Tổng hợp các dữ liệu trên, nguồn lực ngân sách được huy động và thực thi hiệu quả, tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như giáo dục, y tế, và đầu tư nước ngoài, góp phần phát triển bền vững và nâng cao lợi ích chung của quốc gia.

• Luật Ngân sách nhà nước số 83/2015/QH13 quy định về quyền hạn, nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan đến ngân sách nhà nước cụ thể như sau:

  • Nộp đầy đủ, đúng hạn các khoản thuế, phí, lệ phí và các khoản phải nộp khác vào ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật.

  • Trường hợp được Nhà nước trợ cấp, hỗ trợ vốn và kinh phí theo dự toán được giao thì phải quản lí, sử dụng các khoản vốn và kinh phí đó đúng mục đích, đúng chế độ, tiết kiệm, hiệu quả và quyết toán với cơ quan tài chính..

CÁC VÍ DỤ THỰC TẾ VỀ LUẬT NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

• Ví dụ về việc nộp đầy đủ, đúng hạn các khoản thuế, phí, lệ phí và các khoản phải nộp khác vào ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật:

  • Các doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh đều phải nộp thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp... đúng hạn vào ngân sách nhà nước. Nếu không thực hiện nghĩa vụ này, họ sẽ bị xử phạt hành chính hoặc hình sự tùy theo mức độ vi phạm.

  • Công ty TNHH ABC chuyên cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng hóa. Hàng tháng, công ty này phải kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng (VAT) với mức 10% trên doanh thu. Việc nộp đầy đủ thuế VAT không chỉ giúp công ty tránh các hình phạt về hành chính mà còn xây dựng uy tín trong ngành.

  • Ý nghĩa: Việc nộp thuế đầy đủ và đúng hạn là nghĩa vụ của mọi công dân và tổ chức. Số tiền thu được từ thuế sẽ được Nhà nước sử dụng để đầu tư vào các công trình công cộng, phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an sinh xã hội cho người dân.

• Ví dụ về sử dụng đúng mục đích các khoản vốn và kinh phí được Nhà nước trợ cấp, hỗ trợ:

  • Các dự án đầu tư công, các chương trình an sinh xã hội thường được Nhà nước cấp vốn. Các đơn vị thực hiện dự án phải sử dụng số tiền này đúng mục đích, không được chuyển đổi hoặc sử dụng vào mục đích khác.

  • Dự án: Cao tốc Bắc - Nam Nhà nước phân bổ hàng chục nghìn tỷ đồng từ ngân sách để xây dựng tuyến cao tốc Bắc - Nam, giúp kết nối các tỉnh thành, giảm thời gian vận chuyển hàng hóa và đi lại của người dân. Việc sử dụng đúng vốn đầu tư giúp dự án hoàn thành đúng tiến độ, giảm chi phí phát sinh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vùng.

  • Ý nghĩa: Việc quản lý và sử dụng vốn, kinh phí nhà nước một cách hiệu quả là rất quan trọng. Nó giúp đảm bảo rằng nguồn lực của Nhà nước được sử dụng đúng mục đích, mang lại lợi ích cho cộng đồng.

1. Chấp hành pháp luật về kế toán

• Doanh nghiệp thực hiện chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS):
  Một số doanh nghiệp lớn tại Việt Nam như Vinamilk, Vietcombank đã thực hiện chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS) bên cạnh chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS). Việc áp dụng IFRS giúp các doanh nghiệp minh bạch hơn trong báo cáo tài chính, phù hợp với thông lệ quốc tế và thu hút các nhà đầu tư nước ngoài.

• Quyết toán thuế đúng hạn:
  Nhiều doanh nghiệp đã tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về lập và nộp báo cáo tài chính, báo cáo thuế đúng thời hạn quy định. Ví dụ, các công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) đều có nghĩa vụ công bố báo cáo tài chính hàng quý và hàng năm một cách minh bạch.

2. Thống kê minh bạch và đúng quy định

• Tổng cục Thống kê Việt Nam:
  Cơ quan này đã tuân thủ Luật Thống kê năm 2015 để đảm bảo dữ liệu kinh tế - xã hội được thu thập, phân tích và công bố minh bạch, đáng tin cậy. Các báo cáo như Tổng điều tra dân số và nhà ở, thống kê kinh tế - xã hội hàng năm đều được thực hiện theo quy trình rõ ràng và khoa học.

• Công khai chỉ số kinh tế vĩ mô:
  Hàng năm, Chính phủ Việt Nam công bố các chỉ số kinh tế quan trọng như GDP, CPI (Chỉ số giá tiêu dùng), tỷ lệ thất nghiệp... thông qua các kênh truyền thông công khai, đảm bảo tính minh bạch và phục vụ nhu cầu thông tin của người dân và doanh nghiệp.

3. Công khai ngân sách nhà nước

• Công bố Báo cáo ngân sách dành cho công dân:
  Bộ Tài chính Việt Nam đã phát hành báo cáo "Ngân sách dành cho công dân" nhằm giải thích dễ hiểu về việc thu, chi ngân sách nhà nước. Đây là một sáng kiến nhằm tăng cường tính minh bạch và sự tham gia của người dân trong quản lý ngân sách.

• Tham gia Sáng kiến Minh bạch Ngân sách (OBS):
  Việt Nam đã cải thiện đáng kể thứ hạng trong chỉ số Sáng kiến Minh bạch Ngân sách (OBS), đạt mức 38/100 vào năm 2021. Điều này cho thấy nỗ lực của Chính phủ trong việc minh bạch hóa quản lý tài chính công.

• Công khai chi tiêu ngân sách địa phương:
  Một số tỉnh thành như Quảng Ninh, Đà Nẵng đã thực hiện công khai ngân sách địa phương trên các trang web chính thức, giúp người dân giám sát và đóng góp ý kiến.

Người dân được cung cấp thông tin, tham quan giám sát cộng đồng về tài chính - ngân sách theo quy định của pháp luật:

1. Công khai ngân sách nhà nước thông qua "Ngân sách dành cho công dân"

Bộ Tài chính Việt Nam công bố "Báo cáo ngân sách dành cho công dân" hàng năm, giúp người dân hiểu rõ hơn về các khoản thu - chi ngân sách nhà nước. Báo cáo này trình bày các thông tin tài chính phức tạp một cách dễ hiểu, minh bạch, và được đăng tải công khai trên trang web của Bộ Tài chính và các cơ quan tài chính địa phương.

Ví dụ:

• Báo cáo ngân sách năm 2023 công bố chi tiết kế hoạch thu - chi ngân sách, ưu tiên chi tiêu cho các lĩnh vực như y tế, giáo dục và đầu tư cơ sở hạ tầng.

2. Giám sát ngân sách tại các địa phương

• Quảng Ninh: Tỉnh này đã triển khai ứng dụng công nghệ thông tin để công khai thông tin tài chính - ngân sách địa phương, bao gồm chi tiết các dự án đầu tư công. Người dân có thể truy cập dữ liệu trực tuyến, gửi ý kiến đóng góp hoặc yêu cầu giải trình.

• Đà Nẵng: Thành phố đã thực hiện các buổi công khai ngân sách qua hình thức hội nghị, nơi người dân và đại diện các tổ chức xã hội có thể tham gia trực tiếp để theo dõi và chất vấn.

3. Chương trình tham quan và giám sát tại các dự án sử dụng ngân sách

• Tại các xã thuộc chương trình Nông thôn mới: Người dân thường được mời tham quan, giám sát các công trình công cộng được xây dựng bằng vốn ngân sách nhà nước, như trường học, đường giao thông.

• Dự án tái định cư ở miền Trung: Nhiều địa phương tổ chức các buổi họp cộng đồng để cung cấp thông tin về nguồn vốn, tiến độ dự án, đồng thời lắng nghe ý kiến của người dân.

Các ví dụ thực tiễn ở nước ta về việc điều tiết thu nhập, giảm thiểu bất bình đẳng xã hội và phân bổ các hoạt động kinh tế - xã hội

❖ Điều tiết các hoạt động kinh tế và xã hội

• Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong đại dịch Covid-19

-Trong bối cảnh đại dịch Covid 19,Chính phủ VN đã sử dụng ngân sách nhà nước để thực hiện các gói hỗ trợ kinh tế nhằm duy trì sự ổn định xã hội và hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn, ví dụ:

+ Gói hỗ trợ 62.000 tỷ đồng : đây là gói giúp đỡ người dân lao động mất việc làm,doanh nghiệp gặp khó khăn do đại dịch.

+ Gói hỗ trợ 26.00 tỷ cho người lao động và người sử dụng lao động: đây là một phần trong chính sách tài khoá của Chính phủ nhằm hỗ trợ người lao động và các doanh nghiệp duy trì hoạt động trong thời gian giãn cách

➢ Mục tiêu:Gói hỗ trợ này giúp giảm thiểu ảnh hưởng của đại dịch đến nề kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội

❖ Phân bổ thu nhập dân cư ,giảm thiểu sự bất bình đẳng trong xã hội

• Dự án nhà ở xã hội tại Bình Dương (phân bổ thu nhập dân cư)

+ Công nhân lao động thu nhập thấp được mua nhà với giá ưu đãi (khoảng 100-200 triệu đồng/căn). Đây là một mô hình điển hình giúp giảm áp lực về nhà ở cho người lao động nhập cư.

• Thẻ bảo hiểm y tế miễn phí (giảm thiểu sự bất bình đẳng trong xã hội)

+ Tại các tỉnh miền núi như Lào Cai, Hà Giang, và Sơn La, nhà nước cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho hộ nghèo, giúp họ được khám chữa bệnh miễn phí.

➢ Mục tiêu : Đảm bảo phát triển đồng đều giữa các vùng miền,Cung cấp hỗ trợ cho nhóm yếu thế,Thúc đẩy công bằng xã hội

• KHOẢN THU NGÂN SÁCH TRUNG ƯƠNG

Một số khoản thu: 

Thuế giá trị gia tăng(VAT)

Ví dụ: Khi bạn mua một chiếc áo sơ mi tại cửa hàng thời trang, giá bán của chiếc áo là 500.000 VND. Tuy nhiên, nếu cửa hàng áp dụng thuế VAT 10%, thì bạn sẽ phải trả thêm 50.000 VND (10% của 500.000 VND), tổng cộng là 550.000 VND.

Thuế xuất nhập khẩu:

vd: Với xe ô tô nhập khẩu từ khu vực khác như Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản, Hàn Quốc đều đang phải chịu mức thuế nhập khẩu từ 56% -74%.

Giả sử: Một công ty ở Việt Nam nhập khẩu 100 chiếc ô tô Toyota Innova 2.0E 2017 từ Nhật Bản, với giá trị mỗi chiếc ô tô là khoảng 500 triệu VND. Nếu mức thuế nhập khẩu đối với ô tô là 50%, thì công ty này sẽ phải nộp thuế nhập khẩu là 50% x (100 x 500 triệu VND) = 25 tỷ VND.

• KHOẢN CHI NGÂN SÁCH TRUNG ƯƠNG

Một số khoản chi:

Đầu tư cho cơ sở hạ tầng:

vd:  Dự án đường sắt Cát Linh- Hà Đông (Đến năm 2016, tổng vốn đầu tư tăng lên 18.000 tỷ đồng (khoảng 868 triệu USD)

Một trong những dự án giao thông trọng điểm của Hà Nội, được thiết kế để giải quyết vấn đề ùn tắc giao thông và nâng cao chất lượng hạ tầng vận tải công cộng tại thủ đô. Đây là tuyến đường sắt đô thị đầu tiên tại Hà Nội, giúp kết nối các khu vực đông dân cư, tăng cường giao thông công cộng, và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Chi cho an ninh quốc phòng:

vd: Mua sắm tàu ngầm lớp Kilo từ Nga (2014 - 2017)

Việt Nam đã chi hàng tỷ USD từ ngân sách quốc phòng để mua sắm 6 tàu ngầm lớp Kilo 636 từ Nga( Giá mỗi chiếc là 200–300 triệu USD). Đây là loại tàu ngầm được đánh giá cao về khả năng tàng hình và tác chiến trong môi trường biển Đông. Việc đầu tư này nhằm tăng cường khả năng phòng thủ trên biển, bảo vệ chủ quyền biển đảo trong bối cảnh có tranh chấp ở Biển Đông.

_{Ngân sách địa phương là nguồn thu và chi được phân cấp cho cấp địa phương để thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn của mình theo quy định của pháp luật. Dưới đây là một mô tả chi tiết về nguồn thu và chi của ngân sách địa phương:}

^{1. Nguồn thu Ngân sách Địa phương}

^{Nguồn thu của ngân sách địa phương bao gồm các khoản thu từ các nguồn sau:}

^{+ Thuế và lệ phí địa phương: Bao gồm thuế môi trường, thuế sử dụng đất, lệ phí trước bạ, lệ phí môi trường và các khoản thuế, lệ phí khác được quy định theo luật thuế và pháp luật liên quan.}

^{+ Tiền chuyển từ ngân sách cấp trên: Bao gồm tiền chuyển từ ngân sách cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cho ngân sách cấp huyện và từ ngân sách cấp huyện cho ngân sách cấp xã.}

^{+ Thu khác: Bao gồm các nguồn thu như thu tiền đất thuê, thu từ các dự án đầu tư, thu từ các hoạt động kinh doanh và các nguồn thu khác theo quy định của pháp luật.}

^{2.Chi của ngân sách địa phương:}

^{+ Chi thường xuyên: Bao gồm các khoản chi để bảo đảm hoạt động thường xuyên của địa phương như lương, thưởng cho cán bộ, chi tiết công tác, chi hoạt động văn hóa, giáo dục, y tế, xây dựng cơ sở hạ tầng cơ bản và duy trì các dịch vụ công.}

^{+ Chi đầu tư phát triển: Bao gồm các khoản chi để đầu tư vào các dự án phát triển cơ sở hạ tầng, dự án kinh tế - xã hội, dự án xây dựng cộng đồng và các chương trình phát triển khác nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng địa phương.}

^{+ Chi khác: Bao gồm các khoản chi không thuộc vào hai loại trên như chi mua sắm tài sản cố định, chi trả nợ, chi trợ cấp và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật.}

^{3.Quản lý và sử dụng ngân sách địa phương:}

^{+ Quản lý ngân sách địa phương được thực hiện một cách minh bạch, có trách nhiệm và hiệu quả để đảm bảo sử dụng hợp lý và tiết kiệm các nguồn lực.}

^{+ Việc sử dụng ngân sách địa phương phải tuân thủ các quy định của pháp luật về quản lý tài chính, kế toán và kiểm soát nội bộ để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm trong việc quản lý nguồn lực công.}

^{+ Sử dụng ngân sách địa phương để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng và thực hiện các chính sách, mục tiêu phát triển địa phương được xác định trong quy hoạch và kế hoạch phát triển địa phương.}