+ tác động đến môi trường như hủy hoại các loài thực vật, các loài động vật, quần cư hoang dã, làm giảm chất lượng không khí, nước, làm gia tăng nguy cơ cháy rừng, xói lở đất

+ tác động đến kinh tế xã hội như giảm năng suất cây trồng, giảm diện tích gieo trồng, giảm sản lượng cây trồng làm tăng chi phí sản xuất nông nghiệp cũng như giá thành và giá cả các lương thực, giảm thu nhập của lao động nông nghiệp

+ tác động xã hội có thể gây ra tranh chấp giữa người được sử dụng nhiều nước với người được sử dụng ít nước, bất bình đẳng trong phân phối nước giữa người giàu và người nghèo, sự chênh lệch ở các khu vực cần giảm nhẹ thiên tai và giảm sức khỏe

* Nguyên nhân khách quan

- Mưa ít hoặc thiếu hụt kéo dài:

+ Lượng mưa giảm đáng kể trong thời gian dài, khiến độ ẩm không khí và lượng nước trong đất bị suy giảm, dẫn đến khô hạn.

- Sự chênh lệch giữa mùa mưa và mùa khô:

+ Ở các vùng khí hậu gió mùa, sự phân bố mưa không đồng đều, với mùa khô kéo dài làm cạn kiệt nguồn nước.

- Biến đổi khí hậu toàn cầu: làm thời tiết cực đoan hơn, mùa khô kéo dài, nắng nóng gay gắt.

- Vị trí địa lí , địa hình: những nơi nằm sâu trong nội địa, xa biển hoặc bị chắn bởi địa hình (Tây Nguyên, duyên hải miền Trung) thường mưa ít, dễ hạn.

* Nguyên nhân chủ quan (do con người)

- Phá rừng và suy giảm thảm thực vật:

+ Việc phá rừng bừa bãi làm mất đi khả năng giữ nước của đất và giảm nguồn nước ngầm, dẫn đến cạn kiệt nước.

- Quy hoạch và quản lý sử dụng nước không hiệu quả:

+ Việc quy hoạch không phù hợp trong nông nghiệp và thủy sản dẫn đến sử dụng nước quá mức, làm cạn kiệt nguồn nước.

- Khai thác tài nguyên quá mức:

+ Khai thác nước ngầm và các tài nguyên thiên nhiên khác một cách không bền vững cũng góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng hạn hán.

- Gia tăng nhu cầu nước do sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và sinh hoạt.

* Xu hướng chung: Hạn hán đang có xu hướng ngày càng gia tăng về cả phạm vi và mức độ nghiêm trọng do tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu.

* Phân bố:

+, Châu Phi: là châu lục chịu hạn hán khốc liệt nhất, đặc biệt ở vùng Sừng châu Phi và khu vực cận Sahara. Nhiều năm liền không có mưa, dẫn tới nạn đói, thiếu lương thực.

+, Châu Á: các nước Nam Á (Ấn Độ, Pakistan), Tây Nam Á, Trung Á thường xuyên khô hạn.

+, Châu Mỹ: Tây Nam Hoa Kì, Mexico hay xảy ra hạn kéo dài.

+, Châu Âu, Úc: cũng có những đợt hạn nghiêm trọng, nhất là vào mùa hè.

+, Hậu quả: Giảm năng suất nông nghiệp, mất mùa, gia tăng nguy cơ mất an ninh lương thực. Góp phần thúc đẩy sa mạc hóa, suy thoái môi trường và buộc một bộ phận dân cư phải di cư.

- Thực trạng hạn hán ở Việt Nam

* Phạm vi xảy ra:

+, Nam Trung Bộ: các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận thường xuyên khô hạn, lượng mưa ít, nhiều hồ chứa xuống thấp → được xem là “tâm hạn” của cả nước.

+, Tây Nguyên: mùa khô kéo dài, lượng mưa phân hóa rõ rệt, nhiều vùng thiếu nước cho cây công nghiệp lâu năm (cà phê, hồ tiêu, cao su).

+, Đồng bằng sông Cửu Long: mùa khô thường xuyên xảy ra hạn hán đi kèm xâm nhập mặn, gây thiệt hại lớn cho diện tích lúa, cây ăn quả, nuôi trồng thủy sản.

* Tình hình những năm gần đây:

+, Năm 2016 và 2020, hạn mặn ở ĐBSCL được coi là nghiêm trọng nhất trong lịch sử, làm hàng trăm nghìn hecta lúa và hoa màu thiệt hại.

+, Ở Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, nhiều công trình thủy lợi, hồ chứa xuống dưới 40% dung tích thiết kế, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và sản xuất.

* Hậu quả:

+, Nông nghiệp: giảm mạnh năng suất cây trồng, đặc biệt là lúa và cây công nghiệp.

+, Sinh hoạt: nhiều nơi người dân thiếu nước ngọt, phải chở nước từ xa.

+, Kinh tế – xã hội: ảnh hưởng đến đời sống, sức khỏe nhân dân, làm gia tăng tình trạng nghèo đói, di cư lao động.