Om de buitenkern zit een dikke laag die we de aardmantel noemen. De buitenste laag is de aardkorst. Dat is de laag waarop wij wonen.

Snel is hij niet, maar daar maalt de slak niet om.  Deze planteneter moet immers niet achter zijn voedsel jagen.  Met zijn rasptong schraapt hij het bladmoes van de bladplanten en daar heeft hij alle tijd voor. Daardoor is de slak bij de mensen niet zo populair. Maar er zijn ook heel wat slakkensoorten die dood plantenmateriaal opruimen en omzetten naar nuttige voedingstoffen voor dieren en planten.

Om alle misverstanden te voorkomen: een huisjesslak kan nooit uit zijn huis kruipen.  Een huisjesslak wordt geboren uit een ei en heeft dan al een mini-huisje op zijn rug.  Dat huisje groeit met de slak mee.  En een naaktslak dan?  Die heeft nooit een huisje gehad en moet dus ‘naakt’ door het leven.

Als je slakken wil ontmoeten, ga je best wandelen als het regent. Net zoals regenwormen verlaten slakken hun geheime hoekjes die door het regenwater onder water lopen. En verdrinken wil geen enkele slak.

Een mier is een krachtpatser.

Als je op een zomerse dag plots een wandelend blad of takje over de bodem ziet kruipen, dan zit daar beslist een mier onder.  Mieren zijn harde werkers, ook al hebben ze niet allemaal dezelfde taak.

De mierenkoningin spant uiteraard de kroon.  Zij moet enkel eitjes leggen, maar dat is dan ook levensnoodzakelijk om het mierenvolk in stand te houden.  ‘Gewone’ mieren, ook werksters genoemd, bewaken het nest of verzorgen de larven of zoeken naar voedsel.

Een mier die zich bedreigd voelt, spuit mierenzuur.  En dat doet  zij, met haar achterlijf.  Mieren kunnen dus niet steken, daar heb je een angel voor nodig.  Ze hebben wel stevige kaken (het zijn vleeseters), maar die kunnen niet door onze taaie mensenhuid.

Een mierennest is zeer goed georganiseerd en dat moet wel met koloniedieren zoals mieren.  Koloniedieren leven met duizenden bij elkaar (zoals bijen en termieten), ieder voor zich, maar ook voor iedereen.

Zo blind als een mol?  Dat klopt, maar onder de grond is het donker en dan kan je maar beter voelen dan zien.  Weinig dieren hebben zo’n scherpe neus als deze bodemwroeter.

De voorpoten van een mol hebben de vorm van een schop, handig als je in je leven kilo’s aarde moet verplaatsen.  Die uitgegraven aarde moet de mol ergens kwijt en dat merk je aan de molshopen in je tuin.

Al die grondwerken heiligen maar één doel: regenwormen en andere bodemdieren vangen. Meestal vallen deze regenwormen gewoon per toeval in één van zijn gangen. De mol legt speciale voorraadkamers met zijn gevangen regenwormen aan. Zo hoeft hij nooit honger te lijden want een mol kan maar een paar uur zonder eten.

Mollen hebben een superzachte pels.  De haren zijn kort en zo ingeplant dat ze de mol niet hinderen tijdens het graven. 

Een gegraven mollengang noemen we een ‘rit’.

Een mini-pantserwagen, zo kan je een pissebed omschrijven. Twee voelsprieten in zijn kop, 7 paar poten (dus 14 stuks!) én hij houdt van donkere en natte plekken. Zoek een pissebed dus onder stenen, bloempotten, houtblokken en in de strooisellaag van de bodem. Als je er eentje vindt, heb je meteen zijn hele familie te pakken. De pissebed is een afvalopruimer en eet vooral dood organisch materiaal zoals afgestorven bladeren en rottend hout. Hij vervult zo een belangrijke taak: zonder afvalopruimers krijgen planten en andere dieren minder voedingstoffen en blijft al het afval gewoon liggen.

Een bedreigde pissebed rolt zich op tot een kogelrond bolletje (oprolpissebed) of doet alsof hij dood is. Een hongerige vogel ziet de pissebed dan nauwelijks of heeft geen zin in een ‘dood’ beest.

Pissebed, gekke naam, vind je niet? De naam Pissebed is al in vroegere tijden ontstaan, toen men nog geloofde dat het bedplassen van kinderen kon worden verholpen door gedroogde pissebedden te vermalen en in het bed te strooien.

We verklappen nog één pissebeddentruk. Pissebedden komen oorspronkelijk uit de zee en zijn familie van de krabben, kreeften en garnalen. Ze hebben dus kieuwen en ze verdrinken niet als hun ‘ondergrondse’ schuilplaats bij een plotse regenbui onder water stroomt. De keerzijde van de medaille is wel dat ze doodgaan in een droge omgeving. Hou een pissebed dus altijd vochtig!

Als je een boek over kevers openslaat, sta je verstomd van alle mogelijke vormen, kleuren en groottes.  Van een lieveheersbeestje tot een vliegend hert (ja, dat is een kever), allemaal kevers.

Nogal wat kevers leven in de bodem of in de strooisellaag. Ze jagen er op andere kleine dieren of leven van natuurlijk afval. 

Net zoals vlinders ‘beleven’ kevers een volledige gedaanteverwisseling.  Ze worden geboren uit een ei, leven dan als larve, veranderen vervolgens in een pop waaruit dan de volwassen kever tevoorschijn komt.

De meeste kevers kunnen vliegen, ook al zie je niet meteen vleugels.  Als ze voor een vlucht gaan,  klappen ze hun dekschilden open en ontvouwen dan hun echte, doorschijnende vleugels.  Dat lijkt primitief, maar kevers doen het zo al duizenden jaren.

Weinig kleine dieren boezemen mensen zoveel angst in als een spin.

Daar is eigenlijk geen reden toe, want in ons land hoef je geen enkele spin te vrezen.

Niet alle spinnen weven een web zoals de bekende kruisspin.

De spinnen op de bodem zijn vaak roofspinnen die achter hun prooi hollen of hun prooi vangen via kokers in de grond . Deze rovers vervullen een belangrijke rol in het evenwicht tussen de verschillende bodemdieren: een verhaal van eten en gegeten worden.

Alle spinnen hebben 8 poten, de kop en het borststuk zijn met elkaar vergroeid (een kopborststuk).  Je kan niet naast het vrij grote achterlijf kijken.

Als je een spin van dichtbij durft te bekijken, moet je zeker letten op de ‘tasters’ (een soort voelsprieten) die de vorm hebben van twee bokshandschoentjes.  Dit zijn de mannetjesspinnen. De spin gebruikt die tasters niet om te vechten, maar om prooien op te sporen.

Een boeiend dier, dus leve de spin.

Mensen houden vaak niet van schimmels omdat ze voedsel laten bederven en mensen ziek kunnen maken. Bodemschimmels zijn onmisbaar voor de bodem. Ze zijn de kampioenen onder de opruimers. Ze kunnen bijna alle soorten organisch materiaal (zoals plantenafval en dode dieren) verteren en maken zo voedsel vrij voor andere bodemorganismen. Veel planten zijn voor hun voedsel afhankelijk van schimmels. Met hun kleverige draden plakken ze ook bodemdeeltjes samen waardoor de bodem meer water kan vasthouden voor de planten. Bodemschimmels zijn ook heel belangrijk voor de ontwikkeling van  medicijnen. Ze produceren antibiotica die broodnodig zijn voor de bestrijding van ziekten die veroorzaakt worden door bepaalde bacteriën.

Bodemschimmels zijn echte helden. Wist je dat sommige schimmels zelfs lasso’s gebruiken om hun eten te vangen?-

Bodemschimmels houden van de herfst.  Dan ligt het vol met bladeren en afgestorven materiaal. Veel opruimwerk dus.

Afval uit de natuur noem je organisch afval. Dat komt van het woord organisme. Dat betekent : alles wat leeft of geleefd heeft. Slakken, regenwormen, miljoenpoten , pissebedden en andere insecten eten van het afval. Ze eten niet alles op. Maar ze zorgen er wel voor dat het uit elkaar valt in steeds kleinere stukjes. Je noemt dit : verteren. 

Ook schimmels helpen mee met het opeten en verteren van het afval. Er zijn dus heel wat opruimers in de natuur. Met elkaar zorgen zij ervoor dat het afval wordt verteerd tot een bruin-zwarte rulle stof. Die stof heet humus. Regenwormen, mollen en andere kleine dieren woelen de humus door de bodem heen. 

Zo ontstaat een luchtige grond. Planten kunnen daar met hun wortels goed doorheen. Water en lucht wordt doorgelaten. Voedingsstoffen voor de planten worden door de humuslaag vastgehouden.

Plantenwortels kunnen er dus goed bij. Maar er gebeurt nog meer. Schimmels en bacteriën maken voedingsstoffen van de humus. Dat duurt jaren. Er ligt dan alweer nieuwe humus om die voedingsstoffen vast te houden.

Een schimmelplant bestaat uit draadjes. Zo’n netwerk van draden noem je een zwamvlok. De zwamvlok zuigt voedsel uit afgevallen bladeren, dood hout en ander afval. Bij de zwamvlokken van sommige schimmels komen er na een tijdje kleine knobbeltjes, aan de uiteinden van de zwamdraden. Dat kan al aan het eind van de zomer gebeuren. In de herfst is de laag afval en bladeren dikker. De grond eronder wordt warm en broeierig. Nu groeien de schimmels uit tot paddenstoelen. Dat gebeurt heel snel. Soms in een paar uur. Paddenstoelen kunnen ook zo weer verdwijnen.