Εφόσον υπάρχουν ραδιοφωνικά αρχεία απο τις εκπομπές των φοιτητών του Πολυτεχνείου , θα προέτρεπα τους μαθητές μου να στήσουν μια ραδιοφωνική εκπομπή με θέμα "Τα ανθρώπινα δικαιώματα σήμερα. Σεβόμαστε τα ανθρώπινα δικαιώματα ή όχι ;" στην οποία θα ανέλυαν τις σκέψεις τους. Με το ίδιο θέμα θα μπορούσαν να γράψουν και ένα άρθρο για την σχολική εφημερίδα.

Θα χώριζα τους/τις μαθητές/μαθήτριες σε ομάδες και η κάθε ομάδα θα μελετούσε διαφορετικές πηγές σχετικά με τον Εμφύλιο Πόλεμο. Για παράδειγμα, θα μπορούσαν να μελετήσουν μαρτυρίες επιζώντων, αποσπάσματα από εφημερίδες της εποχής εκείνης, καθώς και αποσπάσματα από σχολικά βιβλία διαφορετικών δεκαετιών. Έπειτα, θα τους/τις προέτρεπα να συγκρίνουν αυτές τις αφηγήσεις και να εντοπίσουν τις διαφορές στον τρόπο παρουσίασης των γεγονότων. Στη συνέχεια, θα συζητούσαμε όλοι μαζί στην ολομέλεια πώς η ιστορική μνήμη μπορεί να επηρεάζεται από πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες και για τη σημασία της αντικειμενικότητας στην ιστορία. Τέλος, οι μαθητές/μαθήτριες θα μπορούσαν να ερευνήσουν εάν υπάρχουν σήμερα χώρες που έχουν εμφύλιο πόλεμο, τα γεγονότα που οδήγησαν σε αυτόν και τις επιπτώσεις του στα δικαιώματα των ανθρώπων των χωρών αυτών.

(ii) Κατά τη γνώμη μου, το Νέο ΠΣ δεν προωθεί ιδιαίτερα την εκπαίδευση στα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατική συνείδηση. Παρόλο που γίνεται προσπάθεια να αναφερθούν γεγονότα παγκόσμιας ιστορίας (κυρίως στη Γ’ Γυμνασίου), στόχος του μαθήματος παραμένει η διαμόρφωση εθνικής ταυτότητας και συνείδησης. Είναι ελάχιστες οι ενότητες που μπορεί να σχετίζονται με τα ανθρώπινα δικαιώματα, το ίδιο και οι πρακτικές. Δύο πρακτικές που μπόρεσα να βρω και είναι συμβατές με την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι στη Γ’ Γυμνασίου και είναι οι εξής: ● Να εκπονήσουν εργασία για τα στρατόπεδα  συγκέντρωσης και τις καταστροφές από τον πόλεμο μέσα από κινηματογραφικό/φωτογραφικό υλικό και μαρτυρίες Εβραίων επιζησάντων. ● Να μελετήσουν τα βασικά δικαιώματα που κατοχυρώνονται με τη Διακήρυξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ.

(ιι) Κατά την γνώμη μου τα Νέα Προγράμματα Σπουδών, στη Βαθμίδα του Νηπιαγωγείου τουλάχιστον, σίγουρα εξυπηρετούν σε μεγάλο βαθμό την προώθηση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και την Δημοκρατικής συνείδησης.

Λόγω της παραπάνω αναφοράς, θα προτείνω μία δράση σχετικά με τον Εορτασμό της 17ης Νοέμβρης. Αφορμή μπορεί να σταθεί το παιδικό παραμύθι "Η κυρία Δημοκρατία", το οποίο παρουσιάζει τις έννοιες της Διδακτορίας και της Δημοκρατίας προσωποποιημένα και γίνονται πιο κατανοητές στα παιδιά αυτής της ηλικίας. Θα σταθεί σαν αφορμή για συζήτηση, κατανόηση μέσω ζωγραφικής απεικόνισης κλπ. Πέρα από τις έννοιες, επίσης μπορούμε να εισάγουμε και τα δικαιώματα, με έναυσμα την παραβίαση τους.

Ένα ιστορικό γεγονός που προσφέρεται για την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Δημοτικό είναι η περίοδος της Δικτατορίας του 1967 και ειδικότερα η εξέγερση του Πολυτεχνείου. Μπορούν να συζητηθούν οι έννοιες της δημοκρατίας, της ελευθερίας, των δικαιωμάτων και της καταπάτησης τους. Μια δραστηριότητα καλλιέργειας κριτικής σκέψης θα ήταν η συζήτηση των συνθηκών που επικρατούσαν τότε και η σύγκριση με το σήμερα. Μια άλλη δραστηριότητα σε ομάδες θα ήταν η δραματοποίηση κάποιου γεγονότος επιλεγμένου από τα παιδιά με χρήση οπτικοακουστικού υλικού, ώστε να καλλιεργηθεί η ενσυναίσθηση και η δημιουργικότητα.

Βήμα δεύτερο

Τα σημεία προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν είναι πολλά και εστιάζονται, κατά τη γνώμη μου, κυρίως στην Δ' τάξη με τη συζήτηση γύρω από την έννοια της δημοκρατίας και της αλληλοβοήθειας των λαών και της ΣΤ' τάξης με θέματα πολέμου και ειρήνης, δημοκρατίας και καταπάτησης δικαιωμάτων.

Μια δραστηριότητα που θα βοηθούσε τα παιδιά να κατανοήσουν καλύτερα τα γεγονότα είναι η συνεργασία για τη δημιουργία μιας εφημερίδας της εποχής, στην οποία θα μπορούσαν να αρθρογραφήσουν ως δημοσιογράφοι της εποχής εκείνης, μιλώντας για τα δικαιώματα που διεκδικούν οι επαναστάτες. Μια εναλλακτική σε αυτό θα ήταν να γράψουν για την ελληνική επανάσταση ως δημοσιογράφοι ξένης χώρας. Μια δεύτερη δραστηριότητα είναι η δραματοποίηση μιας εθνοσυνέλευσης και η ανάληψη από τους μαθητές/τις μαθήτριες ρόλων ιστορικών προσώπων, έτσι ώστε να μπορέσουν να εκφράσουν διαφορετικές απόψεις και να κατανοήσουν πώς μέσα από αυτές μπορούν να φέρουν ένα συλλογικό αποτέλεσμα.

Η μελέτη του βοηθά τους μαθητές/τριες να κατανοήσουν πώς οι προκαταλήψεις και η ρητορική μίσους μπορούν να οδηγήσουν σε ακραίες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Να αναγνωρίσουν σταδιακά τους μηχανισμούς που οδήγησαν στη γενοκτονία, καθώς και δουν κριτικά πώς οι κοινωνίες επιτρέπουν ή αντιστέκονται σε τέτοιες φρικαλεότητες. Η διδασκαλία του Ολοκαυτώματος ακόμη μπορεί να εμπνεύσει τους μαθητές να αναγνωρίζουν και να καταπολεμούν τις σύγχρονες μορφές διακρίσεων, όπως ο ρατσισμός και η ξενοφοβία, συμβάλλοντας ενεργά στην υπεράσπιση της δημοκρατίας και των ατομικών ελευθεριών.

Μία δραστηριότητα που θα μπορούσε να εφαρμοστεί για να ενισχύσει το σκοπό της διδασκαλίας του ολοκαυτώματος θα ήταν οι μαθητές/τριες να μελετήσουν μαρτυρίες επιζώντων, όπως το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ, και να εκφράσουν τις σκέψεις τους είτε κατά μονάς είτε ανά ομάδες, μέσω γραπτών ή συζητήσεων. Συμπληρωματικά, θα μπορούσαν να δημιουργήσουν εικαστικά έργα , αναδεικνύοντας τη σημασία του γεγονότος αλλά και τη σύνδεσή του με το σήμερα.

Βήμα δεύτερο-

Η Ιστορία στο Λύκειο παρέχει σημαντικές ευκαιρίες για την προώθηση της εκπαίδευσης στα ανθρώπινα δικαιώματα. Μέσα από γεγονότα όπως η Γαλλική Επανάσταση και το Ολοκαύτωμα, οι μαθητές κατανοούν τη σημασία των δικαιωμάτων και των πολιτικών ελευθεριών. Παράλληλα με τη χρήση και ανάλυση ιστορικών πηγών και μαρτυριών προσφέρεται η δυνατότητα στους μαθητές/τριες να αναπτύξουν κριτική σκέψη και την ενσυναίσθηση. Τέλος μέσα από τις συγκρίσεις με σύγχρονες μορφές διακρίσεων, μπορούν να εντοπίζουν και να καταπολεμούν τις αδικίες στη σύγχρονη κοινωνία.

Τα νέα προγράμματα σπουδών της Ιστορίας προωθούν την εκπαίδευση στα ανθρώπινα δικαιώματα μέσω της έμφασης στην πολύπλευρη ανάλυση των ιστορικών γεγονότων και της κριτικής σκέψης. Δύο προτάσεις για την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι: οι Βιωματικές δραστηριότητες όπου οι μαθητές/τριες μπορούν να συμμετέχουν σε παιχνίδια ρόλων ή αναπαραστάσεις ιστορικών γεγονότων, ώστε να κατανοήσουν βαθύτερα τις κοινωνικές αδικίες, καθώς και οι Διαθεματικές προσεγγίσεις, συνδέοντας την Ιστορία με τη Λογοτεχνία ή τα Κοινωνικά Μαθήματα συμβάλλοντας στην καλύτερη κατανόηση της σημασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

1. Προβολή βίντεο με τη ζωή του Νελσον Μαντέλα για την κατάργηση του καθεστώτος του απαρτχάιντ και στη συνέχεια συζήτηση στην τάξη για το ποια ανθρώπινα δικαιώματα καταπατούνται την εποχή εκείνη.

2. Δημιουργία αφίσας- κολλάζ με εικόνες από τη ζωή του Νέλσον Μαντέλα και σύνθήματα υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

3. Επιστολή στο Νέλσον Μαντέλα λέγοντας του πόσο επηρεάστηκαν από τη γνωριμία με το έργο του για την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τους λόγους για τους οποίους θεωρούν εκείνα σημαντική την υπεράσπισή τους.

Διατρέχοντας τα προγράμματα σπουδών της ιστορίας του δημοτικού δεν βρήκα κάποιες ενότητες στις οποίες να προάγονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, ούτε δραστηριότητες που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν. Παρ' όλα αυτά υπάρχουν κάποια ιστορικά γεγονότα, τα οποία μπορεί να γίνουν αφορμή για ανάπτυξη συζήτησης τους.

1. Προβολή βίντεο με το ιστορικό πλαίσιο της διακήρυξης και συζήτηση για τη δυσκολία ομοφωνίας ως προς τις διατυπώσεις της Διακήρυξης.

2. Χωρισμός μαθητών σε ομάδες και παιχνίδι ρόλων κατά το οποίο θα καλούνταν να συμφωνήσουν ομόφωνα σε ένα κείμενο διατύπωσης των δικαιωμάτων των μαθητών της τάξης τους

1. Για αρχή θα συγκεντρωθούν τα παιδιά στην ολομέλεια και πραγματοποιηθεί ανάγνωση του βιβλίου "Η εξέγερση του Πολυτεχνείου" με σκοπό να κατανοήσουν τα παιδιά τη σημασία της ελευθερίας της έκφρασης και του δικαιώματος στη διαμαρτυρία. Στη συνέχεια, τα παιδιά θα δημιουργήσουν αφίσες με εικόνες και συνθήματα που συνδέονται με την Εξέγερση του Πολυτεχνείου και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Τέλος, θα μπορέσουν να παρουσιάσουν τα έργα τους και να εξηγήσουν τα μηνύματα που θέλουν να μεταφέρουν.

2. Οι μαθητές θα χωριστούν σε ομάδες και θα αναπαραστήσουν σκηνές από την εποχή του Πολυτεχνείου, όπως μια ειρηνική διαδήλωση ή μια συζήτηση μεταξύ φοιτητών και αρχών. Στόχος είναι να κατανοήσουν τα συναισθήματα των ανθρώπων εκείνης της εποχής και τη σημασία της διεκδίκησης δικαιωμάτων.