Εποχές και Συγγραφείς ( βίντεο)

Μαρτυρίες (βίντεο)

Ο Κωστής Παλαμάς γεννήθηκε στην Πάτρα το 1859 και προερχόταν από οικογένεια με πλούσια πνευματική κληρονομιά από το Μεσολόγγι. Έχασε τους γονείς του το 1866 και μεγάλωσε στο Μεσολόγγι. Ενώ γράφτηκε στη Νομική Σχολή το 1877, σύντομα στράφηκε ολοκληρωτικά στη λογοτεχνία. Το 1886 κυκλοφόρησε την πρώτη του ποιητική συλλογή και συνέχισε να δημοσιεύει σε περιοδικά και εφημερίδες της εποχής. Με την ποίησή του, η οποία συνδυάζει την ελληνική παράδοση με τα πανανθρώπινα ιδανικά, διαμόρφωσε τη γενιά του 1880 και συνέβαλε αποφασιστικά στο δημοτικιστικό κίνημα. Το έργο του είναι βαθιά επηρεασμένο από τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό, την ιστορία και τη λαϊκή παράδοση. Παρά τις δυσκολίες, παρέμεινε αφοσιωμένος στη λογοτεχνία και υπηρέτησε με ήθος και ακεραιότητα την τέχνη του. Τιμήθηκε το 1914 με το Κρατικό Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών και η συμβολή του αναγνωρίστηκε ευρέως. Ο Παλαμάς πέθανε στην Αθήνα το 1943, και η κηδεία του αποτέλεσε σημαντικό γεγονός εθνικής ενότητας κατά τη διάρκεια της Κατοχής.

Η Φλογέρα του Βασιλιά (1910)

Η «Φλογέρα του Βασιλιά» είναι μια από τις σημαντικότερες επικές και λυρικές συνθέσεις του Παλαμά, χωρισμένη σε δώδεκα «Λόγους». Το έργο αφηγείται την πορεία του αυτοκράτορα Βασιλείου Βουλγαροκτόνου μετά τη συντριπτική του νίκη κατά των Βουλγάρων το 1014. Καθώς ο αυτοκράτορας κατεβαίνει στην Αθήνα για να προσκυνήσει την Παναγιά την Αθηνιώτισσα (ο Παρθενώνας), ο Παλαμάς υφαίνει έναν ύμνο που γεφυρώνει τη βυζαντινή κληρονομιά με την αρχαία παράδοση. Ο Παρθενώνας, άλλοτε αρχαίος ναός και τώρα χριστιανική εκκλησία, γίνεται το σημείο συνάντησης της κλασικής Ελλάδας με τη βυζαντινή εποχή, συμβολίζοντας την αναγέννηση και την αθανασία του ελληνικού πνεύματος. Ο Παλαμάς εξυμνεί όχι μόνο τη διαχρονική ομορφιά του μνημείου, αλλά και την πνευματική ανωτερότητα που εκπροσωπεί για την Ελλάδα, συνδέοντάς το με την ιδέα της εθνικής αναγέννησης.

Φάση 1: Παρουσίαση

Aκρόαση του κειμένου μέσω ψηφιακής αφήγησης και οπτικοακουστικού υλικού.

Ερώτηση για την πρώτη εντύπωση: Ζητείται από τους μαθητές να περιγράψουν σύντομα την πρώτη τους εικόνα και το συναίσθημα που τους προκάλεσε το ποίημα.

Φάση 2: Τετραπλή Ανάγνωση

α) Η σημασία του ποιήματος

Στόχος: Οι μαθητές καλούνται να κατανοήσουν τη βασική ιδέα του ποιήματος.

Ενδεικτικές Ερωτήσεις:

• Ποιος είναι ο Παρθενώνας στο ποίημα και ποιος ο ρόλος του για τον ποιητή;

• Ποιες λέξεις χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν την ομορφιά του Παρθενώνα και τον συμβολισμό του;

• Ποια είναι η σχέση του ναού με τον ελληνικό πολιτισμό και το ελεύθερο πνεύμα;

  
  

β) Το συναίσθημα του ποιήματος

Στόχος: Οι μαθητές εξερευνούν τα συναισθήματα που εκφράζει το ποίημα.

Ενδεικτικές Ερωτήσεις:

• Ποιο συναίσθημα κυριαρχεί στην περιγραφή του Παρθενώνα;

• Πώς παρουσιάζεται η αίσθηση του δέους και του σεβασμού απέναντι στον ναό;

• Υπάρχουν αλλαγές στο συναίσθημα καθώς το ποίημα εξελίσσεται;

γ) Ο τόνος του ποιήματος

Στόχος: Οι μαθητές εξετάζουν τον τόνο του ποιήματος και τη στάση του ποιητή.

Ενδεικτικές Ερωτήσεις:

• Ποια είναι η έγκλιση και ο χρόνος που κυριαρχούν στο ποίημα; Ποια η λειτουργία τους γενικά στον λόγο;

• Σε τι πρόσωπο είναι γραμμένο το ποίημα, τι προσδίδει αυτό, πότε συνήθως χρησιμοποιείται τέτοιο πρόσωπο;

• Εκτός από μια συναισθηματική κατάσταση, το ποίημα εκφράζει και μια στάση απέναντι στον αναγνώστη, δείχνει τη σχέση του με αυτόν, το πώς τον αντιμετωπίζει. Αυτό ονομάζεται τόνος. Πώς θα χαρακτηρίζατε τον τόνο αυτού του ποιήματος; Ποιος είναι ο τόνος του ποιήματος όταν μιλάει για τον Παρθενώνα; Είναι υμνητικός, θαυμαστικός ή κάτι άλλο;

• Πώς χρησιμοποιείται η γλώσσα για να εκφράσει το δέος και τον σεβασμό προς τον Παρθενώνα;

  
  

δ) Η πρόθεση του ποιήματος

Στόχος: Οι μαθητές κατανοούν την πρόθεση του ποιητή.

Ενδεικτικές Ερωτήσεις:

• Τι πιστεύετε ότι επεδίωκε ο ποιητής να πετύχει με το ποίημα; Ποιο είναι το μήνυμα που θέλει να μεταδώσει ο ποιητής για τον Παρθενώνα και την ελληνική κληρονομιά;

• Σας επηρέασε σε κάτι η ενασχόληση με το ποίημα; Σε τι; Με ποιον τρόπο;

Φάση 3: Αποτίμηση του ποιήματος

Οι μαθητές μπορούν να εκφράσουν τη γνώμη τους για το ποίημα και τον συμβολισμό του Παρθενώνα. Μπορούν να γράψουν ένα δικό τους ποίημα ( Δημιουργική γραφή) ή να δημιουργήσουν ένα έργο τέχνης, μία 3d κατασκευή, μια ψηφιακή αφίσα βασισμένα στις εικόνες που τους ενέπνευσε το ποίημα και αξιοποιώντας τις Νέες Τεχνολογίες.

Φάση 4: Αξιολόγηση, Αυτοαξιολόγηση εργασίας σε ομάδες, Ετεροπαρατήρηση και ετεροαξιολόγηση ομάδων από τους ίδιους τους μαθητές, Διαμορφωτική αξιολόγηση και τελική ατομική αξιολόγηση από τη Φιλόλογο ΕΑΕ με χρήση ψηφιακού εργαλείου.

Υλοποίηση

Η δραστηριότητα αυτή μπορεί να υλοποιηθεί σε 2 διδακτικές ώρες στην τάξη και κατά τη διδακτική επίσκεψη στη " Στέγη Γραμμάτων Κωστής Παλαμάς" στην Πάτρα, με εργασία σε ομάδες, διαλογική και βιωματική προσέγγιση και δημιουργική έκφραση και δράση ενώ θα εφαρμοστεί και η μέθοδος της ανεστραμμένης τάξης μέσω της ψηφιακής εφαρμογής padlet.

Δίνεται και διαφοροποιημένο φύλλο εργασίας το οποίο περιλαμβάνει τις τέσσερις φάσεις ανάλυσης, δίνοντας την ευκαιρία σε όλους τους μαθητές να κατανοήσουν καλύτερα τα βαθύτερα νοήματα του ποιήματος και προσφέροντας τους μια σφαιρική προσέγγιση του ποιήματος και της σημασίας του Παρθενώνα ως συμβόλου του ελληνικού πολιτισμού και του ανθρώπινου πνεύματος.

Για μια ολιστική συμπεριληπτική διαθεματική προσέγγιση θα ακολουθήσουν διεπιστημονικές προεκτάσεις δηλαδή θα εμπλακούν και άλλες ειδικότητες και μαθήματα όπως η τεχνολογία, η πληροφορική, η φυσική, τα μαθηματικά, η μουσική .

Όταν διάβασα το ποίημα, μου ήρθε αμέσως στο μυαλό η εικόνα του Παρθενώνα, ψηλά στον βράχο, να φαίνεται όμορφος και επιβλητικός. Μου προκάλεσε θαυμασμό για την ομορφιά του και σκέφτηκα πόσο σημαντικό σύμβολο είναι για την ιστορία και τον πολιτισμό της Ελλάδας. Αισθάνθηκα υπερηφάνεια που υπάρχει ένα τέτοιο μνημείο στη χώρα μας και δείχνει το σπουδαίο παρελθόν μας και τις δυνατότητές μας.

Στο παρόν βίντεο, παρουσιάζεται το Ερέχθειο και ο Παρθενώνας με τη βοήθεια του δημοφιλούς παιχνιδιού Assassin’s Creed Odyssey της Ubisoft.

Β) Μπορείτε να κατεβάσετε την παρουσίαση PowerPoint "Ένας αρχαίος ναός" από τον ιστότοπο του «Αποθετηρίου Εκπαιδευτικού Περιεχομένου για την Ακρόπολη» στο link:

http://repository.acropolis-education.gr/acr_edu/handle/11174/392

ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ...😊

Χρησιμοποιήστε

α) απλά υλικά, ότι ως κομμάτια φελιζόλ ή ξύλο για τη βάση του ναού, καρφιά / οδοντογλυφίδες για τους κίονες, μακετόχαρτα διαφόρων ειδών και χαρτόνια οντουλέ για τη στέγη του ναού,

β) τουβλάκια Lego,

γ) πηλός

δ) 3d puzzle

γ) ένα πρόγραμμα σχεδιασμού του ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Θα εμπλουτίσετε τα έργα σας με τα κείμενα πολυτροπικά ( μέθοδος black-out) και μη, τα ομοιοκατάληκτα ποιήματα, τα χαϊκού και τις εικόνες τεχνητής νοημοσύνης...

Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, οι λεπτομέρειες στην κατασκευή του ναού ήταν μοναδικές. Κάθε κίονας είχε μια διακριτή αναλογία και σχήμα που απέδιδαν οπτική αρμονία και γεωμετρική τελειότητα. Για να επιτευχθούν οι χαρακτηριστικές καμπύλες, δεν υπήρχε ούτε ένας λίθος με ορθογώνιο σχήμα. Οι κίονες, κλίνοντες ελαφρώς προς τα μέσα, σχημάτιζαν μια νοητή πυραμίδα που κορυφώνεται στα 1852 μέτρα, στο σημείο που βρισκόταν το κεφάλι του αγάλματος της Αθηνάς. Μάλιστα, η πυραμίδα αυτή έχει τον μισό όγκο από τη Μεγάλη Πυραμίδα της Αιγύπτου.

Η κατασκευή του Παρθενώνα δεν ακολουθούσε καμία ευθεία γραμμή – σε κάθε τμήμα του ναού υπήρχαν καμπύλες, και οι αναλογίες πλάτους προς ύψος ακολουθούσαν τη χρυσή τομή (Φ), επιτυγχάνοντας ένα μοναδικό αποτέλεσμα αρμονίας και μεγαλοπρέπειας. Επίσης, οι γωνιακοί κίονες είχαν μεγαλύτερη διάμετρο για να εξισορροπούν οπτικές ατέλειες, ενώ οι μετόπες, αν και τετραγωνισμένες, διέθεταν λεπτές καμπύλες που ενίσχυαν την οπτική ισορροπία.

Οι καινοτομίες δεν περιορίζονται στην εμφάνιση. Ο Παρθενώνας κατασκευάστηκε με έναν ιδιαίτερο αντισεισμικό τρόπο. Τα μέρη του είναι ενωμένα με λιωμένο μολύβι, που επιτρέπει στην κατασκευή να αντέχει στις δονήσεις, ενώ η αρθρωτή δομή των κιόνων παρέχει επιπλέον σταθερότητα. Αυτή η τεχνολογία απαιτούσε προηγμένες γνώσεις φυσικής και μηχανικής.

Η τοποθεσία του Παρθενώνα επιλέχθηκε με γεωδαιτική ακρίβεια, τοποθετημένος ακριβώς στη διασταύρωση γραμμών L, οι οποίες ενισχύουν το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο του ιερού βράχου της Ακρόπολης. Η ενέργεια του ναού φέρεται να εκπέμπεται σε ολόκληρο τον χώρο, λειτουργώντας σαν κεραία ή τεράστιος πυκνωτής, κάτι που ενισχύει την αίσθηση ότι ο Παρθενώνας αποτελεί ένα ενεργειακό σημείο ισχύος.

Επιπλέον, η μονάδα μέτρησης «πόδι» (0,3188 μέτρα), που χρησιμοποιήθηκε στην κατασκευή του, συνδέεται με τις γεωγραφικές διαστάσεις της Γης, γεγονός που αποδεικνύει ότι οι αρχαίοι γνώριζαν τη σφαιρικότητά της πολύ πριν από τον Ερατοσθένη. Η γεωδαιτική σχέση του Παρθενώνα με τον πλανήτη μας αποδεικνύει την προηγμένη γνώση αστρονομίας και μαθηματικών που διέθεταν οι αρχαίοι Έλληνες.

Αυτές οι διαχρονικές αξίες και καινοτομίες του Παρθενώνα δεν αποτελούν μόνο την υλική κληρονομιά της ανθρωπότητας αλλά και την έκφραση ενός προηγμένου πολιτισμού που εξακολουθεί να εμπνέει και να διδάσκει. Μέσα από το έργο Spice Steam, θα μελετήσουμε τον Παρθενώνα ως αίωνιο σύμβολο της σύνθεσης της επιστήμης και της τέχνης, αποδεικνύοντας ότι ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός ήταν θεμελιώδης για την εξέλιξη του σύγχρονου κόσμου. Στη συνέχεια, θα προχωρήσουμε με την ενεργό εμπλοκή και προσωπική έκφραση όλων σας σε δημιουργικές κατασκευές και εργασίες, κατανοώντας βαθύτερα τις αξίες και τις γνώσεις που τον καθιστούν μοναδικό.

Μιχαλόπουλος Κ.- Νιμπή Μ.- Παναγοπούλου Ε.

Τα αρχαία κτήρια, όπως ο Παρθενώνας, μπορούν να «ζήσουν» ακόμα και όταν έχει γκρεμιστεί μέρος αυτού. Αυτό συμβαίνει γιατί τα μέρη από τα οποία είναι φτιαγμένα (οι πέτρες) έχουν αντοχή, μεγάλο μέγεθος και συγκεκριμένο σχήμα. Όταν το υλικό είναι καλής ποιότητας, όπως η μάρμαρο, δεν φθείρεται εύκολα με τον χρόνο. Αντίθετα, υλικά όπως το ξύλο, το χώμα ή τα τούβλα, χαλάνε ή χάνονται πολύ πιο εύκολα.

Ονομάζουμε τα κομμάτια του ναού «αρχιτεκτονικά μέλη» επειδή κάθε ένα από αυτά έχει δικό του σχήμα και ξεχωρίζει από τα άλλα. Ακόμα κι αν το κτήριο πέσει, αυτά τα μέλη δεν χάνουν τη μορφή τους και μπορούμε να καταλάβουμε πώς ήταν το κτήριο. Έτσι, μπορούμε να το φανταστούμε με το μυαλό μας, σαν να το βλέπουμε όρθιο μπροστά μας.

Με λίγα λόγια, ακόμα και πεσμένα, τα μέλη ενός αρχαίου ναού συνεχίζουν να είναι αρχιτεκτονική. Γίνονται μια «ξαπλωμένη» εκδοχή του κτηρίου, ένα άλλο είδος του ίδιου ναού. Αν μάλιστα έχουν πέσει από φυσικό γεγονός, όπως σεισμό, και δεν έχουν μετακινηθεί, τότε αποτελούν ένα είδος μνημείου για εκείνη τη στιγμή της καταστροφής, που αλλιώς θα ξεχνιόταν με τον καιρό.

Αυτή η διαφορετική μορφή της αρχιτεκτονικής δεν φαίνεται μόνο στα πεσμένα μέλη, αλλά και σε εκείνα που έχουν ξαναχρησιμοποιηθεί. Μερικές φορές τα χρησιμοποιούν για να φτιάξουν ξανά τον ίδιο ναό στην ίδια ή σε άλλη θέση (όπως έγινε με τον Ναό του Άρεως που μεταφέρθηκε από τις Αχαρνές στην Αρχαία Αγορά). Άλλες φορές τα χρησιμοποιούν για να χτίσουν ένα εντελώς νέο κτήριο. Έτσι, τα παλιά μέλη αποκτούν νέα ζωή και η αρχιτεκτονική παίρνει μια νέα, δυναμική μορφή.

Πηγή εικόνας και μελέτη πληροφοριών:

http://greekworldhistory.blogspot.com/2013/07/blog-post.html

Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας είναι το έδαφος πάνω στο οποίο χτίζεται ένα κτήριο και το πόσο συχνά γίνονται σεισμοί στην περιοχή. Στην περίπτωση του Παρθενώνα, ο βράχος κάτω από το κτήριο είναι πολύ σταθερός. Αυτό βοήθησε ώστε το οικοδόμημα να παραμείνει γερό και οι ενώσεις της βάσης του να μείνουν καλά σφραγισμένες σε όλο το μήκος τους.

Επίσης, το μάρμαρο από το βουνό Πεντέλη έπαιξε σημαντικό ρόλο. Τα χαρακτηριστικά του μάρμαρου καθόρισαν πόσο παχιές ή μακριές μπορούσαν να γίνουν οι πέτρες για την κατασκευή. Άρα, ο γεωλογικός παράγοντας –δηλαδή το είδος και η ποιότητα της πέτρας– επηρέασε όχι μόνο τον τρόπο χτισίματος, αλλά και το μέγεθος του ίδιου του Παρθενώνα. Μάλιστα, πολλά από τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν είχαν ετοιμαστεί από την εποχή του Προπαρθενώνα, του παλιότερου ναού που βρισκόταν εκεί.

Πηγή εικόνας και μελέτη πληροφοριών:

http://greekworldhistory.blogspot.com/2013/07/blog-post.html

Όμως, σε κάποια σημεία –όπως στα Προπύλαια– δεν πρόλαβαν να ολοκληρώσουν το γυάλισμα και τη βαφή, είτε γιατί υπήρξαν δυσκολίες είτε γιατί το έργο έμεινε ημιτελές. Εκεί κυριαρχεί ο τεκτονικός χαρακτήρας, δηλαδή η εικόνα του κτηρίου ως σύνολο φτιαγμένο από πολλά ξεχωριστά κομμάτια.

Κάθε πέτρα του Παρθενώνα, ακόμη και όσο χτιζόταν, είχε το δικό της τελείωμα – μια τραχιά, λεπτοδουλεμένη επιφάνεια, που δημιουργούσε σκιές στις άκρες. Αυτές οι σκιές τόνιζαν την γεωμετρική ομορφιά της κάθε πέτρας και έδιναν έναν ξεχωριστό χαρακτήρα στο υπό κατασκευή κτήριο. Αυτή η εμφάνιση δεν ήταν τυχαία. Οι μάστορες δεν ήθελαν το εργοτάξιο να δείχνει ακαλαίσθητο. Έτσι, επεξεργάζονταν ακόμα και τις προσωρινές επιφάνειες, όχι απλώς για να βοηθήσουν στην κατασκευή, αλλά και για να δείχνει όμορφο το μνημείο μέχρι να ολοκληρωθεί.

Μάλιστα, οι επιφάνειες αυτές επεξεργάζονταν με ένα ειδικό εργαλείο σαν βελονάκι. Δεν το έκαναν για να τις λειάνουν, όπως συνήθως, αλλά για να μειώσουν τη γυαλάδα και να στολίσουν το μάρμαρο, έστω και προσωρινά. Και παρόλο που αυτή η εμφάνιση διαρκούσε λίγα μόνο χρόνια –πέντε ή έξι μέχρι να ολοκληρωθεί το έργο–, οι δημιουργοί του Παρθενώνα δεν δίστασαν να αφιερώσουν χρόνο και κόπο για την ομορφιά του και σε αυτό το στάδιο.

Στα Προπύλαια δεν παρατηρείται η ίδια λεπτοδουλειά. Ίσως εκεί να επέλεξαν να καλύψουν τη λάμψη του μαρμάρου με ένα πρόχειρο χρώμα, επειδή δεν ήθελαν να ξοδέψουν χρόνο και χρήματα όπως στον Παρθενώνα.

Ξέρουμε πώς ήταν ο Παρθενώνας στην περίοδο της κατασκευής του χάρη στα μαρμάρινα κομμάτια που έχουν σωθεί από εκείνον αλλά και από τον Προπαρθενώνα. Σήμερα, η φθορά του χρόνου έχει κάνει ξανά ορατή τη φυσική πλευρά του μαρμάρου και τον τεκτονικό χαρακτήρα του κτηρίου – όχι γιατί κάποτε δεν υπήρχε, αλλά γιατί τότε ήταν τόσο καλά κρυμμένος πίσω από την επιμέλεια και την τέχνη των αρχαίων.

Πηγή εικόνας και μελέτη πληροφοριών:

http://greekworldhistory.blogspot.com/2013/07/blog-post.html

Διαφοροποιημένος τρόπος παρουσίασης πληροφοριών για όλους τους μαθητές.

Γραμματίκας Ιωάννης

Λιβανάς Νικόλαος

Παντελής Νικόλαος

Πελέχρας Ιωάννης

Πέττα Πολυξένη

Σιαμάς Γιώργος

Ταξιαρχόπουλος Σπυρίδων

Χαλκιάς Γεράσιμος

Χριστόπουλος Παναγιώτης