Gezi Rehberi

Tarih

Bu makalemizde, Kız Kulesi’ni sizlere daha yakından tanıtacağız. Daha önce hiçbir yerde okumadığınız Kız Kulesi efsanelerini , tarihini ve geçirdiği aşamaları bu yazımızda okuma fırsatı bulacaksınız. Aynı zamanda mimarisi, konumu ve genel özellikleri hakkında da bilgi sahibi olacaksınız.

Erkan Karaca

24 Nisan 2018

İstanbul deyince akla ilk gelen yapılardan biridir Kız Kulesi... Hakkında türlü türlü efsane bulunan, izlemeye doyulmayan olağanüstü bir güzelliktir. Birçok şaire ilham olmuş, birçok hikayede adı geçmiş ve sayısız insan için dert ortağı olmuştur Kız Kulesi. Dünya genelinde de en çok fotoğrafı çekilen yapılardan biri olduğu bilinmektedir.

Şairlere verdiği ilham kadar sahip olduğu efsaneler ile de insanları şaşırtan Kız Kulesi, İstanbul Boğazı’nın hemen giriş kısmında bulunmaktadır. Sarayburnu ile Salacak’ın ortasında kalan bölgede boğaz sularının arasında konumlandırılmıştır. Anadolu Yakası'na yaklaşık iki yüz metre uzaklıktaki bir adacığın üzerindedir. Kız Kulesi Hem İstanbul’un hem de boğazın bir simgesi haline gelmiştir. Öncelikle belirtmemiz gerekiyor ki, Kız Kulesi hakkında pek çok tarihi iddia ve efsane vardır.

[renkbox baslik="Anadolu Hisarı Hakkında Bilgiler; Nerededir, Mimarisi ve Tarihçesi

" link="https://bilgihanem.com/anadolu-hisari-hakkinda-bilgiler/" resim="https://bilgihanem.com/wp-content/uploads/2016/02/anadolu-hisari-hakkinda-bilgi.jpg" renk="yesil" yenisekme="evet"][/renkbox]

Bunların gerçekliği tarihçiler arasında sık sık tartışılmaktadır. Uzun yıllar boyu devam eden bu tartışmalarda hangi efsanenin doğru hangisinin yanlış olduğu çoğu kez ispatlanamamıştır. Bu yüzden bu bilgi ve efsanelerden en çok bilinen ve yaygın olanları seçerek, hiçbir yorum katmadan sizlere olduğu gibi aktarmaya karar verdik. Kararı siz sevgili okuyucularımıza bırakıyoruz.

Kız Kulesi Nerededir?

Kız Kulesi Nerededir?Kız Kulesi İstanbul'un ve dahası ülkemizin en önemli simgelerinden biridir. Öyle ki dünyada fotoğrafı en çok çekilen yapılardan biri olduğu bilinmektedir.İstanbul Boğazı'nda yer alan Kız Kulesi, Üsküdar'da Salacak açıklarında yer almaktadır. İstanbul'un sembolü haline gelen kule, Karadeniz'in Marmara Denizi ile birleştiği yerde, küçük bir ada üzerinde yer almaktadır. Üsküdar'da Roma İmparatorluğu'ndan kalma tek eser olarak bilinmektedir.

Dünyada fotoğrafı en çok çekilen eserlerden biri olan Kız Kulesi'ni Evliya Çelebi şu sözlerle tasvir etmiştir; “Deniz içinde karadan bir ok atımı uzak, dört köşe, sanatkarane yapılmış bir yüksek kuledir. Yüksekliği tam 80 (seksen) arşındır. Sathı mesehası iki yüz adımdır. İki taraftan yerde kapısı vardır.” Tarih boyunca farklı amaçlarla kullanılmış olan Kız Kulesi hakkında türlü türlü hikayeler bulunmaktadır. Birazdan bu efsaneleri sizlere kısa kısa anlatmaya çalışacağız.

Kız Kulesi'nin Mimarisi

Kız Kulesi'nin MimarisiKimi iddialara göre Kız Kulesi’nin tarihi milattan önceki 24 yılına, kimilerine göre ise milattan önce 4. yüzyıla dayanmaktadır. Kız Kulesi o günden bu yana pek çok devletin egemenliği altına girmiştir. Nesiller boyu yıkılan devletler ve yeni kurulan devletler arasında bir bağ oluşturmuştur. İki binden fazla olan yaşından dolayı farklı tarihlerde farklı devletler tarafından restorasyona ve değişikliğe uğramıştır. Bu yüzden de Osmanlı, Bizans gibi devletlerin mimarisinin esintileri vardır.

Üzerinde yapılan çoğu çalışmalar, Kız Kulesi’nin tarihi özelliğini bozmamış tam aksine ona zenginlik kazandırmıştır. Mesela bugün hala varlığını sürdüren kulenin alt katının önemli kısımları ve temelleri Osmanlı Padişahlarından Fatih Sultan Mehmet (II. Mehmet) tarafından yaptırılmıştır. Fatih Sultan Mehmet, Osmanlı Devleti'nin yedinci padişahı, aynı zamanda İstanbul'u fetheden unutulmaz hükümdardır.

Kız Kulesi, Bizans’ın ilk dönemlerinde içine mezarların konulduğu bir yapı olarak kullanılmıştır. Daha sonra ek bir bina yapılarak Gümrük İstasyonu haline dönüştürülmüştür. Boğazdan geçen gemilerden geçiş vergisi alınmaya başlanmıştır. Osmanlı döneminde ise sürgün yeri, karantina merkezi, gösteri alanı, savunma kalesi gibi pek çok amaçla kullanılmıştır. Günümüzde yapılan tarih dizilerine baktığımızda, özellikle cezalandırılmak istenen devlet adamlarının Kız Kulesi'ne yollanarak sürgün hayatı yaşadığını görmekteyiz.

Fakat tarihin hiçbir döneminde, asli görevi olan deniz feneri rolünü kaybetmemiştir. Kurulduğu ilk günden bu yana hep gemilere yol göstermiş ve geceleri onlara ışık saçarak yollarını kaybetmemelerini sağlamıştır. Şimdi de İstanbul denince akla ilk gelen isim olan bu yapı, özellikle yurt dışından gelen kişilerin muhakkak görmek ve fotoğraflamak istediği eserlerden biri haline gelmiştir.

Kız Kulesi'nin Tarihçesi

Kız Kulesi'nin TarihçesiRivayete göre Kız Kulesi milattan önce 5. yüzyılda, Yunanlılar tarafından yapılmıştır. Geçen yüzyıllar içerisinde, birçok devlet tarafından restore edilerek, günümüze kadar ayakta kalmayı başarmış önemli bir eserdir. Kız Kulesi'nin tarihini anlatırken efsanelerden yararlanacağız. Kule hakkında birbirinden farklı ve ilgi çekici öyle çok efsane var ki, biz bunlardan en yaygın olanlarını derleyerek sizlerle paylaşmayı uygun gördük.

Atı Alan Üsküdar’ı Geçti

Atı alan Üsküdar’ı geçti deyiminin Kız Kulesi’nde yaşanan bir efsanenin ardından ortaya çıktığını biliyor muydunuz? Efsaneye göre; Doğu Kahramanı olan Battalgazi, ordusunu da yanına alarak Kız Kulesi’ne bir baskın düzenler. Bu saldırının amacı Kral Tekfur’un orada sakladığı hazinelerini ve güzelliği dillere destan olan kızını ele geçirmektir.

Başarılı bir baskın yapıp Kız Kulesi’ndeki kızı ve hazineleri ele geçiren Battalgazi ile ordusu gemilerle kıyıya ulaşırlar ve orada kendilerini bekleyen atlarına binerek Üsküdar’a doğru yol almaya başlarlar. Kısa bir süre içinde Üsküdar’ı da geçerek gözden kaybolurlar. Kral Tekfur’un nöbetçi askerlerinin ve daha sonra onlara yardıma gelen orduların artık yapabilecekleri hiç bir şey kalmamıştır. İşte o zaman “Atı alan Üsküdar’ı geçti” deyimini kullanmışlar ve bu deyim, o günlerden bugünlere kadar kullanılmaya devam etmiştir.

Sürgün Yeri – Kız Kulesi

Kız Kulesi bir dönem, tahttan indirilip sürgüne yollanan kralların ve padişahların da meskeni olmuştur. Hem Osmanlı döneminde hem daha öncesinde bu durum sürmüştür. Hatta sürgüne gönderilen pek çok kişi orada idam edilmiştir. Mesela Osmanlı Padişahlarından I. Mahmut, harem ağalarından Beşir Ağa’yı saygısız ve sınırı aşan tavırlarından dolayı Kız Kulesi’ne göndertmiş, orada kafasının kesilmesini emretmiştir.

Daha sonra kesilmiş kafayı Topkapı Sarayı’na getirtmiş ve ibret-i alem olsun diye halka açık bir yerde teşhir ettirmiştir. Tarih kitaplarına baktığımızda, ya da yakın zamanda televizyon kanallarında izlediğimiz Muhteşem Yüzyıl, Kösem Sultan gibi dizilerde de Kız Kulesi'nin bir sürgün yeri olarak kullanıldığını görmekteyiz.

Karantina Merkezi – Kız Kulesi

Kız Kulesi, gerek milattan önceye dayanan tarihi gerekse o günden bu yana pek çok devletin hakimiyeti altında bulunmasından dolayı, yıllar boyu çok farklı amaçlarla kullanılmıştır. Mesela 17. yüzyılın ilk yarısında, İstanbul’da yaklaşık yirmi beş – otuz bin insanın ölümüne yol açan veba salgını meydana gelmişti. Bu felaketten kurtulmak isteyen Osmanlı, Fransa’dan özel bir doktor getirtmiş ve o doktorun talimatıyla Kız Kulesi’ni karantina bölgesine dönüştürmüştü. Hastaların tedavi edilmesiyle salgın büyük oranda önlenmişti.

Hanım Sultan Efsanesi

Kız Kulesi'nin en bilinen ve yaygın olan efsanesi ise sepet-yılan efsanesidir. Bunun hem Romalılar için hem de Osmanlı için anlatılan iki türü vardır. Bizim kültürümüzde kabul edilen ve çoğu kişinin bildiği efsaneye göre; bir gün Selçuklu sultanlarından biri rüyasında kızının, bir yılan tarafından zehirlenerek öldürüleceğini görür. Bunun üzerine korkuya kapılan sultan, kızı Hanım Sultan'ı bir kuleye yerleştirir.

[renkbox baslik="Çin Seddi Hakkında Bilgiler; Nerededir? Mimarisi ve Tarihçesi

" link="https://bilgihanem.com/cin-seddi-hakkinda-bilgiler/" resim="https://bilgihanem.com/wp-content/uploads/2017/02/cin-seddi-hakkinda-bilgiler-1.jpg" renk="yesil" yenisekme="hayir"][/renkbox]

Kuleye kendisi de dahil hiç kimse gitmemektedir. Aradan yıllar geçer, Hanım Sultan hastalanır. Kuleye en iyi hekimler yollanır. Halk güzeller güzeli sultanı iyileştirmek için çeşitli yiyecekler ve şifalı otlar yollar. Bunların içerisinde bir de üzüm sepeti vardır. Üzüm sepetinin içerisine gizlenmiş olan yılan gider ve sultanın kızını ısırarak ölümüne sebep olur. Yani Selçuklu sultanının yıllar önce gördüğü rüyası gerçek olmuştur.

Kız Kulesi hakkında size farklı kaynaklardan elde ettiğimiz bilgileri sunmaya çalıştık. Birçok farklı rivayet bulunan bu yapı günümüzde hala varlığını korumaktadır ve İstanbul'un simgesi haline gelmiştir. Dünyada fotoğrafı en çok çekilen yapılardan biri olması da bizim topraklarımızdaki varlığından dolayı mutluluk verici bir durumdur.

Konu Hakkında Bilgilendirici Video

Fotoğraf: Tanıtma Genel Müdürlüğü

Caminin duvarlarında mavi renkli İznik çinileri yoğun bir şekilde bulunduğu için cami, Mavi Camii (Blue Mosque) olarak da bilinmektedir. Caminin duvarlarında 21 bin 43 adet göz alıcı İznik Çinisi bulunmaktadır.

Fotoğraf: Tanıtma Genel Müdürlüğü

Alt sıra pencere üstlerinden başlayarak üçüncü sıra pencere altlarına kadar duvar yüzeyleri çinilerle kaplanmıştır. Özellikle mahfil duvarlarında yer alan çiniler mekân içinde gözü yormayacak şekilde yerleştirilmiştir.

Fotoğraf: Tanıtma Genel Müdürlüğü

Caminin ibadethane bölümü 64x72 metre boyutlarındadır. 43 metre yüksekliğindeki merkezi kubbesinin çapı 23,5 metredir.

Fotoğraf: Tanıtma Genel Müdürlüğü

Sultan Ahmet Camii külliyesiyle birlikte, İstanbul’daki en büyük yapı komplekslerinden biridir.

Fotoğraf: Tanıtma Genel Müdürlüğü

Bu külliye bir cami, medreseler, hünkar kasrı, arasta, dükkânlar, hamam, çeşme, sebiller, türbe, darüşşifa, sıbyan mektebi, imarethane ve kiralık odalardan oluşmaktadır. Sultan I. Ahmet'in mezarı da cami bahçesine bitişik biçimde inşa edilmiştir.

Kaynak: İstanbul İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

İstanbul Gezilecek Yerler

Ayasofya Camii, İstanbul'un tarihi yarımadasında yer alan ve dünyanın en ünlü yapılarından biri olan bir camidir. İlk olarak Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından 537 yılında Ayasofya Kilisesi olarak inşa edilmiştir. Kilise, İstanbul'un o dönemdeki merkezi olan Konstantinopolis'te yer almaktadır.

Ayasofya, döneminin mimari ve mühendislik harikası olarak kabul edilmektedir. İmparator Justinianus, Ayasofya'yı İstanbul'da Hristiyanlığı temsil edecek büyüleyici bir kilise olarak inşa etmeyi amaçlamıştır. Kilisenin inşaatında binlerce işçi ve ustabaşı çalışmıştır ve tamamlanması beş yıl sürmüştür.

Ayasofya, inşa edildiği dönemde dünyanın en büyük kubbesine sahip olan yapı olarak dikkat çekmiştir. Kubbenin yüksekliği 55.6 metredir ve 31 metre çapındadır. Kilisenin iç dekorasyonu da oldukça etkileyicidir. Zengin mozaikler, mermer sütunlar ve çeşitli dönemlere ait sanat eserleriyle süslenmiştir.

Ancak, 1453 yılında İstanbul'un Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethedilmesiyle Ayasofya Kilisesi camiye dönüştürülmüştür. Osmanlı döneminde caminin mimari yapısında bazı değişiklikler yapılmıştır. Minareler eklenmiş, bazı mozaikler örtülmüş veya kapatılmıştır. Ayasofya Camii, Osmanlı İmparatorluğu'nun en önemli ibadet merkezlerinden biri haline gelmiştir.

Ancak, 1935 yılında Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk tarafından Ayasofya, müze olarak kullanılmak üzere açılmıştır. Bu dönemde caminin içerisindeki mozaikler ve diğer değerli eserlerin restore edilmesi ve korunması sağlanmıştır. Ayasofya, müze olarak ziyaretçilere açık kalmış ve dünya çapında önemli bir turistik mekan haline gelmiştir.

2020 yılında Türkiye'nin Yüksek İdare Mahkemesi'nin aldığı bir kararla Ayasofya'nın tekrar cami olarak kullanılmasına izin verilmiştir. Bu kararın ardından Ayasofya Camii, 24 Temmuz 2020 tarihinde yeniden ibadete açılmıştır.

Ayasofya'nın Camiye Dönüşmesi

Ayasofya Camii Hakkında Bilgi

Ayasofya, İstanbul'un simgesi olarak bilinen bir yapıdır ve tarih boyunca farklı dini ve kültürel dönüşümler geçirmiştir. İlk olarak Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından 6. yüzyılda kilise olarak inşa edilen Ayasofya, İstanbul'un Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethedilmesiyle birlikte camiye dönüştürülmüştür.

1453 yılında Osmanlı İmparatoru II. Mehmed, İstanbul'u fethederek Bizans İmparatorluğu'nun sonunu getirmiştir. İstanbul'un fethiyle birlikte Ayasofya da camiye çevrilmiştir. Fetih sonrasında II. Mehmed, Ayasofya'yı cami olarak kullanmaya karar vermiş ve kiliseye İslami unsurlar eklenmiştir. Minber, mihrap, minareler gibi İslami mimari öğeler camiye eklenmiştir.

Ayasofya'nın camiye dönüşmesiyle birlikte iç mekanında bazı değişiklikler yapılmıştır. İçerideki Bizans dönemine ait freskler kapatılarak cami atmosferine uygun hale getirilmiştir. Duvarlara hat yazıları eklenmiş, Osmanlı dönemine ait çini süslemeler yapılmış ve camiye özgü dokunuşlar gerçekleştirilmiştir.

Ayasofya, 1935 yılında Türkiye Cumhuriyeti döneminde müze olarak kullanılmak üzere açılmıştır. Bu dönemde yapıda gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarıyla, hem kilise hem de cami özelliklerini korumak hedeflenmiştir. Ancak, 2020 yılında Türk mahkemesinin verdiği kararla Ayasofya tekrar cami olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Ayasofya Cami Özellikleri

Ayasofya Camii Hakkında Bilgi

Ayasofya Camii, İstanbul'un tarihi yarımadasında bulunan ve tarihi, mimarisi ve kültürel önemiyle dikkat çeken eşsiz bir yapıdır. Ayasofya, hem Bizans hem de Osmanlı döneminin izlerini taşıyan benzersiz bir kombinasyon sunar. İşte Ayasofya Camii'nin bazı önemli özellikleri:

Mimarisi: Ayasofya, Bizans döneminde inşa edilmiş bir bazilika tarzı yapıdır. Kubbeleri, kemerleri ve destekleyici sütunlarıyla dikkat çeker. İç mekanı, büyüleyici bir boşluk hissi veren büyük bir merkezi kubbeyle vurgulanmıştır.

Kubbeleri: Ayasofya'nın en ikonik özelliklerinden biri, merkezi kubbesidir. Bu kubbe, yaklaşık 31 metre çapında ve 56 metre yüksekliğindedir. Yan kubbeleri ve yarım kubbeleriyle birlikte yapıya görkemli bir görünüm kazandırır.

Mozaikler: Ayasofya, Bizans dönemine ait önemli mozaiklere ev sahipliği yapar. İç mekandaki duvarlarda, kubbe kasnağında ve yarım kubbelerde yer alan mozaikler, İsa Mesih'in hayatını, Meryem'i ve diğer kutsal figürleri tasvir eder. Bu mozaikler, Bizans dönemi sanatının en güzel örneklerinden birini oluşturur.

Minareler: Camiye dönüştürüldükten sonra, Ayasofya'ya dört minare eklenmiştir. Bu minareler, Osmanlı mimarisinin etkileyici özelliklerini yansıtır. Minareler, caminin dış cephesine estetik bir dokunuş katar ve Ayasofya'nın siluetini tamamlar.

Mihrap ve Minber: Ayasofya Camii'nin iç mekanında, camiye özgü unsurlar yer alır. Mihrap, kıble yönünü işaret eden özel bir bölmedir. Minber ise imamın hutbe verdiği yükseltilmiş bir platformdur. Ayasofya'nın mihrap ve minberi, Osmanlı dönemi cami mimarisinin önemli örneklerindendir.

Çiniler: Ayasofya, hem Bizans hem de Osmanlı dönemlerinde süslü çinilerle süslenmiştir. İç mekandaki duvarlarda ve kubbe kasnağında yer alan çiniler, farklı desenler ve renklerle göz kamaştırıcı bir atmosfer yaratır.