- "viết chữ rất nhanh và rất đẹp" [21]

- "viết chữ tốt" [21]

- "đẹp lắm, vuông lắm" [25]

- "những nét chữ vuông vắn tươi tắn nó nói lên những cái hoài bão tung hoành của một đời con người" [26]

- Huấn Cao có tính cách kiên trì, có sự tu dưỡng của một bậc trí thức tài hoa. Chữ trong tác phẩm thư pháp, không phải là sản phẩm của sự khéo tay, đó là kết tinh của sự kiên trì, khổ luyện. Tài "viết nhanh và đẹp", "viết chữ tốt" đã phản ảnh tính  cách bền bỉ, kiên trì tu dưỡng của ông.
- Tính cách khẳng khái, hiên ngang,đầy dũng khí, không cúi đầu trước cường quyền của Huấn Cao thể hiện qua tình tiết ông "lạnh lùng, chúc mũi gông nặng, ..." để đáp lại lời đùa cợt của tên lính áp giải hay việc ông "thản nhiên nhận rượi và ăn thịt" rồi sau đó lại "cố ý làm ra khinh bạc đến điều" với quan ngục. Tính cách ấy thực sự giống nét chữ "đẹp lắm, vuông lắm" của ông
- Ông coi trọng người biết yêu và trân trọng cái đẹp văn hóa, ông coi thường cái chết đề cao "hoài bão tung hoành của đời người". Trước thời khắc lĩnh án tử hình, ở nơi ngục tù "tối chật hẹp, ẩm ướt" ông vẫn viết "những nét chữ vuông vắn tươi tắn nó nói lên những cái hoài bão tung hoành của một đời con người"

-Chữ viết

+“Huấn Cao! Hay là cái người mà vùng tỉnh Sơn ta vẫn khen cái tài viết chữ rất nhanh và rất đẹp đó không?” [ tr21]

+ “Chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm.Tính ông vốn khoảnh, trừ chỗ tri kỉ, ông ít chịu cho lắm” [tr25]

+ “Nét chữ vuông vắn, tươi tắn nó nói lên những hoài bão tung hoành của một đời con người” [tr26]

+ “Một người tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm tô nét chữ trên tấm lụa trắng tinh căng phẳng trên mảnh ván” [tr26]

=> Tính cách: kiên trì,khó tính, kén chọn, kiêu kì, cao ngạo, coi trọng tình cảm, am hiểu, tài hoa hơn người.

- “Thầy có nghe thấy người ta đồn Huấn Cao, ngoài cái tài viết chữ tốt, lại còn có tài bẻ khóa và vượt ngục nữa không?” [tr21] 

- “Dạ bẩm, thế ra y văn võ đều có tài cả. Chà chà!” [tr22]

- Trong khi chờ đợi cửa ngục mở rộng , Huấn Cao, đứng đầu gông,quay cổ lại bảo mấy bạn đồng chí: “Rệp cắn tôi, đỏ cả cổ lên rồi. Phải dỗ gông đi” + Huấn Cao, lạnh lùng chúc mũi gông nặng, khom mình thúc mạnh đầu gông xuống thềm đá tảng đánh thuỳnh một cái. Then ngang chiếc gông bị giật mạnh, đập vào cổ năm người sau,làm họ nhăn mặt [tr23] 

- “Hắn ngạo ngược và nguy hiểm nhất trong bọn” [tr24]

- “Ông Huấn Cao vẫn thản nhiên nhận rượu và ăn thịt, coi như đó là một việc vẫn làm trong cái hứng sinh bình lúc chia giam cầm” [tr24]

=> Tính cách hiên ngang, bất khuất, bản lĩnh.

- “Ở đây lẫn lộn, ta khuyên thầy Quản nên thay chốn ở đi...Tôi bảo thực đấy: thầy Quản nên tìm về nhà quê mà ở đã, thầy hãy thoát khỏi cái nghề này đi đã, rồi hãy nghĩ đến chuyện chơi chữ. Ở đây, khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi cũng đến nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi” [tr26]

=> Tính cách, tâm hồn trong sáng, hiểu biết sâu rộng

-> tính cách kiên trì, tài hoa hơn người

“Chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm”

-> tính cách hiên ngang, ngang tàng, khảng khá

“Nét chữ vuông vắn, tươi tắn nó nói lên những hoài bão của một đời con người”

-> tính cách quả cảm, đầy dũng khí, coi thường cái chết

=> con người tài năng, cầu toàn, trân trọng những nét đẹp văn hoá của dân tộc.

+ “Tiếng trống thành phủ gần đấy đã bắt đầu tu không” (tr. 22)

+ “Trên bốn chòi canh, ngục tốt cũng bắt đầu điểm vào cái quạnh quẽ của trời tối mịt, những tiếng kiểng và mõ đều đặn thưa thớt” (tr. 22)

+ “Lướt qua cái thăm thẳm của nội cỏ đẫm sương, vẳng từ một làng xa đưa lại mấy tiếng chó cắn ma” (tr. 22)

+ “Trong khung cửa sổ có nhiều con song kẻ những nét đen thẳng lên trời lốm đốm tinh tú, một ngôi sao Hôm nhấp nháy như muốn trụt xuống phía trời không định” (tr. 22)

+ “Tiếng dội chó sủa ma, tiếng trống thành phủ, những kiểng mõ canh nổi lên nhiều nhiều” (tr. 22)

       -GÓC ÁN THƯ CŨ:
+ “Nơi góc chiếc án thư cũ đã nhợt màu vàng son, một cây đèn đế leo lét rọi vào một khuôn mặt nghĩ ngợi” (tr. 22)

+ “Nơi góc án thư vàng đã nhợt, sơn đã mờ đĩa dầu sở trên cây đèn nến vơi lần mực dầu” (tr. 22)

+ “Hai ngọn bấc lép bép nổ, rụng tàn đèn xuống tập giấy bản đóng dấu son đi Niết” (tr. 22)

+“Huấn Cao! Hay là cái người mà vùng tỉnh Sơn ta vẫn khen cái tài viết chữ rất nhanh và rất đẹp đó không?” [ tr21]

+ “Chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm.Tính ông vốn khoảnh, trừ chỗ tri kỉ, ông ít chịu cho lắm” [tr25]

+ “Nét chữ vuông vắn, tươi tắn nó nói lên những hoài bão tung hoành của một đời con người” [tr26]

+ “Một người tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm tô nét chữ trên tấm lụa trắng tinh căng phẳng trên mảnh ván” [tr26]

=> Tính cách: khó tính, kén chọn, kiêu kì, cao ngạo, coi trọng tình cảm, am hiểu, tài hoa hơn người.

- “Thầy có nghe thấy người ta đồn Huấn Cao, ngoài cái tài viết chữ tốt, lại còn có tài bẻ khóa và vượt ngục nữa không?” [tr21] 

- “Dạ bẩm, thế ra y văn võ đều có tài cả. Chà chà!” [tr22]

- Trong khi chờ đợi cửa ngục mở rộng , Huấn Cao, đứng đầu gông,quay cổ lại bảo mấy bạn đồng chí: “Rệp cắn tôi, đỏ cả cổ lên rồi. Phải dỗ gông đi” + Huấn Cao, lạnh lùng chúc mũi gông nặng, khom mình thúc mạnh đầu gông xuống thềm đá tảng đánh thuỳnh một cái. Then ngang chiếc gông bị giật mạnh, đập vào cổ năm người sau,làm họ nhăn mặt [tr23] 

- “Hắn ngạo ngược và nguy hiểm nhất trong bọn”[tr24]

- “Ông Huấn Cao vẫn thản nhiên nhận rượu và ăn thịt, coi như đó là một việc vẫn làm trong cái hứng sinh bình lúc chia giam cầm” [tr24]

=> Tính cách hiên ngang, bất khuất, bản lĩnh.

- “Ở đây lẫn lộn, ta khuyên thầy Quản nên thay chốn ở đi...Tôi bảo thực đấy: thầy Quản nên tìm về nhà quê mà ở đã, thầy hãy thoát khỏi cái nghề này đi đã, rồi hãy nghĩ đến chuyện chơi chữ. Ở đây, khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi cũng đến nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi” [tr26]

=> Tính cách, tâm hồn trong sáng, hiểu biết sâu rộng

-“Thầy thơ lại rút chiếc hèo hoa ở giá gươm , phe phẩy roi, đi xuống phía trại giam tối om” (tr.22) 

-“Tiếng trống thành phủ gần đấy bắt đầu thu không “(tr.22) 

-“Trên bốn chòi canh , ngục tốt cũng bắt đầu điểm vào cái quạnh quẽ của trời tối mịt , những tiếng kiểng và mõ đều đạn thưa thớt” (tr.22) 

-“Lướt qua cái thăm thẳm của nội cỏ đẫm sương , vẳng từ một làng xa đưa lại mấy tiếng chó cắn ma .” (tr.22) 

-“Trong khung cửa sổ có nhiều con song kẻ những nét đen thẳng lên nền trời lốm đốm tinh tú , một ngôi sao Hôm nhấp nháy như muốn trụt xuống phía chân trời không định.” (tr.22) 

-“Tiếng dội chó sủa ma, tiếng trống thành phủ , tiếng kiểng mõ canh nổi lên nhiều nhiều “(tr.22) 

 

II, Các câu văn miêu tả không gian trong nơi góc chiến án thư cũ 

-“Nơi góc chiếc án thư cũ đã nhợt màu vàng son , một cây đèn đế leo lét rọi vào một khuôn mặt nghĩ ngợi “(tr.22) 

-“Nơi góc án thư vàng đã nhợt, son đã mờ , đĩa dầu sở trên cây đèn nến vợi lần mực dầu” (tr.22) 

-‘Hai ngọn bấc lép bép nổ , rụng tàn đèn xuống tập giấy bản đóng dấu son ti Niết”(tr.22) 

 

– Viên quản ngục đã có những biệt đãi đặc biệt, rượu thịt chu tất cho người tử tù mà đáng ra mình phải đối xử tàn nhẫn.

– Vốn tính kiêu bạc, ngang tàn lại căm ghét cái xấu xa, giả tạo nên ban đầu Huấn Cao tỏ ra coi thường, khinh bạc đối với những tiếp đãi đặc biệt của viên quản ngục.

– Khi nhận ra tấm lòng trong sáng, chân thành của viên quản ngục, Huấn Cao đã vô cùng cảm động, hối hận vì “thiếu chút nữa, ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ”.

– Để đáp lại tấm lòng của viên quản ngục, Huấn Cao đã quyết định tặng chữ và đưa những lời khuyên chân thành để bảo vệ thiên lương trong sáng ở viên quản ngục.

2. Mâu thuẫn nảy sinh: đó là sự gặp gỡ giữa hai tâm hồn nghệ sĩ trong hoàn cảnh éo le : chốn ngục tù. Huấn Cao vốn là một nhà nho tài hoa nổi tiếng khắp vùng, một anh hùng chọc trời khuấy nước, đứng lên chống lại triều đình. Viên quản ngục lại là một người có tấm lòng biệt nhỡn liên tài, có sở thích thanh tao “một ngày kia treo ở nhà mình một câu đối do chính ông Huấn viết”. Thật oái ăm thay, giữa chốn ngục tù tối tăm ấy, người tài hoa là người tử tù, người sùng kính cái đẹp, khao khát cái đẹp lại là viên quản ngục. Xét trên bình diện nghệ thuật, họ đều là những con người đồng điệu tâm hồn. Xét trên bình diện xã hội, họ là những con người đối nghịch nhau – tử tù và viên quản ngục. Chính tình huống đầy mâu thuẫn đó đã tạo nên sự độc đáo, hấp dẫn cho tác phẩm.

-Cuộc gặp gỡ kì lạ, có phần éo le của Huấn Cao, người tử tù đang bị áp giải về kinh lĩnh án chém và viên quản ngục người cai quản chốn ngục tù tối tăm nhưng lại là con người yêu và trân trọng cái đẹp 

-Huấn Cao là tử tù còn quản ngục là quản tù; Huấn Cao đứng đầu đội quân phiến loạn triều đình còn quản ngục lại là công cụ bảo vệ triều đình, đại diện cho triều đình, không vì thế mà Huấn Cao từ chối cho chữ tên quản ngục

-Một người là nghệ sĩ, sáng tạo cái đẹp, một người biết thưởng thức và trân trọng cái đẹp. Một người khí phách hiên ngang, cứng cỏi, một người ngưỡng mộ khí phách

 + “Chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm. Tính ông vốn khoảnh, trừ chỗ tri kỉ, ông ít chịu cho lắm” [tr25]

 + “Nét chữ vuông vắn, tươi tắn” [tr26]

 + “Một người tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng, đang dậm tô nét chữ trên tấm lụa trắng tinh căng phẳng trên mảnh ván” [tr26]

- Hiên ngang, bản lĩnh, lắm tài nhiều tật:

+ “Thầy có nghe thấy người ta đồn Huấn Cao, ngoài cái tài viết chữ tốt, lại còn có tài bẻ khóa và vượt ngục nữa không?” [tr21]  

+ “Hắn ngạo ngược và nguy hiểm nhất trong bọn”[tr24]

+ “Ông Huấn Cao vẫn thản nhiên nhận rượu và ăn thịt" [tr24]

- Tâm hồn trong sáng, hiểu biết sâu rộng, biết nghĩ cho người khác:

+ “Ở đây lẫn lộn, ta khuyên thầy Quản nên thay chốn ở đi...Tôi bảo thực đấy: thầy Quản nên tìm về nhà quê mà ở đã, thầy hãy thoát khỏi cái nghề này đi đã, rồi hãy nghĩ đến chuyện chơi chữ." Ở đây, khó giữ thiên lương cho lành vững và rồi cũng đến nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi” [tr26]

+ Huấn Cao! Hay là cái người mà vùng tỉnh Sơn ta vẫn khen cái tài viết chữ nhanh và rất đẹp đó không? (tr21)

+ Chữ ông Huấn Cao đẹp lắm, vuông lắm. Tính ông vốn khoảnh, trừ chỗ tri kỉ, ông ít chịu cho lắm. ( tr25)

ð Tính cách khó tính, kén chọn, quý phái, trọng tình nghĩa, tài hoa

+ Buồng giam tối chật hẹp ẩm ướt

+ Tường đầy mạng nhện tổ rệp

+ Đất bừa bãi phân chuột phân gián