Deskargatu ezazu infografia eta ireki itzazu bertan dituzun estekak informazio gehiago jasotzeko. Amaieran gure audioa topatuko duzu!!!

INTERESAK ETA FIJATU BEHARREKOAK

Testuinguru erraztatzaileak diseinatzerakoan, garrantzitsua da ikuspegi kliniko edo diagnostikotik harago joatea eta pertsona bere osotasunean ulertzea: bere nahiak, emozioak, harremanak eta ametsak kontuan hartuta.

Lehen, ikuspegi mediko edo diagnostiko batetik ulertzen ziren pertsonaren mugak ;gaur egun, ordea, ikuspegi funtzional eta soziala da nagusi: pertsona ez da arazoaren ardatza, baizik eta inguruneak eskaintzen dituen aukera eta laguntzek baldintzatzen dute bere garapena.

INTERESAK ETA FIJATU BEHARREKOAK

“Autistak gara ezkertia edo eskubia garen moduan”

“Besteek autista naizela jakitea erraztasunak ematen dizkit. Ez dakitenean, urduri, tentsioan eta ezkutatu nahian egoten naiz”

“Ez da gaixotasuna, horrelakoak gara”

Unai Fernandez Iriondo

INTERESAK ETA FIJATU BEHARREKOAK

Entzumen desgaitasunaren inguruko mito eta estereotipoak, maiz, jendearen ulermena mugatzen dute, eta horrek pertsona horien ikuspegi mugatua eta baztertzailea sortzen du. Bideoan, adibide argi bat ikusi dezakegu.

Unai Fernandez Iriondo

INTERESAK ETA FIJATU BEHARREKOAK

Bi kontzeptu bereizten dira: ikusmen urria eta itsutasuna.

Bideoan azaltzen duen bezala, modu askotan ikusten dute ikusmen desgaitasuna duten pertsonek, baina, zaila izaten da antzematea begiek itxura normala dutelako.

Ikusmen urriak erraz dezake irudiak jaso ahal izatea, baina informazio hori mugatua eta kalitate txikiagokoa da.

Itsutasun osoa dagoenean, ezagutza eta esperientzia beste zentzumenetan (ukimena, entzumena, usaimena...) oinarritzen dira.

Baliabideak:

IKUSMEN ARRASTOA DUTEN PERTSONAK

Argitasuna, kontrastea, irudien handitzea…

IKUSMEN ARRASTORIK EZ DUTEN PERTSONAK

Pauta, regleta, perkins makina, optakona, ordenagailuko egokitzapenak…

Unai Fernandez Iriondo

INTERESAK ETA FIJATU BEHARREKOAK

“Es como si el cuerpo al mandarle hacer algunas cosas con la cabeza, no nos hiciera caso, y funcionara un poco por libre.”

“Necesitamos sobre todo que nos deis tiempo, más tiempo para todo. Esto aunque parezca fácil, no lo es en la relación diaria, y en cambio nos es una ayuda fundamental, imprescindible para que podamos ser nosotros."

Bideoko partaide batek esaten duenarekin bat nator, enpatia ikastolan landu beharreko gaia  izan beharko litzateke, besteen azalean jartzeko aukera emango zigulako eta gure artean hobeto ulertzeko aukera handiagotuko zelako.

Unai Fernandez Iriondo

Egia da askotan disgaitasuna duten pertsonetaz hitz egitean infantilizatu egiten ditugula, gutxietsi, eta hizkuntza erabiltzeko orduan ere kontziente izan behar dugu errespetuz egin ahal izateko eta pertsona den bezala kontuan izateko.

Gainera, askotan erabiltzen dugu "sufre una discapacidad" bezalako terminoak zeinetan pertsona biktima bezala ikusten den eta ez luke horrela izan behar.

Modu sinple batean esanda, informazioa prozesatzeko modu ezberdina dutela diote.

Espektro hitzak aniztasuna esan nahi du gaur egun, autista den pertsona bakoitza bakarra da eta soilik bereak diren ezaugarriak ditu; horregatik, ezin ditugu kasu guztiak zaku berean sartu ("sintometan" oinarritutako ikuspegi klikinoa).

"Txoke" moduko bat izan dut bideoan ikusi dudanean, ASPACEko kide bezala, disgaitasuna duen pertsona bezala. Konturatu naiz orain arte ez dudala modu horretan ikusi Aritz (etiketarik gabe), baizik herriko pertsona maitatu/famatu bat gehiago bezala eta hori asko gustatu zait.

ingurunea moldatzea, pertsona bakoitzak bere potentziala garatzeko modua izan dezan."

Begirada aipatzen da berriro, pertsonak begiratzeko tendentzia mugatu eta patronatua alegia, baina begiradatik haratago, gure hizkerak izan dezakeen inpaktuaz ohartzera ere eraman nau Plena Inclusion erakundeak  adimen desgaitasuaren inguruan informazioa eman behar dutenean komunikabideei zuzendutako egin duen gida ikusteak. Patricia Navasek elkarrizketan ondo azpimarratzen duen gisan, terminologiaak zerbaiten presentzia identifikatzen lagun gaitzake, pertsona batek desgaitasuna duen edo ez esaterako. Honek ordea ez du pertsona hori definitzeko mugatzailea izan behar. Pertsonak bere osotasunean ikusi behar ditugu, hauen saletasun eta jakin nahiei beharrezkoa den denbora eta interesa eskeiniz. 

Aipatutako gida komunikabideei zuzendua dagoen arren nik neuk edota ingurukoek halako kolektiboei zuzentzeko dituzten erdeinuz beteriko adierapenak ugariak eta normalizatuak direla kontziente naizen puntutik ezinbestekoa izango da honen inguruko kontzientzia garatzeko aurrezagutza eta aurreiritzien mahigaineratzea. 

Nire kasuan, kiroldegian lanean hasi nintzenean, egun batean adimen desgaitasuna zuten pertsonekin lan egitea tokatu zitzaidan. Hasieran oso urduri jarri nintzen, batez ere aurreiritzien ondorioz, ez nekielako nola jokatu, ez nekien gai izango nintzen egoerari ondo erantzuteko, edo zer nolako zailtasunak aurkituko nituen. Klase hori amaitu ondoren, nire ikuspegia erabat aldatu zen. Konturatu nintzen nire beldur asko ez zirela errealak, baizik eta ezjakintasunetik eta aurreiritzietatik sortuak. Maitasunez aritzea eta  enpatia dira gakoa!

Bideoan aipatzen duten moduan, autismoari buruz dagoen aurreiritzia oso superfiziala dira eta beraz, hau ezabatzeko eta hobeto ezagutzeko ezinbestekoa da informatzea.

Adibidez, jakiteko adimena eta konzentrazioa oso garatua dutela eta aldiz, adimen soziala ez hainbeste.

posizioaren inguruko balorazioa ezartzearren]." Hau oso garrantzitsua da eta horrez gain, bideoan ikusten den moduan, gizartea ez dio garrantzirik ematen tresna ezberdinak menperatzea, adibidez zeinu hizkuntza, nahiago dute beste alde batera begiratu eta listo eta hau aldatzeko ezinbestekoa da informazioa.

Hurbilketa express honen ondoren, argi ikusi dut adimen desgaitasuna ez dela noski pertsona baten ezaugarri bakarra, eta testuinguruarekin duen harremanaren arabera adierazten dela. Inguruneak oztopoak jartzen dituenean, zaildu egiten da parte-hartze autonomoa; aldiz, ingurune ulerterraza eta lagungarria denean, pertsonak bere gaitasunak hobeto garatu eta erakutsi ditzake.

Interesa piztu dit ingurunea zenbateraino den erabakigarria, eta zalantza sortu zait ea zenbatetan pertsonaren “zailtasunetan” jartzen dugun fokua, inguruneak sortzen dituen mugetan jarri beharrean.

Azkenik, aurreko fasean landutakoarekin lotuta, hemen ere funtsezkoa da ikuspegi klinikotik harago joatea eta pertsona bere osotasunean ulertzea: bere nahiak, emozioak eta ametsak kontuan hartuta.

Hurbilketa zintzoa egiteko, profesional bezala, pertsona lehen planoan jartzea eta ingurunea moldatzea ezinbestekoa dela iruditzen zait, eta ez “zailtasunak ezabatzea”.

Horretaz gain, asko gustatu zait Dario Goitiak esan duean. "Aniztasunean dago aberastasuna", esaldi horrekin guztiz ados nago.

Alfonso Gomezen hitzetan, "ASPACE definitzen duen eredua pertsona bera denagatik ikustea dela. Bearrezkoak izan ditzazkeen laguntzak kontuan hartuta, baina pertsona gisa kontuan hartuz. Bere lesiotik haratago zein honen eraginetatik haratago. Garrantzitsua da begiratzeko modua aldatzea eta hau modu ezberdin batean enfokatzea". Bideoa asko gustatu egin zait eta etiketak apurtzeko ezinbestekoak diren tresnak eskeini egiten dituzte.

Hurbilketa honen ondoren, baieztatu dut jada banekiena: autismoaren barruan ez dagoela profil bakarra, baizik eta aniztasunez osatutako espektro/mundu bat. Adibidez, ikuspegi zientifikotik komunikazio eta interakzio sozialeko desberdintasunak azpimarratzen badira ere, horiek ez dira defizit hutsak, baizik eta mundua bizitzeko modu bereziak.

Nire esperientzia pertsonal eta profesionaletik hitz eginez, argi daukat pertsonak direla, baldintza bat baino askoz gehiago direla, eta testuinguru egokiak izanez gero, proposatzen dutena egiteko gai direla.

Horregatik, funtsezkoa iruditzen zait begirada aldatzea: pertsona erdigunean jartzea, komunikatzeko beste modu batzuk ulertzea eta haien potentziala garatzeko testuinguru erraztatzaileak sortzea.

Askok pentsatzen dute haiek gugandik asko ikasi behar dutela, baina egia da guk ere haiengandik asko ikasi dezakegula.

Oso bideo aberasgarria da,testigantza desberdinak ikusi direlako eta bakoitzak bere historia kontatu duelako. Hausnarketara eramaten duen bideoa dela iruditzen zait.

Entzumen desgaitasunari buruz ez dakit gehiegi, baina hurbilketa honi esker gauza berriak ikasi ditut. Batzuetan ni neu ere mitoetan erortzen naiz, adibidez pertsona gor guztiak mutuak zirela pentsatzen nuen baina hori guztia faltsua dela ikusi dut. Gainera, zeinu-hizkuntza hizkuntza osoa dela eta pertsona gorrek komunikatzeko eta informazioa eskuratzeko modu ugari dituztela ikasi dut ere.

Horregatik, ezjakintasunez jantzita nagoenez errealitate honi dagokionez, hartu nahi dudan konpromisoa honakoa da --> Entzumen desgaitasuna duten pertsonen benetako munduan murgilduko naiz, eta mitoetan eta aurreiritzietan ez erortzeko konpromisoa hartzen dut.

Horrez gain, desgaitasun intelektuala daukaten pertsonekin hitz egiterakoan, askotan infantilizatu egiten ditugula, eta "haur bat izango balitzake" bezala hitz egiten diegula. Kontzientzia izan behar dugu beraiek ere pertsonak direla eta horrela tratatu behar ditugula. Gehitzeko, adimen desgaitasuna duen pertsonak, ez du pertsona bera definitzeko edo mugatzeko arrazoia izan behar. Maribel Caceres-en hitzak harturik "Si hablamos de inclusión, la sociedad tiene que aceptar nuestro derecho a decidir y a tomar las riendas de nuestras vidas”. Bat egiten dut guztiz honekin, baina egia da zaila egiten zaidala eta zaigula gizarte moduan laguntzeko ikuspegi hori moldatzea, nahiz eta gogo onekin egin.

Ni neu ere konturatu naiz, desgaitasun intelektuala daukaten pertsonak ezagutzerakoan gehiago begiratzen dudala zein zailtasuna dituzten, nola lagundu.. pertsonan beran baino. Baina, pertsonak ez gara "gauzak", benetako izakiak gara, sentitzen, amesten... dugunak. Oso aberatsa iristen zait, aurrezagutzak mahaigainean jartzea, horrela beste ikuspegi batzuk ezagutzeko aukera ematen du.

Honi buruz irakurtzeak gogorarazi dit praktiketan pasatu zitzaidan gertaera bat:

Emakume eta gizon batek ikasleei goalball jokoaren inguruko tailer bat eman zuten, eta saioan adibide praktiko desberdinak jarri zituzten, horrela haurrek ikas zezaketen nola ikusten duten pertsona itsuek baita ikusmen murrizketa ezberdinekin bizi diren pertsonak ere. Horretarako, betaurreko desberdin batzuk erabili zituzten, eta horrela ikasleek, lehen pertsonan, bizi izan zuten, adibidez, zer den “tunel” moduan ikustea.

Tailerraren amaieran, dena azalduta zegoela, galdetu zuten: “Zuek ezagutzen al duzue pertsona bat itsua edo ikusmen urria duena?”. Momentu horretan, ikasle guztiek ezetz erantzun zuten, baina tailerrekoek barre egin eta esan zuten: “Baietz, bai duzue, gu adibidez.” Horrela, haurrek eta ni neu ulertu genuen zein handia den aurreiritziak izatea eta pertsona haien gaitasunen inguruko uste okerrak izatea.

Uste dut oso garrantzitsua dela espektroaren gaineko informazioa jasotzea eta ulertzea. Beste modu batean prozesatzen dute guztia eta baita hauteman errealitatea, beraz ezinbestekoa da elkarrezagutza hauek partekatzea eta kontuan izatea, pertsonaren araberakoa direla jokabideak eta bizia.

Autismoak espektro ugari ditu, beraz ezin ditugu denak "saku" berean sartu eta orokortasunetan erori. Horretarako garrantzitsua izango da Plena Inclusionek autismoaren errealitateenganako hurbilketako hiru ikuspegiei begiratzea: Zientziaren ikuspegitik, enpatiaren ikuspegitik eta bakoitzaren begiradatik.

Asko gustatu zait "Ez dekogu autismoa, autistak gara, ezkertixe edo eskumatixe izetie moduen".

Horrez gain, honen gaineko mitoak zeintzuk diren eta informazio osagarria izateak asko lagundu dit nire ikuspegia zabaltzeko. Ezinbestekoa iruditzen zait irakasle bezala informazio honen berri izatea, gero gelan nola jokatu, zer egin... jakiteko.

Asko gustatu zait Hanson-en hitzak "Yo mismo soy sordo. Mi mayor obstaculo no es mi sordera, sino superar los prejuicios y la ignorancia de quienes entienden lo que pueden hacer las personas sordas". Guztiz ados honekin, askotan gure ezjakintasuna gaitik, ekintzak egiten ditugu jakin gabe zer egiteko gai diren.

Kolektibo honen inguruko lana egitea interesatzen zait, askotan estereotipoen bidez ulertua delako, eta uste dudalako hezkuntzan funtsezkoa dela ulermena, errespetua eta egokitzapena sustatzea, pertsona bakoitzaren beharrak eta indarguneak kontuan hartuta.

Funtsezkoa da ulertzea funtzionamenduan sortzen diren zailtasun asko ez direla pertsonaren gaitasun faltaren ondorio zuzena, baizik eta, askotan, inguruneak ez dituelako behar diren euskarriak, irisgarritasuna edo ulermena eskaintzen. Ingurune erraztailea, ulerterraza eta lagungarria eskaintzen denean, pertsona askok beren gaitasunak modu eraginkorragoan garatzeko eta adierazteko aukera dute. Horrek agerian uzten du gizartearen erantzukizuna, ez bakarrik pertsonarena.

Patricia Navasek dioen bezala, "lo que mejor define a una persona es su nombre y sus sueños", eta adimen-desgaitasuna duten pertsonak subjektu aktibo gisa ulertzeko beharra azpimarratzen du, ez laguntza pasiboaren hartzaile huts gisa. Nire ustez, Patricia Navasek planteatzen duen ikuspegiak agerian uzten du gizartean pertsonak beren ezaugarrien edo zailtasunen arabera definitzeko joera dagoela, eta ez benetan direnaren arabera. Desgaitasun intelektuala pertsonaren nortasunaren edo balioaren aurretik jartzen da askotan, eta horrek ikuspegi murriztailea eta bidegabea sortzen du.

Horregatik, ezinbestekotzat jotzen dut hausnarketa eta autokritika egitea, bai maila sozialean, bai maila profesionalean. Beharrezkoa da gure begirada eraikia nola dugun berrikustea, pertsonak etiketa baten bidez ulertu beharrean, subjektu oso gisa ezagutzeko: haien izena, harremanak, gaitasunak eta ametsak kontuan hartuta. Ikuspegi horrek esku-hartzeko eredu errespetuzkoagoak eta inklusiboagoak garatzen laguntzen du, pertsonen duintasuna eta beren bizi-proiektua erdigunean kokatuz.

Honek lotura zuzena du landutako begiradarekin, izan ere, hurbilketa zintzo batek gure aurreiritziak zalantzan jartzea eta ikuspegi globala hartzea eskatzen du, pertsonak eta haien bizipenak erdigunean jarriz.

Oso garrantzitsua da pertsona bakoitzaren egoera eta errealitatea ezagutzea. Horrez gain, aipatu behar da maila ezberdinak daudela, beraz bakoitzak behar duen laguntza ez da berdina izango eta egokitu beharko da.

Nik kaletik ikusi izan dut bastoi batekin kalean zehar ibiltzen eta bertan ere informazio ugari jartzen dizu, izan ere, nik beti ikusi izan dut zuria (gorria ere bada) gorrentzako eta ikusmenik ez daukatenentzako eta berdea ikusmen murriztua daukatenetzako.

Gizartean hau begiratzeko modua aldatzea ezinbestekoa izango da, aldaketa txikiak egiten joateko eta baita errealitate honen gaineko kontzientzia hartzeko. Irakasle bezala ere, nola jokatu, nola lagundu, zer egin... baliabideak izatea ezinbestekoa izango da ahalik eta modu egokiena eskaintzeko eta beraien garapena ahalik eta hoberena izateko.

Gogoan dut praktikaldian haur autistekin lan egiteko aukera izan nuen egun hura eta esperientzia horrek autismoaren espektro zabala benetan ulertzen lagundu zidan. Konturatu nintzen haur bakoitza mundu bat dela eta ezin dela errealitate bakar batera mugatu. Kasu askotan, hitzik gabe ere, haien keinuak, begiradak edo jokabideak ulertzen ikasi nuen, harremana beste modu batzuetan eraikiz. Esperientzia horrek erakutsi zidan komunikazioa ez dela beti hitzezkoa, eta benetako ulermena presentziatik, enpatiatik eta errespetutik sortzen dela. Horrek nire begirada aberastu eta autismoaren ikuspegia sakonki eraldatu zuen.

Aitortu beharrekoa da jakinmin handia piztu duela gai honek nigan.

Txaparen kontuan fokatuz, esangonuke sentimendu kontra jarriak azaleratu zaizkidala, izan ere, egoera hauek bizi dituzten gizabanakoak detektatzen eta honen aurrean modu prudentean jokatzen lagun diezazkuen arren, ezinbestekoa iruditzen zait norberak dituen barrera mentalei aurre egitea, disgaitasuna dutela jakiteak ez bai dakar beti jarrera enpatiko, ulerkor ezta koherentea. 

Gehienetan, haur guztiak alde batetik jolasten egoten ziren, eta ni berarekin beste alde batetik. Denborarekin konturatzen joan nintzen ez ginela benetako inklusioa aurrera eramaten ari, eta pixkanaka saiatzen hasi ginen mutikoa beste taldekideekin ere jolastu zezan. Nire buruan pixka bat zaila izan zen egoera hau kudeatzea; alde batetik uste nuelako gehiago gustatzen zitzaiola bakarrik jolastea, baina beste aldetik ez nuen txarto ikusten beste guztiekin jolasten, eta denontzat aberasgarria izan zitekeela pentsatzen nuen.

Gai honek kontraesan batzuk sortzen dizkit oraindik nire barruan, eta horregatik, gai honetan sakontzea nahi dut. Garbi daukadana da pertsona bakoitza mundu bat dela, eta geroz eta pertsona gehiago ezagutzeak hobeto laguntzen ikasteko aukera emango digula.

Adimen disgaitasunaren diagnostikotik haratago joan behar gara eta pertsona osotasunean ulertu behar dugu, haiek ere haien nahiak, ametsak, emozio eta harremanak dituzte.

Azkenik helburu bezala eta nirekin kritikoagoa izatea eraman didana, hau irakurtzea izan da; helburua ez da zailtasunak ezabatzea, baizik eta ingurunea moldatzea eta bakoitzaren pontziala garatzen uztea. Eta hor gure betebeharra sartzen da.

Nire ustez, geroz eta arinago identifikatzen baldin bada, haurrarentzako hobeto izango da. Izan ere, haurraren testuinguruak eta batez ere familiak askotan ez dituelako haurraren jokaera batzuk ondo ulertuko. Esku hartze egokian dago gakoa. Ez datza etiketatzean, baizik eta pertsonaren bizi kalitatea hobetzeko helburua izaten.

Harremantzerako orduan, bideoan Dari Goitiak adierazi bezala, erraztasun asko ematen dio bere ingurukoek jakitea. Informazioa prozesatzeko modu desberdin horiek ulertu behar ditugu eta hori izango da hezitzaile gisa, nire begiradaren funtsezko printzipioetako bat. 

Bideoa ikusi eta gero konturatu naiz ze garrantzitsua den haiekin harremantzeko modua, haiei alderdi hori asko kostatzen zaielako eta haien ingurunekoek ez dugu arretarik horretan jartzen. Haiek esaten duten bezala asko pentsatzen dute nola integratu eta nola moldatu, baina zoritxarrez besteok ez dugu hori pentsatzen eta begiten dugun lehenengo gauza baztertzea edo arraro bezala hartzea da.

Orduan nire jarrerei buruz hausnartzea eragin dit.

Horrez gain, amaieran esaten duena ere oso garrantzitsua iruditzen zait, ze gaur egun horri buruz asko hitz egiten den arren, errealitatean gutxitan eramaten da. Esaten du desgaitasun intelektuala duten pertsonek, laguntza jasotzeaz gain, laguntza eskaini ahal izateko testuinguru berriak sortzea gustatuko litzaiokeela. Uste dut askotan hori ez dela ematen gure beldurrengatik, laguntza behar duten pertsona hauskor bezala ikusten ditugulako, eta ez ekarpena eta laguntza ere eskaini dezakeen pertsona bezala. Eta konturatu naiz landu behar dudan funtsezko faktorea dela.

Autismoari buruz gehiago jakiteak nire autismoarekiko begirada pixkanaka aldatzea ekarri du. Hasieran, gizarteak sortutako estereotipoetan oinarritutako irudi mugatua nuen; autismo hitza entzutean, komunikaziorik batere ez zuen haur bat irudikatzen nuen, trenekin obsesionatuta, beti bakarrik egon nahi zuena. Lanketa hau egin ondoren, ordea, ulertu dut pertsona bakoitza bakarra dela eta autismoa modu askotan ager daitekeela eta horregatik espektro bat dela eta gaitasun desberdinak dituela.

Gainera, oso aberasgarria iruditu zait pertsona autista helduek beren esperientziei buruz hitz egiten duten bideoa ikustea, izan ere, orain arte beti haur batekin lotu izan dut autismoa. Ikuspegi horrek autismoa bizitza osoan zehar presente dagoen errealitatea dela ulertzen lagundu dit, eta nire irudikapen hori zalantzan jartzera eraman nau.

Aipatzen den bezala, haien zeinu-hizkuntza haientzak kultura, elkartruke, babesa eta indarra da, eta egia esanda ikastea gustatuko litzaidake.

Bideoan ikusten den bezala, diskriminazio asko bizi behar dituzte entzumen disgaitasun bat izateagatik, eta mitoak eta estereotipoak sortzen dtiuzten mugak apurtzen hasi beharko ginateke.

Ildo horretan, bereziki esanguratsua iruditzen zait Patricia Navasen baieztapena: “Lo que mejor define a una persona es su nombre y sus sueños”. Aipu honek gogorarazten digu pertsonak ezin direla beren diagnostikoaren edo mugen arabera definitu. Pertsona bakoitzak identitate propioa du, nahiak, emozioak, harremanak eta etorkizunerako ametsak dituelarik, eta alderdi horiek guztiak kontuan hartu behar dira edozein esku-hartzean.

Testua irakurri eta gero, baina gehiago bideoa ikusi eta gero konturatu naiz ikusmen disgaitasun mota asko daudela, baina haiek esaten duten moduan, besteok bereiztea zaila da, azkenean begiak guztiok bezala dutelako.

Irudiak jaso arren, informazio mugatua daukate, kalitate txikiagoarekin jasotzen dute eta interpretazio maila okerrago dute.

Itsuak diren pertsonak beste zentzumenetan oinarritzen dira, eta entzumen disgaitasun dutenak bezala, beste zentzumenak garatuagoak dituzte, haietan oinarritzen baitira.

Guztiak ez dute berdina ezta ez dute berdin bizi, horregatik bakoitza duen behar eta laguntzaren arabera moldatu behar gara eta baliabideak antolatu behar dira

Inguruak eta gizartean askotan oztopoak ipintzen ditu haien bizi kalitatea egokia izateko. Horregaitik, gure lana gizarte bezala testuinguru erraztatzaileak sustatzea da.

LIDIA VELEZ

Nire ustez aurreiritzi daude asko daude espectro autistarekin, eta betidanik profil berdina izan dugu buruan eta honek asko laguntzen du ikuspuntua irekitzeko.

Azkenean bideoan aipatzen den bezala "ez gara autistak, baizik eta autismoa daukagu" eta hau oso esaldi potentea da eta guztiok entzun beharko genukeena. Zeren erabiltzen dugun hiztegia zaintzea ezinbestekoa da.

Nire amaren lengusuak espectro autismoa dauka, eta berarentzat betidanik zaiena besteekin erlazionatzea izan da. Berak munduarekin erlazionatzen da musikaren bidez. Azkenean alderdi erraztatzaile horiek bilatzea asko lagundu dezake.

LIDIA VELEZ

Egindako lanketak lagundu nau pertsonak begiratzeko modua birpentsatzen: ikuspegi medikotik aldenduz eta pertsona erdigunean jarriz, bere beharrak, gaitasunak eta identitatea kontuan hartuta. Horretan, zeinu-hizkuntzaren garrantzia nabarmenduko nuke, pertsona gorrentzat hizkuntza naturala eta eskubidea baita, eta komunikazioa, identitatea eta parte-hartzea indartzen baiditu.

Bideoan ikusten den bezala, laguntza behar dutela dakite, baina ere haiekin enpatia izatea eskatzen dute. Horrekin hobeto ulertzera ailegatuko garelako.

Ez hori bakarrik denbora eskatzen dute, batzuetan gure denbora markatzen dugulako eta haiek beste erritmo daukate. Errespetatu etaa onartu behar da.

Azkenik arreta deitu dit, begiratzeko modua aldatu behar dela esaten dutenean, eta lesioaren haratago begiratzea eskatzen dute.

Ordea, ez naiz haratago abiatu eta hezitzaile gisa, kezkatzen nauena, entzumen urritasuna duten haurrei eman diezaieketen laguntza ez dela egokiena ezta aproposena. Azkenean, zeinu-hizkuntza beste hizkuntza bat da, kultura da. Bakoitzaren emozioak, beharrak, desirak azaleratzeko modua guztiz desberdina da eta horiek ez ulertzeak eta ezagutzeak egia esan, beldurtu egiten nau.

Ainhoa Lazkanok adierazi bezala hezkuntzan egiteko dauden aldaketek eta egokitzapenek, benetako inklusioa ekarriko dute. Baina, zeren zain gaude? Entzumen desgaitasuna duten pertsonek bizi duten errealitatearen aldarrikapenak ezagututa, ez al da ordua eraldatzen hasteko? 

Motore desgaitasuna duten ikasleen errealitatea askotarikoa eta konplexua da, eta horrek ezinbestean begirada malgua eta pertsonalizatua izatea eskatzen digu. Ezagutza teknikoa lagungarria bezain ezinbestekoa den arren, ez da nahikoa hezitzaile gisa esku hartze esanguratsu eta egokia emateko eta  pertsona ulertzeko. Ezinbestekoa izango zaigu testuinguruari eta funtzionatzeko modu eta jokamoldeei erreparatzea. Muga horiek apurtzeak izan behar du hezkuntzaren benetako konpromisoa eta hau gure esku dago.

Ez dago besteak entzutea baino erreminta eta opari hoberik, elkarrengandik ikasi eta aberastu behar gara, zalantzarik gabe opari ezin hobea izan da ikasle ohien bideoa.

Azkenean nik uste nuen zeinu hizkuntza komunikatzeko erabiltzen zutela baino zeinu hizkuntza ez da bakarrik komunikatzeko tresna bat, baizik eta identitatearen eta kulturaren adierazpen garrantzitsua.

Azkenik aitortu den moduan, oso garrantzitsua da gor komunitatea, haien artean informazioa elkartrukatu, gauzak partekatu... ahal dituzte, eta haiek ulertuak sentitzen dira.

Nire ustez, eskoletan ingelesa edo beste hizkuntza batzuk ikastea derrigorrezkoa da, baino zeinu hizkuntza ez. Eta nire ustez derrigorrezkoa izan beharko zen, eskubideen gauza bat delako.

LIDIA VELEZ

Zentzumenak laguntzen dute errealitatearekin erlazionatzeko. Ikusmen urritasuna duten pertsonek, beste zentzumenekin erlazionatzen dira.

LIDIA VELEZ

Ikusmen urritasunaren txaparen erabilera aproposa dela uste dut, ordea, komunitatea  inklusiboa izango balitz, ez dut uste beharrezkoa izango zenik txapa erabiltzea, edo agian bai, norberak ere bestearen errealitatea ulertzeko, debatea daukat hor.

Berriz ere, etiketek pertsona ezagutzan mugatzen dutela eta horrek gure esku hartzean eragin zuzena duela argi dago. Komunitatea kontzientea izan dadin, gure begirada aldatzea ezinbestekoa da. 

Imaginatzen dut zelako zaila izan daitekeen informazioa mugatua edo batzuetan argi ez dagoenean. Horrek frustrazioa, nahasmena edo estresa sor dezake, eta horrek laguntzen dit nola erantzun eta esku hartu pentsatzen.

Motore-disgaitasuna duten pertsonentzat eguneroko ekintzak, mugikortasuna, jarrerak, objektuak manipulatzerakoan edo parte-hartze soziala askoz ere zailagoak dira. Nire ustez, garrantzitsua da ez bakarrik laguntza fisikoa ematea, baizik eta ulermen eta pazientzia eskaintzea ere, denboraren aldeko laguntza, beren erritmo propioan jarduteko aukera emateko eta modu horretan, testuingurua aproposa eskainiz pertsona horren bizi kalitatea hobetzeko.

Askotan pentsatzen da pertsona gor guztiek ezpainak irakurtzen dakitela edo zeinu hizkuntza unibertsala dela, baina errealitatea askoz anitzagoa da. Entzumen galera mailak, noiz agertzen denak eta pertsona bakoitzaren inguruneak eragin handia dute komunikatzeko moduan eta gizarteratzeko aukeretan. Gainera, entzule izatea ez da derrigorrezkoa norberaren bizi-proiektua garatzeko eta hori ulertzea funtsezkoa iruditzen zait. Kolektibo honen inguruan dauden mitoek askotan oztopo gehiago sortzen dituzte benetako desgaitasunak baino, eta horrek erakusten du beharrezkoa dela informazio eta jarrera irekiagoak izatea.

Askotan, kolektibo honek bizi duen zailtasunik handiena ez da mugimendu falta bera, baizik eta erritmoa errespetatzen ez duen gizarte batean bizitzea. Gorputzak ez die beti burutik datozen aginduei erantzuten, eta horrek hitz egiteko, mugitzeko edo jarrera jakin batzuk mantentzeko modu berezia sortzen du. Horrek, ordea, ez du esan nahi gauzak egiteko gogorik ez dagoenik; alderantziz, askotan laguntza edo denbora gehiago behar izaten da gauza berdinak egiteko. Nire ustez, kolektibo honentzat laguntzarik handiena denbora ematea da: presarik gabe, erritmoak errespetatuz eta pertsona bakoitza den bezala onartuz.

Interes handia piztu dit arreta ez dela pertsonaren “mugan” jartzen, baizik eta inguruneak eskaintzen dituen laguntza eta aukeretan. Patricia Navas-ek dioen bezala, “Lo que mejor define a una persona es su nombre y sus sueños”, eta horrek pentsatzera eraman dit zein garrantzitsua den etiketetatik harago joatea. Orduan, galdera hau sortu zait: benetan zenbateraino ematen diegu ahotsa adimen desgaitasuna duten pertsonei erabakiak hartzerakoan? Uste dut ezinbestekoa dela entzute aktiboa, errespetua eta pertsonaren ahalduntzea oinarri hartzea.

Gai hau arlo pertsonalera ekarriz, hausnarketarako momentua ere ekarri dit, eta galdera bat egin diot nire buruari, ea zenbatetan hartu ote ditudan pertsona baten zailtasunak bere ezaugarri moduan, eta ez gure inguruneak sortutako oztopoen ondorio bezala. Aurreko fasean landutakoaren harira, zenbateraino ari ote garen benetan testuinguruak egokitzen.

Horregatik, aurrera begira pertsona bere osotasunean ulertzea da gakoa, ikuspegi kliniko edo diagnostikotik haratago joatea, bere nahiak, helburuak, emozioak, ametsak kontutan hartzea ezinbestekoa da. Era berean, Patricia Navasek dioenarekin jarraituz, subjektu aktiboa, eskubideduna eta bere bizi-proiektua duten pertsonei bidea egiten laguntzea.

Saioa Arrospide.

Motore desgaitasuna duten pertsonen beharrak identifikatzea eta testuingurua egokitua eta malgua izatea ezinbestekoa da, denok lekua izan dezagun. Bistan da, Hezkuntza komunitateak horren premia duela, eraldaketa sasoia baita.

Komunikatzeko eta mugitzeko funtzionamendu anitzetan fokua jartzea, horiek onartzea eta beharrezko apoio eta baliabideak eskaintze ezinbestekoa da, entzute aktiboaz baliatuz eta beti pertsona erdigunean jarriz, besteen gisan, bizitza propio eta duin bate eraiki dezaten.

Motore desgaitasuna duten pertsonen beharrak identifikatzea eta testuingurua egokitua eta malgua izatea ezinbestekoa da, denok lekua izan dezagun. Bistan da, Hezkuntza komunitateak horren premia duela, eraldaketa sasoia baita.

Komunikatzeko eta mugitzeko funtzionamendu anitzetan fokua jartzea, horiek onartzea eta beharrezko apoio eta baliabideak eskaintze ezinbestekoa da, entzute aktiboaz baliatuz eta beti pertsona erdigunean jarriz, besteen gisan, bizitza propio eta duin bate eraiki dezaten.

Interesgarria iruditu zait ohartzea askotan ingurunearen egokitzapen faltak areagotzen dituela zailtasunak, eta ez autismoak berak, beraz zalantza hau sortu zait, zenbateraino ari gara pertsona bakoitzaren behar zehatzetara egokitzen, eta ez alderantziz? Uste dut beharrezkoa dela etiketa orokorretan ez geratzea eta pertsona bakoitza bere osotasunean ulertzea.

Ildotik abistuz, irakurri dudana edota ikusi dudan bideoa kontuan hartuta, konturatu naiz ikusmen desgaitasuna duten pertsonak garunaren beste atal batzuk garatzen dituztela eta zentzumenak gureak baino beste modu batean garatzen dituztela, horregatik, askotan ez dute gure ustez beharrezkoa den laguntzarik. Honek pentsarazten dit garrantzitsua dela kontziente izatea (apurka apurka saiatzea), eta ez beti aurreikustea zer den haientzat onena, baizik eta pertsona hori entzutea.

Honekin hausnartu dudana da, edo pentsaraztera eraman nau, askotan, autismoa duen edozein pertsonekin elkartu eta denekiko izaten dudan jarrera berdina dela.

Gizartean, nahigabe bada ere, denak talde berdintzat jotzen ditugulako, eta ez ditugulako autismo maila ezberdinak ezagutzen. Jokaera hori ezjakintasunez egiten dut, eta hemendik aurrera aldatu nahiko nukeen alderdia da. Honekin batera, autismoa duen pertsonekin komunikatu, nola jokatu... jakiteko tresnak eskuratu nahi nituzke.

Egungo errealitatera jota, praktikaldiko ikastetxe bat etortzen zait burura, bertan bazegoen haur bat, irakasleen ustez autismoa zuena, baina gurasoek ez zuten begi berdinez ikusten, ez zuten onartu "nahi" beraien haurrak beste behar batzuk zituela. Egoera honetan, hausnarketa bat etortzen zait burura, askotan, irakasle bezala nahiz eta argi eduki haur horrek zer behar duen, zerk egingo lioken ondo (agian beste neurri batzuk hartu beharko lirateke, bere prozesua hobea edo egokituagoa emango den zentro batera bideratu), baina beste alde batetik familia edo etxekoek onarpen hori eman ezean, non dago haurraren ongizatea? zer egin irakasle horren tokian? jakinda haur horrek beste behar batzuk dituela baina ezin duzula prozesu horretan sartu (gurasoen baieztapenik ez dagoelako).

Saioa Arrospide.

Egia da askotan gor bat ikusitakoan, nahi gabe ezaugarri horregatik bere izaera orokortzen dugula, hau da pertsona ez dugula ikusten, diagnostikoa baizik. Nire kasuan, jokaera hau izan daiteke ezjakintasunetik egindakoa, inguruan gertu ez zait tokatu entzumen desgaitasuna duen inor, eta ez dut aukerarik izan egoera hau bizi duten pertsona batekin gertutik komunikatzeko.

Baina egia da, inkontzienteki eginda bada ere, askotan kosta egiten zaidala beraiengana ulertzea, nire beldurrengatik, komunikatzea kostako zaidan beldurrarengatik, ulertuko ez nauen beldurragatik. Baina horren aurrean, gertutasuna eta beraien beharrei erantzutea dagokigu, naturaltasunez gerturatuta eta gauzak galdetuta.

Horregatik, irakasle gisa, segun eta gure begirada non kokatzen dugun, asko baldintzatu dezake pertsona horren garapena. Horrekin batera, gorra den pertsona batean ere, zailtasun horiek kontutan hartu beharrean, bere indarguneetatik tira behar dugu, eta beraiekin komunikatzeko aukera eta baliabideak bilatu.

Saioa Arrospide.

Bestetik, begirada aldaketa honetan murgilduta gaudela, diagnostikoak baino haratago joatea da helburua, pertsona bere osotasunean kontuan hartzea eta bakoitzak bere potentziala garatzeko moduak eta testuinguru egokiak eskaintzea.

Testuan dioen moduan, ikusmen desgaitasuna duen pertsona batek gainerako zentzumenak oso landuta izaten ditu, gogoan dut, nire gertuko pertsona bat, itsutasuna zuena, bere etxera joan eta arrituta geratzen nintzela bere entzumena zein garatuta zuen ikusteak.

Eta hori da azkenean pertsonon helburua, askotan nahiz eta zailtasunak aurkitu (komunikatzeko, elkarbizitzarako...), beste baliabide batzuk bilatu, eta horiekin aurre egiten ikastea.

Honekin batera, askotan desgaitasun hau daukaten pertsonekiko ditugun aurreiritziak baztertzeko hausnarketa egin dut, indargunez betetako pertsona moduan begiratu, indargune horiek ezagutu eta horieatik lan egitea baitagokigu.

Saioa Arrospide.

Beraz, ezinbestekoa da informatuta egotea eta etiketak eta aurreiritziak alde batera uztea.

Aurreko fasearekin lotuta, argi ikusten dut ikuspegia pertsonatik ingurunera mugitzea garrantzitsua dela, aukera eta laguntza egokiek autonomia eta parte-hartzea errazten dituztelako. Hurbilketa zintzoa izateko, profesional batek pertsona bakoitzaren erritmoa, nahiak eta bizi-proiektua errespetatu beharko lituzke, aurreiritziak saihestuz eta ingurunea egokituz.

Aurreko fasearekin lotuta, garrantzitsua iruditzen zait hurbilketa zientziazko ezagutzatik egitea, baina aldi berean enpatiaz eta norberaren begirada kritikoz. Profesional batek malgutasuna, entzute aktiboa eta pertsonaren beharrak ulertzeko jarrera izan behar ditu, espektro barruko aniztasuna errespetatuz eta hurbilketa zintzoa bermatzeko.

Aurreko fasearekin lotuta, garrantzitsua iruditzen zait begirada globala izatea eta ulertzea inklusioa ez dela pertsonari egokitzea eskatzea, baizik eta komunikazio-moduak eta testuingurua moldatzea. Hurbilketa zintzoa bermatzeko, profesional batek informazioa bilatu, interesa erakutsi eta entzumen desgaitasuna duten pertsonen behar eta errealitateei arreta jarri beharko lieke.

Aurreko fasearekin lotuta, ikuspegi funtzional eta inklusiboa hartzearen garrantzia azpimarratuko nuke, pertsonaren gaitasunak kontuan hartzeaz gain ingurunea egokitzea funtsezkoa delako. Hurbilketa zintzoa bermatzeko, profesional batek komunikazio-modu alternatiboak, baliabide egokiak eta pertsonaren esperientzia kontuan hartu beharko lituzke.

Aurreko fasearekin lotuta, argi ikusten dut arreta ez dela etiketan jarri behar, pertsonan bertan baizik. Hurbilketa zintzoa bermatzeko, profesional batek entzute aktiboa izan, denborak errespetatu eta ingurune fisiko zein sozialak egokitzeko ardura hartu beharko luke, autonomia eta parte-hartzea errazteko.

Motore desgaitasunari buruz irakurtzean, konturatzen naiz errealitate hau oso anitza dela. Espektro berean sartzen dira aldi baterako lesioak dituzten pertsonak zein gurpildun aulkia erabiltzen dutenak edo garun paralisia dutenak. Horregatik, argi dago ez dagoela profil bakar bat.

Bestalde, ohartu naiz mugimendua da gehienetan ikusgarriena, baina gaiari buruz irakurtzean konturatzen naiz motore desgaitasunak ahozko adierazpenean, esparru sentsorialean edota adimenean ere eragina izan dezakeela, lesioaren arabera. Hala ere, askotan zailtasun handienak ez datoz desgaitasunetik beretik, inguruneak jartzen dituen oztopoetatik baizik: aurreiritziak, etiketak edota autonomiarako aukerarik eza, besteak beste.

ASPACEren testigantzak bereziki hunkitu nau, gogorarazten didalako askotan ez dela “ezin dutelako”, baizik eta denbora, laguntza eta ulermena behar dutelako. Horregatik, irakasle izango naizen heinean, hori eskaintzeko prest egon behar naiz.

Ainhoa Lazkanoren “pirula formatibo” horrekin konturatu naiz zeinu hizkuntzaren garrantziaz, ez delako soilik komunikatzeko tresna bat, baizik eta identitatearen eta kulturaren adierazpen nagusia. Uste dut irakasleok aurreiritziak zalantzan jarri, komunikazio-modu desberdinak balioetsi eta komunitatearen errealitate anitza errespetatu behar dugula.

Bestalde, bideoaren ideia batekin geratzen naiz. Askotan pentsatzen dugu desgaitasunak dena mugatzen duela, eta berez, Eugenik dioen bezala, gehien mugatzen duena gure begiratzeko modua eta gizarteak eraikitzen dituen oztopoak dira.

Etorkizuneko irakasle bezala, uste dut arreta jarri beharko nukeela pertsonari entzutean, haren historia eta interesak ulertzean, eta ez “egin ezin duen” horretan bakarrik geratu, baizik eta nola lagundu bere bizi-proiektua garatu ahal izan dezan.

Berriz ere, etorkizun profesionala naizen aldetik, uste dut funtsezkoa izango dela nire itxaropenak etengabe berrikustea, pertsona bakoitzaren komunikazio- eta harreman-moduak errespetatzea eta laguntza malguak eskaintzea,munduan egoteko duen modura egokitzeko.

Nire ustez, informazioa aurkezteko modua zalantzan jarri beharko nuke, etaparte-hartze autonomoagoa eta bidezkoagoa ahalbidetuko dutenalternatibak eskaintzen ditudala ziurtatu.

Irakurketek lagundu didate ulertzen adimen desgaitasuna ez dela pertsona bat definitzen duen ezaugarri bakarra, baizik eta testuinguru jakin batzuetan agertzen diren zailtasunen multzoa. Horrek nire begirada aldatzera eraman nau, konturatuz inguruneak eta eskaintzen diren aukerek eragin handia dutela pertsonaren autonomian eta parte-hartzean. Askotan, muga nagusiak ez daude pertsonan bertan, baizik eta inguruneak jartzen dituen oztopoetan.

Hausnarketa honek ere ikusarazi dit laguntzen helburua ez dela “zailtasunak kentzea”, baizik eta pertsona bakoitzak bere gaitasunak garatzeko eta bere bizitza aurrera eramateko baldintza egokiak sortzea.

Gainera, interesgarria iruditu zait autismoaren errealitatera hiru ikuspegitatik hurbiltzeko proposamena, zientziatik, norberaren begiradatik eta enpatiatik. Askotan ikuspegi teknikoan edo teorikoan gelditzen gara, eta ahaztu egiten dugu pertsonak nola sentitzen diren edo nola bizi duten egunerokoa. Ez dago autista izateko modu bakarra, eta pertsona bakoitzaren beharrak eta indarguneak desberdinak dira.

Aipatzekoa iruditzen zait ingurunearen garrantzia. Modulua hasi zenetik etengabe atera izan da eta pixkanaka haren benetako garrantziaz ohartzen hasi naiz. 

Adimen desgaitasuna duten pertsonek, beste pertsonak bezalaxe, indarguneak eta zailtasunak dituzte. Hori dela eta, arazoa ez da zailtasuna bera, ingurunea baizik. Esan bezala, guztiok ditugu zailtasunak, baina gure ingurunea, oro har, guri egokitua izaten da, hortaz, erraztasun gehiago dauzkagu. Horregatik, guztiontzat ingurune ulerterraza, irisgarria eta lagungarria sortzearen garrantzia azpimarratu nahi nuke. 

Baina ez hori bakarrik, infografia irakurri ondoren ikusten ez nuen gauza batez ohartu naiz. Laguntzak gehienetan, leku espezifikoetan ematen dira eta testuinguru arruntetan, kalean, esaterako, ere eman behar dira. Laguntzak ez lukete profesionalen esku bakarrik egon beharko. Ingurukoek ere, paper aktiboa izan beharko lukete, eta era berean, laguntza jaso. Guztiok guztiengandik ikasten dugulako.

Bukatzeko, ezinbestekoa iruditzen zait ikuspegi kliniko edo diagnostikotik harago joatea eta pertsona bere osotasunean ulertzea. Fokua ez litzateke desgaitasunean soilik jarri behar, pertsonan baizik. Azken finean, Patricia Navasek ondo esan zuen bezala, pertsona bat hoberen definitzen duena, bere izena, zer gustatzen zaion eta zer ez, zertan ona den, eta bere ametsak edo asmoak dira.

Oso interesgarria iruditu zait infografia eta gauza barriak ikasteko gogoarekin.

Unibertsitatean zeinu hizkuntzako klasean eman genituen eta oso zaila zela gogoratzen dut. Komunikatzeko erabiltzen dute, bai baina ez da hori bakarrik gehiago dela uste dut.

Aurten bi urteko gelan nago eta haur batzuk oraindik ez dakite hitz egiten eta beraiei laguntzeko zeinu hizkuntza erabiltzen dut. Ipuinak kontatzerako orduan eta abesterakoan ere erabiltzen hasi naiz. Hezkuntza arloan gehiago landu beharko zela uste dut.

Oso interesgarria iruditu zait autismoaren inguruan irakurtzea eta bideoa ikustea, informazio berria eskuratu dudalako. Askotan, Mikel Sagarzazuk esan duen bezala, pentsatzen da autismoa gauza bat dela telebistan hori erakusten delako, baina egia da autismoa ez dela errealitate bakar bat, eta hori dela eta, pertsona eta bere errealitatea ezagutzea ezinbestekoa da. 

Orain arte praktiketan haur autista ezberdinekin lan egin izan dut, eta esperientzia horiei esker, autismoa espektro zabala dela ikusi dut. Bakoitzak bere ezaugarri pertsonalak ditu, beraz, ezin dira guztiak zaku berean sartu. Hasieran, hori ulertzeak eta autismoaren inguruan daukadan ez-jakintasunak, ziurgabetasun eta urduritasun puntu bat eragiten zidan, askotan neure buruari galdetuz: “zer egin behar dut?”. Horregatik, kosta egin izan zait hasieran haiengana gerturatzea.

Ondoren konturatu nintzen, pertsona ororekin bezala, haurraren interesak eta abar ezagutzerakoan, hurbilketa askoz ere errazagoa dela, eta gainera, komunikatzeko beste bide batzuk bilatzeak, hala nola; keinuak edo irudiak erabiltzeak, komunikazioa eta harremana asko hobetzen duela. 

Hala ere, asko kostatu zait puntu horretara iristea. Geure buruan oso finkatuta daukagu pentsamendu batzuk, hala nola, komunikazioa ahoz ematen dela, hau da, komunikazio eredu bakar bat dagoela, eta hori ez da egia. Testuan adierazten den bezala, “inguruneak hori ikasi eta ulertu behar du” eta guztiz ados nago, komunikazioa beti ematen delako, baina ez beti ahoz eta hori ez ikusteak, GU izatea komunikazioa zailtzen dutenak eragiten du. Hori dela eta, beste behin, gure begiradan dago arazoa. 

“Muchas personas sordas no experimentan la sordera como una ausencia, sino como una presencia” (Solomon, 2013). Esaldi honek asko pentsatzera eraman nau, nik bai pentsatu izan dudalako entzumen desgaitasuna hutsune bat dela. Hala ere, horrek argi eta garbi erakusten du nire begiradan eta fokua jartzen dudan tokian dagoela hutsune handia. Oso argi ikusten ari naiz zein puntutaraino daukagun buruan sartuta gure komunikatzeko eta egiteko moduak “normalak” direla, eta horiek ez egiteak, zerbait falta dela pentsarazten digula. Hori guztiz okerra da. Komunikatzeko eta bizitzeko modu asko daude, eta kasu honetan, entzumen desgaitasuna duten pertsonek presentzia handia dute; hizkuntza, kultura eta identitate propio bat dutelako. 

Ondorioz, beste behin, argi geratzen da desgaitasuna gizarteak sortzen duela, arau eta parametro bakar batzuk ezartzen direlako gure gorputza, zentzumenak, komunikazioa eta abar nolakoak izan behar diren zehazteko. Aniztasuna aberasgarritzat eta gure gizarteko ezaugarritzat ikusi beharrean, arazo gisa ulertzen dugu. Horrek testuinguruak pertsona guztientzako eraiki beharrean, pertsonak egokitu behar izatea eragiten du, eta hor dago benetako arazoa, ez inolako pertsonarengan. 

Bereziena iruditu zait hizkuntzak gorputzarekin duen lotura, zeinu-hizkuntzak gorputz osoa hartzen duelako komunikazio tresna bezala.

LHko etapan itsua den lagun batekin hezteko aukera izan nuen, eta ondorioz, mila gauza ikasi nituen. Beste gauza batzuen artean, pertsona itsuek beste lau zentzumenak oso garatuak dituztela ikusteko aukera izan nuen. Gainera, gure aurpegiak une oro ukituak izatea, pistinara begiak itxita joatea eta urtebetetzeko marrazkietan beti izen bat brailez idatzita ikustea ohiko errutina bilakatu zen. Era berean, beste haurrek egiten genuen guztia egiteko gai zela ere ikasi genuen, noski, laguntza egokiarekin. Guretzat lagun bat besterik ez zen, bere ezaugarri eta zailtasunekin, besteok genituen bezala. Ez genuen desberdin ikusten.

Horrek, argi eta garbi uzten du ingurunearen eta laguntzaren garrantzia, eta baita begiradarena ere. Hortaz, etorkizuneko irakasle gisa asko daukagu ikasteko.

ASPACEko testuak azaltzen duen moduan, hitz egiteko edo jarrerak kontrolatzeko zailtasunak ez dira aukerazkoak, eta pertsonak askotan denbora gehiago behar dute egunerokoan parte hartu ahal izateko. Horrek pentsarazi dit zein garrantzitsua den erritmoak errespetatzea eta presarik ez ezartzea. Gainera, “motore” dokumentuan azpimarratzen den bezala, gehienetan oztopo handienak etiketak, aurreiritziak edo autonomiarako oztopoak dira. Ezagutza teknikoa izateaz gain, begirada malgua, pazientzia eta testuingurua egokitzeko konpromisoa izan behar dugu.

Horrez gain, asko gustatu zait bideoan pertsona ezberdinen errealitate zein testigantzak ezagutu ahal izatea. Etiketen gaia berriz ere agertu da eta argi eta garbi ikusi daiteke etiketek eta desgaitasunak ikusteak pertsona ez ikustea eragiten duela, eta hori aldatu beharra dago pertsonen ongizatean eragin zuzena duelako. Daramaten zama ez da desgaitasunagatik, gizarteak eta inguruak jartzen dituen oztopoengatik, alegia. Etengabe besteoi eskatzen ez zaizkigun gauzak demostratu behar dituzte, eta ez da justua, ez dagoelako inolako arazorik beraiengan, gure begiradan baizik. “Las barreras que la sociedad les pone, la manera en que la sociedad los mira, tienen que demostrar que son capaces. La vara de medir no es la misma”. (Alfonso Gomez). 

Interesgarria iruditu zait ikaskuntza prozesua beste zentzumenetan oinarritzen dela ikustea, eta horrek autonomia beste modu batera eraikitzen duela. Horrez gain, ohartu naiz inguruneak duen eragin handiaz: seinaleak, espazioak edo jarrerak egokiak ez direnean, oztopoak areagotzen direla. Hausnarketa honek pentsarazi dit laguntzak ez direla abantaila bat, baizik eta beharrezko baliabideak pertsona guztiek baldintza berdinetan parte hartu ahal izateko.

Bat nator adimen desgaitasunak baldintzatu behar ez duela esatearekin, baina beldurra ematen dit azken urteetako tendentziak duen ibilbidea ikusita, azkenean politikoki zuzena den hori egitearren, haiek egunerokotasunean bizi dituzten harresiei ezikusiarena egiteak. Hau da, gaur egun ere, oraindik, eta bereziki gizarteko eremu profesionaletan, muga asko eta handiak pairatzen dituzte, eta ezin da esan besteak bezalakoak direla, ez delako egia. Egungo mundua, bai azpiegitura fisikoak bai egitura estruktural sozialak, normaltasun patroietatik irteten ez diren horientzat diseinatuak daude, beraz, ez dira gu bezalakoak, guk dena dugulako gure alde, eta haiek, maiz, dena kontra...

Bideoa ikusi eta gero pentsatzera eraman nau zenbat pertsona egongo diren gure inguruan ikusmen urriarekin. Fisikoki naiz eta ez antzeman bertan dago eta agian txaparen beharra garrantzitsua da. Baina txapa ikusten ez badugu lagunduko dugu? ala txaparekin bakarrik konturatuko gara laguntza behar dutela?

Bestetik, identifikatuta sentitu naiz bideoarekin, orain dela urte batzuk nire ikusmena horrelakoa zen, kontrasteak, itzalak, dizdirak...zaila benetan.

Beste zentzumenen garrantzia aipatu nahiko nuke, batez ere itsutasun osoa dagoenean, beste zentzumenak beharrezkoak dira ezagutzak eta esperientziak eskuratzeko.

Eugeni beste bideoetan ikusteko aukera izan dut eta bere hitzak beti hausnartzera eramaten naute, berak dion moduan "oztopoak beti izan dira pertsonen ikusputua".

Bestetik, pertsona guztiak bezala ametsak, kezkak, berdurrak... dituzte eta entzun egin behar ditugu, ahotsa dute.

Bukatzeko, esaldi honekin geratzen naiz: BIZITZAREN BIDEAN ELKARREN LAGUNTZA IZAN BEHAR DUGU ETA EZ ELKARREN OZTOPO.

Plena Inlcusión erakundeak Patricia Navasi egindako elkarrizketan aipatzen den moduan, garrantzia kendu ahal izan zaio desgaitasunaren diagnostikoari, eta bide batez, desgaitasun intelektuala kontzeptuaren konnotazio negatiboa baztertzen joan dela uste dut; oraindik lan asko egiteko dagoen arren. 

Horregatik, gizabako gisa, bakoitzaren testuinguruaren garrantzia ulertzea ezinbestekoa dela diot. Hain zuzen ere, nire ikuspegitik, pertsona ez baita inor bere inguruko sistemak gabe. Hori dela eta, eskaini beharreko laguntzak pertsonak egunerokotasunean duen funtzionamenduko aukeretan errotu beharko lirateke; hori izango delako bide bakarra guztien bizitza proiektua garatzeko eta komunitatean parte-hartzeko eskubidea bermatzeko

Nire iritziz, ikusmen murriztua duten pertsonentzako laguntza onenak pertsonak beraiek beraien beharretatik eskatutakoak izango dira. Irakasle gisa ordea, oso garrantzitsua iruditzen zait disgaitasun honetan adituak diren horiekin talde lanean jardutea, ikaskuntzarako testuingurua irisgarria sortuz ikasle horri beharrezko apoioak eta kalitatezko hezkuntza eskubidea garantizatzeko.

Bestalde, oso aberasgarria izan da bideoa ikustea; beharrak eta apoioak pertsonalizatuak izan behar direla azpimarratzeko eta pertsonen artean dauden oztopo zein mugetaz ohartzeko.

"Informazioa prozesatzeko modu desberdina"

"Ez dot ulertzen hainbeste besarkada ezagutu barik"

Azken praktikaldian ikasle asperger bat izan dut taldean, eta honi buruz gehiago ikasteko gogoarekin.

Ikusmen urritasunaren bideoan ikusten den bezala, batzuek bastoia erabiltzen dute.

Zuentzako galdera bat: Ba al dakizue bastoi zuria eta zuri gorriaren artean dagoen desberdinatsuna?

Aldiz, gaur egungo ikuspegi funtzional eta soziala askoz bidezkoagoa eta errealistagoa bilakatu da, nahiz eta oraindik asko aldatu behar den. Ikuspegi horrek erakusten du pertsonaren garapena ez dela soilik bere ezaugarrien araberakoa, baizik eta inguruneak eskaintzen dizkion aukerek, baliabideek eta laguntzek eragin handia dutela. Horrek erantzukizuna banatu egiten du, eta gizarteari ere bere papera aitortzen dio, pertsona bakoitzak bere gaitasunak garatu ahal izateko baldintza egokiak sortzeko beharra azpimarratuz.

Horrez gaina autistak zirela oso berandu konturatzeak ere arritu egin nau, nahiz eta beraiek zerbait susmatu, oso berandu detektatu edo izena jarri zioten, eta nahiko arrigarria iruditu zait jada urte nahikotxo pasata diagnostikoa eman ziotela eta ez adin baxuagoa zutenean.

Azkenik argi dago bakoitzak bere berezitasunak dituela, adibidez zaratak, usain bortitzak, gorputz hizkerak... horrelako gauzak urduritu edota erreakzio bat sortzen die pertsona hauei, eta oso interesgarria da, nola horrelako gauzak eragina izan ahal duten pertsona hauetan, eta pentsarazi dit horrelako pertsonengana urbiltzerako orduan kontutan gauza asko hartu behar ditugula nahiz eta guretzako ez diren garrantzitsuak agian beraintzat bai eta beraiei erreferentzia egiteko terminologiak ere oraindik gaizki erabiliak direla, etiketa asko... azkenean beraiek dioten bezala pertsonak dira baina izateko modu ezberdinekin.

Iruditzen zait funtsezkoa dela ulertzea pertsona gorrak ez direla mutuak. Gehienetan, ahotsa sortzeko aparatua ondo funtzionatzen du; zailtasuna ez dago hitz egiteko gaitasunean, baizik eta ahozko hizkuntza entzumena behar duelako eskuratzea. Horregatik, ezin da esan hizkuntza-gaitasunik ez dutenik.

Bestalde, zeinu-hizkuntza hizkuntza osoa, aberatsa eta baliozkoa dela azpimarratzea ezinbestekoa dela iruditzen zait. Ikusmenean oinarritutako hizkuntza izateak ez du esan nahi komunikazio-gabezia dagoenik, baizik eta komunikatzeko beste modu bat dela. Azken finean, hizkuntza egokia erabiltzea pertsona gorren nortasuna, duintasuna eta komunitatea errespetatzeko modu bat dela iruditzen zait. Hori horrela nik ere zeinu hizkuntzako hainbat titulu atera ditut eta mundu horretan gehiago sakontzen jarraitu nahi dut urte hauetan edo niri bizitzan zehar, beste hizkuntza mota bat bezala baita, komunikatzeko ahalmen berri bat eta tresna baliagarriak eskeintzen dizkidana kasu ezberdinetarako.

Gainera, interesgarria da ikustea ikusmen urria duten pertsonek oraindik nolabaiteko ikusmena mantentzen dutela eta egokitutako baliabide bisualekin lan egiteko aukera dutela. Horrek erakusten du desgaitasuna ez dela muga absolutua, baizik eta egokitzapen egokiekin parte-hartzea posible dela.

Bestetik, testuak azpimarratzen du zolitasun mailaren arabera ondorio funtzionalak oso anitzak izan daitezkeela, eta horrek laguntzen dit ulertzen zergatik ezin diren laguntza edo baliabide berak denei aplikatu. Azken finean, testu honek aniztasuna ulertzeko, estereotipoak hausteko eta inklusioaren garrantziaz jabetzeko balio dit, eta horregatik iruditzen zait niretzat bereziki interesgarria.

Berezik interesgarria da nola azaltzen den desgaitasuna ez dela aldatu daitekeen zerbait, pertsonaren izaeraren parte baizik. Horrek lagundu dit ulertzen pertsona hauek ez daudela “mugatuta” nahi ez dutelako, baizik eta barreren ondorioz, askotan gizarteak ezartzen dituenengatik.

Gainera, testuak azpimarratzen du motore-desgaitasuna duten pertsonek gauza berdinak egin nahi dituztela, baina askotan laguntzarik edo baldintza egokirik gabe ezin dutela edo zailtasun handiagoekin egin behar dutela. Denboraren beharra ere oso interesgarria iruditzen zait, izan ere, askotan ez gara konturatzen presak eta erritmo azkarrak oztopo handiak direla haientzat.

Azkenik, testu honek enpatia pizten du, eta ulertarazten du laguntza txikiak, denbora ematea bezala, funtsezkoak direla pertsona hauek beraiek nahi duten pertsona ahaldunak izateko eta gizartean modu osoan parte hartzeko, inbolukratuak sentitzeko.