Al-Arqam merupakan antara sahabat terawal yang memeluk Islam. Malah, dikatakan beliau merupakan penganut Islam yang ketujuh dalam kalangan as-Sabiqun al-Awwalun (orang yang terawal) mengucapkan kalimah syahadah.

Bapanya ialah Abd Manaf ibn Asad atau lebih dikenali sebagai Abi Al-Arqam dan ibunya ialah Umama binti Al-Harith.

Al-Arqam telah berkahwin dengan Hind binti Abdullah dan dikurniakan dua orang cahaya mata yang diberi nama Umayya dan Maryam.

Menurut sejarah, beliau telah mula memeluk Islam ketika berusia 16 tahun. Al-Arqam yang berasal daripada Bani Makhzum dianggap sebagai pemuda mentah oleh golongan kafir Quraisy.

Disebabkan itu, tiada sesiapa yang terfikir rumah beliau dijadikan sebagai tempat berkumpul umat Islam dan penyebaran dakwah. Malah, keislaman beliau juga tidak diketahui oleh golongan kafir tersebut.

Oleh hal yang demikian, Baginda dan para sahabat telah memanfaatkan sepenuhnya rumah beliau dan menjadikan ia sebagai tempat yang strategik.

Pada awalnya, ketika masjid tidak digunakan untuk anak-anak belajar, pengajaran Al Qur`an dilakukan di tepian pasar, di beberapa tokonya. Tempat ini sejatinya dibuat bagi anak-anak dari kalangan keluarga yang memiliki kemampuan ekonomi menengah ke bawah. Adapun untuk keluarga kaya, mereka biasa memanggil guru untuk mengajar anak-anak mereka di rumah. Dari sinilah, sebutan kuttab bermula.

Kuttab menyediakan pelajaran asas untuk kanak kanak seperti pelajaran asas yang dianjurkan di masjid dan di sekolah. Malah, kuttab terdapat dua jenis iaitu Kuttab al-Sabil untuk orang miskin dan kuttab khas untuk anak-anak orang kebanyakan.