1 Сабақ алдындағы қысқаша қайталау (5 минут):

Мұғалім сұрақтарды ауызша қояды:

1. Адам организміне оттегі не үшін қажет?

2. Көмірқышқыл газы қалай пайда болады?

3. Қан қандай қызмет атқарады?

4. Жасушалық тыныс алу дегеніміз не?

Оқушылар қысқаша жауап береді — жаңа сабаққа көпір құрылады.

2 Жаңа сабақ: Тыныс алу жүйесі және газ алмасу (25 минут)

1. Тыныс алу жүйесі мүшелері:

• Мұрын қуысы

• Жұтқыншақ

• Көмей

• Көмекей (трахея)

• Бронхтар

• Өкпе

Негізгі қызметі:

• Ауа өткізу

• Оттегіні сіңіру

• Көмірқышқыл газын шығару

• Ауаны жылыту және тазарту

2. Өкпенің құрылысы:

• Оң және сол өкпе

• Өкпе көпіршіктері — альвеолалар

• Өкпелік және денелік айналым

Альвеола — газ алмасу жүретін ең негізгі орын.

3. Газ алмасу процесі:

Газ алмасу екі жерде жүреді:

1. Өкпеде – сыртқы тыныс алу

   • Альвеола ↔ Қылтамыр

   • Оттегі қанға өтеді

   • CO₂ альвеолаға шығады

2. Ұлпаларда – ішкі тыныс алу

   • Қандағы O₂ жасушаларға беріледі

   • Жасушалардан CO₂ қанға өтеді

     
     

4. Тыныс алу қозғалыстары:

• Дем алу: өкпе көлемі ұлғаяды

• Дем шығару: өкпе көлемі кішірейеді

5. Денсаулық және тыныс алу:

• Темекі шекпеу

• Бөлмені желдету

• Спортпен айналысу

• Респираторлық аурулардың алдын алу

1 Сабақ алдындағы қысқаша қайталау (5 минут):

Мұғалім сұрақтарды ауызша қояды:

1. Адам организміне оттегі не үшін қажет?

2. Көмірқышқыл газы қалай пайда болады?

3. Қан қандай қызмет атқарады?

4. Жасушалық тыныс алу дегеніміз не?

Оқушылар қысқаша жауап береді — жаңа сабаққа көпір құрылады.

2 Жаңа сабақ: Тыныс алу жүйесі және газ алмасу (25 минут)

1. Тыныс алу жүйесі мүшелері:

• Мұрын қуысы

• Жұтқыншақ

• Көмей

• Көмекей (трахея)

• Бронхтар

• Өкпе

Негізгі қызметі:

• Ауа өткізу

• Оттегіні сіңіру

• Көмірқышқыл газын шығару

• Ауаны жылыту және тазарту

2. Өкпенің құрылысы:

• Оң және сол өкпе

• Өкпе көпіршіктері — альвеолалар

• Өкпелік және денелік айналым

Альвеола — газ алмасу жүретін ең негізгі орын.

3. Газ алмасу процесі:

Газ алмасу екі жерде жүреді:

1. Өкпеде – сыртқы тыныс алу

   • Альвеола ↔ Қылтамыр

   • Оттегі қанға өтеді

   • CO₂ альвеолаға шығады

2. Ұлпаларда – ішкі тыныс алу

   • Қандағы O₂ жасушаларға беріледі

   • Жасушалардан CO₂ қанға өтеді

     
     

4. Тыныс алу қозғалыстары:

• Дем алу: өкпе көлемі ұлғаяды

• Дем шығару: өкпе көлемі кішірейеді

5. Денсаулық және тыныс алу:

• Темекі шекпеу

• Бөлмені желдету

• Спортпен айналысу

• Респираторлық аурулардың алдын алу