quyền, xã hội đảo điên, đạo lý băng hoại, ông nhìn đời bằng con mắt sắc sảo và trái tim đau đáu. Bài thơ “Đất Vị Hoàng” là một trong những tác phẩm tiêu biểu thể hiện rõ tiếng cười châm biếm cùng nỗi lòng cay đắng của ông trước sự suy đồi của chính quê hương mình: đất Vị Xuyên ( Nam Định )

       Trước hết, bài thơ mở ra bằng giọng điệu mỉa mai, chua chát qua câu hỏi: “Có đất nào như đất ấy không?” Câu thơ như một tiếng thở dài vừa ngạc nhiên vừa bất lực của tác giả trước sự đổi thay quá nhanh, quá xấu của quê hương mình. Câu hỏi ấy đặt ra để khẳng định rằng Vị Hoàng đang trở nên hỗn độn, khó nói và đầy nghịch lý. Nó đồng thời mở ra một bức tranh xã hội dưới thời thực dân Pháp — nơi trật tự luân lý bị xáo trộn đến mức không thể tin nổi.

       Ngay sau đó, Tú Xương phác họa cảnh vật: “Phố phường tiếp giáp với bờ sông”. Hình ảnh này không chỉ là miêu tả cảnh quan Nam Định, mà còn gợi sự chen chúc, tùy tiện, thiếu quy hoạch. Không gian ấy tượng trưng cho xã hội lộn xộn, nơi cái cũ và cái mới, sang và hèn, sạch và bẩn… bị trộn lẫn một cách vội vàng và hỗn độn. Bằng cách miêu tả điều tưởng như rất bình thường, nhà thơ khéo léo tố cáo sự xuống cấp của một đô thị thuộc địa nửa mùa.

Tiếp theo, tác giả đi sâu vào đời sống gia đình — nơi vốn được xem là nền tảng của xã hội. Nhưng trong bối cảnh loạn lạc, chính gia đình cũng không tránh khỏi sự băng hoại:

              “Nhà kia lỗi phép con khinh bố,

               Mụ nọ chanh chua vợ chửi chồng.”

       Hai câu thơ lột tả rõ ràng sự đảo lộn của luân thường đạo lý. Con cái không kính trọng cha mẹ, vợ không giữ nết na mà lại chanh chua, lấn lướt chồng. Những hình ảnh ấy phản ánh một xã hội đang đánh mất những giá trị đạo đức truyền thống. Tú Xương tuy dùng tiếng cười để miêu tả, nhưng đằng sau là nỗi đau xót thương cho sự tan vỡ của nếp nhà xưa.

       Không dừng lại ở đó, nhà thơ còn tố cáo những thói xấu phổ biến trong xã hội lúc bấy giờ:

       “Keo cú người đâu như cứt sắt,

   Tham lam chuyện thở những hơi đồng.”

      Với lối nói thẳng, nói thật, nói rất “đời”, Tú Xương vạch trần bản chất ích kỷ, bủn xỉn của con người. Hình ảnh “cứt sắt” thô mà đắt, lột tả sự keo kiệt đến mức đáng khinh. “Hơi đồng” tượng trưng cho đồng tiền — thứ mà con người thời ấy tôn thờ đến mức đánh mất cả nhân phẩm. Chỉ bằng hai câu thơ, Tú Xương cho thấy một xã hội mà đạo đức bị đồng tiền đè bẹp, con người sẵn sàng tranh đoạt để mưu lợi riêng.

       Bức tranh Vị Hoàng còn trở nên hỗn tạp hơn qua câu thơ:

         “Bắc Nam hội khắp người ba tỉnh.”

       Sự tụ tập đông đúc của đủ tầng lớp, đủ vùng miền cho thấy Vị Hoàng là nơi giao thương nhộn nhịp. Nhưng sự nhộn nhịp ấy không lành mạnh, mà là sự pha trộn hỗn loạn, nơi kẻ tốt xấu đứng chung, thật giả lẫn lộn. Đây là nét đặc trưng của các đô thị Việt Nam buổi giao thời, nơi giá trị truyền thống bị xô lệch, còn giá trị mới thì chưa kịp hình thành.

       Kết thúc đoạn phân tích, câu hỏi “Có đất nào như đất ấy không?” vang lên thêm lần nữa, như tiếng vọng của sự xót xa, cay đắng. Tú Xương vừa thương vừa giận, vừa phê phán vừa đau lòng. Ông yêu quê hương nhưng không thể làm ngơ trước sự băng hoại của nó. Tiếng cười trào phúng của ông cũng là tiếng nói của một trái tim đầy trách nhiệm và đau đời.

       “Đất Vị Hoàng” là một trong những bài thơ trào phúng sắc bén nhất của Trần Tế Xương, phản ánh chân thực bức tranh xã hội Việt Nam buổi giao thời đầy nhiễu nhương và đảo lộn. Bằng ngòi bút châm biếm táo bạo, ngôn ngữ đời thường mà giàu sức biểu đạt, ông đã phơi bày sự suy thoái đạo đức, lối sống thực dụng, hỗn tạp ngay trên mảnh đất quê hương mình. Nhưng đằng sau tiếng cười ấy là một tấm lòng yêu thương tha thiết, là nỗi đau của một trí thức luôn khắc khoải trước vận mệnh con người và giá trị truyền thống. Bài thơ vì thế không chỉ có giá trị hiện thực mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, góp phần làm nên phong cách trào phúng độc đáo của Trần Tế Xương trong nền văn học Việt Nam.

​"Đất Vị Hoàng" là một trong những bài thơ tiêu biểu, thể hiện rõ nhất phong cách trào phúng, tự trào và nỗi niềm day dứt của nhà thơ Trần Tế Xương (Tú Xương) trước thời cuộc. Bài thơ không chỉ là bức chân dung tự họa của một nhà nho tài hoa nhưng lận đận trên con đường công danh, mà còn là tiếng thở dài buồn bã của một cá nhân trước sự đổi thay đầy nghịch lí của xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX.

1. ​Bối Cảnh và Nhan đề

​Vị Hoàng là tên một làng, một khu vực ở ngoại thành Nam Định, nơi Tú Xương sinh sống. Việc lấy địa danh quen thuộc làm nhan đề đã định vị rõ không gian thơ, tạo nên sự gần gũi, chân thực và trực tiếp bộc lộ tình cảm gắn bó, nhưng cũng đầy chua chát của nhà thơ với quê hương.

2. ​Nghệ thuật Trào phúng và Tự trào

​Bài thơ mở đầu bằng một sự thừa nhận thẳng thắn, mang đậm tính tự trào:

​"Sáu lần thi hỏng"

​Câu thơ không chỉ thông báo về sự thất bại trong đường khoa cử mà còn tự nhận mình là người thất bại. Tú Xương đã biến thất bại cá nhân thành chủ đề để trào lộng. Sự hỏng thi này được gắn chặt với địa danh, như một định mệnh:

​"Đất Vị Hoàng, kẻ khó dễ làm ăn."

​Sự liên kết giữa "kẻ khó" (chính là bản thân Tú Xương) và "Đất Vị Hoàng" (quê hương ông) đã tạo ra một giọng điệu vừa thương vừa giận. Ông không chỉ than thân trách phận mà còn mượn cớ than thở về cái đất để nói lên nỗi lòng của mình – một người có tài nhưng không gặp thời, bị cái xã hội thực dân nửa phong kiến chèn ép, không có đất dụng võ.

3. ​Hình ảnh Đời sống và Sự thay đổi

​Khổ thơ tiếp theo là sự tương phản sâu sắc giữa cái cũ và cái mới, giữa giá trị truyền thống và sự đổi thay méo mó của xã hội:

​"Một trăm năm chẵn"

"Người đất Vị Hoàng,"

"Bạn cũ ngày xưa"

​Tú Xương sử dụng những hình ảnh đời thường, cụ thể để làm nổi bật sự đổi thay:

• ​Áo lính phô trương: Sự xuất hiện của áo lính, của kẻ làm tay sai cho giặc đã thay thế hình ảnh người trí thức, kẻ sĩ.

• ​Quần bò lố lăng: Trang phục lạ lẫm, kệch cỡm của tầng lớp tân thời, Âu hóa nửa vời đã lấn át những giá trị văn hóa truyền thống.

​Sự trào phúng đạt đến đỉnh điểm khi nhà thơ vẽ nên bức tranh về sự đảo lộn của các giá trị xã hội: người nghèo bị khinh miệt, người có tiền (dù bất chính) lại được trọng vọng. Tú Xương đứng giữa những thay đổi đó, vừa bất lực, vừa đau đớn, tự đặt mình vào vị trí của người bị bỏ lại, không thể theo kịp hay hòa hợp.

4. ​Giá trị tư tưởng và Cảm xúc

​Cảm xúc chủ đạo của bài thơ là sự buồn bã, cô đơn ẩn dưới giọng điệu hài hước, châm biếm.

• ​Nỗi buồn của kẻ sĩ thất thế: Tú Xương là nhà thơ của Nam Định, hiểu rõ và yêu quê hương. Nhưng chính quê hương ông lại đang thay đổi theo chiều hướng làm ông đau lòng.

• ​Tiếng nói phê phán xã hội: Thông qua việc tự trào về sự hỏng thi, Tú Xương đã gián tiếp phê phán một xã hội trọng kim tiền, coi nhẹ tri thức và đạo đức. Ông nhận thấy sự bất công, phi lí khi những kẻ hèn hạ, xu thời lại thành công, còn những người tài hoa, giữ cốt cách lại phải chịu cảnh nghèo khó, thất bại.

• ​Sự day dứt về thân phận: Bài thơ kết thúc bằng một tiếng thở dài cho số phận cá nhân và số phận của quê hương, đất nước đang dần bị đồng hóa, tha hóa.

5. ​Tổng kết

​"Đất Vị Hoàng" là một tác phẩm vừa mang tính hiện thực sâu sắc, vừa giàu tính trào phúng đặc trưng của Tú Xương. Bằng ngôn ngữ giản dị, mộc mạc nhưng sắc sảo và hình ảnh đời thường gần gũi, nhà thơ đã khắc họa thành công hình ảnh một nhà nho tài hoa nhưng lỗi thời, đồng thời tố cáo sự đảo lộn giá trị, sự tha hóa của một bộ phận người dân trước ảnh hưởng của đô thị hóa và sự xâm lược. Bài thơ là tiếng cười ra nước mắt, là sự cô đơn và nỗi day dứt không nguôi của Tú Xương đối với quê hương và thời cuộc.

Ngay hai câu đề, bức tranh Vị Hoàng hiện lên với cái nhìn thẳng thắn nhưng đầy cay đắng:

“Có đất nào như đất ấy không?

Phố phường tiếp giáp với bờ sông.”

Câu hỏi không nhằm tìm câu trả lời, mà để bộc lộ nỗi đau tự đáy lòng. Vị Hoàng — nơi từng nổi tiếng với “non Côi – sông Vị”, từng là miền quê yên bình, trù phú — nay chỉ còn là một nơi phố thị xô bồ, hỗn tạp. “Phố phường tiếp giáp với bờ sông” gợi sự chen lấn, bành trướng của phố xá, của tiền bạc và lối sống hưởng thụ, lấn át vẻ đẹp quê xưa. Con sông Vị Thuỷ vốn êm đềm chảy qua làng, nay chỉ còn lại trong ký ức của nhà thơ. Sự thay đổi chóng vánh ấy khiến câu thơ mang âm điệu đau xót và thất vọng, như tiếng thở dài ngao ngán trước cảnh quê hương không còn nhận ra nữa.

Đến hai câu thực, Tú Xương chĩa ngòi bút sắc bén vào những hiện tượng suy đồi đạo lí gia đình:

“Nhà kia lỗi phép con khinh bố,

Mụ nọ chanh chua vợ chửi chồng.”

Chỉ hai câu thơ nhưng dựng lên cả một bức tranh luân lí đổ nát. “Con khinh bố” là điều tối kị trong truyền thống Việt Nam, vậy mà lại diễn ra công khai như chuyện thường ngày. “Vợ chửi chồng” lại càng là điều trái ngược với đạo đức gia đình thuở trước. Tác giả đã đặc tả những cảnh trái tai gai mắt ấy bằng giọng thơ khinh bỉ, mỉa mai. Sự xuống cấp ấy không phải chuyện riêng của một gia đình, mà là biểu tượng cho cả một xã hội đang biến chất trong buổi giao thời dở Tây dở ta. Khi đạo lí gia đình, nền tảng của xã hội, đã mục ruỗng thì văn hoá, con người cũng theo đó mà đổ nát.

Hai câu luận tiếp tục mở rộng bức tranh hiện thực bằng lời tố cáo mạnh mẽ hơn, gai góc hơn:

“Keo cú nỡ đâu như cứt sắt,

Tham lam thở rặt hơi đồng.”

Tú Xương sử dụng hình ảnh “cứt sắt” rất mạnh, rất gớm, cố ý tạo cảm giác thô lậu để làm nổi bật sự đáng khinh của bọn người keo kiệt, bần tiện đến mức không còn chút nhân tính. Nhưng đặc sắc nhất là câu “Tham lam thở rặt hơi đồng”. Từ “thở” là một nhãn tự tuyệt hay. Con người sống thì phải thở, và khi thở cũng đầy “hơi đồng”, nghĩa là lòng tham đã ăn sâu vào máu thịt, thành bản năng, thành nhịp sống. Không chỉ nói năng, suy nghĩ hay hành động vì tiền, mà đến hơi thở — phần tự nhiên nhất — cũng nhuốm mùi tiền. Từ “rặt” mang nghĩa “toàn là”, “đều là”, càng cho thấy mức độ tham lam cùng cực. Câu thơ phơi bày sự thật phũ phàng: đồng tiền lúc này đã trở thành thước đo của tất cả, làm con người mù quáng, hèn hạ, quên hết nghĩa tình và đạo lí. Ngòi bút trào phúng của Tú Xương sắc như dao, vừa cười vừa chửi, vừa thương vừa giận.

Hai câu kết tiếp tục đẩy cảm xúc lên cao trào:

“Bắc Nam hỏi khắp người bao tỉnh,

Có đất nào như đất ấy không?”

Câu thơ thứ bảy không chỉ là mở rộng không gian mà còn nhấn mạnh mức độ phổ biến của những thói đời xấu xa ấy. Không chỉ một vùng, một tỉnh, mà “người bao tỉnh” từ Bắc chí Nam đều có. Xã hội Việt Nam trong cảnh nước mất, đạo lí đảo lộn, đang chìm trong sự hỗn loạn của kim tiền và lối sống tạp nham. Lặp lại câu hỏi mở đầu trong câu kết, nhà thơ như muốn bật khóc. Giọng thơ trở nên nghẹn ngào, vừa xót xa vừa chua chát. Đó không chỉ là câu hỏi dành cho Vị Hoàng, mà dành cho cả đất nước: chúng ta đang sống trong một xã hội như thế nào? Chúng ta đang đánh mất điều gì?

Nhìn toàn bài, “Đất Vị Hoàng” không chỉ là tiếng cười châm biếm mà còn là một bản cáo trạng xã hội đầy phẫn nộ. Giọng điệu trào phúng kết hợp với nỗi niềm trữ tình tạo nên một sắc thái rất riêng của Tú Xương — vừa sắc lạnh, vừa đau đớn. Ngôn ngữ Nôm giản dị, tự nhiên, giàu sức biểu đạt. Bốn câu hỏi tu từ vang lên như hồi chuông cảnh tỉnh, làm cho bài thơ thêm phần mạnh mẽ và ám ảnh. Thơ của ông như “xuất khẩu thành thơ”, liền mạch mà sâu cay, hồn nhiên mà tinh tế.

Cuối cùng, đằng sau những câu chữ chua chát ấy là tấm lòng thương quê, thương dân, thương đạo lí. Tú Xương đau cho quê hương mất đẹp, đau cho con người mất nết, đau cho đất nước mất chủ quyền. “Đất Vị Hoàng” trở thành một bức tranh hiện thực sống động, mạnh mẽ, phản ánh đầy đủ sự suy tàn của xã hội Việt Nam thời giao thời. Bài thơ góp phần khẳng định Tú Xương mãi mãi là cây bút trào phúng bậc thầy của văn học dân tộc.

Quà của bà

Bà tôi bận lắm, cặm cụi công việc suốt ngày. Nhưng chả lần nào đi chợ mà bà không tạt vào thăm hai anh em tôi, cho chúng tôi khi thì tấm bánh đa, quả thị, khi thì củ sắn luộc hoặc mớ táo. Ăn quà của bà rất thích, nhưng ngồi vào lòng bà nghe bà kể chuyện còn thích hơn nhiều.

Gần đây, bà tôi không được khỏe như xưa nữa. Đã hai năm nay, bà bị đau chân. Bà không đi chợ được, cũng không đến chơi với các cháu được. Thế nhưng lần nào chúng tôi đến thăm bà, bà cũng vẫn có quà cho chúng tôi: khi thì mấy củ dong riềng, khi thì cây mía, quả na, hoặc mấy khúc sắn dây, toàn những thứ tự tay bà trồng ra. Chiều qua, đi học về, tôi chạy đến thăm bà. Bà ngồi dậy, cười cười, rồi tay bà run run, bà mở cái tay nải của bà, đưa cho tôi một gói quà đặc biệt: ô mai sấu!

Bà ơi bà! Ô mai sấu bà cho, cháu sẽ chia cho bố cháu, mẹ cháu và anh cháu… Cháu biết rồi, bà ơi… Cứ sáng sớm, sau mỗi đêm mưa gió, bà lại lần ra sân, nhặt những quả sấu rụng ở quanh gốc cây sấu bà trồng từ thời con gái. Rồi bà rửa, bà ngâm muối, bà phơi. Bà gói thành từng gói nhỏ, bà đợi các cháu đến bà cho…

(Theo Vũ Tú Nam)

Câu 1 (1.0 điểm): Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.

Câu 2 (1.0 điểm): Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn sau: “Bà ngồi dậy, cười cười, rồi tay bà run run, bà mở cái tay nải của bà, đưa cho tôi một gói quà đặc biệt: ô mai sấu!”

Câu 3 (1.0 điểm): Theo em, tác giả muốn nói điều gì qua văn bản trên?

Câu 4 (2 điểm): Từ nội dung văn bản ở phần đọc hiểu trên, em hãy viết một đoạn văn (khoảng 100 chữ), nêu cảm nhận của em về hình ảnh người bà và tình cảm của nhân vật “tôi” đối với bà

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là: Biểu cảm (kết hợp với yếu tố tự sự và miêu tả để bộc lộ tình cảm).

Câu 2: Biện pháp tu từ và tác dụng

• Biện pháp tu từ: Điệp từ (từ "bà" được lặp lại nhiều lần trong câu). Ngoài ra còn có sử dụng các từ láy như "cười cười", "run run".

• Tác dụng:

  • Về nội dung: Nhấn mạnh hình ảnh người bà dù đã già yếu, sức khỏe suy giảm (tay run) nhưng vẫn luôn dành trọn sự quan tâm, yêu thương và chăm chút cho con cháu.

  • Về nghệ thuật: Tạo nhịp điệu chậm rãi, tha thiết cho câu văn, đồng thời thể hiện sự quan sát tỉ mỉ và lòng kính yêu sâu sắc của người cháu dành cho bà.

Câu 3: Thông điệp của văn bản

Qua văn bản, tác giả muốn gửi gắm thông điệp về tình cảm gia đình thiêng liêng, cụ thể là tấm lòng yêu thương vô bờ bến của người bà dành cho con cháu. Những món quà của bà tuy giản dị, dân dã nhưng chứa đựng sự chắt chiu, tần tảo và tấm lòng luôn hướng về các cháu. Qua đó, nhắc nhở chúng ta phải biết trân trọng, yêu thương và hiếu thảo với ông bà.

Câu 4: Đoạn văn cảm nhận

Hình ảnh người bà trong văn bản hiện lên thật ấm áp, tần tảo và giàu lòng vị tha. Dù lúc khỏe mạnh hay khi đau yếu, bà vẫn luôn chắt chiu những thức quà giản dị như củ sắn, quả na hay gói ô mai sấu để dành cho các cháu. Những món quà ấy không chỉ là vật chất mà là kết tinh của sự chăm sóc và tình yêu thương vô điều kiện. Đối với nhân vật "tôi", bà là điểm tựa tinh thần vững chắc. Tình cảm của người cháu dành cho bà là sự thấu hiểu, lòng biết ơn sâu sắc và niềm hạnh phúc khi được ở bên bà. Qua đó, em càng thêm trân trọng tình cảm gia đình và tự hứa sẽ luôn yêu thương, quan tâm đến những người thân yêu của mình khi còn có thể.

Phương thức biểu đạt chính của văn bản:

→ Tự sự

Câu 2

Biện pháp tu từ:

→ Điệp từ, liệt kê

Điệp từ: “bà”

Liệt kê: “ngồi dậy, cười cười, tay run run, mở cái tay nải…”

Nhấn mạnh hình ảnh người bà già yếu nhưng đầy yêu thương; làm nổi bật sự chậm chạp, run rẩy của bà và tấm lòng ân cần, trìu mến khi bà trao quà cho cháu; giúp hình ảnh người bà hiện lên sinh động, giàu cảm xúc.

Câu 3

Ca ngợi tình yêu thương thầm lặng, hi sinh của người bà dành cho con cháu, đồng thời gợi nhắc mỗi người cần trân trọng tình cảm gia đình và những điều bình dị nhưng vô cùng quý giá trong cuộc sống.

Câu 4

Qua văn bản Quà của bà, em cảm nhận được hình ảnh người bà hiện lên thật giản dị nhưng vô cùng yêu thương con cháu. Dù tuổi cao, sức yếu, bà vẫn luôn nghĩ đến các cháu bằng những món quà nhỏ bé do chính tay bà làm ra. Những cử chỉ chậm chạp, đôi tay run run của bà khiến người đọc không khỏi xúc động. Nhân vật “tôi” dành cho bà tình cảm yêu thương, trân trọng và thấu hiểu những hi sinh thầm lặng của bà. Tác phẩm nhắc nhở chúng ta hãy biết yêu quý, gìn giữ tình cảm gia đình khi còn có thể.

• Thể loại: Nghị luận trung đại (cụ thể là tấu/bản tấu).

• Luận đề: Bàn về mục đích và phương pháp học tập đúng đắn để xây dựng đất nước.

Câu 2 (1,0 điểm): Mục đích chân chính của việc học theo tác giả là:

• Học để biết rõ đạo. "Đạo" ở đây không phải là những gì cao siêu, mà là lẽ đối xử hàng ngày giữa mọi người.

• Học để làm người có đạo đức, có năng lực nhằm giúp nước, giúp dân (lập công, nước vững yên).

Câu 3 (1,0 điểm):

• Biện pháp tu từ: So sánh (Ngọc không mài - người không học) kết hợp với nghệ thuật đối.

• Tác dụng: * Làm cho lời văn giàu hình ảnh và sức thuyết phục.

  • Khẳng định tầm quan trọng của việc học: Con người dù có tư chất tốt (như ngọc) nhưng nếu không được rèn luyện, học tập thì cũng không thể trở thành người có ích, không hiểu biết đạo lý.

Câu 4 (1,5 điểm): Nhận xét về thái độ, tình cảm của tác giả:

• Thái độ: Thẳng thắn, chân thành và đầy trách nhiệm của một trí thức tâm huyết với vận mệnh đất nước.

• Tình cảm: Tôn kính đối với vua (thể hiện qua từ ngữ "cung kính tấu trình") và lòng yêu nước thiết tha, mong muốn chấn hưng giáo dục để làm nền tảng cho sự thịnh vượng của quốc gia.

Câu 5 (1,5 điểm): Ngày nay, mục đích học tập của học sinh có thể hiểu rộng hơn nhưng vẫn kế thừa giá trị cốt lõi:

• Học để có kiến thức, kỹ năng để tự lập và làm chủ cuộc sống.

• Học để rèn luyện nhân cách, đạo đức (học làm người).

• Học để đóng góp vào sự phát triển của xã hội, hội nhập quốc tế và xây dựng đất nước giàu mạnh.

  PHẦN II: VIẾT (4,0 điểm)

  Trong dòng chảy hối hả của thời đại công nghệ số, khi giá trị vật chất lên ngôi, con người dường như đang dần đánh mất đi sợi dây gắn kết tâm hồn. Một trong những vấn đề nhức nhối, được ví như "căn bệnh ung thư" đang gặm nhấm đạo đức xã hội chính là bệnh vô cảm, đặc biệt là trong thế hệ trẻ ngày nay.

  Vô cảm, hiểu một cách đơn giản, là trạng thái trơ lì cảm xúc, thờ ơ, không quan tâm đến những gì diễn ra xung quanh mình. Đó là sự lạnh lùng trước nỗi đau của người khác và sự dửng dưng trước những điều tốt đẹp hay cái xấu, cái ác. Những người mắc bệnh vô cảm thường sống trong một "vỏ ốc" ích kỷ, chỉ biết đến lợi ích của bản thân mà quên đi trách nhiệm với cộng đồng.

  Biểu hiện của căn bệnh này trong giới trẻ hiện nay vô cùng đa dạng và đáng báo động. Ta không khó để bắt gặp hình ảnh những nam thanh nữ tú đứng vây quanh một vụ tai nạn giao thông, nhưng thay vì cứu giúp, họ lại thản nhiên cầm điện thoại lên quay phim, chụp ảnh để "câu like" trên mạng xã hội. Hay trong môi trường học đường, sự vô cảm thể hiện qua việc thấy bạn bè bị bắt nạt nhưng lại im lặng ngó lơ vì sợ liên lụy. Ngay cả trong gia đình, nhiều bạn trẻ dành hàng giờ đồng hồ để chìm đắm trong thế giới ảo, trò chuyện với những người lạ mặt nhưng lại thiếu đi một lời hỏi thăm chân thành dành cho cha mẹ, ông bà đang ngồi ngay bên cạnh.

  Nguyên nhân của thực trạng này đến từ nhiều phía. Về mặt chủ quan, đó là do lối sống thực dụng, ích kỷ và sự thiếu hụt trong việc tu dưỡng đạo đức của một bộ phận giới trẻ. Về mặt khách quan, áp lực từ việc học hành, thi cử cùng sự bùng nổ của công nghệ thông tin đã khiến con người xa rời thực tế. Bên cạnh đó, sự thiếu quan tâm, giáo dục từ gia đình và nhà trường khi quá chú trọng vào điểm số mà quên đi việc bồi đắp tâm hồn cũng là "mảnh đất màu mỡ" cho sự vô cảm nảy sinh.

  Hậu quả của bệnh vô cảm là vô cùng khôn lường. Nó không chỉ làm rạn nứt các mối quan hệ giữa người với người mà còn khiến xã hội trở nên lạnh lẽo, thiếu tính nhân văn. Khi sự thấu cảm biến mất, cái ác sẽ có cơ hội lên ngôi, và con người sẽ trở nên cô độc ngay trong chính cộng đồng của mình. Đúng như nhà văn Nga Maxim Gorky từng nói: "Nơi lạnh nhất thế giới không phải là Bắc Cực mà là nơi thiếu vắng tình thương".

  Để đẩy lùi căn bệnh này, mỗi chúng ta, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần phải thay đổi từ những điều nhỏ nhất. Hãy học cách lắng nghe, thấu hiểu và sẻ chia. Hãy đặt điện thoại xuống để nhìn vào mắt nhau, để cảm nhận nỗi đau và niềm vui của những người xung quanh. Gia đình và nhà trường cũng cần phối hợp chặt chẽ để giáo dục học sinh về lòng nhân ái, về "đạo" – lẽ đối xử giữa người với người như La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp từng răn dạy.

  Tóm lại, bệnh vô cảm là một thách thức lớn đối với sự phát triển của xã hội hiện đại. Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội, hãy để trái tim mình luôn ấm nóng tình yêu thương và sự nhiệt huyết. Đừng để mình trở thành những cỗ máy vô hồn, mà hãy là những nhịp cầu kết nối lòng nhân ái để cuộc sống này trở nên tốt đẹp và ý nghĩa hơn.

  
  

Thể loại:

→ Văn bản nghị luận.

Luận đề của đoạn trích:

→ Bàn về mục đích, ý nghĩa và phương pháp học tập đúng đắn, khẳng định vai trò quan trọng của việc học đối với con người và đất nước.

Câu 2

Mục đích chân chính của việc học được tác giả bàn đến là:

→ Học để hiểu đạo lí làm người, biết cách đối nhân xử thế trong cuộc sống hằng ngày, từ đó hoàn thiện nhân cách, góp phần xây dựng xã hội và đất nước bền vững.

Câu 3

Biện pháp tu từ:

→ So sánh (kết hợp điệp cấu trúc “không”).

Tác dụng:

Làm nổi bật vai trò quyết định của việc học đối với con người.

Nhấn mạnh: cũng như ngọc cần mài mới thành đồ quý, con người cần học tập mới hiểu rõ đạo lí.

Cách diễn đạt ngắn gọn, giàu hình ảnh, tăng sức thuyết phục cho lập luận.

Câu 4

Thái độ, tình cảm của tác giả thể hiện trong đoạn trích:

Thái độ nghiêm túc, tâm huyết đối với sự nghiệp giáo dục.

Tình cảm tha thiết, lo lắng trước thực trạng học tập chưa đúng đắn.

Niềm tin tưởng vào vai trò của việc học đúng đắn đối với con người và quốc gia.

Câu 5

Mục đích học tập của học sinh ngày nay:

→ Học sinh cần học tập để:

Trang bị tri thức, kĩ năng cần thiết cho cuộc sống.

Rèn luyện đạo đức, nhân cách, biết sống đúng đắn, có trách nhiệm.

Thực hiện ước mơ, hoài bão cá nhân và góp phần xây dựng đất nước phát triển.

Phần II.

Trong xã hội hiện đại, khi con người được sống trong điều kiện vật chất ngày càng đầy đủ, đáng lẽ tình người phải được bồi đắp và lan tỏa hơn. Thế nhưng, thực tế lại cho thấy một nghịch lí đáng buồn: bệnh vô cảm đang dần trở thành căn bệnh tinh thần phổ biến, đặc biệt trong một bộ phận giới trẻ hiện nay.

Vô cảm là thái độ sống thờ ơ, lạnh nhạt, thiếu sự quan tâm và đồng cảm trước nỗi đau, khó khăn của người khác. Biểu hiện của bệnh vô cảm có thể dễ dàng bắt gặp trong đời sống: có người thản nhiên đứng nhìn tai nạn giao thông mà không giúp đỡ, có người chứng kiến bạo lực học đường nhưng chọn cách im lặng, thậm chí còn quay clip đăng lên mạng xã hội để câu lượt xem. Không ít bạn trẻ dần trở nên khép kín, chỉ quan tâm đến cảm xúc và lợi ích cá nhân mà quên đi trách nhiệm với gia đình, bạn bè và cộng đồng.

Nguyên nhân của bệnh vô cảm bắt nguồn từ nhiều phía. Trước hết, nhịp sống gấp gáp cùng áp lực học tập khiến nhiều bạn trẻ mải chạy theo thành tích mà thiếu thời gian quan tâm đến những người xung quanh. Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội khiến không ít người sống trong “thế giới ảo”, quen với việc bấm nút “thích” thay cho hành động chia sẻ, giúp đỡ thực sự. Ngoài ra, việc giáo dục đạo đức, lối sống nhân ái trong một số gia đình và nhà trường còn chưa được chú trọng đúng mức, khiến giới trẻ thiếu kĩ năng cảm thông và yêu thương.

Bệnh vô cảm gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Đối với xã hội, nó làm cho các mối quan hệ giữa con người trở nên xa cách, lạnh lùng, khiến cộng đồng mất đi sự gắn kết. Đối với bản thân người trẻ, vô cảm sẽ làm con người trở nên ích kỉ, sống cô lập và dễ đánh mất những giá trị đạo đức tốt đẹp. Một xã hội mà con người thờ ơ trước nỗi đau của nhau thì dù phát triển đến đâu cũng khó có thể bền vững.

Trước thực trạng ấy, mỗi người, đặc biệt là giới trẻ, cần tự nhìn nhận và thay đổi bản thân. Hãy học cách quan tâm từ những điều nhỏ bé: lắng nghe cha mẹ, chia sẻ với bạn bè, sẵn sàng giúp đỡ người gặp khó khăn và dũng cảm lên tiếng trước cái xấu, cái ác. Gia đình và nhà trường cần tăng cường giáo dục đạo đức, nuôi dưỡng lòng nhân ái, giúp học sinh hiểu rằng sống có tình thương không chỉ làm cuộc đời người khác tốt đẹp hơn mà còn khiến chính bản thân mình hạnh phúc hơn.

Tóm lại, bệnh vô cảm trong giới trẻ là một vấn đề đáng lo ngại của xã hội hiện nay. Chỉ khi mỗi người biết mở lòng, biết yêu thương và sẻ chia, xã hội mới thực sự trở thành một cộng đồng nhân văn, nơi con người sống không chỉ cho riêng mình mà còn vì người khác.

"Ở ĐÂY CÓ BÁN CÁ TƯƠI"

Biển vừa treo lên, có người qua đường xem, cười bảo :

- Nhà này xưa quen bán cá ươn hay sao mà bây giờ phải đề biển là cá "tươi"?

Nhà hàng nghe nói, bỏ ngay chữ "tươi" đi.

Hôm sau, có người khách đến mua cá, cũng nhìn lên biển, cười bảo :

- Người ta chẳng nhẽ ra hàng hoa mua cá hay sao, mà phải đề là "ở đây"?

Nhà hàng nghe nói, bỏ ngay hai chữ "ở đây" đi.

Cách vài hôm, lại có một người khách đến mua cá, cũng nhìn lên biển, cười bảo:

- Ở đây chẳng bán cá thì bày cá ra để khoe hay sao mà phải đề là "có bán"?

Nhà hàng nghe nói lại bỏ ngay hai chữ "có bán" đi. Thành ra biển chỉ còn có mỗi một chữ "cá". Anh ta nghĩ trong bụng chắc từ bây giờ không còn ai bắt bẻ gì nữa.

Vài hôm sau, người láng giềng sang chơi, nhìn cái biển, nói :

- Chưa đi đến đầu phố đã ngửi mùi tanh, đến gần nhà thấy đầy những cá, ai chẳng biết là bán cá, còn đề biển làm gì nữa?

Thế là nhà hàng cất nốt cái biển!

(Treo biển – SGK Ngữ văn 6, tập một, NXBGD 2016, tr.124)

Câu 1 (0.5 điểm): Văn bản trên thuộc thể loại truyện dân gian gì?

Câu 2 (0.5 điểm): Chỉ ra và giải thích nghĩa của từ Hán Việt được sử dụng trong đoạn ngữ liệu sau:

“Vài hôm sau, người láng giềng sang chơi, nhìn cái biển, nói :

- Chưa đi đến đầu phố đã ngửi mùi tanh, đến gần nhà thấy đầy những cá, ai chẳng biết là bán cá, còn đề biển làm gì nữa?”

Câu 3 (1.0 điểm): Trong câu “Ở đây có bán cá tươi”, nghĩa nào là nghĩa tường minh, nghĩa nào là nghĩa hàm ẩn?

Câu 4 (1.0 điểm): Nêu ý nghĩa của câu chuyện trên

PHẦN VIẾT

Câu 1. Từ nội dung đoan trích phần Đọc hiểu, em hãy viết một đoạn văn khoảng 15-20 dòng trình bày suy nghĩ về ý kiến sau: “Mỗi người cần có chính kiến của bản thân trước sự tác động của thế giới bên ngoài.”

Quá cái tuổi háo hức những món quà miệt vườn trong giỏ xách của mẹ, mỗi bận bà lên thăm anh hóng thứ khác: những câu chuyện của quê nhà.

Năm tiếng đồng hồ ngồi xe đò không ăn nhằm gì với bà già quen làm lụng, nên vừa bước chân vào nhà anh ngay lập tức chuyện giòn như cốm nổ. Không lúc nào chịu ngồi yên một chỗ, trong lúc xăng xái dọn chỗ này dẹp chỗ kia, vừa làm vừa kể, những chuyện nhà quê theo bước chân mẹ dìu dặt nửa xa nửa gần…

Mà, những câu chuyện ấy cũng đâu có giựt gân, kịch tính gì. Lơ vơ, quẩn quanh chỉ là cái góc bếp bị dột, cô bạn bên xóm vừa làm sui đầu tay, con lộ bê tông mới toanh phóng qua trước nhà. Sực nhớ gì thì nói đó, mẹ cứ láp giáp rời rạc, như thể chắp vá nhưng cái quê nhà mà anh đã rời bỏ hồi mười tám tuổi hiện lên sống động như bộ phim ai ải màu rơm rạ mục. Không phải cái tên nào anh cũng biết, nhưng anh cảm giác họ quen thuộc với mình, cái cô dâu phóng khỏi chiếc xuồng để quay lại với gã thợ rèn mà cổ yêu, hay bà thầy bói lấy búi tóc trong bụng con bệnh bằng máu lưỡi. Mẹ cũng không màng anh có quen người này người kia hay không, có gợi nhớ gì không. Quan trọng gì, mẹ sẽ ở lại nhà anh vài ba ngày rồi phải về coi vườn tược, thời gian mẹ con gần gụi cũng ngắn ngủn, nên phải tận dụng những thứ có thể nói được với nhau.

Bằng cách đó mẹ buộc anh vào quê nhà, dù sợi dây đó không thấy được bằng mắt thường, mong manh. Đôi khi anh cũng vuột khỏi nó, trôi tuột theo vài cuộc điện thoại thẳng căng của cuộc mưu sinh bù đầu. Mẹ, một chân rút lên ghế, tơ mơ ngó ra rào, thủng thẳng kéo anh về, “mùa này so đũa trổ bông...”. Ngay lập tức anh nghe ngọt trong cổ họng cái vị của mật nằm sâu trong cuống bông, cái hình ảnh nửa vầng trăng cong treo chi chít trên cành, và mùi thơm của nồi canh chua bông so đũa nấu với cá rô đồng, nêm rau tần dày lá.

[…] Như thể mỗi chuyện là một cọng nan tre, mẹ tiện tay đan thành tấm liếp che nắng, gió cho anh đỡ rạc rài.

Nhưng đó là chuyện hồi trước, giờ chuyện quê nhập nhoạng trong cơn đảo điên của đời sống. Anh tự hỏi vì giọng chị Hai không giống mẹ, hay vì những câu chuyện khác xưa rồi. Chang chói. Bén nhọn. Chị Hai còn biết kể gì ngoài những độ nhậu nhóm lên từ sáng sớm. Ba mẹ con bên xóm tự vẫn chết bằng thuốc sâu. Gần nhà xảy ra mấy vụ đâm xe máy. Một thằng nhỏ trộm chó bị xóm xông vào đánh gãy xương vai. Một cuộc ẩu đả của mấy anh em con cô con dì, chỉ vì ranh đất xê xích có một tấc. Anh nghĩ đó không phải thứ mình chờ đợi, những gì xảy ra ở xứ sở miệt vườn xa xôi kia phải dịu dàng hơn thứ tin tức anh vẫn thường tiếp xúc trên trang báo hàng ngày. Anh nghĩ cái xóm mà mẹ anh nằm lại, nó phải đứng ngoài những cơn gió lốc của cái đời sống loạn lạc này. Như nó đã từng thờ ơ đi qua mấy bận binh lửa, mấy bận chính thể đất nước đổi thay, mấy bận thanh trừng. Mãi mãi trong hình dung, quê anh như cụm bông gòn vừa bong ra khỏi trái, bay bâng quơ ơ thờ đậu đâu cũng được.

Trong ngôi mộ đã bắt đầu xanh cỏ của mẹ, những câu chuyện nhà quê đã từng làm bóng mát cho anh cũng hóa đất. Đốm bông gòn hiền queo đã thốc bay, cuốn vào dòng loạn lạc. Anh biết không phải tại chị Hai kể chuyện miệt vườn không hay.

(Nguồn https://www.truyenngan.com.vn/truyen-ngan/truyen-ngan-song/

35711-cho-nao-cung-nang.html )

Thực hiện các yêu cầu:

Câu 1. Chỉ ra dấu hiệu để xác định ngôi kể của đoạn trích.

Câu 2. Điều gì làm cho nhân vật anh háo hức mỗi lần mẹ lên thăm?

Câu 3. Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ liệt kê trong câu văn: “Lơ vơ, quẩn quanh chỉ là cái góc bếp bị dột, cô bạn bên xóm vừa làm sui đầu tay, con lộ bê tông mới toanh phóng qua trước nhà.”

Câu 4. Theo anh/chị, vì sao những câu chuyện của chị Hai lại khác với những câu chuyện của mẹ?

Câu 5. Từ tâm trạng của nhân vật anh khi nghe những câu chuyện của quê nhà, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về vai trò của quê hương đối với mỗi người (trình bày khoảng 5 đến 7 dòng).

Đoạn trích được kể ở ngôi thứ nhất.

→ Dấu hiệu: người kể xưng “anh”, trực tiếp kể lại cảm xúc, suy nghĩ, hồi ức của chính mình như: “anh hớn hở”, “anh nghĩ”, “anh nghe ngọt trong cổ họng”…

→ Người kể vừa là nhân vật trong truyện, vừa trực tiếp tham gia vào câu chuyện.

Câu 2. Điều gì làm cho nhân vật “anh” háo hức mỗi lần mẹ lên thăm?

Nhân vật “anh” háo hức mỗi lần mẹ lên thăm vì:

Mẹ mang theo những món quà quê mộc mạc.

Quan trọng hơn là mẹ mang đến những câu chuyện của quê nhà – gần gũi, thân thương.

Những câu chuyện ấy gợi lại kí ức tuổi thơ, gắn anh với cội nguồn, làm anh cảm thấy được trở về.

Câu 3. Hiệu quả của biện pháp tu từ liệt kê

Trong câu:

“Lơ vơ, quẩn quanh chỉ là cái góc bếp bị dột, cô bạn bên xóm vừa làm sùi đầu tay, con lộ bê tông mới toanh phóng qua trước nhà.”

→ Biện pháp liệt kê có tác dụng:

Khắc họa rõ nét những chi tiết rất nhỏ, rất đời thường của làng quê.

Tạo cảm giác chân thực, mộc mạc, không màu mè, kịch tính.

Thể hiện nét đặc trưng của những câu chuyện quê: giản dị nhưng giàu cảm xúc.

Câu 4. Vì sao những câu chuyện của chị Hai khác với những câu chuyện của mẹ?

Theo em, những câu chuyện của chị Hai khác với chuyện của mẹ vì:

Chị Hai kể về những biến động, mảng tối, xô bồ của đời sống hiện tại.

Trong khi đó, câu chuyện của mẹ mang hơi thở kí ức, sự chắt chiu, yêu thương và bình yên.

Sự khác biệt này phản ánh sự đổi thay của quê hương theo thời gian và cách nhìn khác nhau của mỗi thế hệ.

Câu 5. Suy nghĩ về vai trò của quê hương (5–7 dòng)

Quê hương có vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Đó là nơi lưu giữ những kỉ niệm ấu thơ, là điểm tựa tinh thần mỗi khi ta mệt mỏi giữa cuộc sống bon chen. Dù đi xa đến đâu, quê hương vẫn là nơi để nhớ, để thương và để quay về. Chính quê hương nuôi dưỡng tâm hồn, hình thành nhân cách và cho ta cảm giác bình yên sâu sắc. Vì thế, mỗi người cần trân trọng và gìn giữ quê hương của mình.

Trước hết, Sói Lam hiện lên là một con sói mạnh mẽ nhưng cô độc. Nó từng là con sói dũng mãnh của vùng Bắc Cực, sống tự do giữa thiên nhiên rộng lớn. Sói Lam gan dạ, kiên cường, không khuất phục trước khó khăn hay hiểm nguy. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài mạnh mẽ ấy là một tâm hồn chịu nhiều tổn thương. Nó đã mất gia đình, mất bầy đàn, bị con người bắt nhốt trong vườn thú. Chính những mất mát ấy khiến Sói Lam trở nên khép kín, lạnh lùng và chỉ còn một con mắt – biểu tượng cho nỗi đau và sự cô đơn kéo dài.

Bên cạnh đó, Sói Lam là nhân vật có đời sống nội tâm sâu sắc. Dù tỏ ra xa cách với thế giới xung quanh, trong lòng Sói Lam vẫn luôn tồn tại những ký ức đẹp về quê hương, về tình mẫu tử và cuộc sống tự do nơi hoang dã. Khi gặp cậu bé Phi Châu, Sói Lam dần mở lòng, chia sẻ câu chuyện cuộc đời mình. Điều đó cho thấy nó không hề vô cảm mà ngược lại, rất giàu tình cảm, chỉ là nỗi đau đã khiến nó thu mình lại. Sự đồng cảm giữa Sói Lam và cậu bé đã giúp nó tìm lại niềm tin vào con người.

Không chỉ thể hiện tính cách riêng, Sói Lam còn mang ý nghĩa tư tưởng sâu sắc. Qua nhân vật này, tác giả lên án việc con người xâm phạm tự do của muôn loài, biến những sinh vật hoang dã thành vật trưng bày. Đồng thời, Sói Lam là biểu tượng cho khát vọng tự do và quyền được sống đúng với bản chất của mỗi sinh vật. Hình ảnh Sói Lam cũng nhắc nhở con người cần biết yêu thương, thấu hiểu và tôn trọng thiên nhiên, bởi chỉ có sự cảm thông mới xóa bỏ được khoảng cách giữa con người và thế giới tự nhiên.

Tóm lại, nhân vật Sói Lam trong truyện Mắt Sói không chỉ gây ấn tượng bởi số phận đặc biệt mà còn bởi tính cách sâu sắc và giá trị tư tưởng mà nó thể hiện. Qua Sói Lam, tác giả gửi gắm thông điệp nhân văn về tình yêu thương, sự sẻ chia và trách nhiệm của con người đối với thiên nhiên và muôn loài.

Trong tác phẩm "Mắt Sói", nhân vật Phi Châu để lại ấn tượng sâu sắc nhờ tâm hồn lương thiện và tình yêu động vật chân thành. Dù trải qua nhiều nỗi đau và bị chia cắt khỏi người bạn lạc đà Hàng Xén, cậu vẫn luôn lạc quan và không ngừng tìm kiếm bạn mình. Phi Châu có một cái nhìn rất nhân hậu: cậu không coi báo hay sư tử là kẻ thù, mà luôn khao khát sự thấu hiểu, kết bạn với cả những loài vật vốn bị coi là hung dữ. Đặc biệt, đôi mắt của cậu được miêu tả rất đẹp, tròn xoe và lấp lánh như ngọn đèn trong đêm. Hình ảnh đôi mắt ấy khi soi chiếu vào mắt sói được ví như một "vầng trăng úa", ẩn chứa những nỗi buồn sâu thẳm nhưng cũng có lúc rực sáng như "ngọn hắc hỏa" đầy mãnh liệt. Qua sự cảm thông với Sói Lam, Phi Châu đã trở thành biểu tượng đẹp đẽ cho lòng nhân ái, chứng minh rằng tình yêu thương có thể xóa nhòa mọi khoảng cách giữa con người và thiên nhiên.

Trước hết, Sói Lam là một nhân vật mang số phận bất hạnh nhưng giàu nghị lực. Từ nhỏ, Sói Lam đã phải chứng kiến cái chết của cha mẹ và anh em trong những cuộc săn tàn bạo của con người. Nó trở thành kẻ cô độc giữa thiên nhiên rộng lớn. Khi bị bắt và nhốt trong vườn thú, Sói Lam mất đi tự do – điều thiêng liêng nhất đối với một loài sinh vật hoang dã. Tuy vậy, nó không cam chịu khuất phục. Con sói khép chặt một mắt, như một cách phản kháng âm thầm trước thế giới loài người đầy bạo lực và áp đặt. Chi tiết ấy cho thấy Sói Lam có lòng tự trọng, ý thức rõ ràng về giá trị của tự do và phẩm giá.

Bên cạnh đó, Sói Lam còn là một nhân vật giàu tình cảm và biết yêu thương. Dù từng chịu nhiều tổn thương, nó vẫn không trở nên tàn nhẫn hay thù hằn. Cuộc gặp gỡ đặc biệt giữa Sói Lam và cậu bé Phi Châu đã mở ra một mối liên kết kỳ lạ nhưng sâu sắc. Qua ánh mắt và những câu chuyện được “kể” bằng im lặng, Sói Lam dần mở lòng, chia sẻ nỗi đau và ký ức của mình. Tình bạn ấy giúp Sói Lam tìm lại niềm tin, còn cậu bé thì học được sự thấu cảm với thế giới tự nhiên. Điều này cho thấy, dù là con vật, Sói Lam vẫn có đời sống tâm hồn phong phú, biết yêu, biết đau và biết gắn bó.

Qua nhân vật Sói Lam, tác giả gửi gắm một ý nghĩa tư tưởng sâu sắc: con người cần tôn trọng tự do của muôn loài và sống hòa hợp với thiên nhiên. Sói Lam không chỉ là hình ảnh của một con sói cụ thể mà còn là biểu tượng cho thế giới hoang dã đang bị con người xâm phạm. Tác phẩm nhắc nhở chúng ta rằng chỉ bằng sự cảm thông, yêu thương và tôn trọng, con người mới có thể chung sống hòa bình với tự nhiên.

Tóm lại, nhân vật Sói Lam là một hình tượng giàu sức gợi, vừa mạnh mẽ vừa giàu cảm xúc. Qua nhân vật này, em không chỉ cảm nhận được nỗi đau của loài vật mà còn hiểu hơn giá trị của tự do, tình bạn và trách nhiệm của con người đối với thế giới xung quanh.

       Tuy nhiên, ẩn sau vẻ ngoài tưởng chừng hung dữ là một con sói mạnh mẽ và kiên cường. Sói Lam không khuất phục trước số phận nghiệt ngã mà vẫn bền bỉ tồn tại giữa thiên nhiên khắc nghiệt. Nó mang trong mình bản năng sinh tồn mãnh liệt, đại diện cho sức sống của loài vật hoang dã.

       Đặc biệt, Sói Lam còn là nhân vật giàu cảm xúc và nhân tính. Thông qua cuộc giao tiếp bằng ánh mắt với cậu bé, Sói Lam kể lại quá khứ đau thương của mình, cho thấy nó cũng biết yêu thương, biết nhớ nhung và chịu tổn thương như con người. Điều đó xóa bỏ định kiến rằng loài sói chỉ hung ác và tàn nhẫn.

      Không chỉ vậy, Sói Lam còn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Nhân vật này đại diện cho những sinh linh yếu thế trong tự nhiên đang bị con người xâm hại, đồng thời gửi gắm thông điệp về sự thấu hiểu, cảm thông và trách nhiệm của con người đối với thế giới tự nhiên.

       Qua hình tượng Sói Lam, tác giả đã khơi gợi trong người đọc lòng nhân ái và tình yêu thiên nhiên. Nhân vật này góp phần làm nổi bật chủ đề của tác phẩm: hãy học cách lắng nghe, thấu hiểu để sống hòa hợp với muôn loài.

Về tính cách, Mắt Sói là một con vật kiêu hãnh, mạnh mẽ nhưng cũng rất giàu cảm xúc. Nó im lặng, lạnh lùng, luôn nhắm một mắt như một cách tự vệ và phản kháng thế giới loài người. Tuy nhiên, ẩn sau vẻ ngoài dữ dội ấy là một tâm hồn nhạy cảm và giàu yêu thương. Khi gặp cậu bé châu Phi, Mắt Sói dần mở lòng, hồi tưởng lại quá khứ và sẵn sàng chia sẻ câu chuyện đời mình. Điều đó cho thấy Sói không hề tàn ác như con người vẫn nghĩ, mà chỉ là nạn nhân của sự tàn nhẫn và hiểu lầm.

Không chỉ dừng lại ở việc khắc họa tính cách, nhân vật Mắt Sói còn mang ý nghĩa tư tưởng sâu sắc. Mắt Sói đại diện cho thiên nhiên hoang dã đang bị con người xâm hại. Qua hình ảnh con sói bị giam cầm trong vườn thú, tác giả lên án sự ích kỉ, tàn nhẫn của con người khi tước đoạt tự do của muôn loài. Đồng thời, tác phẩm cũng khẳng định rằng giữa con người và động vật vẫn có thể tồn tại sự thấu hiểu, đồng cảm nếu con người biết lắng nghe và tôn trọng thiên nhiên.

Đặc biệt, mối quan hệ giữa Mắt Sói và cậu bé châu Phi đã làm nổi bật tư tưởng nhân văn của truyện. Cậu bé không nhìn Sói bằng ánh mắt sợ hãi hay thù địch, mà bằng sự cảm thông và yêu thương. Chính điều đó đã giúp Mắt Sói dần chữa lành nỗi đau tinh thần, mở ra hy vọng về một thế giới hòa bình giữa con người và muôn loài.

Tóm lại, nhân vật Mắt Sói không chỉ là một con vật trong truyện mà còn là biểu tượng cho thiên nhiên bị tổn thương và khát vọng được sống tự do. Qua nhân vật này, Daniel Pennac nhắn nhủ con người hãy biết yêu thương, bảo vệ động vật và sống hòa hợp với thiên nhiên. Chính giá trị nhân văn sâu sắc ấy đã làm nên sức hấp dẫn lâu bền cho tác phẩm Mắt Sói.

b) Chị Dậu là nhân vật chính của tác phẩm “Tắt đèn”.

c) Ngay tôi cũng không biết đến việc này.

d) Anh phải nói ngay điều này cho cô giáo biết.

e) Cha tôi là công nhân.

g) Cô ấy đẹp ơi là đẹp.

h) Tôi nhớ mãi những kỉ niệm thời niên thiếu.

i) Tôi nhắc anh những ba bốn lần mà anh vẫn quên.

Câu 2: Giải thích nghĩa của các trợ từ in đậm trong những câu sau.

a) Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến… Mặc dầu non một năm ròng mẹ tôi không gửi cho tôi lấy một lá thư, nhắn người thăm tôi lấy một lời và gửi cho tôi lấy một đống quà.

b) Hai đứa mê nhau lắm. Bố mẹ đứa con gái biết vậy, nên cũng bằng lòng gả. Nhưng họ thách nặng quá: nguyên tiền mặt phải một trăm đồng bạc, lại còn cau, còn rượu… cả cưới nữa thì mất đến cứng hai trăm bạc.

(Nam Cao, Lão Hạc)

c) Tính ra cậu Vàng cậu ấy ăn khỏe hơn cả tôi, ông giáo ạ!

                                                        (Nam Cao, Lão Hạc)

d)                                                      Rồi cứ mỗi năm rằm tháng tám

Tựa nhau trông xuống thế gian cười.

                        (Tản Đà, Muốn làm thằng Cuội)

Trước hết,Sói Lam được mô tả là một con sói già, mất một mắt và vẫn còn nhớ đến quá khứ huy hoàng trước khi bị con người tước đi quyền tự do bằng cách giam giữ tại vườn thú, nhưng may mắn hơn so với những con sói khác trong bầy đàn( bị lũ thợ săn giết sạch).Sói Lam từng rất dũng mãnh,gan dạ,kiên cường nhưng sau biến cố ấy, nó dần trở nên cô độc,lạnh lùng,thu mình lại;một tâm hồn chịu nhiều tổn thương,mất mát.Tới đây,em thấy được nhân vật này phản chiếu những đứa trẻ tự thu mình lại trước áp lực từ gia đình,căn bệnh'thành tích' của nhà trường và xã hội.

Tuy sóng gió,nhưng sâu thẳm bên trong tâm hồn, Sói Lam vẫn luôn nhớ, tồn tại những ký ức đẹp về quê hương,về tình mẫu tử và cuộc sống nơi hoang dã.Và Phi Châu đã giúp Sói Lam mở lòng hơn. Phi Châu là 1 cậu bé từng bị bán từ hết ông chủ này ông chủ khác( vì cậu là người chăn bò,cừu). Với sự đồng cảm lẫn nhau trước hai số phận đã giúp Sói Lam và cậu bé tìm lại niềm tin cuộc sống này.

Việc lấy hình ảnh 'mắt sói' thể hiện rõ tài năng thực sự của tác giả. Sói Lam qua mắt chứng kiến nỗi đau kia nhưng rồi chính con mắt đó giúp nó gặp được cậu bé Phi Châu biết đồng cảm,sẻ chia. Cậu giúp Sói Lam nhận ra sự tốt đẹp từ thế giới này. Qua nhân vật Sói Lam ,tác giảPennac gửi gắm thông điệp nhân văn về tình yêu thương, sự sẻ chia và trách nhiệm của con người đối với thiên nhiên và muôn loài.

Mắt Sói là hình tượng khiến em yêu thích nhất bởi nhân vật không chỉ mang số phận bi thương mà còn thể hiện tư tưởng nhân văn sâu sắc về tình yêu thương, sự thấu hiểu giữa con người và thế giới tự nhiên.

Mắt Sói là một con sói sống trong vườn thú, mang trên mình nhiều nỗi đau và ký ức buồn. Nó đã mất một mắt do con người gây ra, chính vì thế Mắt Sói luôn sống khép mình, lạnh lùng và căm ghét loài người. Đối với nó, con người là biểu tượng của sự tàn nhẫn, săn bắn và hủy diệt. Ánh mắt duy nhất còn lại của Mắt Sói luôn u buồn, cảnh giác, thể hiện nỗi cô đơn sâu sắc của một sinh vật bị tách rời khỏi thế giới tự do.

Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài dữ dằn ấy là một tâm hồn giàu tình cảm. Khi gặp cậu bé Châu Phi, Mắt Sói dần mở lòng. Qua ánh mắt, Mắt Sói kể lại cuộc đời mình: từ những ngày sống tự do nơi Bắc Cực, tình cảm gắn bó với đàn sói, đến nỗi đau khi lần lượt mất đi những người thân yêu. Những ký ức ấy cho thấy Mắt Sói không hề vô cảm mà trái lại, rất trung thành, yêu thương gia đình và khao khát được sống đúng với bản chất của mình.

Sự thay đổi của Mắt Sói chính là điểm làm nên giá trị tư tưởng của tác phẩm. Nhờ sự thấu hiểu và đồng cảm từ cậu bé Châu Phi, Mắt Sói dần lấy lại niềm tin vào con người. Ánh mắt từng đầy hận thù nay trở nên dịu dàng hơn. Điều đó cho thấy: chỉ có tình yêu thương chân thành mới có thể xóa bỏ hận thù và nỗi đau.

Thông qua nhân vật Mắt Sói, tác giả gửi gắm thông điệp sâu sắc về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên. Con người không nên đối xử tàn nhẫn với động vật, bởi chúng cũng có cảm xúc, ký ức và biết đau khổ như con người. Đồng thời, tác phẩm khẳng định sức mạnh của sự cảm thông , thứ có thể kết nối những tâm hồn tưởng chừng xa cách nhất.

Tóm lại, nhân vật Mắt Sói không chỉ là hình ảnh một con vật bị tổn thương mà còn là biểu tượng cho khát vọng tự do, tình yêu thương và sự hòa hợp giữa con người với thiên nhiên. Chính chiều sâu nhân văn ấy đã khiến nhân vật này trở nên đáng nhớ và được em đặc biệt yêu thích.

a) Chính thầy hiệu trưởng đã tặng tôi quyển sách này.

→ chính: trợ từ (nhấn mạnh chủ thể)

b) Chị Dậu là nhân vật chính của tác phẩm “Tắt đèn”.

→ chính: không phải trợ từ (tính từ, nghĩa là “quan trọng”)

c) Ngay tôi cũng không biết đến việc này.

→ ngay: trợ từ (nhấn mạnh đối tượng)

d) Anh phải nói ngay điều này cho cô giáo biết.

→ ngay: không phải trợ từ (phó từ chỉ thời gian)

e) Cha tôi là công nhân.

→ không có trợ từ

g) Cô ấy đẹp ơi là đẹp.

→ ơi: trợ từ (nhấn mạnh mức độ)

h) Tôi nhớ mãi những kỉ niệm thời niên thiếu.

→ những: không phải trợ từ (từ chỉ số lượng)

i) Tôi nhắc anh những ba bốn lần mà anh vẫn quên.

→ những: trợ từ (nhấn mạnh số lượng)

Câu 2. Giải thích nghĩa của các trợ từ in đậm

a)

Các trợ từ những, lấy

→ Dùng để nhấn mạnh sự thiếu thốn, ít ỏi trong tình thương và sự chăm sóc của người mẹ.

b)

Trợ từ nguyên, đến

nguyên: nhấn mạnh toàn bộ số tiền, không thiếu chút nào

đến: nhấn mạnh mức độ lớn, vượt mong đợi của số tiền

c)

Trợ từ cả

→ Nhấn mạnh sự so sánh, làm nổi bật việc cậu Vàng ăn khỏe hơn cả người nói.

d)

Trợ từ cứ

→ Nhấn mạnh hành động lặp đi lặp lại đều đặn theo thời gian, tạo cảm giác quen thuộc, bền bỉ.

a) " Chính " là trợ từ

b) 0 ph trợ từ

c) " Ngay " là trợ từ

d) 0ph trợ từ

e) 0ph trợ từ

g) " là " là trợ từ

h) 0ph trợ từ

i) " những " là trợ từ

C2:

a) trợ từ : lấy

-> “lấy” nhấn mạnh rằng mẹ không gửi dù chỉ là một lá thư hay một món quà nhỏ nhất, qua đó tăng sức biểu cảm và làm rõ tình cảm yêu thương thầm lặng của người mẹ.

b) trợ từ: nguyên

-> “nguyên” làm nổi bật toàn bộ số tiền đều là tiền mặt, không thiếu, không chia nhỏ.

trợ từ: đến

-> “đến” làm nổi bật số tiền lớn, gây ấn tượng mạnh với người đọc.

c) trợ từ : cả

-> “cả” nhấn mạnh rằng mức độ ăn khỏe của Cậu Vàng vượt lên trên chính người nói.

d) trợ từ : cứ

-> “cứ” làm nổi bật việc năm nào cũng vậy, không thay đổi.

(Tóm tắt đoạn đầu: Ông ngoại ở cùng gia đình cậu mợ của Dung, nay cậu mợ đậu phỏng vấn và định cư nước ngoài. Mẹ Dung quyết định cho Dung sang ở với Ngoại để tiện bề trông nom ông. Dung dù không muốn nhưng vẫn vâng lời mẹ.)

         Sang bên ấy được hai hôm, Dung chạy về mẹ, than thở lướt sướt: "Ở với ông ngoại buồn muốn chết, đi học về, mở karaoke lại sợ ồn, nói chưa được mấy câu thì hết chuyện. Chẳng lẽ con lại nói chuyện tình yêu với ông ngoại à? Bọn bạn không dám lại nhà chơi. Ông khó lắm. Con mở nhạc cũng ngại, con nấu cơm khét ông mắng cả buổi. Suốt ngày ông cứ lo tỉa tót cho mấy chậu kiểng, mấy con cá vàng. Con hỏi:"Ngoại chăm sóc hoài không chán sao?", Ngoại nói "Cây cũng có linh hồn. Con không tin, ghé tai vào nghe thử, có cây nào than buồn, có cây nào thèm nghe Michael Jackson đâu".

      Mẹ cười:

      - Con vì ông một chút, ông cũng vì con thôi, thử xem.

       (...)

      Thế nghĩa là có hai thế giới ở trong ngôi nhà. Thế giới của ông là mấy ông bạn già, là mấy chồng nhựt báo, là cái radio đâu hồi còn đánh nhau, là trầm tư suy ngẫm, là mảnh sân hoa trái. Thế giới của Dung là tiếng nhạc gào thét xập xình, là sắc màu xanh đỏ, là quả đất như nằm gọn trong bàn tay. Sáng nó dậy thật sớm để nấu cơm, sau đó đi học, chiều lại học, buổi tối nó vù xe đến bạn chơi hoặc về nhà nghe mấy đứa em cãi nhau ỏm tỏi. Hai thế giới vừa giành giựt vừa hòa tan nhau.

       (...)

       Hôm bữa Dung nói với ông:

       - Sao ông Chín bên nhà rủ ngoại đi tham gia câu lạc bộ gì đó, ngoại không đi?

      Ông nhìn Dung thật lâu:"Ngoại sợ con ở nhà một mình buồn". Dung chột dạ, có bao giờ đi chơi mà mình nghĩ tới ông không.

          (...)

      Có những sự thay đổi Dung không thể ngờ được. Bây giờ mỗi đêm Dung trở mình nghe ông ngoại ho khúc khắc. Nghe cây mai nhỏ nứt mình, nảy chồi. Dung nghiện hương trầm tối tối ông thắp lên bàn thờ bà ngoại. Lắm khi lũ em Dung sang, chúng nó phá phách quậy tung cả lên, Dung mắng, chúng nó trề môi "Chị hai khó như một bà già", Dung giật mình. Có lẽ quen với cái tĩnh lặng trong sân mà mỗi chiều Dung giúp ông tưới cây, cái khoảng không xanh lạc lõng trong khói bụi, đâu đó, trên tàng me già, dăm chú chim hót líu lo Dung quen dáng ông ngoại với mái tóc bạc, với đôi mắt hõm, cái cằm vuông, quen mỗi tháng một lần cọc cạch lên phường nhận lương hưu. Có một điều Dung ngày càng nhận ra tiếng ho của ông ngày càng khô và rời rạc như lời kêu cứu. (...)

     Ngày 18 tháng 12, Dung mở tờ lịch mới, hôm nay là sinh nhật của nó. Hôm qua, mẹ cho Dung một món tiền kha khá, bọn bạn reo lên inh ỏi: “Party nghe Dung, làm xôm tụ, tụi này kéo lại”. Dung nói với ông, ông gật đầu:

         - Ừ thì sinh nhật mà, con có mua bánh kem chưa? Ông biết làm đấy.

     Dung tròn mắt:

        - Thật ư?

      Ông khẽ cốc đầu nó.

        - Đừng có khinh ngoại.

      Nói rồi hai ông cháu lăn vào khuấy bột, trộn sữa. Tay ông nhẹ nhàng, nắn nót mười tám nụ hồng trên mặt bánh, Dung thòm thèm mãi. Buổi sinh nhật thật rôm rả, bọn Dung khiêu vũ với nhau ông ngoại cũng nhảy, ông mặc chiếc áo màu xanh thắt nơ hoa rất đẹp. Lúc ông nắm tay nó, nhạc dạo bài Tango “Xa vắng”. Dung ngạc nhiên và buồn cười đến nỗi giẫm lên cả chân ông. Bọn bạn reo ầm lên, chúng khen bánh kem ngon, khen ông nhảy giỏi, Dung hãnh diện lắm....

                                         (Trích Ông ngoại, Nguyễn Ngọc Tư)

* Nguyễn Ngọc Tư:

Nguyễn Ngọc Tư sinh năm 1976, quê ở Cà Mau. Giọng văn Nguyễn Ngọc Tư giàu chất Nam Bộ, lối kể nhẹ nhàng. Sáng tác của cô chủ yếu viết về những câu chuyện bình dị của con người vùng sông nước Nam Bộ - quê hương tác giả, mượn văn hóa Nam Bộ để bao bọc khát vọng đem tình người ấm áp hòa giải mọi ranh giới, mọi khoảng cách. Với trái tim nhân hậu, nhạy cảm, Nguyễn Ngọc Tư đã dành sự quan tâm yêu mến đặc biệt cho đối tượng trẻ em." Ông ngoại "(trích từ tập truyện ngắn cùng tên, NXB Trẻ, 2001).

a) Chính thầy hiệu trưởng đã tặng tôi quyển sách này.

-“chính” là trợ từ (nhấn mạnh đúng người).

b) Chị Dậu là nhân vật chính của tác phẩm Tắt đèn.

- “chính” KHÔNG phải trợ từ (là tính từ, nghĩa là “quan trọng”).

c) Ngay tôi cũng không biết đến việc này.

-“ngay” là trợ từ (nhấn mạnh mức độ: đến cả tôi cũng không biết).

d) Anh phải nói ngay điều này cho cô giáo biết.

- “ngay” KHÔNG phải trợ từ (là trạng từ chỉ thời gian: lập tức).

e) Cha tôi là công nhân.

-Không có trợ từ.

g) Cô ấy đẹp ơi là đẹp.

-“ơi là” là trợ từ (nhấn mạnh mức độ rất đẹp).

h) Tôi nhớ mãi những kỉ niệm thời niên thiếu.

-“những” KHÔNG phải trợ từ (là từ chỉ số nhiều).

i) Tôi nhắc anh những ba bốn lần mà anh vẫn quên.

- “những” là trợ từ (nhấn mạnh số lượng nhiều).

Câu 2:

a) những (…bị những rắp tâm tàn bạo xâm phạm…)

-Nhấn mạnh số lượng nhiều, mức độ nghiêm trọng.

b) nguyên (nguyên tiền mặt…), đến (mất đến cứng hai trăm bạc)

nguyên: nhấn mạnh sự đầy đủ, không bớt đi chút nào.

đến: nhấn mạnh mức độ cao, nhiều hơn tưởng tượng.

c) cả (khỏe hơn cả tôi)

- Nhấn mạnh sự so sánh, vượt ngoài điều thường thấy.

d) cứ (Rồi cứ mỗi năm rằm tháng tám…)

-Nhấn mạnh sự lặp đi lặp lại đều đặn theo thời gian.

Mở đầu tác phẩm, mối quan hệ giữa Dung và ông ngoại hiện lên đầy rẫy những điểm khác biệt, thậm chí là xung đột. Khi mới chuyển sang ở cùng ông, Dung cảm thấy ngột ngạt và "buồn muốn chết" vì sự khó tính, khắt khe của ông. Trong mắt cô gái trẻ, thế giới của ông chỉ quanh quẩn với mấy chậu kiểng, con cá vàng, những tờ nhật báo cũ và chiếc radio cổ lỗ sĩ. Ngược lại, thế giới của Dung là âm nhạc sôi động, là sắc màu xanh đỏ và những buổi tụ tập bạn bè. Sự đối lập ấy khiến Dung thấy mình như bị lạc lõng, cô không tìm được tiếng nói chung với ông và thậm chí còn cảm thấy ngại ngùng trước những sở thích "kỳ lạ" của người già.

Tuy nhiên, nút thắt dần được tháo gỡ khi Dung nhận ra sự hy sinh thầm lặng của ông. Chi tiết ông không tham gia câu lạc bộ chỉ vì "sợ con ở nhà một mình buồn" đã khiến Dung thực sự chột dạ. Câu nói ấy là một lời thức tỉnh, giúp cô nhận ra bấy lâu nay mình đã quá ích kỷ, chỉ biết chạy theo những cuộc vui cá nhân mà quên mất sự cô đơn của ông. Từ sự thức tỉnh đó, Dung bắt đầu quan sát ông kỹ hơn, cô làm quen với hương trầm, học cách lắng nghe tiếng ho của ông và cả nhịp thở của thiên nhiên trong sân vườn. Sự thay đổi của Dung diễn ra một cách tự nhiên, đến mức chính cô cũng giật mình khi thấy mình dần trở nên "tĩnh" lại và biết lo toan như một người trưởng thành.

Đỉnh cao của sự hòa hợp được thể hiện trọn vẹn trong buổi tiệc sinh nhật mười tám tuổi của Dung. Hình ảnh người ông tóc bạc, nắn nót tạo hình mười tám nụ hồng trên chiếc bánh kem và cùng nhảy điệu Tango với cháu gái đã xóa tan mọi định kiến về một người ông "khó tính". Ông ngoại không chỉ bước vào thế giới của Dung bằng sự tài hoa, mà còn bằng cả tấm lòng bao dung, sẵn sàng trẻ lại để hòa nhịp cùng cháu mình. Sự hãnh diện của Dung trước bạn bè chính là sự thừa nhận cao nhất cho sợi dây tình thân đã được kết nối bền chặt.

Qua tác phẩm, Nguyễn Ngọc Tư đã gửi gắm một thông điệp nhân hậu: ranh giới giữa các thế hệ không phải là một bức tường không thể vượt qua. Chỉ cần chúng ta biết "vì nhau một chút", biết lắng nghe và thấu hiểu bằng trái tim nhạy cảm, tình người ấm áp sẽ tự khắc hòa giải mọi khoảng cách. Câu chuyện về ông ngoại và Dung mãi là một bài học nhẹ nhàng mà sâu sắc về lòng hiếu thảo và sự gắn kết giữa các thành viên trong gia đình.

• Nêu ít nhất 2 luận điểm.

- Một luận điểm bao gồm:

B1. Nêu câu chủ đề (chỉ rõ vẻ đẹp tâm hồn/tính cách gì của nhân vật; nhân vật là người như thế nào).

B2:  Nêu nghệ thuật và tác dụng: tác giả thể hiện phẩm chất/tính cách ấy qua lời nói, cử chỉ, hành động, tâm trạng, suy nghĩ của nhân vật.

B3:  Dẫn chứng cụ thể trong tác phẩm, phân tích để làm rõ phẩm chất của nhân vật.

B4:  Nhận xét, đánh giá: vẻ đẹp đó góp phần làm nên giá trị nhân văn của tác phẩm.

– Thôi, con đi chơi.

Sơn xúng xính rủ chị ra chợ chơi. Nhà Sơn ở quay lưng vào chợ, cạnh một dãy nhà lá của những người nghèo khổ mà Sơn quen biết cả vì họ vẫn vào vay mượn ở nhà Sơn. Sơn biết lũ trẻ con các gia đình ấy chắc bấy giờ đương đợi mình ở cuối chợ để đánh khăng, đánh đáo.

Không phải ngày phiên, nên chợ vắng không. Mấy cái quán chơ vơ lộng gió, rác bẩn rải rác lẫn với lá rụng của cây đề. Gió thổi mạnh làm Sơn thấy lạnh và cay mắt. Nhưng chân trời trong hơn mọi hôm, những làng ở xa, Sơn thấy rõ như ở gần. Mặt đất rắn lại và nứt nẻ những đường nho nhỏ, kêu vang lên lạnh tanh dưới nhịp guốc của hai chị em.

Đến cuối chợ đã thấy lũ trẻ đang quây quần chơi nghịch. Chúng nó thấy chị em Sơn đến đều lộ vẻ vui mừng, nhưng chúng vẫn đứng xa, không dám vồ vập. Chúng như biết cái phận nghèo hèn của chúng vậy, tuy Sơn và chị vẫn thân mật chơi đùa với lũ trẻ, chứ không kiêu kì và khinh khỉnh như các em họ của Sơn.

Thằng Cúc, thằng Xuân, con Tý, con Túc sán gần giương đôi mắt ngắm bộ quần áo mới của Sơn. Sơn nhận thấy chúng ăn mặc không khác ngày thường, vẫn những bộ quần áo nâu bạc đã rách vá nhiều chỗ. Nhưng hôm nay, môi chúng nó tím lại, và qua những chỗ áo rách, da thịt thâm đi. Mỗi cơn gió đến, chúng lại run lên, hàm răng đập vào nhau.

Thằng Xuân đến mó vào chiếc áo của Sơn, nó chưa thấy cái áo như thế bao giờ. Sơn lật vạt áo thâm, chìa áo vệ sinh và áo dạ cho cả bọn xem. Một đứa tắc lưỡi, nói:

- Cái áo này mặc thì nóng lắm. Chắc mua phải đến một đồng bạc chứ không ít, chúng mày nhỉ.

Đứa khác nói:

- Ngày trước thầy tao cũng có một cái áo như thế, về sau bán cho ông lí mất.

Con Túc ngây ngô giương đôi mắt lên hỏi Sơn:

– Cái này cậu mua tận Hà Nội phải không?

Sơn ưỡn ngực đáp:

– Ở Hà Nội, chứ ở đây làm gì có. Mẹ tôi còn hẹn mua cho tôi một cái áo len nhiều tiền hơn nữa kia.

Chị Lan bỗng giơ tay vẫy một con bé, từ nãy vẫn đứng dựa vào cột quán, gọi:

– Sao không lại đây, Hiên? Lại đây chơi với tôi.

Hiên là đứa con gái bên hàng xóm, bạn với Lan và Duyên. Sơn thấy chị gọi nó không lại, bước đến gần, trông thấy con bé co ro đứng bên cột quán, chỉ mặc có manh áo rách tả tơi, hở cả lưng và tay. Chị Lan cũng đến hỏi:

- Sao áo của mày rách hế Hiên? Áo lành đâu không mặc? Con bé bịu xịu nói:

- Hết áo rồi, chí còn cái này.

- Sao không bảo u mày may cho?

- Hay là chúng ta đem cho nó cái áo bông cũ, chị ạ.

Sơn bây giờ mới chợt nhớ ra là mẹ cái Hiên rất nghèo, chỉ có nghề đi mò cua bắt ốc thì còn lấy đâu ra tiền mà sắm áo cho con nữa. Sơn thấy động lòng thương, cũng như ban sáng Sơn đã nhớ thương đến em Duyên ngày trước vẫn chơi cùng với Hiên, đùa nghịch ở vườn nhà. Một ý nghĩ tốt bỗng thoáng qua trong trí, Sơn lại gần chị thì thầm:

- Hay là chúng ta đem cho nó cái áo bông cũ, chị ạ.

- Ừ, phải đấy. Để chị về lấy.

Với lòng ngây thơ của tuổi trẻ, chị Lan hăm hở chạy về nhà lấy áo. Sơn đứng lặng yên đợi, trong lòng tự nhiên thấy ấm áp, vui vui.

Nhưng cái vui của Sơn không được bao lâu. Bữa cơm về tới nhà, Sơn không thấy mẹ đâu cả, hỏi vú già:

- Mợ tôi đi đâu hở vú?

- Chị Lan và cậu cứ ăn cơm trước đi. Mợ còn đi ăn cỗ đến trưa mới về

Rồi vú già nhìn rõ vào mặt Sơn hỏi:

- Có phải cậu đem cho con Hiên cái áo bông" cũ phải không?

Sơn ngạc nhiên đáp:

- Phải. Nhưng sao vú biết?

- Con Sinh nó nói với tôi đấy (Sinh là đứa em họ của Sơn, vẫn hay nói hỗn với vú già, nên vú ấy ghét). Nó lại còn bảo hễ mợ về nó sẽ sang mách với mợ cho cậu phải đòn.

Sơn lo quá, sắp ăn, bỏ đũa đứng dậy, van:

- Thế bây giờ làm thế nào, hở vú? Mợ tôi biết thì chết.

- Ai bảo cậu dại dột đem cho áo nó? Bây giờ cậu sang bảo cái Hiên trả lại thì không việc gì.

Sơn vội vàng ra chợ tìm Hiên nhưng không thấy con bé ở đó, đến nhà cũng không thấy ai, mẹ nó cũng không có nhà. Hai chị em lo sợ, đi ra cánh đồng tìm cũng không gặp.

Gần đến buổi chiều, Sơn và chị chưa đòi được áo. Lan trách em:

– Sao em lại nghĩ đem cho nó cái áo ấy, có phải bây giờ mẹ mắng chết không

– Ai bảo chị về lấy? Nếu chị không về lấy thì em biết đâu.

Chị Lan đấu dịu:

- Thôi, bây giờ phải về nhà vậy chứ biết làm thế nào.

- Nhưng mà em sợ lắm.

Chị Lan thở dài, nắm chặt lấy tay em, an ủi:

– Đằng nào cũng phải về cơ mà. May ra có lẽ mợ không mắng đâu.

Hai chị em lo lắng dắt nhau lẻn về nhà. Đến cửa, Sơn nghe thấy tiếng mẹ nói ở trong với tiếng một người đàn bà khác nữa, nghe quen quen. Lan dắt tay Sơn khép nép bước vào, hai chị em ngạc nhiên, đứng sững ra khi thấy mẹ con Hiên đang ngồi ở cái ghế con trên đất trước mặt mẹ, tay cầm cái áo bông cũ.

Thấy hai con về, mẹ Sơn ngửng lên nhìn rồi nghiêm nghị bảo:

- Kìa, hai cô cậu đã về kia. Thế áo bông của tôi đâu mà tự tiện đem cho đấy?

Sơn sợ hãi, cúi đầu lặng im, nép vào sau lưng chị. Bác Hiên vừa cười vừa nói:

- Tôi về thấy cháu nó mặc cái áo bông tôi hỏi ngay. Nó bảo của cậu Sơn cho nó. Tôi biết cậu ở đây đùa, nên tôi phải vội vàng đem lại đây trả mợ. Thôi, bây giờ, xin phép mợ tôi về.

Mẹ Sơn hỏi:

- Con Hiên nó không có cái áo à?

- Bẩm nhà cháu độ này khổ lắm, chẳng để dành được đồng nào may áo cho con cả. Thành thử vẫn cái áo từ năm ngoái nó mặc mãi.

Mẹ Sơn với cái âu đồng, lấy tiền đưa cho bác Hiên:

- Đây, tôi cho mượn năm hào cầm về mà may áo cho con.

Khi bác Hiên bước ra khỏi cửa, mẹ Sơn vẫy hai con lại gần, rồi âu yếm ôm vào lòng mà bảo:

- Hai con tôi quý quá, dám tự do lấy đem cho người ta không sợ mẹ mắng ư?

Trước hết, Sơn hiện lên là một cậu bé giàu lòng trắc ẩn, biết đồng cảm với nỗi khổ của người khác. Trong cái rét đầu mùa, khi đã được mẹ chăm chút cho “áo ấm áp”, Sơn vẫn không vô tâm trước hoàn cảnh của những đứa trẻ nghèo ở cuối chợ. Hình ảnh lũ trẻ “mặc những bộ quần áo nâu bạc đã rách và nhiều chỗ”, “mỗi con gió đến, chúng lại run lên” đã gợi lên cái rét buốt thấm vào da thịt, đồng thời đánh thức trong Sơn sự xót xa, thương cảm. Đặc biệt, khi nhìn thấy bé Hiên “chỉ mặc có manh áo rách tả tơi, hở cả lưng và tay”, Sơn không chỉ quan sát bằng ánh mắt mà còn cảm nhận bằng trái tim. Cậu nhận ra Hiên nghèo, rét và đáng thương hơn tất cả.

Bằng nghệ thuật miêu tả tâm lí tinh tế, Thạch Lam đã khắc họa lòng thương người của Sơn một cách tự nhiên, chân thật. Sơn không cần những lời nói lớn lao mà chỉ qua ánh nhìn, cảm xúc và suy nghĩ đã đủ cho thấy cậu là một đứa trẻ có tâm hồn nhạy cảm, dễ rung động trước nỗi đau của người khác. Điều đó làm nổi bật vẻ đẹp nhân hậu, trong sáng của nhân vật.

Không dừng lại ở sự thương cảm, Sơn còn là cậu bé biết biến tình thương thành hành động cụ thể. Khi chợt nhớ ra mẹ của Hiên “rất nghèo, chỉ có nghề đi mò cua bắt ốc”, Sơn đã nảy ra một ý nghĩ tốt đẹp: đem chiếc áo bông cũ cho Hiên để em đỡ rét. Đáng chú ý, Sơn “lại gần chị thì thầm”, cho thấy sự tế nhị, kín đáo, không muốn làm tổn thương lòng tự trọng của bạn. Hành động cho áo của Sơn không phải vì khoe khoang hay được người lớn nhắc nhở, mà xuất phát hoàn toàn từ sự tự nguyện và chân thành.

Qua chi tiết này, Thạch Lam đã thể hiện sâu sắc vẻ đẹp nhân ái trong tâm hồn trẻ thơ. Sơn hiểu rằng mình đang có đủ đầy hơn người khác và sẵn sàng san sẻ sự ấm áp ấy cho bạn bè nghèo khó. Chiếc áo bông tuy nhỏ bé nhưng chứa đựng một tấm lòng lớn, góp phần sưởi ấm không chỉ thân thể mà còn cả tâm hồn con người trong những ngày đông giá lạnh.

Nhìn chung, nhân vật Sơn được xây dựng giản dị nhưng giàu sức gợi. Qua hình ảnh cậu bé giàu tình thương, biết cảm thông và sẻ chia, Thạch Lam đã gửi gắm thông điệp nhân văn sâu sắc: trong cuộc sống, điều đáng quý nhất không phải là sự giàu có vật chất mà là tấm lòng biết yêu thương con người. Chính vẻ đẹp tâm hồn của Sơn đã làm nên giá trị nhân đạo bền vững cho truyện ngắn Gió lạnh đầu mùa.

Tôi đi vài bước trên con đường phố vắng người. Một cái xe tay dằng xa đi lại, anh phu xe co ro vì rét, hai tay giấu dưới manh áo tơi tàn. Theo lệ như mọi khi, tôi mặc cả:

- Xe đi không? Bốn xu về gần nhà bò Yên Phụ.

- Thầy cho sáu xu.

- Không, bốn xu là đúng giá rồi.

Tôi vừa nói vừa bước đi. Người phu xe đã có tuổi, cứ kéo cái xe theo sau tôi mà lẩm bẩm: "Bốn đồng xu từ đây về nhà bò". Cái tiếng nhà bò anh ta nhắc đi nhắc lại làm cho tôi khó chịu. Tôi biết đó là một cách của các phu xe cứ đi theo sau khách để làm cho người ta bực tức, tôi lại càng ghét và quay lại gắt:

- Có đi hay không thì thôi! Đừng có theo sau người ta mà lải nhải.

Thấy tôi gắt, người phu xe đứng lại, không dám theo nữa. Nhưng để tôi đi một quãng xa, anh ta ới gọi:

- Lại đây đi mà.

Rồi anh ta hạ càng xe xuống, cứ đứng yên chỗ ấy đợi chứ không kéo lại phía tôi. Cái cử chỉ ấy làm tôi sinh ghét thêm, đã toan không đi, nhưng lúc ấy không có cái xe nào khác. Tôi giận dữ bước mạnh lên xe, vừa mắng:

- Anh thật là lắm chuyện, không đi ngay lại còn vẽ.

Anh xe cãi lại:

- Từ đây về đấy thầy cho được bốn đồng xu thật rẻ quá!

- Thì ai bảo anh đi? Không có tôi đã gọi xe khác.

Người phu xe khẽ thở dài, yên lặng nhấc xe lên. Lúc bấy giờ tôi mới ngả mình ra phía sau, nhưng thấy cái đệm cứng như gỗ đập vào lưng, tôi cúi xuống bên nhìn cái tay xe.

Tôi đoán không sai, chính là một cái xe hiệu "con lợn" cái tên hiệu cũng xứng đáng một hạng xe tàng ở ngoại ô mà tôi vẫn phải đi. Anh xe này đã vào đây kéo trộm, vì xe ngoại ô không được phép vào thành phố đón khách, nếu không tuân lệnh thì bị phạt từ ba đến bốn đồng bạc. Sự tồi tàn của cái xe làm tôi càng ghét anh xe nữa.

- Xe khổ thế này mà anh lại còn đòi cao giá.

- Xe thế mà thầy chê thì còn thế nào nữa!

Anh xe bướng bỉnh cũng không chịu kém. Tôi nói câu gì là anh ta đối lại liền. Sau cùng, giận quá, tôi dẫm mạnh chân xuống sàn xe, gắt:

- Thôi, câm họng đi, đừng lải nhải nữa. Sự giận dữ làm cho tôi quên rằng anh xe cũng chỉ có trả lời những câu mắng của tôi mà thôi, và chính tại tôi gắt với anh ta nhiều quá.

Nhưng lúc bấy giờ tôi chỉ thấy tức người xe ấy đến cực điểm, vì hắn dám cãi lại tôi mà không sợ.

Xe đi khỏi nhà máy nước thì gặp một người đội xếp tây đi xe đạp lại, theo sau một người đội xếp ta. Tôi nhận thấy anh xe kéo tôi có ý luống cuống và sợ hãi. Có lẽ vì thế mà người cảnh sát để ý, đi giáp vào cái xe kéo để xem dấu hiệu.

- Ê! Đứng lại!

Người kéo xe dừng chân… Anh ta quay lại tôi hớt hải van xin:

- Lạy thầy… thầy nói giúp con... thầy làm ơn…

Dưới ánh đèn tôi thấy mặt anh xe tái mét. Những vết răn in sâu xuống trên mặt già nua hốc hác, chân tay người khốn nạn ấy run bật lên và tôi thấy cái rung động chuyển cả vào chiếc thân xe.

Người cảnh sát tây đến, nói bằng tiếng ta hơi sõi:

- Mày chết nhé! Mày sẽ bị phạt!

Người phu xe ấp úng nói thì ông ta khoát tay bảo im, rồi quay lại tôi hỏi, lần này bằng tiếng Pháp.

- Người này kéo ông từ trong phố ra hay ông đi khứ hồi?

Tôi liếc mắt nhìn anh kéo xe. Trong bóng tối của vành nón qua ngang mặt, tôi thấy hai mắt anh ta long lanh nhìn tôi, như khẩn cầu van xin yên lặng. Tôi biết lời nói của tôi sẽ làm anh ta bị bắt hay không. Những khi nói chuyện với các phu xe khác, tôi được biết rằng nếu người khách nói là đi khứ hồi từ ngoại ô, thì người xe không việc gì. Nhưng lúc ấy, lời van xin của anh xe kia không làm cho tôi động lòng, mà lại làm cho tôi ghét anh thêm. Tôi trả lời người đội xếp:

- Tôi đi từ phố hàng Bún.

- Vậy phiền ông xuống xe.

Rồi anh ta nhìn anh phu xe, cười một cách tinh quái:

- Allez! Đi về bót!

Khi anh phu xe run sợ và hai người cảnh sát đã khuất đầu phố, tôi mới quay đi thong thả trên bờ hè. Cơn giận của tôi đã hết rồi. Sự hối hận dần thấm thía vào lòng tôi, tôi thấy một cái chán nản bực tức rung động trong người. [..]

(Trích Một cơn giận, Thạch Lam)

Câu 1 (0,5 điểm) Xác định ngôi kể của truyện ngắn trên?

Câu 2 (0,5 điểm) Tình huống được kể trong đoạn trích là tình huống gì?

Câu 3 (1,0 điểm) Tâm trạng của nhân vật “tôi” được đặt trong một ngày như thế nào?

Câu 4 (1,0 điểm) Hãy rút ra thông điệp từ đoạn trích.

Câu 5 (1,0 điểm) Phần sau truyện, nhân vật tôi đã tìm đến nhà anh phu xe, biết được gia cảnh nghèo khổ của anh cũng như việc anh bị giữ xe, bị phạt, bị đánh đập.. Nhân vật tôi càng cảm thấy hối hận về cách cư xử của mình. Câu chuyện khiến em suy nghĩ như thế nào về hậu quả của sự giận dữ?

C2:Tình huống đó là chỉ vì thái độ phục vụ của phu xe không thực sự chu đáo làm nvật tôi khó chịu và báo với cảnh sát về việc anh phu xe từ ngoại ô lên,thời đó việc này bị cấm. Nhưng sau khi nguôi giận ," tôi cảm thấy hối hận về việc làm mình đã gây ra

C3:Tâm trạng của nvật "tôi"được đặt trong 1 ngày mà ko hiểu sao,ta lại thấy khó chịu,và hay gắt gỏng ,không muốn làm việc gì"

C4:Theo em,thông điệp mà tác giả gửi gắm là đừng để cảm xúc lấn át lý trí.Bên cạnh đó,mỗi con người cần có lòng trắc ẩn và sự tỉnh táo

C5:Câu chuyện trên khiến em suy nghĩ rằng,hậuquả của sự giận giữđôi khi khiến con người mất hết lý trívà sự bình tĩnh vốn có. Từ đó,những hậu quả có thể xảy ra.

Câu 2: Sự va chạm giữa nhân vật "tôi" và anh phu xe dẫn đến việc "tôi" cố tình khai thật để anh bị cảnh sát bắt.

Câu 3: Một ngày tâm trạng khó chịu, hay gắt gỏng vô cớ; đặ

t trong bối cảnh trời chiều ảm đạm và rét mướt.

Câu 4: Cần biết kiềm chế cơn nóng giận và sống bao dung, thấu cảm với những người lao động nghèo khổ.

Câu 5: * Với người khác: Gây ra nỗi đau và tổn thất không thể cứu vãn (anh phu xe bị phạt, đánh đập, gia đình khốn cùng).

Với bản thân: Làm lu mờ lý trí, biến ta thành kẻ tàn nhẫn và để lại sự hối hận, cắn rứt lương tâm kéo dài.

Văn học là chiếc gương soi chiếu tâm hồn. Giữa nhịp sống hối hả, văn học giúp chúng ta sống chậm lại, biết lắng nghe bản thân và thấu hiểu người khác. Qua những trang sách của Bảo Ninh hay Nam Cao, ta không chỉ thấy số phận nhân vật mà còn thấy được những giá trị nhân bản cao đẹp, sự cảm thông giữa người với người.

Văn học bồi đắp ngôn ngữ và tư duy. Khác với những video ngắn lướt qua nhanh chóng, việc đọc văn học buộc bộ não phải hình dung, liên tưởng và phân tích. Điều này giúp chúng ta có tư duy sâu sắc hơn, diễn đạt gãy gọn và giàu cảm xúc hơn.

Văn học là sợi dây kết nối quá khứ và hiện tại. Những tác phẩm văn chương lưu giữ lịch sử, văn hóa và linh hồn của dân tộc. Nhờ văn học, thế hệ trẻ hiểu được nỗi đau chiến tranh, sự hy sinh của cha ông để thêm trân trọng hòa bình hôm nay.

Tuy nhiên, văn học hiện nay cũng đang đối mặt với thách thức khi "văn hóa đọc" bị lấn át bởi "văn hóa nhìn". Để văn học không bị lãng quên, mỗi người cần tự rèn luyện thói quen đọc sách, chọn lọc những tác phẩm giá trị để làm giàu vốn sống.

Văn học không phải là thứ xa xỉ hay lỗi thời. Nó chính là điểm tựa tinh thần vững chắc, giúp con người giữ được phần "người" đẹp nhất giữa thế giới đầy biến động của công nghệ.

Văn bản được kể theo ngôi thứ nhất (xưng “tôi”).

Người kể chuyện là nhân vật “tôi” – tay vận chuyển (tiếp viên/nhân viên trên máy bay), trực tiếp chứng kiến và tham gia vào câu chuyện.

-> Tác dụng: giúp câu chuyện trở nên chân thực, gần gũi, thể hiện rõ cảm xúc và suy nghĩ của người kể.

Câu 2.

Vì đó là nơi gắn với kí ức đau thương của chiến tranh, là ranh giới chia cắt đất nước. Bà cụ muốn nhìn lại nơi xưa, như một cách tìm về quá khứ, tưởng nhớ và tri ân. Hành động ấy thể hiện nỗi xúc động sâu sắc, tình yêu quê hương và nỗi đau chia cắt vẫn còn in đậm trong lòng bà.

Câu 3.

Ban đầu, “tôi” cảm thấy khó chịu vì:

Cho rằng bà cụ phiền phức, lạc hậu, không hiểu quy định.

-> cho thấy:

“Tôi” còn hời hợt, thiếu thấu hiểu, chưa cảm nhận được giá trị của quá khứ.

- về sau:

Thái độ thay đổi => thể hiện sự thức tỉnh, nhận ra ý nghĩa sâu sắc trong hành động của bà cụ.

=>Qua đó thể hiện quá trình chuyển biến nhận thức và cảm xúc của nhân vật “tôi”.

Câu 4.

-Chi tiết giàu ý nghĩa:

Bức ảnh là kỉ vật quý giá, gắn với quá khứ chiến tranh.

Những phi công trong ảnh “còn rất trẻ” → gợi sự hi sinh, tuổi trẻ bị chiến tranh cướp đi.

Hành động “tôi xoay người giữ khung ảnh”:

Thể hiện sự trân trọng, xúc động và thay đổi thái độ của nhân vật “tôi”.

Ý nghĩa:

Làm nổi bật giá trị của hòa bình và sự hi sinh thầm lặng của thế hệ trước.

Câu 5

Trong cuộc sống, việc biết trân trọng quá khứ và lịch sử dân tộc là vô cùng cần thiết đối với mỗi con người. Quá khứ không chỉ là những gì đã qua mà còn là nền tảng tạo nên hiện tại, giúp ta hiểu được giá trị của hòa bình hôm nay. Việc ghi nhớ và biết ơn những hi sinh của thế hệ đi trước có ý nghĩa to lớn, bởi họ đã đánh đổi tuổi trẻ, thậm chí cả tính mạng để bảo vệ đất nước. Khi hiểu được điều đó, con người sẽ sống có trách nhiệm hơn, biết yêu thương, trân trọng cuộc sống hiện tại và hướng đến những giá trị tốt đẹp. Thực tế cho thấy, nhiều bạn trẻ ngày nay đã tích cực tìm hiểu lịch sử, tham gia các hoạt động tri ân, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận thờ ơ, vô cảm với quá khứ dân tộc, điều đó là đáng phê phán. Vì vậy, mỗi chúng ta cần ý thức rõ vai trò của mình, không ngừng học tập, rèn luyện và nuôi dưỡng lòng biết ơn. Là học sinh, em cần chăm chỉ học tập, tìm hiểu lịch sử và sống có trách nhiệm để xứng đáng với những hi sinh của cha ông.

c2:Bà cụ muốn mở cửa sổ không phải vì thoáng mà vì muốn tưởng nhớ người con là liệt sĩ

c3:Theo em, nvật "tay vận complet" là nhân vật chỉ chú ý đến sự sạch sẽ,thoáng đãng bên ngoài mà thờ ơ và ko cảm thông trước nỗi đau của 1 người mẹ vnah

c4: em cảm thấy nhân vật tôi đã hiểu thấu và cảm thông sâu sắc trc người mẹ vnah đã mất con trong chiến tranh

c5: Từ văn bản trên,em rút ra được bài học rằng phải biết ơn và cảm thông trước nỗi đau của những người mẹ vnah,qua đó càng thêm biết ơn những người chiến sĩ đẫ chiến đấu,hi sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc và tuyệt đối không hành xử giống" tay vận complet" trên

- Ngôi kể: Ngôi thứ nhất.

-Người kể chuyện: Nhân vật "tôi" (hành khách ngồi cạnh bà cụ và anh thanh niên mặc complet).

Câu 2

-Bà cụ muốn mở cửa để thắp nhang và dâng đồ cúng cho con trai mình (một phi công đã hy sinh). Đối với bà, vĩ tuyến 17 là nơi con bà đã nằm lại, bà muốn làn khói hương và tấm lòng của mình có thể chạm đến linh hồn con giữa bầu trời bao la.

Câu 3

- Điều này cho thấy anh ta là người thiếu thấu hiểu và vô cảm. Anh ta chỉ quan tâm đến sự tiện nghi, sang trọng của bản thân và những quy tắc cứng nhắc mà quên đi sự cảm thông trước nỗi đau mất mát quá lớn của một người mẹ liệt sĩ.

Câu 4

- Chi tiết này thể hiện sự thấu cảm và trân trọng của nhân vật "tôi" dành cho bà cụ. Hành động "giữ lấy" cho thấy sự che chở, nâng niu quá khứ đau thương nhưng hào hùng của dân tộc, trái ngược hoàn toàn với thái độ thô lỗ của anh thanh niên kia. Nó làm cho câu chuyện trở nên ấm áp và nhân văn hơn.

Câu 5

- Sự biết ơn: Luôn ghi nhớ và trân trọng sự hy sinh của thế hệ cha anh để có được hòa bình hôm nay.

- Thấu hiểu và sẻ chia: Đừng vội vàng phán xét người khác qua vẻ bề ngoài hay những hành động lạ lùng của họ, bởi mỗi người đều có một câu chuyện riêng, một nỗi đau riêng cần được tôn trọng.

Câu 2 :

-Những hình ảnh gây ấn tượng: sương đọng bên đường, nắng lên ngời hạt ngọc, lúa đang thì ngậm sữa, xanh mướt cao ngập đầu.

-Không gian nghệ thuật: một buổi sáng mùa thu trong lành, tươi đẹp ở làng quê, tràn đầy sức sống với đồng lúa xanh mát và ánh nắng lung linh.

Câu 3:

-Câu thơ: “Lúa đang thì ngậm sữa” sử dụng biện pháp nhân hóa.

-Tác dụng: làm cho hình ảnh cây lúa trở nên sống động, gần gũi như con người, đồng thời gợi vẻ đẹp căng tràn sức sống của đồng lúa. Gợi lên những liên tưởng ý nhị sâu sắc cho người đọc

Câu 4 :

Những câu thơ cuối thể hiện hương lúa không chỉ là mùi thơm của cánh đồng mà còn là hương vị của quê hương, đất nước.

Lời người cha vừa trìu mến, vừa gửi gắm niềm tin rawfng con hãy tự tin bước tới tương lai, con đường học tập đang ở phía trước.

Câu 5:

Ngày đầu đến trường luôn để lại trong em nhiều cảm xúc khó quên. Em vừa háo hức, vừa có chút lo lắng khi bước vào một môi trường mới. Nhìn ngôi trường khang trang, em cảm thấy rất vui và tự hào. Thầy cô đón em bằng nụ cười hiền hậu khiến em bớt đi sự bỡ ngỡ. Những người bạn mới cũng thân thiện, dễ gần. Em thấy mình như trưởng thành hơn khi chính thức trở thành học sinh của ngôi trường này. Ngày đầu tiên ấy sẽ mãi là kỉ niệm đẹp trong lòng em.

### Câu 1:

Bài thơ được viết theo thể thơ năm chữ (ngũ ngôn).

### Câu 2:

* Những hình ảnh gây ấn tượng:

* “Sương đọng cỏ bên đường”

* “Nắng lên ngời hạt ngọc”

* “Lúa đang thì ngậm sữa”

* “Hương lúa tỏa bao la”

* Không gian nghệ thuật:

Đây là không gian làng quê buổi sáng mùa thu trong trẻo, yên bình, đầy sức sống. Cảnh vật vừa gần gũi (cỏ, sương, lúa) vừa đẹp đẽ, thơ mộng. Không gian ấy còn mang ý nghĩa rộng hơn – gợi quê hương, đất nước và hành trình trưởng thành của đứa trẻ khi bước vào trường học.

---

### Câu 3:

Biện pháp tu từ: *Nhân hóa** (lúa “ngậm sữa” như con người).

* Tác dụng:

Làm hình ảnh cánh đồng trở nên *sống động, gần gũi**

Gợi sự *no đủ, trù phú** của quê hương

* Tăng cảm xúc ấm áp, yêu thương trong bài thơ

Câu 4: Hiểu về những câu thơ cuối

“Hương lúa tỏa bao la

Như hương thơm đất nước

Con ơi đi với cha

Trường của con phía trước”

→ Ý nghĩa:

“Hương lúa” không chỉ là mùi hương thật mà còn tượng trưng cho *quê hương, đất nước**.

* Người cha không chỉ đưa con đến trường mà còn gửi gắm:

* Niềm tin vào tương lai

* Mong con học tập, trưởng thành

* Tình yêu quê hương gắn với con đường tri thức

→ Đây là đoạn thơ thể hiện rõ tình cha con và niềm hy vọng

Câu 5:

Ngày đầu tiên đến trường là một kỷ niệm mà em không thể quên. Em cảm thấy vừa háo hức, vừa lo lắng khi bước vào một môi trường hoàn toàn mới. Mọi thứ xung quanh đều lạ lẫm: thầy cô, bạn bè, lớp học. Em nắm chặt tay bố mẹ, trong lòng có chút bỡ ngỡ giống như bạn nhỏ trong bài thơ. Nhưng khi được cô giáo dịu dàng chào đón, em dần cảm thấy yên tâm hơn. Em bắt đầu làm quen với bạn bè và thấy vui hơn. Ngày hôm đó đã mở ra cho em một hành trình mới – hành trình học tập

-bài thơ được sáng tác theo thể thơ năm chữ

Câu 2:

-hinh ảnh ấn tượng: Sương đọng cỏ bên đường, Nắng lên ngời hạt ngọc,Lúa đang thì ngậm sữa, Trường của con phía trước

-không gian nghệ thuật: là một buổi sáng mùa thu trong lành, tươi sáng và tràn đầy sức sống. Không gian không chỉ có vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn ấm áp tình phụ tử và niềm hy vọng về tương lai

Câu 3:

-biện pháp: Nhân hóa "ngậm sữa"

-Tác dụng: -Làm cho hình ảnh cây lúa trở nên sinh động, có hồn như những đứa trẻ đang lớn.

-gợi lên sự trù phú, hứa hẹn một mùa màng bội thu và đồng thời tạo nên sự kết nối gần gũi giữa thiên nhiên với con người

Câu 4:

-Các câu thơ cuối thể hiện tình yêu quê hương đất nước hòa quyện trong tình thân gia đình. Mùi hương của đất nước, sự dìu dắt của người cha và đích đến là ngôi trường phía trước tượng trưng cho hành trình khôn lớn, trưởng thành của người con dưới sự bao bọc của gia đình và quê hương.

Câu 5:

-Ngày đầu tiên đi học luôn là một kỷ niệm khó quên với cảm giác hồi hộp xen lẫn lo âu. Em có thể chia sẻ về sự ngỡ ngàng khi bước vào cổng trường mới, sự rụt rè khi rời xa bàn tay mẹ để vào lớp, nhưng sau đó là niềm vui khi gặp gỡ thầy cô và bạn bè mới. Đó là khoảnh khắc đánh dấu sự trưởng thành đầu đời, nơi mỗi bước chân đều mang theo niềm tin và hy vọng.

c2:Em ấn tượng với cảnh"lúa thì đang ngập sữa/xanh mướt cao ngập đầu",qua đó cho em biết bài thơ mô tả không gian thân thuộc của làng quê việt nam

c3: Bpnt nhân hóa"lúa thì đang ngậm sữa

Tác dụng:

-giúp miêu tả hình ảnh lúa non xanh mướt ,thể hiện sự thơ mộng của khung cảnh làng quê việt nam

-bptt giúp hình ảnh trở nên sinh động,gợi hình gợi cảm

c4: Câu thơ thể hiện sự tự hào về quê hương đất nước,cha dắt con đến trường cũng ẩn dụ cho hình ảnh đi về con đường phía trước

c5:Trong ngày đầu đến trường( lớp 1) ,có rất nhiều cảm xúc và kỉ niệm trong em. Đầu tiên,khi em không nhớ vị trí lớp của mình,em đã hỏi một bạn cùng lớp và hữu duyên là sau này em và bạn ấy chơi thân với nhau.Tuy đã biết khá nhiều ở ngày tựu trường nhưng cảm xúc của em vẫn còn rất bỡ ngỡ.Lần đầu tiên,em được các cô chỉ dẫn đứng đúng hàng lối trong sân trường,hát quốc ca,...Khi bài nhạc quốc ca vang lên,em có cảm giác vô cùng tự hào về việt nam và và hiểu ra mình sẽ là chủ nhân tương lai của đất nước. Sau đó,tuy khai giảng tiết trời rất nắng nóng,nhưng có rất nhiều chương trình hay diễn ra.Khi người đứng trên bục đọc thư của Chủ tịch nước,chúng em càng hiểu ra nhiều điều và khi nhớ lại về buổi khai giảng hôm ấy,em tự nhủ phải cố gắng học tập và rèn luyện chăm chỉ hơn nữa.

Câu 2 : B

Câu 3 : C

Câu 4 : A

Câu 5 : B

Câu 6 : B

Câu 7 : B

Câu 8 : C

Câu 9 : - Xét theo cấu tạo, câu văn thuộc kiểu: câu ghép

  -Vì có nhiều vế câu (ngăn cách bằng dấu phẩy) cùng diễn tả các ý liên quan.

Câu 10 : Nhà trường luôn là thế giới kì diệu vì nhà trường không chỉ dạy kiến thức mà còn mở ra tương lai, giúp con người trưởng thành, nuôi dưỡng ước mơ và thay đổi cuộc đời như cách Antunai đã được học tập và bước ra ánh sáng.

---

Câu 1: D

Câu 2: B

Câu 3: C

Câu 4: A

Câu 5: B

Câu 6: C

Câu 7: A

Câu 8: C

Câu 9:

​Laf Câu ghép

“Người thầy… đã đem… đem ánh sáng…”

Câu 10 (tự luận – gợi ý):

-Nhà trường là “thế giới kì diệu” vì:

+Giúp con người biết chữ, mở mang tri thức

+Là nơi  nuôi dưỡng ước mơ, tương lai

+Có thầy cô yêu thương, dìu dắt

2,b

3,c

4,a

5,b

6,c

7,c

8,c

9,ngữ pháp trong câu văn mang tnhs trừu tượng,thuộc kiểu câu ghép vì có 2 vế câu,ngăn cách bởi dấu phẩy

10,nhà trường là thế giới kì diệu vì đối với những đứa trẻ hiểu đc giá trị của việc học,đó là cơ hội để tiếp cận tri thức và có cơ hội đổi đời.Trong h/c của Antunai,cô đã bị kìm kẹp bởi hủ tục cũ,nhưng vẫn thiết tha đến với con chữ,vs sự giúp đỡ của thầy Đuy sen nên đã lên đc tp để tiếp cận vs "ánh sáng"