ĐỐI VỚI CÁC NƯỚC ĐANG PHÁT TRIỂN

1 - Cơ hội của cơ hội và thách thức của toàn cầu hóa đối với các nước đang phát triển

Toàn cầu hóa diễn ra ngày càng mạnh mẽ, đã mang lại nhiều cơ hội và thách thức đối với các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam.

- Cơ hội:

+ Tự do hóa thương mại mở rộng, hàng rào thuế quan giữa các nước bị bãi bỏ hoặc giảm xuống, hàng hóa có điều kiện lưu thông rộng rãi. Ví dụ:Kể từ ngày gia nhập WTO, Việt Nam đã có quan hệ buôn bán với hầu hết các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.Kim ngạch xuất nhập khẩu của nước ta không ngừng tăng lên. Năm 2007 đạt 111,4 tỉ USD.

+ Đón đầu được công nghiệp hiện đại, áp dụng ngay vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

+ Chuyển giao những thành tựu mới về khoa học và công nghệ, về tổ chức và quản lí, về sản xuất và kinh doanh tới tất cả các nước. Ví dụ: Nhiều nước đang phát triển trở thành nước công nghiệp mới (Hàn Quốc, Xin-ga-po, Bra-xin…) nhờ sớm hội nhập vào xu thế toàn cầu hóa.

+ Các nước thực hiện chủ trương đa phương hóa quan hệ quốc tế, chủ động khai thác các thành tựu khoa học và công nghệ tiên tiến của các nước khác.

- Thách thức:

+ Bị áp lực lớn trong cạnh tranh về giá cả và chất lượng sản phẩm hàng hoá. Ví dụ: Hàng hoá các nước đang phát triển vẫn bị ngăn trở khi thâm nhập thị trường các nước lớn bằng một số biện pháp do các nước phát triển đặt ra: áp đặt luật chống bán phá giá (vụ cá tra, cá ba sa của Việt Nam khi nhập vào thị trường Hoa Kỳ); dựng các hàng rào kĩ thuật khắt khe về vệ sinh an toàn thực phẩm, về điều kiện sản xuất của các nước sở tại, tiếp tục trợ giá cho các mặt hàng nông sản trong nước….

+ Cần có vốn đầu tư và có nguồn nhân lực kĩ thuật cao và làm chủ được các ngành kinh tế mũi nhọn.

+ Các siêu cường kinh tế tìm cách áp đặt lối sống và nền văn hóa của mình đối với các nước khác. Các giá trị đạo đức của nhân loại được xây dựng hàng chục thế kỉ nay đang có nguy cơ bị xói mòn. Ví dụ: Ở Việt Nam,một số giá trị văn hoá truyền thống không được bảo tồn, gìn giữ; một số người thay đổi nhanh chóng lối sống, tha hoá đạo đức,nảy sinh tư tưởng thực dụng ở không ít người.…

+ Toàn cầu hóa gây áp lực nặng nề đối với tự nhiên, làm cho môi trường suy thoái trên phạm vi toàn cầu và trong mỗi quốc gia. Ví dụ: Việt Nam cũng giống như nhiều nước khác trên thế giới đang đứng trước những hiểm hoạ của thiên tai, dịch bệnh, ô nhiễm môi trường….

2 - Khu vực hóa kinh tế đối với các nước đang phát triển

- Cơ hội:

+ Tạo nên động lực thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế, tăng cường tự do hóa thương mại, đầu tư, dịch vụ giữa các quốc gia và các khu vực với nhau.

+ Lợi ích kinh tế của các nước thành viên được đảm bảo trong tổ chức khu vực.

+ Thúc đẩy quá trình mở cửa thị trường ở các quốc gia, tạo lập những thị trường khu vực rộng lớn, tạo nền tảng cho quá trình toàn cầu hóa kinh tế thế giới.

- Thách thức: xu hướng khu vực hóa kinh tế đặt ra không ít các vấn đề như:

+ Tính tự chủ kinh tế ở mỗi quốc gia;

+ Gia tăng sự cạnh tranh giữa các quốc gia có cùng một lợi thế phát triển kinh tế (trong cùng một khu vực). Ví dụ: các mặt hàng nông sản của Việt Nam đang đứng trước sự cạnh tranh quyết liệt bởi nông sản Thái Lan,…

+ Vấn đề cạnh tranh giữa các khu vực,…

CÔNG NGHIỆP CỘNG HÒA LIÊN BANG ĐỨC

• Khái quát chung

- Nền công nghiệp Đức đóng vai trò trụ cột trong nền kinh tế Đức.

- Các ngành công nghiệp của Đức cũng đóng góp lớn vào GDP ngành công nghiệp của EU. Theo số liệu công bố của Tổ chức Ngân hàng Thế giới, năm 2021, công nghiệp của Đức chiếm khoảng 28.6% GDP toàn ngành công nghiệp của EU.

• Sự phát triển công nghiệp của Cộng hòa Liên bang Đức

* Điều kiện phát triển:

- Cộng hòa Liên bang Đức có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, đa dạng, như: than đá khoảng 230 - 240 tỷ tấn, than nâu có trữ lượng 80 tỷ tấn, 95% trữ lượng than tập trung ở vùng Rua; Đức có nhiều muối mỏ và muối kali ở miền Đông và miền Trung với trữ luợng lớn; ngoài ra, còn có mỏ quặng sắt trữ lượng 2 tỷ tấn, hàm lượng quặng thấp, phân bố nhiều ở vùng núi Hác và hữu ngạn sông Ranh; trữ lượng các mỏ dầu của Đức không lớn, phân bố ở hạ lưu sông Anlơ, miền Tây Bắc, miền Bắc và miền Nam,…

- Lực lượng lao động ở Đức dồi dào, có tay nghề và trình độ kĩ thuật cao.

- Chính phủ Đức ban hành nhiều chính sách phát triển kinh tế phù hợp.

* Hiện trạnh phát triển

- Năm 2021, ngành công nghiệp chiếm khoảng 26.6% GDP và sử dụng khoảng 24% lực lượng lao động của Cộng hòa Liên bang Đức.

- Ngành công nghiệp của Đức có tính chuyên môn hóa cao, công nghệ hiện đại, phát triển và chế tạo được nhiều sản phẩm tinh vi, phức tạp, đặc biệt là các thiết bị công nghệ mới.

- Các lĩnh vực công nghiệp thế mạnh của Đức bao gồm: sản xuất và chế tạo máy bay, tàu vũ trụ, ô tô, máy móc cơ khí, thiết bị điện tử, hóa chất, dược phẩm. Đây cũng là những sản phẩm mà Đức có xuất khẩu nhiều ra thế giới. Đa số các sản phẩm xuất khẩu từ Đức được đánh giá có chất lượng tốt, đa dạng về mẫu mã và chủng loại…

+ Ngành sản xuất ô tô cũng đạt được những thành tựu ấn tượng: năm 2021, Cộng hòa Liên bang Đức là quốc gia sản xuất ô tô đứng thứ 4 thế giới; trung bình từ 3,5 - 4,0 triệu chiếc/năm; chiếm 90% lượng ô tô xuất khẩu hạng sang trên thế giới.

+ Công nghiệp cơ khí chế tạo là động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ngành công nghiệp Cộng hòa Liên bang Đức. Năm 2021, giá trị sản xuất của ngành này là 260 tỉ Ơrô, đóng góp đáng kể vào GDP đất nước. Trong đó+ Công nghiệp điện tử - tin học có vai trò quan trọng trong nền kinh tế 4.0, thúc đẩy nghiên cứu và phát triển, đóng góp khoảng 3% GDP và khoảng 10% tổng trị giá xuất khẩu của Cộng hòa Liên bang Đức.

- Các trung tâm công nghiệp của Cộng hoà Liên bang Đức phân bố tương đối đồng đều trên toàn bộ lãnh thổ. Một số trung tâm công nghiệp lớn là: Cô-lô-nhơ; Phran-phuốc; Muy-ních; Xtút-gát; Béc-lin,…, 81% máy móc được xuất khẩu.

CỘNG HÒA LIÊN BANG BRA-XIN

- Cộng hòa Liên bang Bra-xin nằm ở khu vực Nam Mỹ tiếp giáp với 11 quốc gia và vùng lãnh thổ.

- Quốc gia này có diện tích khoảng 8515.767 km2, với dân số khoảng 211.8 triệu người (chiếm 32.48% dân số khu vực Mỹ La-tinh, năm 2020).

1. Tình hình phát triển kinh tế

• Đặc điểm phát triển nền kinh tế

- Quy mô và tốc độ tăng trưởng kinh tế:

+ Cộng hòa Liên bang Bra-xin là một trong những nền kinh tế lớn nhất khu vực Mỹ Latinh. Theo số liệu công bố của Tổ chức Ngân hàng thế giới (WB), năm 2021, quy mô của của nền kinh tế Bra-xin đạt mức 1609 tỉ USD (chiếm khoảng 29.3% quy mô GDP của khu vực Mỹ Latinh).

+ Trong những năm gần đây, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Bra-xin không ổn định: năm 2010, tốc độ tăng GDP của Bra-xin đạt mức 7.53%, tuy nhiên, tới năm 2015, tăng trưởng GDP sụt giảm, chỉ còn -3.5%. Với nhiều nỗ lực của chính phủ Bra-xin , tới năm 2021, tốc độ tăng trưởng GDP của quốc gia này đã tăng trở lại, đạt mức 4.6%.

- Cơ cấu và chuyển dịch kinh tế: Trong giai đoạn từ năm 2000 - 2021, Cơ cấu GDP của Cộng hòa Liên bang Bra-xin có sự chuyển dịch rõ rệt, theo hướng:

+ Tăng tỉ trọng ngành dịch vụ (từ 58.3% năm 2000, lên 59.4% năm 2021).

+ Giảm tỉ trọng ngành công nghiệp - xây dựng (từ 13% năm 2000, xuống còn 18.9% năm 2021).

+ Ngành nông - lâm - ngư nghiệp chiếm tỉ trọng nhỏ trong cơ cấu kinh tế của Bra-xin (năm 2021, nhóm ngành này chỉ chiếm 6.9% GDP).

- Một số sản phẩm nông nghiệp, công nghiệp nổi tiếng:

* Về nông nghiệp:

+ Bra-xin là một trong những quốc gia có sản lượng mía, đậu tương, cà phê, cam,… lớn nhất thế giới;

+ Bra-xin là một trong 5 quốc gia có sản lượng: ngô, đu đủ, thuốc lá, dứa, chuối, bông,… hàng đầu thế giới.

* Về công nghiệp:

+ Lĩnh vực công nghiệp khai khoáng, Bra-xin nổi bật trong việc khai thác quặng sắt, đồng, vàng, bôxít, mangan,…

+ Lĩnh vực công nghiệp chế biến, Bra-xin phát triển đa dạng từ: sản xuất ô tô, thép và hóa dầu,… đến máy tính, máy bay và hàng tiêu dùng…

• Nguyên nhân phát triển

- Vị trí địa lí thuận lợi cho giao lưu, phát triển kinh tế - văn hóa với các quốc gia và khu vực trên thế giới.

- Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên phong phú, đa dạng.

- Nhà nước ban hành các chính sách phát triển kinh t- Thu nhập của người dân Bra-xin có sự chênh lệch rất lớn: 10% những người giàu nhất chiếm hơn 40% GDP, trong khi 10% những người nghèo nhất chỉ chiếm khoảng 1% GDP.

- Các vùng trong nước có sự phân hóa lớn. Vùng Đông Nam tập trung trên 40% số dân và chiếm trên 60% GDP, trong khi các vùng Trung Tây và Bắc chỉ có khoảng 10% số dân và chiếm khoảng 10% GDP.

- Mất an ninh, trật tự xã hội là một vấn đề cần phải giải quyết ở Bra-xin.

- Tỉ lệ dân thành thị rất cao (87% năm 2020). Đô thị hóa tự phát, không gắn với công nghiệp hoá đã làm trầm trọng thêm các vấn đề xã hội và môi trường đô thị: tỉ lệ thất nghiệp cao, bên cạnh các tòa nhà cao tầng hiện đại là các khu nhà "ổ chuột" của dân nghèo,…ế phù hợp.

2 - Những vấn đề cần giải quyết

- Thu nhập của người dân Bra-xin có sự chênh lệch rất lớn: 10% những người giàu nhất chiếm hơn 40% GDP, trong khi 10% những người nghèo nhất chỉ chiếm khoảng 1% GDP.

- Các vùng trong nước có sự phân hóa lớn. Vùng Đông Nam tập trung trên 40% số dân và chiếm trên 60% GDP, trong khi các vùng Trung Tây và Bắc chỉ có khoảng 10% số dân và chiếm khoảng 10% GDP.

- Mất an ninh, trật tự xã hội là một vấn đề cần phải giải quyết ở Bra-xin.

- Tỉ lệ dân thành thị rất cao (87% năm 2020). Đô thị hóa tự phát, không gắn với công nghiệp hoá đã làm trầm trọng thêm các vấn đề xã hội và môi trường đô thị: tỉ lệ thất nghiệp cao, bên cạnh các tòa nhà cao tầng hiện đại là các khu nhà "ổ chuột" của dân nghèo,…

Ở CỘNG HÒA LIÊN BANG BRA-XIN

1. Tình hình phát triển kinh tế

Bra-xin là một nền kinh tế hàng đầu ở Mỹ Latinh. Với đặc tính là nông nghiệp chủ chốt và được chăm lo phát triển tốt, công nghiệp mỏ, sản xuất và dịch vụ, nền kinh tế Bra-xin vượt trội hơn các nền kinh tế khác của Nam Mỹ, và đang mở rộng sự hiện diện của mình trên thị trường quốc tế.

Viện Địa lý và Thống kê Bra-xin (IBGE) ngày 7/3 cho biết, GDP của Bra-xin trong năm 2021 đạt mức 1.610 tỷ USD, tăng 4,6% so với năm 2020. Đây là mức tăng trưởng kinh tế cao nhất kể từ năm 2010 tại Bra-xin. Tăng trưởng GDP trong năm 2021 đã giúp Bra-xin bù đắp những thiệt hại trong năm 2020, khi nền kinh tế nước này suy giảm 3,9%, mức thấp nhất trong vòng 24 năm, do những tác động gây ra bởi đại dịch Covid-19. Năm 2020, tốc độ tăng trưởng GDP của Bra-xin là - 3,9%. GDP bình quân đầu người năm 2020 đạt 6815 USD/người.

Bra-xin giàu tài nguyên thiên nhiên, đứng đầu thế giới về sản xuất đường mía, cà phê, và là một trong quốc gia có nền chăn nuôi phát triển nhất. Khoa học kỹ thuật đạt trình độ cao trong nhiều lĩnh vực sản xuất, nghiên cứu ứng dụng.

Nông nghiệp chiếm 5,9% GDP (2020), sản phẩm chủ yếu là cà phê, đậu tương, đường mía, ca cao, lúa gạo, thịt gia súc, ngô, cam chanh, bông.

Công nghiệp chiếm 17,7% GDP (2020), sản phẩm hàng đầu là thép (đứng thứ 2 thế giới), nhôm; ô tô, điện - điện tử gia dụng.

Dịch vụ chiếm khoảng 62,9% GDP (2020). Bra-xin xuất khẩu chủ yếu là cà phê, đỗ tương, đường mía, nước cam, thịt bò, gà, vật tư vận tải, sắt thép, kim loại và nhập khẩu chủ yếu là dầu lửa, máy móc, than, phân bón, ngũ cốc. Các thị trường xuất khẩu chính là Hoa Kỳ, Trung Quốc, Đức, Hà Lan, Argentina. Các thị trường nhập khẩu chính là Hoa Kỳ, Argentina, Nhật, Trung Quốc. Hoa Kỳ là nước đầu tư lớn nhất tại Bra-xin.

2. Một số vấn đề về xã hội

Mức độ đô thị hóa ở Bra-xin đã tăng từ 36% vào năm 1950; đạt đến sự cân bằng đồng đều giữa dân số nông thôn và thành thị vào những năm 1970; và lên tới 87% năm 2020. Tuy nhiên, khoảng 25% dân số sống ở vùng đô thị - hơn 160 triệu người - thực chất là đang sống trong các khu ổ chuột. Nó cũng gây ô nhiễm môi trường, cạn kiệt tài nguyên và nhiều bệnh mới...

Sự đô thị hóa vô tổ chức đã gây ra ảnh hưởng đến môi trường. Việc đô thị hóa tự phát, không gắn liền với công nghiệp hóa, hoàn toàn không có sự quy hoạch hợp lý nào, nó không phù hợp với sự phát triển của công nghiệp hóa dẫn đến sự phân bố dân cư không đồng đều giữa các vùng. Và chính điều này đã làm cho đời sống sinh hoạt của người dân khó cải thiện, ảnh hưởng xấu tới môi trường. Môi trường bị ô nhiễm ngày càng nghiêm trọng hơn đặc biệt là môi trường không khí, nước, rác thải sinh hoạt có khối lượng rất lớn mỗi ngày, vứt không đúng nơi quy định. Ngoài ra, giao thông tắc nghẽn, dịch vụ công cộng rơi vào tình trạng quá tải, tạo sức ép lớn về giải quyết chỗ ở cũng như việc làm cho những người nhập cư (tỉ lệ thất nghiệp là 13,7% năm 2020), tệ nạn xã hội dễ phát sinh ảnh hưởng đến trật tự xã hội như: trộm cắp, mại dâm, đặc biệt là tình trạng nghèo đói lạc hậu.

Bra-xin còn là một cường quốc kinh tế ở Nam Mỹ và thế giới. Nhưng đằng sau những thành phố hiện đại, nhà cao tầng chọc trời, sầm uất với những khách sạn sang trọng, lộng lẫy vàng son, cung thể thao hiện đại ở Thủ đô Brasilia, các thành phố Sao Paulo, Rio de Janeiro…là bức tranh tương phản với những khu nhà ổ chuột tạm bợ, rất nghèo nàn mà người dân lao động phải lo kiếm miếng ăn từng ngày. Những thành quả kinh tế tăng trưởng nhiều năm trong quá khứ đã không được chia đều cho các tầng lớp dân cư, người giàu ngày càng giàu và người nghèo ngày càng bần cùng hoá. Bra-xin có khoảng 200 triệu dân, tỷ lệ dân nghèo chiếm trên 20%, hiện nay có khoảng 53 triệu người thuộc diện khó khăn, trong đó có 20 triệu người thiếu đói, nghèo khổ. Có khoảng 9% trong tổng số 100 triệu người ở độ tuổi lao động đang thất nghiệp. Chỉ số Gini - chỉ số đánh giá sự bất bình đẳng trong phân phối thu nhập quốc gia của Bra-xin thuộc vào loại cao nhất khu vực Nam Mỹ, cao ngang bằng với các nước có sự chênh lệch giàu nghèo lớn nhất thế giới (người nghèo chỉ có thu nhập bình quân khoảng 40 USD/người/tháng). Năm 2020 10% người giàu nhất đã chiếm tới 40% GDP của nước này, 10% người nghèo nhất chỉ chiếm gần 1% GDP cả nước. Nước này có khoảng 18,7% là người nghèo (khoảng 39,8 triệu người).

Bra-xin là một trong những đất nước có cảnh quan thiên nhiên đẹp nhất nhì trên thế giới cùng nền văn hoá ẩm thực đa dạng và phong phú. Bra-xin là một quốc gia có nhiều chủng tộc với những màu sắc văn hóa khác nhau. Văn hoá quốc gia này chịu ảnh hưởng từ những phong tục, phong cách sống thực tế và lối sông riêng biệt của người dân Bồ Đào Nha. Ngoài ra, Bra-xin còn sở hữu nhiều dấu ấn đặc sắc của các dòng nhập cư đến từ các nước Đức, Tây Ban Nha, Nhật Bản và Trung Đông.

Là một quốc gia sôi động, năng động, đầy màu sắc với lễ hội nổi tiếng, phong cảnh thiên nhiên hoang dã tuyệt đẹp và những món ăn độc đáo, hấp dẫn. Bra-xin đã trở thành một điểm đến du lịch nổi tiếng cho nhiều khách du lịch trên toàn thế giới. Ngoài ra, văn hóa Bra-xin rất đa dạng với những phong tục tập quán trong các nước nhập cư đã tạo nên một nền văn hoá lịch sử nhân loại độc đáo và đa màu sắc.

1. Khái quát chung

- Nền công nghiệp Đức đóng vai trò trụ cột trong nền kinh tế Đức.

- Các ngành công nghiệp của Đức cũng đóng góp lớn vào GDP ngành công nghiệp của EU. 

2. Sự phát triển công nghiệp của Cộng hòa Liên bang Đức

* Điều kiện phát triển:

- Cộng hòa Liên bang Đức có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, đa dạng, phân phối không đồng đều. 

- Lực lượng lao động ở Đức dồi dào, có tay nghề và trình độ kĩ thuật cao.

- Chính phủ Đức ban hành nhiều chính sách phát triển kinh tế phù hợp.

* Hiện trạng phát triển

- Năm 2021, ngành công nghiệp chiếm khoảng 26.6% GDP và sử dụng khoảng 24% lực lượng lao động của Cộng hòa Liên bang Đức.

- Ngành công nghiệp của Đức có tính chuyên môn hóa cao, công nghệ hiện đại, phát triển. 

- Các lĩnh vực công nghiệp thế mạnh của Đức bao gồm: sản xuất và chế tạo máy bay, tàu vũ trụ, ô tô, máy móc cơ khí, ...

+ Ngành sản xuất ô tô cũng đạt được những thành tựu ấn tượng. 

+ Công nghiệp cơ khí chế tạo là động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ngành công nghiệp của Đức.

+ Công nghiệp điện tử - tin học có vai trò quan trọng trong nền kinh tế 4.0, thúc đẩy nghiên cứu và phát triển. 

- Các trung tâm công nghiệp của Đức phân bố tương đối đồng đều trên toàn bộ lãnh thổ. 

Thực hành

CỘNG HÒA LIÊN BANG BRA-XIN

Diện tích: 8.51 triệu km2

Số dân: 214,3 triệu người (tính đến năm 2021)

1. Tình hình phát triển kinh tế ở Bra-xin

Quy mô nền kinh tế:

- Theo ước tính của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), GDP danh nghĩa năm 2020 của Bra-xin là 7,348 nghìn tỷ Real tương đương với 1,363 nghìn tỷ đô la Mỹ.

- Bra-xin là quốc gia xếp thứ 83 trên thế giới về GDP bình quân đầu người khi đạt mức thu nhập 6.450 đô la Mỹ cho mỗi người dân.

- Tính đến cuối năm 2010, Bra-xin là nền kinh tế lớn nhất ở khu vực Mỹ Latinh và lớn thứ hai ở châu Mỹ.

Tăng trưởng kinh tế:

- Từ năm 2000 đến năm 2012, Bra-xin là một trong những nền kinh tế lớn phát triển nhanh nhất trên thế giới với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm trên 5%. 

- Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế của Bra-xin đã giảm tốc vào năm 2013 khiến nước này bước vào giai đoạn suy thoái vào năm 2014.

- Nền kinh tế bắt đầu phục hồi vào năm 2017 với mức tăng trưởng 1% trong quý đầu tiên và 0,3% trong quý thứ hai so với cùng kỳ năm trước giúp nước này chính thức thoát khỏi thời kỳ suy thoái.

- Bra-xin hiện vẫn là quốc gia đang mắc kẹt trong "bẫy thu nhập trung bình" đồng thời phải đối mặt với tỷ lệ thất nghiệp cao.

Cơ cấu và chuyển dịch kinh tế:

- Dịch vụ là thành phần kinh tế chiếm tỷ trọng cao nhất của tổng sản phẩm quốc nội (GDP) với 67,0%, tiếp theo là khu vực công nghiệp với 27,5% và cuối cùng là nông nghiệp chiếm 5,5% GDP (2011).

- Lực lượng lao động Bra-xin ước tính vào khoảng 100,77 triệu người, trong đó 10% làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp, 19% trong lĩnh vực công nghiệp và 71% trong lĩnh vực dịch vụ.

Một số sản phẩm nông nghiệp, công nghiệp nổi tiếng:

- Nông nghiệp: Café, đường mía, đậu tương, nước cam,…

- Công nghiệp:Bột giấy, giấy, giày dép,…

2. Một số vấn đề xã hội ở Bra-xin

- Đô thị hoá quá mức gây ảnh hưởng xấu đến môi trường, giao thông tắc nghẽn, dịch vụ công cộng rơi vào tình trạng quá tải, tạo sức ép lớn về giải quyết chỗ ở cũng như việc làm cho những người nhập cư, tệ nạn xã hội dễ phát sinh ảnh hưởng đến trật tự xã hội như: trộm cắp, mại dâm, đặc biệt là tình trạng nghèo đói lạc hậu.

- Phân hoá giàu nghèo có xu hướng gia tăng gây mất cân đối về mặt kinh tế và tình trạng đô thị hoá tự phát diễn ra mạnh mẽ.

Thực hành

I. Ý nghĩa của nội dung tìm hiểu

Công nghiệp đóng vai trò trụ cột trong nền kinh tế của Cộng hòa Liên bang Đức (CHLB Đức), góp phần quan trọng vào vị thế của Đức trên trường quốc tế. Việc nghiên cứu tình hình công nghiệp Đức giúp chúng ta hiểu rõ hơn cách quốc gia này phát huy thế mạnh tài nguyên, lao động và công nghệ để trở thành một trong những nền kinh tế phát triển nhất thế giới. Ngoài ra, đây cũng là cơ hội để học hỏi về cách phát triển công nghiệp bền vững, góp phần định hướng tương lai cho nền kinh tế Việt Nam.

 II. Hiện trạng và nguyên nhân phát triển công nghiệp Đức

1. Hiện trạng phát triển

- Đến năm 2021, ngành công nghiệp chiếm khoảng 26,6% GDP và sử dụng khoảng 24% lực lượng lao động tại Đức.

- Nền công nghiệp Đức có tính chuyên môn hóa cao, ứng dụng công nghệ hiện đại, và sản xuất được nhiều sản phẩm phức tạp, chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu.

• Các lĩnh vực công nghiệp thế mạnh:

- Ngành sản xuất ô tô: Đức đứng thứ 4 thế giới về sản xuất ô tô với sản lượng từ 3,5 - 4,0 triệu chiếc/năm. Đặc biệt, Đức chiếm đến 90% lượng ô tô xuất khẩu hạng sang trên toàn thế giới.

- Công nghiệp cơ khí chế tạo: Đây là động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ngành công nghiệp Đức. Năm 2021, ngành này đạt giá trị sản xuất 260 tỷ Ơrô, trong đó 81% máy móc được xuất khẩu.

- Công nghiệp điện tử - tin học: Ngành này đóng vai trò cốt lõi trong nền kinh tế 4.0, thúc đẩy nghiên cứu và phát triển, đóng góp khoảng 3% GDP và chiếm 10% tổng trị giá xuất khẩu của Đức.

- Các trung tâm công nghiệp lớn như Cô-lô-nhơ, Phran-phuốc, Muy-ních, Xtút-gát, Béc-lin được phân bố tương đối đồng đều, tạo điều kiện cho sự phát triển công nghiệp trên toàn lãnh thổ.

2. Nguyên nhân phát triển

- Tài nguyên thiên nhiên phong phú:

- Đức có trữ lượng lớn các loại khoáng sản như than đá (230-240 tỷ tấn), than nâu (80 tỷ tấn), tập trung chủ yếu ở vùng Rua.

- Ngoài ra, Đức còn có các mỏ quặng sắt (2 tỷ tấn), muối mỏ, muối kali, và một số mỏ dầu nhỏ ở hạ lưu sông Anlơ, miền Bắc và miền Nam.

- Lực lượng lao động chất lượng cao: Người lao động ở Đức không chỉ dồi dào mà còn có trình độ tay nghề cao, đáp ứng tốt nhu cầu công nghiệp hiện đại.

- Chính sách phát triển kinh tế phù hợp: Chính phủ Đức luôn ban hành những chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp, như thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đầu tư cơ sở hạ tầng, và mở rộng thị trường xuất khẩu.

 III. Một số giải pháp nhằm duy trì và phát triển công nghiệp Đức

1. Đẩy mạnh đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D):

- Tiếp tục đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo, năng lượng tái tạo, và tự động hóa để duy trì lợi thế cạnh tranh.

2. Chú trọng bảo vệ môi trường:

- Tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo, giảm khí thải từ sản xuất công nghiệp, và nâng cao ý thức trách nhiệm của các doanh nghiệp trong bảo vệ môi trường.

3. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao:

- Đào tạo lực lượng lao động để đáp ứng các yêu cầu mới của nền kinh tế 4.0, đặc biệt trong các ngành công nghệ thông tin và cơ khí chế tạo.

4. Tăng cường hợp tác quốc tế:

- Mở rộng hợp tác với các quốc gia khác, tận dụng cơ hội từ các hiệp định thương mại để thúc đẩy xuất khẩu.

 IV. Kết luận

Nền công nghiệp Cộng hòa Liên bang Đức không chỉ là trụ cột của nền kinh tế quốc gia mà còn là hình mẫu cho sự phát triển công nghiệp hiện đại trên toàn thế giới. Với nền tảng tài nguyên, nhân lực và công nghệ hiện có, cùng các chính sách kinh tế đúng đắn, Đức sẽ tiếp tục duy trì vị thế là một trong những quốc gia công nghiệp hàng đầu thế giới.

Diện tích: 8.51 triệu km²

Số dân: 214,3 triệu người (tính đến năm 2021)

1. Tình hình phát triển kinh tế ở Bra-xin

Quy mô nền kinh tế:

- Theo ước tính của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), GDP danh nghĩa năm 2020 của Bra-xin là 7,348 nghìn tỷ Real tương đương với 1,363 nghìn tỷ đô la Mỹ.

- Bra-xin là quốc gia xếp thứ 83 trên thế giới về GDP bình quân đầu người khi đạt mức thu nhập 6.450 đô la Mỹ cho mỗi người dân.

- Tính đến cuối năm 2010, Bra-xin là nền kinh tế lớn nhất ở khu vực Mỹ Latinh và lớn thứ hai ở châu Mỹ.

Tăng trưởng kinh tế:

- Từ năm 2000 đến năm 2012, Bra-xin là một trong những nền kinh tế lớn phát triển nhanh nhất trên thế giới với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm trên 5%. 

- Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế của Bra-xin đã giảm tốc vào năm 2013 khiến nước này bước vào giai đoạn suy thoái vào năm 2014.

- Nền kinh tế bắt đầu phục hồi vào năm 2017 với mức tăng trưởng 1% trong quý đầu tiên và 0,3% trong quý thứ hai so với cùng kỳ năm trước giúp nước này chính thức thoát khỏi thời kỳ suy thoái.

- Bra-xin hiện vẫn là quốc gia đang mắc kẹt trong "bẫy thu nhập trung bình" đồng thời phải đối mặt với tỷ lệ thất nghiệp cao.

Cơ cấu và chuyển dịch kinh tế:

- Dịch vụ là thành phần kinh tế chiếm tỷ trọng cao nhất của tổng sản phẩm quốc nội (GDP) với 67,0%, tiếp theo là khu vực công nghiệp với 27,5% và cuối cùng là nông nghiệp chiếm 5,5% GDP (2011).

- Lực lượng lao động Bra-xin ước tính vào khoảng 100,77 triệu người, trong đó 10% làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp, 19% trong lĩnh vực công nghiệp và 71% trong lĩnh vực dịch vụ.

Một số sản phẩm nông nghiệp, công nghiệp nổi tiếng:

- Nông nghiệp: Café, đường mía, đậu tương, nước cam,…

- Công nghiệp:Bột giấy, giấy, giày dép,…

2. Một số vấn đề xã hội ở Bra-xin

- Đô thị hoá quá mức gây ảnh hưởng xấu đến môi trường, giao thông tắc nghẽn, dịch vụ công cộng rơi vào tình trạng quá tải, tạo sức ép lớn về giải quyết chỗ ở cũng như việc làm cho những người nhập cư, tệ nạn xã hội dễ phát sinh ảnh hưởng đến trật tự xã hội như: trộm cắp, mại dâm, đặc biệt là tình trạng nghèo đói lạc hậu.

- Phân hoá giàu nghèo có xu hướng gia tăng gây mất cân đối về mặt kinh tế và tình trạng đô thị hoá tự phát diễn ra mạnh mẽ.

1. Khái quát chung

- Nền công nghiệp Đức đóng vai trò trụ cột trong nền kinh tế Đức.

- Các ngành công nghiệp của Đức cũng đóng góp lớn vào GDP ngành công nghiệp của EU. Theo số liệu công bố của Tổ chức Ngân hàng Thế giới, năm 2021, công nghiệp của Đức chiếm khoảng 28.6% GDP toàn ngành công nghiệp của EU.

2. Sự phát triển công nghiệp của Cộng hòa Liên bang Đức

* Điều kiện phát triển:

- Cộng hòa Liên bang Đức có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, đa dạng, như: than đá khoảng 230 - 240 tỷ tấn, than nâu có trữ lượng 80 tỷ tấn, 95% trữ lượng than tập trung ở vùng Rua; Đức có nhiều muối mỏ và muối kali ở miền Đông và miền Trung với trữ luợng lớn; ngoài ra, còn có mỏ quặng sắt trữ lượng 2 tỷ tấn, hàm lượng quặng thấp, phân bố nhiều ở vùng núi Hác và hữu ngạn sông Ranh; trữ lượng các mỏ dầu của Đức không lớn, phân bố ở hạ lưu sông Anlơ, miền Tây Bắc, miền Bắc và miền Nam,…

- Lực lượng lao động ở Đức dồi dào, có tay nghề và trình độ kĩ thuật cao.

- Chính phủ Đức ban hành nhiều chính sách phát triển kinh tế phù hợp.

* Hiện trạnh phát triển

- Năm 2021, ngành công nghiệp chiếm khoảng 26.6% GDP và sử dụng khoảng 24% lực lượng lao động của Cộng hòa Liên bang Đức.

- Ngành công nghiệp của Đức có tính chuyên môn hóa cao, công nghệ hiện đại, phát triển và chế tạo được nhiều sản phẩm tinh vi, phức tạp, đặc biệt là các thiết bị công nghệ mới.

- Các lĩnh vực công nghiệp thế mạnh của Đức bao gồm: sản xuất và chế tạo máy bay, tàu vũ trụ, ô tô, máy móc cơ khí, thiết bị điện tử, hóa chất, dược phẩm. Đây cũng là những sản phẩm mà Đức có xuất khẩu nhiều ra thế giới. Đa số các sản phẩm xuất khẩu từ Đức được đánh giá có chất lượng tốt, đa dạng về mẫu mã và chủng loại…

+ Ngành sản xuất ô tô cũng đạt được những thành tựu ấn tượng: năm 2021, Cộng hòa Liên bang Đức là quốc gia sản xuất ô tô đứng thứ 4 thế giới; trung bình từ 3,5 - 4,0 triệu chiếc/năm; chiếm 90% lượng ô tô xuất khẩu hạng sang trên thế giới.

+ Công nghiệp cơ khí chế tạo là động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ngành công nghiệp Cộng hòa Liên bang Đức. Năm 2021, giá trị sản xuất của ngành này là 260 tỉ Ơrô, đóng góp đáng kể vào GDP đất nước. Trong đó, 81% máy móc được xuất khẩu.

+ Công nghiệp điện tử - tin học có vai trò quan trọng trong nền kinh tế 4.0, thúc đẩy nghiên cứu và phát triển, đóng góp khoảng 3% GDP và khoảng 10% tổng trị giá xuất khẩu của Cộng hòa Liên bang Đức.

- Các trung tâm công nghiệp của Cộng hoà Liên bang Đức phân bố tương đối đồng đều trên toàn bộ lãnh thổ. Một số trung tâm công nghiệp lớn là: Cô-lô-nhơ; Phran-phuốc; Muy-ních; Xtút-gát; Béc-lin,…

1. Tình hình phát triển kinh tế

Cộng hòa Liên bang Brazil là nền kinh tế lớn nhất Nam Mỹ và đứng thứ 9 thế giới (theo GDP danh nghĩa năm 2024). Với diện tích rộng lớn và nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, Brazil có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế.

Tăng trưởng GDP: Nền kinh tế Brazil có xu hướng phục hồi sau đại dịch COVID-19 và tình trạng lạm phát. Năm 2023, GDP tăng trưởng khoảng 2,5% nhờ sự phục hồi mạnh mẽ của các ngành công nghiệp sản xuất và dịch vụ. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng vẫn chưa đạt kỳ vọng do các yếu tố nội tại và áp lực quốc tế.

Nông nghiệp: Brazil là một trong những nhà xuất khẩu hàng đầu thế giới về cà phê, đậu nành, đường, và thịt bò. Ngành nông nghiệp đóng góp lớn cho GDP và tạo việc làm cho một bộ phận đáng kể dân số nông thôn.

Công nghiệp: Brazil có ngành công nghiệp phát triển đa dạng, từ sản xuất ô tô, máy móc đến khai thác khoáng sản. Tuy nhiên, ngành này đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia khác và vấn đề công nghệ lạc hậu.

Dịch vụ: Dịch vụ là ngành chiếm tỷ trọng lớn nhất trong GDP (hơn 70%), với các lĩnh vực như tài chính, viễn thông, và du lịch. Brazil cũng thu hút nhiều khách du lịch nhờ vào các sự kiện văn hóa lớn và danh lam thắng cảnh nổi tiếng.

Đầu tư và thương mại quốc tế: Brazil là thành viên của khối Mercosur và BRICS, đóng vai trò quan trọng trong thương mại khu vực và toàn cầu. Tuy nhiên, các rào cản hành chính và cơ sở hạ tầng hạn chế đang cản trở tiềm năng thu hút đầu tư nước ngoài.

2. Những vấn đề xã hội cần giải quyết

Mặc dù có tiềm năng kinh tế lớn, Brazil vẫn đối mặt với nhiều vấn đề xã hội nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của đất nước.

Bất bình đẳng thu nhập: Brazil là một trong những quốc gia có mức bất bình đẳng thu nhập cao nhất thế giới. Sự phân hóa giàu nghèo rõ rệt giữa các khu vực đô thị và nông thôn, cũng như giữa các nhóm dân cư, gây ra nhiều hệ lụy về xã hội và an ninh.

Tội phạm và bạo lực: Tỷ lệ tội phạm ở Brazil, đặc biệt là tại các khu vực đô thị lớn như Rio de Janeiro và São Paulo, vẫn ở mức cao. Nguyên nhân bao gồm nghèo đói, thất nghiệp, và hoạt động của các băng nhóm ma túy.

Chất lượng giáo dục và y tế: Dù Brazil đã có những cải thiện đáng kể, hệ thống giáo dục và y tế công cộng vẫn gặp nhiều vấn đề về chất lượng và khả năng tiếp cận. Nhiều người dân ở vùng sâu, vùng xa không được hưởng dịch vụ cơ bản.

Môi trường và biến đổi khí hậu: Tình trạng phá rừng Amazon đang ở mức báo động, gây ảnh hưởng lớn đến môi trường toàn cầu. Các chính sách bảo vệ rừng còn chưa hiệu quả, trong khi các dự án khai thác tài nguyên thiếu kiểm soát càng làm trầm trọng thêm vấn đề.

Thất nghiệp và thị trường lao động: Tỷ lệ thất nghiệp ở Brazil, đặc biệt là trong giới trẻ, vẫn cao. Thị trường lao động cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu việc làm và tăng năng suất lao động.

3. Kết luận và khuyến nghị

Brazil cần tiếp tục thúc đẩy cải cách kinh tế và xã hội nhằm giảm bất bình đẳng, cải thiện chất lượng sống cho người dân, và đảm bảo phát triển bền vững. Một số khuyến nghị bao gồm:

Tăng cường đầu tư vào giáo dục và y tế để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Thúc đẩy các chính sách bảo vệ môi trường, đặc biệt là bảo vệ rừng Amazon.

Cải thiện cơ sở hạ tầng và môi trường đầu tư để thu hút vốn nước ngoài.

Triển khai các chương trình hỗ trợ cho người nghèo, giảm chênh lệch giàu nghèo và nâng cao an ninh xã hội.

1. Tổng quan về nền công nghiệp của Cộng Hòa Liên Bang Đức

Cộng Hòa Liên Bang Đức (CHLB Đức) là một trong những nền kinh tế lớn nhất thế giới và là trung tâm công nghiệp hàng đầu châu Âu. Đức nổi tiếng với hệ thống sản xuất công nghệ cao, chất lượng vượt trội và sự đổi mới trong ngành công nghiệp.

Các đặc điểm chính:

Nền kinh tế lớn thứ tư thế giới (tính theo GDP danh nghĩa).

Công nghiệp chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế, đóng góp khoảng 30% vào GDP.

Các lĩnh vực chủ chốt bao gồm: sản xuất ô tô, cơ khí, hóa chất, điện tử, và công nghệ môi trường.

2. Các giai đoạn phát triển công nghiệp

a) Giai đoạn trước Thế chiến thứ hai

Từ thế kỷ 19, Đức đã nổi lên như một quốc gia công nghiệp hóa mạnh mẽ nhờ cuộc cách mạng công nghiệp.

Các ngành công nghiệp nặng như luyện kim, than đá và sản xuất máy móc phát triển vượt bậc.

Nền công nghiệp được thúc đẩy bởi sự ra đời của các tập đoàn lớn như Siemens, BASF, và Bayer.

b) Giai đoạn tái thiết sau Thế chiến thứ hai

Sau chiến tranh, Đức bị tàn phá nghiêm trọng nhưng nhanh chóng phục hồi nhờ "Kỳ tích kinh tế Đức" (Wirtschaftswunder).

Việc áp dụng các chính sách đổi mới kinh tế, sự hỗ trợ từ Kế hoạch Marshall, và sự chuyên môn hóa lao động đã giúp Đức tái thiết cơ sở hạ tầng công nghiệp.

Các ngành công nghiệp tiêu biểu: sản xuất ô tô (Mercedes-Benz, BMW, Volkswagen) và hóa chất.

c) Giai đoạn hiện đại (sau năm 1990)

Sau khi thống nhất, Đức tập trung vào đổi mới công nghệ và toàn cầu hóa sản xuất.

Đức trở thành quốc gia dẫn đầu về sản xuất tự động hóa, năng lượng tái tạo và trí tuệ nhân tạo.

Các tập đoàn công nghiệp lớn như Siemens, Bosch, và SAP đóng vai trò chủ chốt trên thị trường toàn cầu.

3. Những ngành công nghiệp nổi bật

a) Công nghiệp ô tô

Đức là quê hương của các thương hiệu ô tô nổi tiếng thế giới như BMW, Mercedes-Benz, Audi, và Volkswagen.

Đây là ngành công nghiệp đóng góp lớn nhất vào xuất khẩu của Đức, với hơn 5 triệu xe sản xuất mỗi năm.

b) Công nghiệp hóa chất

BASF, Bayer, và Henkel là những tập đoàn hóa chất hàng đầu thế giới.

Đức dẫn đầu trong sản xuất hóa chất công nghiệp, dược phẩm và các sản phẩm hóa chất cao cấp.

c) Công nghiệp cơ khí và tự động hóa

Đức nổi tiếng với chất lượng và độ chính xác trong sản xuất máy móc.

Nhiều công ty Đức là những nhà sản xuất hàng đầu trong lĩnh vực robot công nghiệp và tự động hóa.

d) Công nghiệp năng lượng tái tạo

Đức đi đầu trong sử dụng năng lượng mặt trời, gió và sinh học.

Chính sách "Energiewende" (Chuyển đổi năng lượng) đã thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ các nguồn năng lượng tái tạo.

4. Các yếu tố thúc đẩy sự phát triển công nghiệp của Đức

a) Hệ thống giáo dục và đào tạo nghề

Đức có hệ thống đào tạo nghề chất lượng cao (Dual System), gắn kết giữa lý thuyết và thực hành.

Điều này giúp cung cấp lực lượng lao động lành nghề cho các ngành công nghiệp.

b) Chính sách kinh tế và đổi mới

Chính phủ Đức luôn hỗ trợ mạnh mẽ cho nghiên cứu và phát triển (R&D).

Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (Mittelstand) đã giúp các công ty này đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế.

c) Hệ thống giao thông và cơ sở hạ tầng

Mạng lưới giao thông hiện đại, đặc biệt là đường cao tốc Autobahn và hệ thống cảng biển, đã hỗ trợ tối ưu cho hoạt động công nghiệp và thương mại.

5. Thách thức và triển vọng

a) Thách thức

Biến đổi khí hậu và áp lực giảm phát thải carbon: Đức đang chuyển đổi mạnh mẽ sang năng lượng xanh, điều này gây áp lực lên các ngành công nghiệp truyền thống.

Cạnh tranh toàn cầu: Đức đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng tăng từ Trung Quốc, Mỹ và các quốc gia mới nổi.

Tình trạng thiếu lao động trẻ: Dân số già hóa làm giảm nguồn cung lao động cho các ngành công nghiệp.

b) Triển vọng

Đức tiếp tục đầu tư mạnh vào công nghệ số hóa, trí tuệ nhân tạo và năng lượng tái tạo.

Các chiến lược "Công nghiệp 4.0" sẽ giúp Đức duy trì vị thế tiên phong trong sản xuất công nghệ cao.