Υλικά

1 κιλό αλεύρι σκληρό

1 ποτηράκι ελαιόλαδο

1 ποτήρι νερό

χυμό από 1/2 λεμόνι

λίγο αλάτι

Για το σιρόπι:1 κιλό μέλι,2 ποτήρια ζάχαρη,3 ποτήρια νερό

Εκτέλεση

Σε λεκάνη ζυμώνουμε όλα τα υλικά μαζί μέχρι να σχηματιστεί μία ομοιόμορφη ζύμη.Ανοίγουμε φύλλα μέτρια σε μέγεθος και πάχος και τα κόβουμε σε λωρίδες πλάτους περίπου 3 πόντων και μήκους 8-10 πόντων και τις τυλίγουμε σαν φιόγκους.Σε κατσαρολάκι ετοιμάζουμε το σιρόπι βράζοντας τα υλικά για μερικά λεπτά.Τηγανίζουμε τις δίπλες σε καυτό καλαμποκέλαιο να πάρουν χρυσό χρώμα και τις βουτάμε στη συνέχεια στο καυτό σιρόπι.Τέλος,αν θέλουμε,τις ραντίζουμε με καρυδόψιχα.

ετυμολογία της λέξης.

Παράγεται από το ρήμα ντρέδ που σημαίνει στρίβω,πλέκω,περιπλέκω.Από δω και το γνωστό ρηματικό επίθετο ιντρέδουρ=πλεκτός,στριφτός.Το θηλυκό είναι εντρέδουρα.Πολύ συχνά συναντάμε σε αρβανίτικα τραγούδια τον χαρακτηρισμό κοτσίδε εντρέδουρα,δηλ. πλεγμένη κοτσίδα.Η κοτσίδα ήταν περίπου σήμα κατατεθέν για την αρβανίτισσα,ειδικά για την νεαρή ανύπαντρη.

Το ντρέδ δεν είναι παρά το ρήμα της αρχαίας εντρέπω.Σήμαινε στρέφω,στρέφω τα νώτα,αλλοιώνω,τροποποιώ.

Ο Φάρος Αυλίδας δεν είναι μόνο το χωριό όπως το βλέπουμε σήμερα. Είναι ένας τόπος με μνήμες, ιστορίες και εικόνες από παλιά, που έχουν περάσει από γενιά σε γενιά.

Στα παλιά χρόνια, το χωριό ήταν συγκεντρωμένο γύρω από έναν μεγάλο λάκκο, που βρισκόταν περίπου στο κέντρο του σημερινού Φάρου. Εκεί ήταν η καρδιά του παλιού χωριού. Εκεί ζούσαν οι πρώτες οικογένειες, εκεί μεγάλωσαν άνθρωποι, εκεί άρχισε να χτίζεται σιγά σιγά η ζωή του τόπου μας.

Ο παλιός Φάρος είχε άλλη μορφή. Τα σπίτια ήταν πιο λίγα, οι άνθρωποι ζούσαν πιο απλά και πιο κοντά ο ένας στον άλλον. Η καθημερινότητα είχε χωράφια, ζώα, αμπέλια, ελιές, δουλειά, κόπο, αλλά και γειτονιά, συγγένεια και δεσμούς.

Αυτός ο λάκκος δεν ήταν απλώς ένα σημείο του χωριού. Ήταν ένα κομμάτι της παλιάς του ταυτότητας. Ένα σημάδι μιας εποχής που μπορεί να άλλαξε, αλλά δεν πρέπει να ξεχαστεί.

Ο σημερινός Φάρος μεγάλωσε, άλλαξε και προχώρησε. Όμως κάτω από το σήμερα υπάρχει πάντα το χθες. Υπάρχει το παλιό χωριό, οι άνθρωποί του, οι ιστορίες του και οι ρίζες μας.

Γιατί ένας τόπος δεν είναι μόνο οι δρόμοι και τα σπίτια του. Είναι όσα έζησαν οι άνθρωποι πριν από εμάς και όσα αξίζει να θυμόμαστε.

Το αλέτρι: Χρησιμοποιούνταν για το όργωμα της γης. Το έσερναν ζώα, όπως βόδια, άλογα ή γαϊδούρια.

Πρόκειται για ένα ζυμαρικό κυρίως της αρβανίτικης κουζίνας που ακολουθεί τη γενικότερη φιλοσοφία της αγροτικής μαγειρικής: υλικά λίγα και εκλεκτά, απλά, της τοπικής και οικογενειακής παραγωγής, για πιάτα χορταστικά, ικανά να θρέψουν πολυμελείς αγροτικές οικογένειες. Είναι αυστηρά χειροποίητες και σερβίρονται με τον πατροπαράδοτο τρόπο: με μπόλικο καυτό πρόβειο βούτυρο ή λάδι και μια βροχή ξερής μυζήθρας.

Το ζυμάρι

Αλεύρι για όλες τις χρήσεις και νερό. Αυτά είναι τα μόνα υλικά για το ζυμάρι της γκόγκλιας, μαζί με λίγο αλάτι, για τη γεύση. Το πρώτο βήμα είναι το ζύμωμα του αλευριού με το νερό. Για τη συνταγή που μας ετοίμασε η γιαγιά Βαγγελιώ χρησιμοποίησε περίπου μισό κιλό αλεύρι για όλες τις χρήσεις και λίγο αλάτι, προσθέτοντας σιγά σιγά το ανάλογο νερό, «όσο πάρει», όπως λένε οι γυναίκες που ζυμώνουν -εδώ χρησιμοποιήθηκε περίπου 1 νεροπότηρο νερό σε θερμοκρασία δωματίου, που προστέθηκε σταδιακά. Τα ανακατεύουμε με το χέρι μέχρι να ενωθούν. Έπειτα ζυμώνουμε για περίπου ένα δεκάλεπτο, μέχρι να φτιάξουμε μια ζύμη εύπλαστη, λεία, που να ξεκολλάει από τα τοιχώματα του μπολ. Την αφήνουμε για λίγο  να «ξεκουραστεί» και τη φέρνουμε σε αλευρωμένη επιφάνεια.

Την κόβουμε σε ίσα κομμάτια και πλάθουμε το καθένα σε μακρύ κορδόνι με πάχος όσο το δάχτυλό μας. Με κοφτερό ίσιο μαχαίρι κόβουμε το κορδόνι σε μικρά κομματάκια, τα οποία πασπαλίζουμε με αλεύρι για να μην ξεραθούν.

Πώς φτιάχνουμε τις γκόγκλιες

Πασπαλίζουμε με αλεύρι ένα μεγάλο ταψί, εκεί ρίχνουμε τις γκόγκλιες που ετοιμάζουμε, μέχρι να τις μαγειρέψουμε. Παίρνουμε ένα κομματάκι ζυμάρι και με το δάχτυλό μας το πιέζουμε στο κέντρο του, προς το μέρος μας.

Το βράσιμο

Βάζουμε να βράζει μπόλικο αλατισμένο νερό σε μεγάλη κατσαρόλα και, όταν κοχλάσει, ρίχνουμε μία καλή δόση γκόγκλιες. Αφήνουμε να βράσουν για περίπου 10 λεπτά. Όταν οι γκόγκλιες ανέβουν στην επιφάνεια του νερού είναι έτοιμες. Τις στραγγίζουμε, ρίχνουμε κάθε δόση σε φαρδύ ταψί και σκεπάζουμε, μέχρι να ετοιμάσουμε την επόμενη δόση.

Αν κολλήσουν οι γκόκλιες δεν ανησυχούμε, μόλις πέσει, στη συνέχεια, το καυτό βούτυρο πάνω τους, θα γυαλίσουν και θα ξεχωρίσουν πάλι.

Σερβίρισμα

Μόλις τελειώσουμε με το βράσιμο των ζυμαρικών, ζεσταίνουμε σε μικρό κατσαρολάκι λίγο βούτυρο ή λάδι μέχρι να σιγοκάψει, Μόλις λοιπόν βράσουν οι γκόγκλιες, τις μοιράζουμε σε πιάτα, στα οποία έχουμε ρίξει μπόλικη ξερή μυζήθρα, τις περιχύνουμε με το καυτό λάδι και σερβίρουμε.

Ο Φάρος της Αυλίδας είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ιστορικά μνημεία της περιοχής, καθώς στέκει στην είσοδο του Νότιου Ευβοϊκού, προσφέροντας μια όμορφη εικόνα δίπλα στη θάλασσα.

Ιστορία του Φάρου 

• Έτος ίδρυσης: Πρωτολειτούργησε το 1880, κατασκευασμένος από τη Γαλλική Εταιρεία Φάρων.

• Αρχιτεκτονική: Αποτελείται από έναν λιθόκτιστο τετράγωνο πύργο ύψους 7 μέτρων, ενώ στο ισόγειο υπάρχει η κατοικία των φαροφυλάκων.

• Πολεμική περίοδος: Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου ο φάρος παρέμεινε σβηστός, όπως και το μεγαλύτερο μέρος του φαρικού δικτύου, και επαναλειτούργησε αργότερα στο πλαίσιο της ανασυγκρότησης.

• Σημασία: Σηματοδοτεί τη νότια είσοδο του πορθμού του Ευρίπου και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ναυτικής ιστορίας της Χαλκίδας. 

Κορυφαία Οινοποιεία στον Φάρο Αυλίδας 

• Οινοποιείο Παλιάτσας (Paliatsas Winery): Μια οικογενειακή επιχείρηση που λειτουργεί από το 1988. Παράγει εκλεκτούς οίνους όπως το ροζέ "Παυσίλυπος" και το λευκό "Wild Rose".

• Οινοποιία Μαλαματίνα: Το ιστορικό πρώτο οινοποιείο της οικογένειας Μαλαματίνα ιδρύθηκε στον Φάρο Αυλίδας, αξιοποιώντας την τοπική παραγωγή Σαββατιανού για τη δημιουργία της διάσημης ρετσίνας.

• Οινοποιία Σαμπάνη: Εδρεύει επίσης στον Φάρο και προσφέρει αξιόλογες επιλογές τοπικών οίνων. 

Η λαϊκή παράδοση συνδέει το όνομα Γεραλί με έναν Γέρο Αλή (Γερο-Αλή), έναν Οθωμανό που σύμφωνα με τις αφηγήσεις των γηραιότερων  κατοικούσε στην περιοχή κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας.

Το 1880, η Γαλλική Εταιρεία Φάρων έχτισε στην άκρη του οικισμού έναν πέτρινο τετράγωνο πύργο ύψους 9 μέτρων. Ο φάρος αυτός ήταν στρατηγικής σημασίας, καθώς σηματοδοτούσε τη νότια είσοδο του στενού του Ευρίπου. Το χωριό αναφερόταν επίσημα ως Γεραλί (ή Γεραλίον) από το 1835. Η μετονομασία του σε Φάρος έγινε το 1955  λόγω της επιβολής του φάρου ως το πιο αναγνωρίσιμο τοπόσημο της περιοχής. 

Σήμερα: Ο Φάρος Αυλίδας υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Χαλκιδέων. Παρά τη σύγχρονη ανάπτυξη ως παραθεριστικό θέρετρο, πολλοί παλιοί κάτοικοι χρησιμοποιούν ακόμα το όνομα Γεραλί στις μεταξύ τους συζητήσεις, διατηρώντας ζωντανή την ανάμνηση του παλιού οικισμού. 

👉 Ο σκοπός του ήταν:

• να σπάει τα φυτά

• να διαχωρίζει τους σπόρους από τα άχυρα (αλώνισμα)

Χρησιμοποιούνταν παλιά για φαγητά που θέλουν σιγανό ψήσιμο, όπως:

• γιαχνί

• κοκκινιστά

• αυγά με σάλτσα

• ή ακόμα και στον φούρνο

Ο χαλκός (μπακίρι) κρατάει και μοιράζει πολύ καλά τη θερμότητα, γι’ αυτό ήταν πολύ διαδεδομένο.

• πλύσιμο ρούχων στο χέρι

• πλύσιμο σκευών

• καθάρισμα λαχανικών

• γενικές “βαριές” δουλειές αυλής

Λεγόταν και σκάφη αλλιώς ειδικά στην καθημερινή ομιλία .

Τα ταγάρια δεν ήταν διακοσμητικά — ήταν εργαλεία καθημερινότητας. Συνήθως έβαζαν μέσα:

🍞 Φαγητό (ψωμί, τυρί, ελιές) για τη δουλειά στο χωράφι ή στο βουνό

🥤 Νερό ή κρασί (σε μικρά δοχεία)

🧀 Προϊόντα που παρήγαγαν (τυριά, καρπούς κ.λπ.)

🔪 Μικροεργαλεία (μαχαίρι, σύνεργα)

📿 Προσωπικά αντικείμενα

Οι βοσκοί τα είχαν σχεδόν πάντα μαζί τους, γιατί ήταν εύκολα στη μεταφορά και ανθεκτικά.

Η γυάλινη καμινάδα ψηλά, που προστατεύει τη φλόγα.

Ο μεταλλικός μηχανισμός στο κέντρο, όπου βρίσκεται το φυτίλι.

Η κεραμική/πορσελάνινη βάση με διακοσμητικά λουλούδια, που λειτουργεί ως δοχείο καυσίμου.

Συνήθως λειτουργεί με κηροζίνη ή παραφινέλαιο: το φυτίλι απορροφά το καύσιμο και ανάβει στην κορυφή. Ήταν πολύ συνηθισμένες πριν διαδοθεί ο ηλεκτρισμός, αλλά σήμερα χρησιμοποιούνται κυρίως ως διακοσμητικά ή για ατμοσφαιρικό φωτισμό.