Cụm từ đổi mới theo em nghĩ ‘Đổi’ là thay đổi 1 thứ gì đó còn từ ‘mới’ ở đây gọi là sự mới lạ nếu hai từ này đi chung sẽ tạo ra 1 sự đổi mới và sự đổi mới đó sẽ là chìa khóa giúp cho hoàn cảnh của đất nước phát triển lên hoặc đi xuống.

Câu 2: Em hiểu gì về “nền kinh tế kế hoạch hóa” ? Vì sao nền kinh tế kế hoạch hóa lại không thúc đẩy được sự phát triển kinh tế nước ta sau năm1975?

  Câu 3 : Tình hình Quốc Tế sau năm 1975  tác động thế nào tới Việt Nam ?

Các dân tộc nâng cao ý thức độc lập, tự chủ, tự cường

bảo đảm an sinh xã hội

Xu thế đổi mới công nghệ, nền kinh tế được cải thiện .

 Ngày 30.4.1975 là một trong những dấu mốc trọng đại nhất trong lịch sử hàng nghìn năm của Việt Nam. Sau 30 năm liên tục trường kỳ kháng chiến, chúng ta đã thực hiện được di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh về thống nhất đất nước. Đồng thời, là nền tảng để chúng ta xây dựng đất nước “hơn mười ngày nay” như mong muốn của Người. Đây là sự kiện không chỉ có ý nghĩa về mặt dân tộc, mà còn có ý nghĩa về mặt quốc tế, đánh dấu sự khởi đầu mới trong quan hệ giữa Việt Nam và các quốc gia ASEAN. Dù tới năm 1995, Việt Nam mới gia nhập ASEAN, song việc chúng ta thống nhất đất nước vào năm 1975 là điều kiện nền tảng để có thể tham gia một cách bình đẳng, trên cơ sở hòa bình, độc lập dân tộc, chia sẻ lợi ích với các quốc gia Đông Nam Á. Do đó, từ sau năm 1975, số lượng các cuộc gặp mặt, tiếp xúc giữa Việt Nam và các quốc gia trong khu vực ngày một gia tăng. Tới khi Mỹ chính thức dỡ bỏ cấm vận với Việt Nam vào năm 1995, nước ta đã gia nhập ASEAN. Sau đó 1 năm, Việt Nam tiếp tục gia nhập AFTA.

 Trong quan hệ quốc tế, Mỹ và nhiều quốc gia châu Âu thực hiện cấm vận kinh tế với Việt Nam. Còn ở trong nước, chiến lược phát triển kinh tế dựa trên cơ chế kế hoạch hóa tập trung, quan liêu, bao cấp. Nền kinh tế chỉ dựa vào hai thành phần quốc doanh và tập thể, kinh tế tư nhân không được phát triển, thị trường không được công nhận… đã làm thui chột động lực tăng trưởng của nền kinh tế, đặc biệt là trong nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp... Có thể nói là cả nước làm không đủ ăn, 

 Giai đoạn khủng hoảng kinh tế-xã hội trầm trọng nhất là các năm 1983, 1984, 1985. Lạm phát bị đẩy lên mức 700-800%, tem phiếu phân phối thiếu thốn, người dân không đủ lương thực. Bốn mặt hàng dân dụng phụ thuộc lớn vào viện trợ của Liên Xô là xăng dầu; lương thực, bột mì; bông xơ phục vụ ngành dệt; phân bón thì lượng viện trợ giảm dần. Kinh tế đất nước gần như kiệt quệ

Trong bối cảnh quốc tế như vậy, Việt Nam vẫn nhận được nguồn viện trợ từ Liên Xô, nhưng đã hạn chế rất nhiều. Tình hình đó buộc Việt Nam phải cải cách, đổi mới. Song do mô hình Xô Viết vẫn tồn tại, vậy nên Tổng Bí thư Trường Chinh đã sử dụng Chính sách kinh tế mới của Lênin làm chỗ dựa, từ đó áp dụng vào bối cảnh kinh tế Việt Nam.

TL: Khoán 10 và khoán 100 là các văn bản của Đảng đề ra với mục đích đổi mới cách làm nông nghiệp hiệu quả hơn mà không vướng phải ràng buộc gì. Nói rõ hơn, hai văn bản này đã chuyển dần dần từ kinh tế tập thể sang kinh tế tư nhân (nông dân làm ăn chung => nông dân làm ăn riêng)

Khoán 10: là sáng kiến của ông Kim Ngọc và được chính thức áp dụng đầu những năm 1980 nhưng chưa giúp giải quyết vấn đề thiếu lương thực. Sau năm 1975, rồi bước sang những năm đầu thập niên 80 của thế kỷ XX, hợp tác xã với cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp không còn hiệu quả. Cơ chế khoán hộ được xem là giải pháp cởi bỏ, giao đất cho người nông dân. Những người nông dân khi đó làm ra bao nhiêu, hợp tác xã đều thu mua hết với giá rất rẻ, rồi bán cho người dân thành phố theo hình thức tem phiếu, mỗi người chỉ được mua một khối lượng gạo trong quy định hàng tháng. Tới mức, có người còn ví von “Mua thì như cướp, bán thì như cho”.

 Cân lúa nộp cho hợp tác xã thời bao cấp.Điều này không có ý nghĩa với quá trình sản xuất nông nghiệp. Đầu năm 1989, ông Mười còn ký văn bản chỉ thị nhập khẩu 200.000 tấn lương thực

Chỉ sau này, khi ông Đỗ Mười cho tự do lưu thông hàng hóa mới thực sự giúp giải quyết vấn đề. Đến giữa năm 1989, thì lương thực bắt đầu dư thừa, đến cuối năm Việt Nam xuất khẩu được 1 triệu tấn lương thực. Đó là năm đầu tiên trong lịch sử, Việt Nam xuất khẩu được 1 triệu tấn lương thực. Cuối năm 1989, dự trữ ngoại tệ vọt lên 200 triệu đô la từ 20 triệu đô la hồi đầu năm.

Khoán 100: có tác dụng phân chia lại chức nǎng kinh tế giữa tập thể và hộ gia đình cả về quan hệ sở hữu, quan hệ quản lý và phân phối, mở đầu cho quá trình dân chủ hoá về mặt kinh tế, bằng việc gắn bó trở lại lao động với ruộng đất, mang lại lợi ích thiết thực cho nông dân, tạo ra động lực kích thích phát triển sản xuất. Tuy vậy, khoán 100 cũng chỉ có tác dụng trong một thời gian, sau đó giảm dần vì cơ chế tập trung quan liêu vẫn còn được duy trì trong hợp tác xã, cũng như toàn bộ hệ thống tái sản xuất xã hội trong nông nghiệp.

-Công cuộc đổi mới của Việt Nam được manh nha từ năm 1979 ( Từ nông nghiệp- công nghiệp, dịch vụ )

-Chính thức được thực hiện vào thời gian Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VI (1986)

- Lĩnh vực nông nghiệp được áp dụng Đổi mới đầu tiên tại Việt Nam 

- Việt Nam đổi mới từ lĩnh vực nông nghiệp là vì:

•Theo văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ V, “Tập trung phát triển mạnh mẽ nông nghiệp, coi nông nghiệp là mặt trận hàng đầu, đưa nông nghiệp một bước lên xã hội chủ nghĩa…”

 

•Trong những năm cuối thập kỷ 70 của thế kỷ XX, đất nước ta lại phải đương đầu với 2 cuộc xung đột ở biên giới phía Bắc và cuộc xung đột biên giới phía Tây Nam . Tình hình đó ảnh hưởng không nhỏ tới công cuộc khôi phục và phát triển kinh tế ở nước ta. Nền kinh tế đất nước vốn đã gặp rất nhiều khó khăn nay lại phải đương đầu với những kẻ thù mới khiến tình hình ngày càng trở nên nghiêm trọng. Nên thu nhập quốc dân chưa đảm bảo được tiêu dùng xã hội, lương thực và các hàng tiêu dùng đều thiếu… điều đó khiến cho việc đổi mới nông nghiệp là điều vô cùng quan trọng.

•Đổi mới từ lĩnh vực nông nghiệp sẽ có những sự chuyển biến vô cùng ý nghĩa đối với việc giải quyết tình trạng thiếu lương thực ở nước ta trong suốt khoảng thời gian chiến tranh vừa qua và sẽ có thể khai thác một cách triệt để hơn các nguồn lực trong nước, đồng thời sẽ tạo ra được những điều kiện và tiền đề cần thiết cho những bước đi tiếp theo trong công cuộc đổi mới.

-Kim Ngọc là "cha đẻ" của chính sách "khoán 10".

-Giai đoạn đầu chính sách "khoán 10" lại không có ý nghĩa với phát triển sản xuất nông nghiệp vì: nó bộc lộ một số vấn đề chưa giải quyết được( hệ thống quan liêu trong các HTX, tính mệnh lệnh hành chính về khoán, đè lên vai người nhận khoán…).Do ruộng đất manh mún khiến việc áp dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật , đặc biệt là đưa máy móc vào sản suất gặp khó khăn. Nên kết quả giao ruộng cho bình quân mỗi hộ nông dân có trên dưới 10 thửa ruộng. Điều này không chỉ gây lãng phí diện tích đất để làm bờ vùng , bờ thủa mà còn khiến việc canh tác kém hiệu quả ,kém phát triển , năng suất thấp, kinh tế trì trệ.

Đường lối đổi mới được khẳng định từ Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VI ( 1986 ) đưa nền kinh tế - xã hội của nước ta phát triển theo 3  xu hướng :

● Dân chủ hóa đời sống kinh tế - xã hội.

● Phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

● Tăng cường giao lưu và hợp tác với các nước trên thế giới.

a.Các mốc thời gian quan trọng đánh dấu sự chuyển mình của kinh tế Việt Nam:

•Năm 1986: Việt Nam tiến hành công cuộc Đổi mới.

•Năm 1996: Việt Nam thoát khỏi khủng hoảng kinh tế- xã hội.

•Năm 2008: Việt Nam ra khỏi tình trạng nước nghèo kém phát triển, bắt đầu bước vào nhóm có thu nhập trung bình thấp.

•Năm 2010 đến nay: Việt Nam bước vào nhóm nước có thu nhập trung bình.

b.Các thành tựu của công cuộc đối mới kinh tế xã hội Việt Nam:

Lạm phát được đẩy lùi, nước ta thoát khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế- xã hội kéo dài.

Tốc độ tăng trưởng GDP khá cao: Từ 0.2% ở giai đoạn 1975-1980 tăng lên 6.0% vào năm 1988 và đạt mức trung bình trên 8.0% từ năm 2005 đến nay.

Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa- hiện đại hóa. Trong cơ cấu tỉ trọng của công nghiệp- xây dựng tăng nhanh nhất, tiếp đến là tỉ trọng của khu vực dịch vụ, tỉ trọng của khu vực nông-lâm-ngư có xu hướng giảm.

Cơ cấu kinh tế theo lãnh thổ chuyển biến rõ nét: trên cả nước hình thành 3 vùng kinh tế trọng điểm, các vùng chuyên canh quy mô lớn, các trung tâm công nghiệp và dịch vụ quan trọng.

Đạt được nhiều thành tựu trong xóa đói, giảm nghèo, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân không ngừng được cải thiện.

 Câu 11: Sau khi xem Video “Toàn cảnh kinh tế Việt Nam thời bao cấp” bài học rút ra là:

- khi xuất hiện những tình huống mới thì tư duy xã hội phải nắm bắt kịp thời, để kịp thời điều chỉnh chủ trương, chính sách, thể chế. Không nên để nền kinh tế trong sự trì trệ, ách tắc

- Phải rất cảnh giác với những sự “trệch hướng”, vì nó có thể đưa cả một nền kinh tế đến thảm họa khôn lường.

- Phải có sự đồng thuận và nhất trí trong con đường tìm cách thoát ra khỏi tình trạng trì trệ.

- Biết tháo gỡ những ách tắc của mô hình kinh tế cũ, điều chỉnh những bất hợp lý của nó, nhằm hoàn thiện nó hơn.

- Trong điều hành kinh tế, phải phản ứng nhạy bén với cái mới, phải làm sao có những kênh thông tin và cơ chế đưa ra quyết sách tối ưu, để tránh tình trạng tư duy kinh tế và chính sách kinh tế lạc hậu và trì trệ.                                                       Em đã rút ra được bài học cho bản thân là:

- Khi đứng trước một vấn đề cần suy nghĩ thận trọng để giải quyết, không nên quá chủ quan vào lựa chọn của mình.

- Khi quyết định một việc nào đó liên quan tới tập thể thì cần sự thống nhất và nhất trí với nhau.