Hàng ngày bà phải làm việc vất vả để kiếm tiền nuôi Tích Chu. Nhà có thức gì ngon cũng để dành cho cậu cả. Ban đêm, khi Tích Chu ngủ thì bà thức quạt. Thấy bà thương cậu bé Tích Chu, có người bảo:

– Bà ơi! Lòng bà thương Tích Chu còn cao hơn cả trời, rộng hơn cả biển. Lớn lên, Tích Chu sẽ không khi nào quên ơn bà đâu!

Thế nhưng khi lớn lên, Tích Chu lại chẳng biết thương bà. Bà tuổi đã cao, mắt đã mờ, mà hàng ngày vẫn phải làm việc vất vả, còn Tích Chu suốt ngày chỉ biết rong chơi, a dua theo lũ bạn xấu trong làng.

Vì luôn phải làm việc cực nhọc, lại ăn uống kham khổ nên bà bị ốm. Bà lên cơn sốt mà chẳng có ai trông nom. Cậu bé Tích Chu còn mải rong chơi cùng lũ bạn, chẳng nghĩ gì đến bà đang ốm nằm ở nhà.

Một buổi trưa, trời nóng nực, cơn sốt lên cao, bà khát nước quá, liền gắng gượng gọi với ra ngoài:

– Tích Chu ơi, cháu có đấy không, lấy cho bà ngụm nước. Bà thấy khát và mệt quá!

Bà gọi một lần, hai lần… rồi ba lần, nhưng vẫn không thấy tiếng của cậu bé Tích Chu đâu cả.

Mãi đến chiều, Tích Chu đang chơi đùa với lũ bạn, tự nhiên thấy bụng đói quá, bèn chạy về nhà, định vào trong bếp tìm xem còn gì ăn được không.

Cậu bé Tích Chu cất tiếng gọi bà. Cậu tìm trong nhà, ngoài sân, thậm chí tìm khắp cả ngoài vườn cũng không thấy bà đâu.

Bụng đang đói cồn cào, chợt có tiếng nói quen thuộc của bà vang lên từ ngọn cây góc sân:

– Tích Chu về rồi đấy à! Cháu đói lắm phải không!

Cậu bé Tích Chu hết sức ngạc nhiên khi nhìn thấy một con chim đang nói chuyện với mình. Con chim kêu lên mấy tiếng, rồi nói tiếp:

– Cúc cu cu… Cúc cu cu… Là bà đây Tích Chu. Bà nằm ở nhà khát nước quá, không thể chịu nổi, nên đành phải hóa thành chim, bay đi để kiếm nước uống.

Tích Chu nghe thấy chim nói thế, cậu chuyển từ ngạc nhiên sang hoảng sợ, kêu lên:

– Bà ơi Bà ơi! Bà trở lại như cũ đi. Cháu sẽ mang nước ra ngay cho bà đây!

– Cúc cu cu… Cúc cu cu… Đã quá muộn để bà có thể trời lại rồi cháu yêu ạ. Từ nay, cháu phải tự lo cho mình nhé! Bà cũng phải bay đi tìm thức ăn đây! Bà yêu Tích Chu của bà lắm!

– Bà ơi, bà đi đâu? Bà đừng đi. Xin bà hãy ở lại đây với cháu!

Nhưng chim đã vỗ cánh bay đi. Cậu bé Tích Chu cứ hớt hải chạy theo. Chim bay đi đâu, cậu chạy tới đó, miệng liên tục gọi với theo, giọng cậu lạc đi trong dòng nước mắt:

– Bà ơi! Xin bà! Xin bà hãy ở lại với cháu! Cháu sẽ đi lấy nước cho bà!

Cuối cùng, chim đỗ lại ở một dòng suối mát để uống nước.

Tích Chu hổn hển chạy đến, gọi:

– Bà ơi! Bà trở về với cháu đi! Cháu sẽ đi lấy nước cho bà! Cháu hứa sẽ không làm bà buồn nữa!

– Cúc cu cu… Cúc cu cu… Quá muộn rồi Tích Chu ơi! Bà không thể quay trở lại được nữa!

Nghe chim nói thế, cậu bé Tích Chu òa khóc nức nở. Cậu hối hận vì đã không chăm sóc bà khi bà đau ốm, không giúp đỡ bà những công việc hàng ngày, không nghe lời bà dạy bảo mà chỉ biết chạy theo lũ bạn xấu,… Tích Chu càng thương bà càng tự trách bản thân. Tất cả đã trở lên quá muộn. Cậu bé hối hận vô cùng.

Đúng lúc ấy, có một bà tiên hiện lên, nhẹ nhàng nói với cậu bé:

– Nếu cháu muốn bà trở lại thành người như trước đây, thì cháu phải đi lấy nước ở dòng suối Tiên về cho bà uống. Nhưng đường đi đến dòng suối Tiên xa xôi và hiểm trở lắm, cháu có đi được không?

Tích Chu ngừng khóc, trả lời bà tiên:

– Xa đến mấy cháu cũng đi, nguy hiểm mấy cháu cũng không sợ. Chỉ cần bà trở lại thành người như trước, vì gì cháu cũng làm ạ.

Bà tiên chỉ đường cho Tích Chu. Cậu bé cảm ơn bà, rồi không phút chần chừ, hăng hái đi ngay.

Trải qua biết bao khó khăn vất vả, khi thì phải leo núi vượt thác hiểm trở, lúc lại phải băng qua khu rừng rậm rạp tối om, dọc đường gặp vô vàn thú dữ cũng như nguy hiểm bủa vây nhưng Tích Chu vẫn không hề nản chí. Đôi chân cậu bé rướm máu, sưng vù, áo quần bị gai rừng xé toạc đâm vào da đầy đau đớn. Cuối cùng, Tích Chu cũng đến được dòng suối Tiên và mang nước về cho bà uống.

Được uống nước suối Tiên, bà của  Tích Chu liền trở lại thành người.

Từ đấy, cậu bé Tích Chu hết lòng yêu thương chăm sóc bà, không còn chạy đi lêu lổng với đám bạn xấu trong xóm nữa.

Câu chuyện "Sự tích bánh chưng, bánh giầy" sẽ giúp chúng ta tìm hiểu về sự ra đời và ý nghĩa của bánh chưng và bánh giầy nhé!

Ngày xưa, đời vua Hùng Vương thứ sáu, sau khi đánh dẹp xong giặc Ân, vua có ý định truyền ngôi cho con.

Nhân dịp đầu xuân, vua mới họp các hoàng tử lại, bảo rằng: “Con nào tìm được thức ăn ngon lành, để bày cỗ cho có ý nghĩa nhất, thì ta sẽ truyền ngôi vua cho”.

Các hoàng tử đua nhau tìm kiếm của ngon vật lạ dâng lên cho vua cha, với hy vọng mình lấy được ngai vàng.

Trong khi đó, người con trai thứ 18 của Hùng Vương, là Tiết Liêu (còn gọi là Lang Liêu) có tính tình hiền hậu, lối sống đạo đức, hiếu thảo với cha mẹ. Vì mẹ mất sớm, thiếu người chỉ vẽ, nên ông lo lắng không biết làm thế nào.

Một hôm, Tiết Liêu nằm mơ thấy có vị Thần đến bảo: “Này con, vật trong Trời Đất không có gì quý bằng gạo, vì gạo là thức ăn nuôi sống con người. Con hãy lấy gạo nếp làm bánh hình tròn và hình vuông, để tượng trưng cho hình Trời và Đất. Hãy lấy lá bọc ngoài, đặt nhân trong ruột bánh, để tượng hình Cha Mẹ sinh thành.”

Tiết Liêu tỉnh dậy, vô cùng mừng rỡ. Ông làm theo lời Thần dặn, chọn gạo nếp thật tốt làm bánh vuông để tượng hình Đất, bỏ vào chõ chưng chín gọi là Bánh Chưng. Và ông giã xôi làm bánh tròn, để tượng hình Trời, gọi là Bánh Giầy. Còn lá xanh bọc ở ngoài và nhân ở trong ruột bánh là tượng hình cha mẹ yêu thương đùm bọc con cái.

Đến ngày hẹn, các hoàng tử đều đem thức ăn đến bày trên mâm cỗ. Ôi thôi, đủ cả sơn hào hải vị, nhiều món ngon lành. Hoàng tử Tiết Liêu thì chỉ có bánh chưng và bánh giầy. Vua Hùng Vương lấy làm lạ hỏi, thì Tiết Liêu đem chuyện Thần báo mộng kể, giải thích ý nghĩa của bánh chưng, bánh giầy. Vua cha nếm thử, thấy bánh ngon, khen có ý nghĩa, và tuyên bố truyền ngôi vua lại cho Tiết Liêu.

Cũng kể từ đó, vào mỗi dịp Tết Nguyên đán thì mỗi gia đình đều quây quần bên nhau để làm bánh chưng và bánh giầy để dâng lên ông bà, tổ tiên, truyền thống đó vẫn còn được lưu truyền cho đến ngày nay.

Tấm phải sống chung với dì ghẻ là mẹ của Cám. Bà mẹ ghẻ là người cay nghiệt, hàng ngày bắt Tấm phải làm hết mọi công việc trong nhà còn Cám thì ngược lại được lêu lổng vui chơi tối ngày.

Một hôm bà mẹ bảo 2 chị em Tấm và Cám ra đồng đi bắt cá. Bà mẹ dặn: “Hễ đứa nào bắt được nhiều cá hơn sẽ được thưởng”. Tấm vâng lời dặn của mẹ, chăm chỉ siêng năng bắt cá, chẳng chốc mà giỏ cá đã đầy, còn Cám mải rong chơi nên đã xế chiều rồi mà Cám vẫn chưa bắt được con nào. Thấy chị Tấm bắt được nhiều cá, Cám mới nảy ra ý định bảo Tấm:

- Chị Tấm ơi chị Tấm. Đầu chị lấm, chị hụp cho sâu kẻo về mẹ mắng.

Tấm tin lời em mình nên để giỏ cá nhờ em coi, lội xuống ao gội đầu. Trên bờ Cám đã trút hết giỏ cá của Tấm vào giỏ mình rồi chạy về nhà trước. Khi Tấm bước lên bờ thì giỏ cá không còn. Tấm ngồi khóc nức nở thì bỗng đột nhiên ông Bụt hiện lên hỏi:

- Tại sao con khóc?

Tấm kể hết sự tình xảy ra cho ông Bụt nghe, ông Bụt bảo Tấm tìm xem trong giỏ còn con nào không thì còn duy nhất một con cá bống. Ông Bụt mới cất lời:

- Thôi con hãy nín đi. Con đem con cá bống này về bỏ xuống giếng nuôi, mỗi ngày đem cơm cho bống ăn. Khi cho ăn con nhớ gọi bống: “Bống bống bang bang, Lên ăn cơm vàng cơm bạc nhà ta, chớ ăn cơm hẩm cháo hoa nhà người.”

Nói xong Bụt biến mất. Tấm nghe lời Bụt dặn nên đem Bống về bỏ xuống giếng nuôi. Hàng ngày cứ đến bữa Tấm lại mang cơm ra cho bống, hai bát cơm thì Tấm chỉ ăn một, để dành một bát lại cho cá bống. Chẳng bao lâu sau, cá bống đã lớn nhanh như thổi.

Thấy Tấm ngày ngày đem cơm ra giếng, dì ghẻ mới đem lòng sinh nghi, sai Cám rình xem thế nào. Cám về kể hết mọi chuyện cho mẹ biết. Sáng ngày hôm sau mẹ ghẻ cho Tấm đi chăn trâu ở đồng xa, bà ngọt ngào dặn Tấm rằng:

- Con ơi, đồng làng mình cấm chăn trâu. Con đi chăn trâu thì chăn đồng xa, chớ chăn đồng nhà làng bắt mất trâu.

Tấm nghe lời mẹ nên dẫn trâu đi thật xa. Ở nhà mẹ con Cám ra giếng gọi y như Tấm hay gọi mỗi ngày, cá nghe tiếng trồi lên miệng giếng, hai mẹ con Cám bắt bống đem làm thịt. Đến chiều chăn trâu về, Tấm đem cơm ra giếng kêu mà không thấy Bống lên, chỉ thấy nổi lên một cục máu đỏ. Thấy vậy Tấm ngồi khóc nức nở, Bụt hiện lên và hỏi:

- Làm sao con khóc?

Tấm lại kể hết cho Bụt nghe, lúc này Bụt mới bảo:

- Bống của con đã bị người ta ăn thịt rồi. Thôi con hãy nín đị! Về nhà lượm lấy xương cá bỏ vào bốn cái hũ và chôn dưới bốn chân giường.

Tấm nghe lời vào nhà tìm xương bống, nhưng tìm mãi không thấy đâu. Bỗng có con gà ở đâu chạy ra: “cục ta cục tác, cho ta nắm thóc, ta bới xương cho”. Tấm lấy nắm thóc cho gà ăn, gà vào trong bếp, bới đống tro ra thì thấy xương bống ở đó. Tấm nhặt lấy đem bỏ vào 4 lọ chôn bốn chân giường.

Ít lâu sau nhà Vua mở hội, mọi người nô nức đi xem hội. Mẹ con Cám chuẩn bị đi từ rất sớm, Tấm xin mẹ cho đi xem cùng thì dì ghẻ trộn một đấu thóc với một đấu gạo rồi bắt Tấm ngồi nhặt, khi nào nhặt xong thì mới được đi xem hội. Tấm lại khóc nức nở.

Bụt lại hiện lên và hỏi:

- Làm sao con khóc?

Tấm kể rõ sự tình cho Bụt nghe, Bụt sai một đàn chim sẻ xuống nhặt cho Tấm, chỉ một loáng một cái là đã xong. Nhưng Tấm không có quần áo đẹp đi xem hội, thế là cô lại ôm mặt khóc. Bụt lại hiện lên:

- Làm sao con khóc?

Tấm sụt sùi:

- Quần áo con rách rưới thế này sao có thể đi xem hội được?

Bụt đáp:

- Con hãy đào bốn hũ chôn ở bốn chân giường lên đi.

Tấm nghe lời vào đào bốn hũ lên, hũ thứ nhất mở ra là một bộ váy áo đẹp rực rỡ, hũ thứ hai mở ra là một đôi giày thêu rất đẹp, hũ thứ 3 là một con ngựa nhỏ xíu, nhưng kì lạ là khi đặt xuống đất, con ngựa bỗng chốc biến thành ngựa thật, hũ cuối cùng là một yên cương vững chắc. Tấm vui mừng khôn xiết, vội thay đồ rồi lên đường tiến kinh. Ngựa phóng một lúc đã tới kinh thành, nhưng chẳng may trên đường đi qua chỗ lội, Tấm đã vô tình đánh rơi một chiếc giày không kịp nhặt. Đến hội Tấm lấy khăn gói chiếc giày còn lại và chen vào biển người.

Giữa lúc ấy, đoàn quân hộ tống nhà Vua đi qua chỗ lầy mà Tấm đánh rơi mất giày, hai con voi ngự đầu đàn cứ cắm đầu xuống, không chịu đi, vua cho lính xem xét thì tìm ra được một chiếc giày, nhà Vua đưa lên ngắm nghía: “Giày đẹp thế này, hẳn là người đi nó cũng rất đẹp”.

Nhà vua ra lệnh cho tất cả đàn bà con gái đi trẩy hội thử giày, nếu ai đi vừa chiếc giày thì sẽ lấy về làm vợ. Ai ai cũng nô nức đến thử giày nhưng không một ai vừa, mẹ con Cám cũng qua thử nhưng không được, đến lượt Tấm, dì ghẻ mới bĩu môi: “Chuông khánh còn chẳng ăn ai. Nữa là mảnh chĩnh mảnh chai bờ rào”

Nhưng trái lại, khi Tấm thử giày, chiếc giày vừa như in, nàng đưa nốt chiếc thứ hai đang cầm trong tay thì đúng là một đôi, quân lính reo hò, nhà Vua thấy thế thì mừng khôn xiết, vội cho người rước nàng về cung.

Từ ngày đó mẹ con Cám căm giận lắm, nhân ngày giỗ cha, Tấm xin phép nhà vua về nhà để làm giỗ. Thấy Tấm về mẹ con Cám sẵn bụng không ưa nên đã bày mưu giết Tấm.

Mẹ ghẻ bảo Tấm:

- Nay là ngày giỗ cha con, con hãy trèo lên cây cau hái xuống cúng cha

Tấm vâng lời trèo lên cây cau thì ở dưới bà mẹ ghẻ đốn gốc, Tấm thấy cây rung rung mới hỏi.

- Dì ơi dì làm gì dưới đó thế ạ?

Dì ghẻ trả lời:

- Gốc này nhiều kiến quá, dì bắt kiến cho nó khỏi đốt con.

Tấm ngã xuống ao chết chìm. Bà mẹ ghẻ đem quần áo của Tấm cho Cám mặc và về cung nói dối với Vua rằng.

- Chị Tấm không may rớt xuống ao chết. Nay Cám là em vào thế chị.

Nhà Vua giận dữ nhưng không nói lời nào. Tấm chết đi biến thành con chim Vàng Anh, bay vào cung vua. Một lần Cám đang giặt áo cho nhà vua, bỗng nghe tiếng hót:

“Giặt áo chồng tao thì giặt cho sạch

Phơi áo chồng tao phơi lao phơi sào

Chớ phơi bờ rào rách áo chồng tao”

Cám nghe thấy thế sợ lắm,Vàng Anh ở trong cung thì hót líu lo, nhà Vua đi đâu Vàng Anh bay theo đó, thấy chim quyến luyến theo mình Vua bảo: “Vàng ảnh vàng anh, có phải vợ anh chui vào tay áo”

Chim bay đến đậu trên tay nhà vua rồi chui vào tay áo. Từ ngày đó nhà vua chỉ chăm lo cho chim, làm cho chim một cái chuồng bằng vàng, ngày ngày chăm sóc chim.

Cám thấy thế tức lắm về nhà hỏi ý mẹ, bà mẹ ghẻ xúi Cám bắt chim ăn thịt, lông chim mang đem chôn vào góc vườn, nhà vua biết được chuyện thì giận lắm. Góc vườn chỗ chôn lông chim Vàng Anh mọc ra hai cây xoan đào tỏa bóng sum suê, nhà vua thấy vậy bèn mắc võng ra nằm nghỉ ngơi. Cám lại về kể chuyện với mẹ, mẹ Cám lại xúi chặt hai cây xoan đi làm khung cửi, một lần ngồi dệt áo cho nhà Vua, nghe tiếng khung cửi kêu:

“Cót ca cót két

Lấy tranh chồng chị

Chị khoét mắt ra”

Cám vô cùng sợ hãi vội sai người mang khung cửi đi đốt, từ đống tro mọc lên một cây thị cành lá xanh tốt um tùm, nhưng lại chỉ có một quả. Một buổi nọ, có một bà cụ đi chợ qua, ngồi nghỉ dưới gốc cây, thấy quả thị bà mới ngỏ:

“Thị ơi thị rụng bị bà

Bà để bà ngửi

Chứ bà không ăn”

Bà lão nói xong thị rụng vào bị của bà. Bà đem về nhà để trên gối, chỉ ngửi mà không ăn. Hàng ngày bà ra chợ, về đến nhà là cơm nước đã tinh tươm, nhà cửa sạch sẽ, mấy ngày như vậy, bà sinh nghi. Một lần bà giả vờ đi chợ, nhưng đi đến nửa đường bà lại quay về. Bà đứng bên ngoài cửa nhìn vào thì thấy một cô gái chui ra từ quả thị, dọn dẹp nhà cửa, bà vội vàng chạy vào xé ngay vỏ thị và ôm chầm lấy cô. Bà nhận cô làm con gái. 

Từ đó, Tấm ở nhà giúp bà làm việc, bà lão mở quán nước ngay tại nhà, Tấm giúp bà têm trầu cánh phượng, quán mỗi ngày lại một đông khách. Một lần nhà Vua đi qua, dừng chân nghỉ bên quán nước, thấy trầu têm giống như Tấm têm ngày xưa mới ngỏ ý hỏi:

- Bà ơi, trầu này ai têm mà khéo vậy?

Bà lão thật thà:

- Trầu này con gái bà têm.

Nhà vua muốn gặp con gái của bà, bà mới gọi Tấm ra, vua vui mừng khi nhận ra Tấm nên đã cho người đem nàng về cung. Về đến cung, Tấm kể rõ những sự tình cho nhà vua nghe, nhà vua tức giận cho người đem mẹ con Cám lên xử tội, nhưng Tấm thương cảm, xin nhà vua tha tội. Nhà vua đuổi mẹ con Cám ra ngoài cung, vừa ra khỏi thành, giông tố ập đến, mẹ con Cám bị sét đánh chết giữa đồng. Từ đó nhà Vua và Tấm sống hạnh phúc đến trọn đời.

 Tin Hùng Vương muốn kén rể liền loan truyền khắp trong thiên hạ. Một hôm, có hai chàng trai đến cầu hôn. Chàng thứ nhất người vùng núi Tản Viên, vẻ mặt khôi ngô tuấn tú, sức khỏe phi thường. Đó là Sơn Tinh. Sơn Tinh có tài lạ : vẫy tay về phía đông, phía đông nổi cồn bãi; vẫy tay về phía tây, phía tây mọc lên từng dãy núi đồi. Chàng thứ hai sống ở miền biển, hình dạng cổ quái tên là Thủy Tinh. Thủy Tinh có phép gọi gió, gió đến, hô mưa, mưa về. Cả hai đều xứng đáng làm rể vua Hùng. Điều đó làm cho nhà vua phân vân khó xử, không biết chọn ai.

   Sau khi bàn bạc và hỏi ý kiến các Lạc hầu, Lạc tướng, Hùng Vương bèn phán rằng:

- Hai người đều vừa ý ta, nhưng ta chỉ có một cô con gái. Thôi thì ngày mai ai đem sính lễ đến trước, ta sẽ cho cưới Mị Nương.

   Sơn Tinh, Thủy Tinh tâu hỏi đồ sính lễ gồm những gì, vua phán:

   - Một trăm ván cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng, voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao, mỗi thứ một đôi.

   Hôm sau, Sơn Tinh đem đầy đủ lễ vật đến từ lúc mặt trời chưa mọc. Hùng Vương vui lòng gả con gái cho chàng. Sơn Tinh rước Mị Nương về núi Tản Viên. Hai người thật xứng đôi vừa lứa.

   Thủy Tinh đến trễ, không cưới được Mị Nương liền đùng đùng nổi giận đuổi theo. Thủy Tinh làm mưa to gió lớn, sấm chớp đùng đùng, dâng nước sông lên cuồn cuộn ngập đồi ngập núi để đánh Sơn Tinh.

   Với bản lĩnh cao cường, Sơn Tinh không hề nao núng. Chàng dùng phép lạ và tài năng của mình nâng cao đồi núi. Nước dâng tới đâu, núi cao lên tới đó. Suốt mấy tháng ròng, cuộc chiến xảy ra ác liệt. Quân lính của Sơn Tinh từ trên cao lao cây, ném đá xuống sông, tiêu diệt quân của Thủy Tinh. Cuối cùng, Thủy Tinh thua trận đành rút chạy.

   Từ đó trở đi, năm nào cũng vậy, cứ vào khoảng tháng bảy, tháng tám là Thủy Tinh lại dâng nước đánh Sơn Tinh hòng cướp lại Mị Nương. Nhưng chưa bao giờ Thủy Tinh thắng nổi Sơn Tinh. Cho đến nay, vợ chồng Sơn Tinh - Mị Nương vẫn sống vui vẻ, hạnh phúc bên nhau trên đỉnh núi Tản Viên hùng vĩ.