Kanser kontrolsüz hücre bölünmesi sonucu ortaya çıkan, çok sayıda hastalık tablosu için kullanılan ortak terimdir. Toplum farkındalığının artırılması, tarama programlarının yaygınlaştırılması ile erken tanı konulabilmesi kanserin tedavi edilebilir bir hastalık olmasını sağlamaktadır. Kanser tanısı; bireyi ve yakınlarını fiziksel, psikolojik ve sosyal yönden derinden etkiler. Dünya Sağlık Örgütünün verilerine göre 2020 yılında kanser nedeni ile yaklaşık 10 milyon ölüm gerçekleşmiştir. Her yıl yaklaşık 400 000 çocuk kanser tanısı almaktadır. Kanser ile ilgili toplum bilincinin oluşması, tarama programları ile erken tanı konulabilmesi bu ölümlerin önüne geçebilmek için önemli bir yol olarak gözükmektedir.

Kanserden korunma; birincil, ikincil ve üçüncül korunma olarak üçe ayrılabilir. Birincil korunma kanser oluşumu öncesinde dikkat edilmesi gereken durumları kapsar. Sigara kullanmamak, pasif içicilikten korunmak, alkol tüketiminden kaçınmak, egzersiz yapmak, kilo kontrolü sağlamak, meyve ve sebzeden zengin beslenmek, işlenmiş gıdalardan, doymuş ve trans yağlardan uzak durmak, güneş koruyucu (UVA ve UVB) kullanmak, solaryumdan uzak durmak, aşırı güneş maruziyetinden sakınmak, hepatit b virüsüne karşı aşılanmak birincil korunma içinde yer almaktadır. Kanser tarama programlarına katılmak erken tanı konulabilmesi ikincil korunmada yer almaktadır.

Meme kanseri, kalınbağırsak kanseri ve rahim ağzı (serviks) kanserinde kanser tarama programları mevcuttur. Meme kanseri taramasında 40 yaş üstündeki kadınlar için yıllık mamografi ile takip önerilmektedir. Kalın bağırsak (Kolorektal) kanserlerinde 45 yaş üstündeki bireyler için her yıl gaytada gizli kan bakılması, 5 yılda bir fleksible sigmoidoskopi ya da kontrol kolonoskopi yapılması önerilmektedir. Rahim ağzı (Serviks) kanserinde kadın doğum hekimleri tarafından jinekolojik muayene, smear  kontrolü önerilmektedir. Takipler 25 yaş sonrasında başlar, 25-65 yaş arasında 5 yılda bir HPV  ya da her 5 yılda bir HPV ve 3 yılda bir smear testi ile değerlendirme yapılması önerilmektedir. 

Kanser tedavi edilebilir bir hastalıktır ve erken tanı hayat kurtarır.

Kadınlarda en sık görülen kanser türleri ise meme, rahim ağzı ve tiroit kanserleridir. Dolayısıyla özellikle 20 yaşını geçen tüm kadınların düzenli olarak kendi meme muayenelerini yaptırmaları, 20-40 yaş arasında 3 yılda bir, daha sonra ise her yıl düzenli olarak mamografi çektirmeleri gerekiyor. Rahim ağzı kanseri aşısıyla ilgili olarak HPV adı verilen rahim ağzı kanseri virüsünü kapma ihtimali olmayan, yani cinsel hayatı başlamamış olan kadınların mutlaka HPV aşısı yaptırması, cinsel hayatı başlamış olan kadınların ise düzenli aralıklarla PAP smear adı verilen tarama testini yaptırması önem taşıyor.

Kanserin erken teşhisi için kişinin herhangi bir sağlık sorunu veya şikayeti olmasa bile özellikle rahim ağzı, meme, kalın bağırsak, tiroit ve prostat kanserleri için düzenli tarama testlerini yaptırması, olası kanser öykülerinde tedavi oranını ciddi ölçüde artırıyor. Unutmayın, kanserde erken teşhis hayat kurtarır!