Leesvaardigheid verhogen by Gino Bombeke

Reeksen

2021-10-13 07:58:53 UTC

Een idee zou kunnen zijn om tussen de boeken die leerlingen mogen kiezen de eerste van een reeks te zetten, in de hoop dat ze nieuwsgierig zijn en de rest van de reeks ook willen lezen.

Eigen interesse

2021-10-13 08:02:18 UTC

De motivatie om te lezen vergroten door leerlingen teksten te laten lezen die meer aansluiten bij hun interesses. Dit kan door ze zelf de opdracht te geven om een bepaald aantal teksten te verzamelen over een onderwerp naar keuze en vervolgens een samenvatting te maken over de informatie die in al deze teksten staat (aangezien ze blijkbaar niet goed zijn in samenvattingen, twee vliegen in een klap).

Verschillende (soorten) teksten

2021-10-21 00:32:15 UTC

We kunnen bijvoorbeeld inzetten op teksttypes die afwijken van het klassieke krantenartikel of boekfragment. Daarnaast kunnen we de leerlingen in groepen verdelen, waarbij elke leerling een andere tekst leest over eenzelfde onderwerp en waarbij de informatie samengelegd wordt.

Stilstaan bij voorbereidend werk

2023-09-15 14:56:03 UTC

Leerlingen in bv de tweede graad, die je stilaan richting meer zelfstandige verwerking van langere teksten wil krijgen, kan je helpen door in de les bewust stil te staan bij het voorbereidende werk. De O in het OVUR-schema verdient jouw kostbare lestijd. Voorkennis over het onderwerp activeren, daarbij stilstaan bij welke vragen leerlingen misschien al hebben voor ze aan de tekst beginnen, en zo verder. Ook kan je nog maar eens de 5 w's en de h erbij halen om leerlingen erop attent te maken dat dat wel degelijk de vragen zijn waarop je een antwoord zoekt terwijl je een tekst leest.

Vergelijkingen met andere media

2023-09-27 08:43:38 UTC

Leerlingen lezen misschien niet graag meer, maar ze kijken wel voluit filmpjes via TikTok of series en films via Netflix. Je kan dan ook proberen om bijvoorbeeld het boek te vergelijken met de film, of om het schrijven van samenvattingen te oefenen met series. Je kan leerlingen ook laten oefenen met samenvattingen maken door ze te vragen een verhaal samen te vatten in een TikTok - dit natuurlijk enkel als een opstap naar een samenvatting op papier. Ook kan je het hebben over filmpjes op TikTok wanneer je het belang van kritisch lezen aanbrengt - veel jongeren halen hun informatie namelijk van deze filmpjes, maar het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen wat echt en "fake" is. Zo blijf je dichter bij hun leefwereld.

Zelf boeken laten kiezen

2023-09-27 15:51:27 UTC

Bij boekbesprekingen kan je leerlingen misschien meer motiveren door ze zelf een boek te laten uitkiezen. Dit kan door als leerkracht een lijst op te stellen met boeken uit verschillende genres. Een andere optie is door de leerlingen bepaalde voorwaarden mee te geven zoals een bepaalde leeftijdscategorie, een minimum aantal pagina's, de soort literatuur... en dan hun keuze al dan niet goed te keuren.

Alumni bevragen

2023-09-27 20:27:56 UTC

Vertrek bij het samenstellen van een literatuurlijst of teksten vanuit de leefwereld van de studenten. Wat is er op dit moment relevant voor hen? Misschien is het een goed idee om de alumni eens te bevragen over hun ervaring en om hen een aantal suggesties te laten doen.

Lespraktijk afstemmen op onderwijsonderzoek

2023-10-01 10:46:34 UTC

Als leerkracht zou je idealiter ook na je opleiding in contact moeten blijven met nieuw onderzoek over leesvaardigheid (waar liggen de huidige knelpunten? Hoe zit het met de motivatie van de leerlingen?). Op die manier kan je de inzichten die het onderzoek opbracht, integreren in je lessen (je lesdoelen erop afstemmen, maar evengoed strategieën toepassen om leesmotivatie te verhogen).

2023-10-02 14:44:22 UTC

Leerlingen stimuleren om de actualiteit te volgen. Al is het via een app, zo zijn ze toch ook bezig met leesvaardigheid. Daarnaast is het volgens mij cruciaal dat leerlingen nog teksten luidop voorlezen in de klas (bv. klassikaal - met een beurtrol) én dat er daarna op de tekst wordt ingegaan (bv. moeilijke woordenschat, wat is de kern van het artikel... vooraleer de vragen in het handboek worden opgelost). Het is vandaag de dag nog een van de weinige momenten dat leerlingen effectief bezig zijn met lezen.

Krantenartikels

2023-10-05 14:46:07 UTC

Ik herinner me dat bij onze lessen Frans in het middelbaar iedere leerling iedere week een artikel uit een krant moest lezen, daar de moeilijke woorden uit moest opzoeken en de tekst moest samenvatten. Er werd een nummer getrokken en die persoon moest het artikel vooraan in de klas uitleggen. Je kon iedere week aan de beurt komen, maar maximum 3x per semester en nooit 2x na elkaar. De leerkracht kwam regelmatig eens bij iedereen kijken of ze een recent artikel op hun bankje hadden liggen en op het einde van het jaar moest je je mapje met artikels indienen en werd er één artikel uit je mapje gekozen door de leerkracht om je mondelinge examen mee te beginnen. Daar werd ongeveer 10 tot 15 minuten lestijd per week mee gevuld en dat was helemaal niet leuk, maar daar werd wel heel veel in de krant gelezen...
Je kan hier ook subtiel opmerken dat ze vrij zijn om in groep te werken, zolang iedereen maar een artikel heeft, wat samenwerking en dus ook groepsgevoel kan bevorderen. (Iets dat onze leerkracht overigens niet deed.)

Ook kan je hen iedere week een andere soort tekst laten lezen om wat afwisseling te hebben.

Betekenisvolle opdrachten

2023-10-05 15:08:04 UTC

Laat hen een opdracht maken waar ze zelf nog iets aan hebben als ze afstuderen.

Bijvoorbeeld: Laat hen opzoeken wat een mutualiteit is en dit kort samenvatten. Vraag hen welke bronnen ze hebben gebruikt. Welke mutualiteiten zijn er en welke kies je om je bij aan te sluiten en waarom?

Vervolgens laat je hen opzoeken wat ze moeten doen en wat hun voordelen zijn in een paar specifieke situaties:

Wat als je morgen op café gaat, je struikelt en je breekt een tand. Komt je gekozen mutualiteit hierin tussen? Wanneer wel of wanneer niet? Wat moet je doen?

Wat als je een kind krijgt, hoe komt jouw gekozen mutualiteit hierin tussen? Welke voordelen bieden ze je aan?

Op deze manier leren ze belangrijke informatie op te zoeken, relevante zaken te selecteren, en ze leren iets dat ze eigenlijk moeten weten wanneer ze afstuderen.

Hetzelfde kan (mits lichte aanpassing) voor een verzekering, solliciteren (eventueel voor vakantiewerk), een huurcontract, een loodgieter, een officiële instantie aanschrijven (uitzoeken bij welke ze moeten zijn), belastingen, ...
Allemaal zaken die veel leerlingen niet echt kennen en misschien wel zouden mogen weten voor ze de school verlaten en aan het leven als volwassene beginnen.

Ik heb gemerkt bij familie en kinderen van vrienden dat dit soort zaken als moeilijk ervaren wordt omdat je zelf op zoek moet naar de juiste, betrouwbare informatie en vervolgens teksten moet doorlezen waar niet altijd een pasklaar antwoord instaat.
Je kan ook zeggen dat het is toegestaan om de instantie (mutualiteit, verzekeraar, ...) op te bellen en daar de vragen te stellen, maar dat ze ook moeten vragen waar ze de informatie online of in een brochure kunnen terugvinden. Eventueel mogen ze ook een mail sturen, maar dan moeten ze ook weer een goede mail opstellen en die bijvoegen.

Misschien helpt dit ook om de angst (deels) te verhelpen die sommige jonge mensen hebben t.o.v. bellen, contact met officiële instanties, ...
Als ik merk dat de leerlingen dit te spannend vinden, zou ik hen in kleine groepjes verdelen.

2023-10-20 15:37:57 UTC

Ik zou leerlingen veel laten lezen, vooral dan teksten die zij ook zelf boeiend vinden. Daar is er voor mij veel leesplezier verloren gegaan: in het SO lazen we steeds weer eentonige teksten die noch boeiend, noch relevant zijn en daarover moesten we dan 'letterlijke' vragen beantwoorden. Als je leerlingen leeskilometers laat maken, zullen ze vast wel eens een tekst tegenkomen die ze interessant vinden. Ik zou ook vrije ruimte voorzien om in kranten of tijdschriften te lezen.

Lezen is meer dan alleen literatuur lezen

2023-10-24 12:57:20 UTC

Alhoewel literatuur (zowel klassiekers als hedendaagse literatuur) zeker in de lessen Nederlands aan bod moet komen, vind ik ook dat we meer een balans moeten vinden tussen literatuur aanbieden en die teksten aanbieden die leerlingen dagelijks lezen (bv. nieuwsberichten via NWS NWS NWS, sociale media posts, blogs, reclame en dergelijke); zeker omdat ik denk dat het belangrijk is dat leerlingen met die laatste teksten kritischer leren omgaan.