Arnas Aparatua: Gasen elkartrukea eta garraioa by Erreka Gil Rey https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq en-us 2020-05-10 14:46:44 UTC 2024-05-13 06:44:57 UTC hello@padlet.com 1. Biriken eta ehunen arteko Gasen elkartrukea errekagilre1_2 https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/562871548 Airea albeoloetara iristean odolera difusioaren bidez mugitzen da (presio partzial handiko gunetik baxukora).
Gorputzeko zelulak oxigenoa iristeko irrikatzen daude. Hala ere, oxigeno kopuru egokia izatea oztopatzen duten hainbat faktore daude:
1) arnastutako aireak oxigeno kantitate gutxi dauka (altueran gertatzen den bezala. Horregatik 8000m-tako mendiak igotzea hain zaila da).
2) Aireztapen albeolarra ezegokia
  • Arnasketaren frekuentzia eta sakontasunarekin erlazionatuta (hipobentilazioan aire gutxi sartu. Hortaz, oxigenoaren presio partziala edo PO2 baxua). Albeoloetako distentsibilitate galerarekin aireztapena gutxitzen da. Drogek eta alkoholak ere nerbio sistema zentrala deprimitzen dute eta arnasketaren frekuentzia zein sakontasuna jeistea eragin dezake.
  • Arnas bideen erresistentzia (asman adibidez arnas bideen konstrikzioa ematen da eta aire gutxiago sartzen da)
  • Distentsibilitatea: Puzteko gaitasuna gutxituz gero (EPOC gaixotasunean edo biriketako fibrosian, biriketako ehunaren zurruntasunak eta albeoloek puzteko isuritzen duten surfaktante gutxi izatean, biriken hedapena gutxitzen du inspirazioan eta aire gutxiago sartzen da).
3) Albeolo eta odolaren arteko difusio arazoak (nahiz eta PO2 normala izan odol arterialak ez du beharrezko PO2-a garraiatzen). Gasen difusio abiadura, presio gradientea, gainazala eta permeabilitatea-rekiko proportzionala da. Albeoloetako zelula eta kapilarretako zelulen arteko distantzia zenbat eta motzago izan, difusioa azkarragoa izango da ere. Irudian ikusi daitezkeen aldaketa patologikoek difusioan eragin negatiboa izan dezakete.
]]> 2020-05-10 15:26:51 UTC https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/562871548 Oxigenoa hemoglobinaren bidez garraiatzen da errekagilre1_2 https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/562873722 O2 gehiena odolean hemoglobinaren bidez garraiatzen (honek 4 hemo talde ditu eta bakoitzean O2 molekula bat eraman dezake). Odoleko globulo gorrieetako hemoglobina molekulek eramaten duten O2 kopurua, eraman dezaketen maximoarekiko, portzentai batean ematen da. Leku guztiak O2-z beteta baditu %100 saturatuta dagoela esaten da. PO2 albeolar eta arterial normal batentzako (100mmHg) hemoglobinaren saturazioa %98koa da. Zelulen PO2 txikiagoa denez, difusioaren bidez plasman disolbatuta dagoen O2-a kanporantz mugitzen da eta horrek eragiten du hemoglobinak atxikituta duen O2 molekulak askatzea, ehun bakoitzaren beharraren arabera.]]> 2020-05-10 15:28:10 UTC https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/562873722 Arnas eta zirkulazio aparatuak elkarrekin dihardute gasen elkartrukerako eta gorputzeko zelulei jatekoa emateko errekagilre1_2 https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/562880515 Bi fasetan ezberdindu daiteke:
1) Konpartimenduen arteko mintzen bidezko gasen elkartrukea difusioaren bidez (presio gradientearen alde)
2) Gasen garraioa odolean
Gorputzak O2, CO2 eta pH-aren aldaketak antzematen dituen kimiorezeptoreak ditu homeostasia mantentzeko.
  • Gorpuzteko zelulek O2-a behar dute arnasketa zelularraren bitartez ATP edo energia lortzeko. O2-aren garraio ez-egokiak hipoxia ekarri dezake (adb; itsaso gaineko altuera handietan oxigenoaren presio partziala baxuagoa da, odola galtzean edo anemian hemoglobinarekin doan O2 garraioa gutxitzen da).
  • CO2-a arnasketa prozesuko (krebes-en zikloan) hondakina da. CO2 maila altua arriskutsua da organismoarentzat, nerbio sistema deprimitu eta azidosia sortzen duelako. Horregatik odolean garraiatzeko hidrogeno ioian (H+) eta honen azidosia tanponatzen duen bikarbonato (HCO3-)an bilakatzen da (CO2 + ura ----- Hidrogeno ioia + Bikarbonatoa).
  • pH azidoak proteinak desnaturalizatzen ditu
]]> 2020-05-10 15:32:03 UTC https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/562880515 CO2-a gorputzetik kanporatua izan behar da azidifikotasuna eratzen duelako errekagilre1_2 https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/562883845 Odolaren bitartez zelulen arnasketa prozesuaren hondakina den CO2-a jaso eta biriketarantz eramaten da espirazioan kanporatua izateko.  Oxigenoa baino disolbagarriagoa da uretan eta horregatik CO2-aren %7-a plasman disolbatuta garraiatzen da. Gainontzekoa globulo gorrietara doa, %23-a hemoglobinarekin elkartuz, eta gehiengoa (%70) bikarbonatoan (HCO3-) bilakatzen da plasman modu osagarri batean garraiatzeko. Prozesu hortan sortzen diren Hidrogeno ioiak (H+) hemoglobinak garraiatzen ditu (HHb). Bikarbonatoak eta hemoglobinak gorputzeko pH-a estabilizatzen laguntzen dute.
Biriketara iristean, odoleko PCO2-a albeoloetakoa baino handiagoa denez, difusioaren bidez askatzen da. Globulo gorrietan hemoglobinari atxikita zeuden H+ berriro HCO3-arekin elkartzen da CO2 eta ura sortuz. Plasmako CO2 mailak jeisten diren heinean globulo gorrietako CO2-a plasmarantz ateratzen doa.]]> 2020-05-10 15:33:59 UTC https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/562883845 Arnasketaren erregulazioa enbor entzefalikoan ematen da. Kimiorezeptoreen bidez gesen eta pH aldaketak antzeman eta neurona motoreen bidez erantzuna ematen dute inspirazio eta espirazio aldaketen bidez homeostasia mantentzeko errekagilre1_2 https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/562887626 doministikua esaterakoArnasketa nerbio sistema zentralarengatik kontrolatutako prozesu inkonszientea da, nahiz eta momentu konkretu batzuetan borondatez kontrolatu daitekeen.
Nola erregulatzen da arnasketa?
  • Organismoak CO2, pH eta O2 kontzentrazioentzako sensoreak edo kimiorezeptoreak ditu aorta arterian, arteria karotidooan eta entzefaloan besteak beste. 
  • Bizkarrezur-erraboila eta protuberentzia dira arnasketaren kontrol zentruak. Gorputzeko zelulek gehiegizko CO2 ekoiztean, neurona aferenteek informazioa kontrol gunera eraman eta erantzun bat emango dute.
  • Hauek, neurona eferenteen bidez muskulu inspiratorioak eta espiratorioak estimulatuko dituzte arnasketaren erritmoa eta sakontasuna areagotu eta CO2 gehiago kanporatzeko
  • Birikek ere partikula toxikoak albeoloetara sarztea sahiesteko babes erreflexuak dituzte. Eztula edo doministikua adibidez, neurona parasinpatikoen bidezko bronkioloetako muskulu leuna uzkurtu eta bronkokonstrikzioa eragiten dute.
]]> 2020-05-10 15:36:07 UTC https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/562887626 errekagilre1_2 https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/562949880 2020-05-10 16:10:14 UTC https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/562949880 errekagilre1_2 https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/563018629 2020-05-10 16:48:19 UTC https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/563018629 2. Gasen garraioa odolean errekagilre1_2 https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/563022153 Oxigenoa, CO2-a baino solubilitate gutxiago dauka odolean eta horregatik globulo gorriek duten hemoglobinaren bidez garraiatzen da. Zelulen oxigeno kontsumoa (Q) zein den kalkulatzeko Fick-en ekuazioa erabiltzen da: QO2 = Gastu kardiakoa (5L/min) x (arterietako O2 kopurua; 200ml/L - zainetako O2 kopurua). Energia beharra handitzean zelulek O2 gehiago kontsumitzen dute (= ezberdintasun arterio-benoso handiagoa)]]> 2020-05-10 16:50:25 UTC https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/563022153 PO2, PCO2, tenperatura eta pH aldaketek Oxi-Hemoglobinaren saturazioan eragiten dute, hemoglobinak zeluletarantz askatzen duen O2 kopurua erregulatzeko errekagilre1_2 https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/563099154 2020-05-10 17:33:59 UTC https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/563099154 errekagilre1_2 https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/563124609 2020-05-10 17:49:26 UTC https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/563124609 errekagilre1_2 https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/563930494 2020-05-11 06:22:17 UTC https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/563930494 errekagilre1_2 https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/563939592 2020-05-11 06:28:12 UTC https://padlet.com/errekagilre1_2/7ptgqtezfd407hvq/wish/563939592