Зерттеусұрағы:ҚанышСәтбаевтыңфеноменінеде?

Көпшілік оқушылар: Қ. Сәтбаевтың ғылым салаларын дамытудағы  маңызды рөлін түсіндіреді.

Кейбіроқушылар: Қаныш Сәтбаев ғасыр феномені екенін дәлелдейді.

ғылымға тән болмыс- бітімімен, адамдық тамаша қасиеттерімен өзін түгелдей ғылымға арнаған, халқына. Отанына адал болған аса ірі тұлға. Төл мамандығы

геологиядан, яғні жерасты байлықтарын зерттеп, ашып, қалық игілігіне жаратудан бөлек көптеген салалардан өз қолтаңбасын қалдырып кетті. Олардың ішінде әсіресе әдебиет, тарих, этнография, мәдениет, өнер, биология, агрономия, ядролық физика, астрономия, сейсмология салаларын дамытуға белсенді түрде атсалысты. Енді ғылымның өмір жолына көз жүгіртейік.

 Кіріспе сөз

 Қ. Сатбаев – жан-жақты ғалым болғанына кем дегенде үш дәлел мен дәйек келтіру

 Қорытынды ой

 Сөз саны 150-200;

 Оқулықтан оқитындарыңыз 43 параграф, 156-160 беттерде

2. Ғылым дегеніміз не?

3. Бұл кім? Тарихта қандай еңбегімен белгілі?

4. Неліктен университет ғимараты мен минерал Қ.Сәтбаев атымен аталған?

Қаныш Имантайұлы Сәтбаев 1899-1964

Қаныш Сәтбаев - аса көрнекті ғалым, академик, қоғам қайраткері, Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым академиясын ұйымдастырушы және оның тұңғыш президенті. Ол 1899 жылы Павлодар облысында туған. Қаныштың әкесі ауылда би болған. Қаныш бала кезінен алғыр, зерек болған. Оның алғаш сауатын ауыл молдасы ашқан болатын. Кейін Қаныш Павлодар қаласындағы екі кластық орыс - қазақ мектебін, Семейдің семинариясын, геологиялық барлау мамандығы бойынша Томскідегі Технология институтын бітірген.

Қаныш Сәтбаев Қазақстандық металлогения мектебінің негізін салушы. Ғалым бүкіл өмірін геология зерттеуге және туған өлкесінің минералдық шикізат базасын жасауға арнады. Ол Жезғазған мыс кенді ауданын ашты. Екібастұз көмірін ашты, сол жерлерде үлкен зауыттар ашылды. Ол Ұлытаудан Әмір Темірдің жазу жазып қалдырған тасын тапқан. Қазір бұл тас Эрмитажда орналасқан.

Қаныш Сәтбаев дарынды адам еді. Ол – 640- тан астам ғылыми еңбектің авторы. «Жезғазған руда кеніші» деген ғылыми еңбегі үшін Қ.И. Сәтбаев Ленин орденімен марапатталды.

Қаныш Имантайұлы Сәтбаев тек қана геология саласында ғана емес , оның әдебиетке де қатысы бар екенін білдіңдер.Оған дәлел оның жазған «Ер Едіге», «Обаған», «Қазақстанның ұлт театры туралы», «Том қаласындағы ұлттар кеші», т. б. шығармалары дәлел. «Алгебра оқулығына» қосқан 220 терминдері арқылы да оның нағыз сөз атасы болғандығын түсінеміз.

Ұлы ғалым 1964 жылы қаңтар айында көз жұмды.

а/бір ғылымды ғана игерген

б/сан алуан ғылымдарды игермеген

в/сан алуан ғылымды игерген

2.Ғалым .... оқулығын жазған.

а/геометрия

б/алгебра

в/геология

3.Қ.Сәтбаев ..... дүниеге келген

а/Павлодарда

б/Семейде

в/Екібастұзда

4.Қаныш Сәтбаев - ....

а/президент

б/ғалым

в/оқытушы

5. Ол – ......  ғылыми еңбектің авторы.

а/640

б/220

в/65

2.Қаныш Сатбаев –________________________________

3. Қаныш Сатбаев –____________________________

4. Қаныш Сатбаев –______________________________

(Қажетті сөздер:инженер- геолог, Алгебра оқулығы, саясаткер).

Дискриптор

ЕББ Төменде берілген қажетті сөздерді қолданып, сөйлемді аяқтап жазады. Төрт сөйлем құрастырады.

2.Ғалымның Алгебра оқулығын жазғанын табады.

3.Қ.Сатбаевтың дүниеге келген уақытын анықтайды.

4.Қ.Сатбаев ғалым болғанын біледі.

5.Қ.Сатбаев 640 ғылыми еңбектертің авторы екенін біледі.

Қ. Сәтбаев туралы мәтіндегі түрлі пікірлерге сүйене отырып, екі жақты түсіндірме күнделігі арқылы өз түсіндірмеңізді жазып талдаңыз.

 «Қаныш Имантайұлының ерекше дарындылығы да сонда, ол кісі қамқорлық жасамаған, араласпаған сала кемде-кем. Ол – геология, минерология, химия, биология, физика, математика, әдебиет, тарих, археология, педагогика т. б. Ол химикпен де, биологпен де, медикпен де және тарихшымен де, тілші-әдебиетшімен де өздерінің ғылыми тілінде сөйлесе білетін». М. Әуезов

 «Қаныш Сәтбаев – халқының ұлы баласы, кемеңгер ғалым, белгілі инженер. Қанекенің өмірлік жолы өз елін жақсы көрудің және ынтамен беріліп қызмет етудің үлгісі болды» Н. Назарбаев

 Қаныш Сәтбаев өзінің аса зор ізденімпаздық алғыр ақыл-ойы мен шебер ұйымдастыру қабілеті арқасында жаңа Қазақстанды жасаушы алдыңғы топ легіне тез арада қосылып кетті. В.А. Обручев

Мәтіннен ерекше есте қалған оқиғаны жазу:

• есте қалған оқиға;

• қарсы пікір тудырған ой

• тарихтан алатын орны Түсіндіру немесе баға беру:

• не себепті осы оқиға есте сақталады?

• қандай жеке пікір қалыптастырды?

• қаншалықты айтарлықтай маңызды?

2.Қарсы пікір тудырған ойды анықтайды.

3.Тарихтан алатын орнын жазады.

4.Не себепті осы оқиға есте сақталғанын түсіндіреді.

5. Қандай жеке пікір қалыптасты?

6.Қаншалықты айтарлықтай маңызды екенін түсіндіреді.

Позиция (мен солай санаймын)

Түсіндір (..... себебі ...)

Мысал (мен мұны мынадай мысалдарарқылы дәлелдей аламын ...)

Салдар (айтылған мәселе бойынша мынадай қорытынды .... жасаймын)

-Өз позициясын айтады;

-Себебін көрсетеді;

- Мысалдар арқылы дәлелдейді;

- Қорытынды жасайды.

Қ.Сәтбаев фенонемі...

Қ.Сәтбаев фенонемі

Рефлекция Не білдім