- Các hố chôn lấp rác đô thị phải đảm bảo vệ sinh môi trường, đảm bảo công suất hiện tại và hướng mở rộng tương lai.

- Các hệ thống thu gom nước rò rỉ bao gồm hệ thống ống dẫn hoặc kênh dẫn, hệ thống các bể xử lý nước và cả bộ phận xử lý bùn cặn.

- Hệ thống thu gom và xử lý khí thải từ bãi chôn lấp.

- Hệ thống thu và thoát nước mưa.

- Không được đặt vị trí bãi chôn lấp chất thải hợp vệ sinh ở những nơi có tiềm năng nước ngầm lớn.

- Bãi chôn lấp chất thải hợp vệ sinh phải có một vùng đệm rộng ít nhất 50m cách biệt bên ngoài. Bao bọc bên ngoài vùng đệm là hàng rào bãi.

- Bãi chôn lấp chất thải hợp vệ sinh phải hòa nhập với cảnh quan môi trường tổng thể trong vòng bán kính 1.000m. Để đạt mục đích này có thể sử dụng các biện pháp như tạo vành đai cây xanh, các mô đất hoặc các hình thức khác để bên ngoài bãi không nhìn thấy được.

Trong quá trình phân hủy chỉ có 75% chất hữu cơ phân hủy nhanh và 50% phân hủy chậm là có khả năng phân hủy sinh học (vì có những chất hữu cơ chứa trong túi nhựa hoặc quá khô nên không phân hủy sinh học được).

Thời gian phân hủy hoàn toàn của chất hữu cơ nhanh là 5 năm, chất hữu cơ chậm là 15 năm.

- Dựa vào thời gian, tốc độ phát sinh khí và khối lượng CTR chôn lấp -> tính toán ra Tổng lượng khí CHC phân hủy nhanh phát sinh.

Hệ thống thu gom khí rác được bố trí thành mạng lưới tam giác đều, khoảng cách giữa các ống liên tiếp nhau khoảng 50 – 60 m.

(Kèm sơ đồ bố trí hệ thống thu gom khí rác)

- Lựa chọn phương án thu gom nước rỉ rác: Mạng lưới thu gom nước rò rỉ, hay còn gọi là hệ thống thoát nước rác tại đáy bãi, nằm bên dưới lớp rác và trên lớp chống thấm, bên trong tầng thu gom nước rác. Tầng thu gom nước rác có chức năng tập trung nước rác vể mạng lưới thoát nước và mạng lưới thu gom dẫn nhanh nước rác ra khỏi bãi, đảm bảo hạn chế lượng nước tích tụ trong bãi.

Mạng lưới thoát nước là mạng lưới ống nhựa đúc sẵn dạng xương cá. Nước được thu gom vào ống nhánh (ống ngang) và tập hợp về ống chính (ống dọc). Ống chính đổ về hố thu gom nước thải (hố ga) và được bơm ra bằng bơm tự động theo một thời gian nhất định về trạm xử lý. (Kèm theo sơ đồ bố trí hệ thống thu gom nước rỉ rác)

Kết cấu đường nội bộ được thiết kế theo tiêu chuẩn thiết kế đường ô tô TCVN 4054: 1998. Hai bên đường trồng cây và phải có chỉ giới đường đỏ.

- Hàng rào bằng dây thép gai kết hợp với trồng cây (nên trồng các loại cây rễ chùm, cây có gai phát triển nhanh)

- Hàng rào xây gạch hoặc bê tông

* Bãi chôn lấp phải được trồng cây xanh cách ly, đảm bảo chắn gió, bụi ảnh hưởng đến khu vực xung quanh:

- Bãi phân loại CTR;

- Trạm xử lý nước rỉ rác;

- Ô chứa bùn;

- Khu phụ trợ: Nhà điều hành, trạm cân, trạm rửa xe, nhà để xe, hệ thống cấp nước, điện...

b. Đổ và san lấp chất thải: Chất thải được vận chuyển đến và đổ tại ô chôn lấp theo từng lớp. Sau đó, rác được nén chặt để giảm thiểu thể tích và tránh sụt lún trong tương lai. Quá trình nén chặt cũng giúp giảm thiểu sự phân tán mùi hôi và phát sinh khí thải.

c. Phủ lớp cách ly: Lớp đất hoặc vật liệu phủ đặc biệt sẽ được đắp lên bề mặt chất thải vào cuối mỗi ngày (được gọi là lớp phủ hàng ngày). Lớp này ngăn cách chất thải với không khí, giúp giảm phát sinh mùi hôi, ngăn cản sự sinh sôi của ruồi, côn trùng, và hạn chế sự xâm nhập của các loài động vật. Khi ô chôn lấp đạt đến giới hạn chứa, lớp phủ cuối cùng sẽ được phủ lên và trồng cây xanh để phục hồi cảnh quan.

b. Xử lý nước rỉ rác: Nước rỉ rác thường chứa nhiều chất ô nhiễm, gồm kim loại nặng, hợp chất hữu cơ và vi sinh vật gây bệnh.

b. Xử lý khí sinh học: Khí sinh học thu được có thể được xử lý qua hai cách là đốt cháy và sử dụng để phát điện.

b. Chức năng của lớp lót đáy: Lớp lót đáy không chỉ đóng vai trò ngăn nước rỉ rác xâm nhập vào đất mà còn giúp kiểm soát ô nhiễm khi ô chôn lấp hết khả năng chứa và bắt đầu đóng lại. Đảm bảo chất lượng và độ bền của lớp lót đáy là yếu tố then chốt trong việc giảm thiểu ô nhiễm đất và nước ngầm.

b. Trồng cây xanh và phục hồi cảnh quan: Sau khi bãi chôn lấp được đóng lại, cây xanh thường được trồng để phục hồi cảnh quan, bảo vệ lớp đất phủ và giữ độ ổn định cho toàn bộ bãi chôn lấp. Cây xanh cũng giúp hấp thụ khí CO₂ và tạo môi trường xanh.

• Nguồn gốc: Thực phẩm thừa, rác từ cây trồng, lá cây, giấy, bìa carton, và các vật liệu có khả năng phân hủy sinh học.

• Tỷ lệ: Thường chiếm tỷ lệ lớn (40-60%) trong rác thải sinh hoạt, nên rất phổ biến trong bãi chôn lấp.

• Đặc điểm: Loại rác này dễ phân hủy dưới tác động của vi sinh vật, sinh ra khí methane (CH₄) và CO₂, cùng với nước rỉ rác chứa chất hữu cơ và các chất gây ô nhiễm.

• Nguồn gốc: Túi nilon, chai lọ nhựa, hộp nhựa, đồ chơi và các sản phẩm cao su như lốp xe.

• Tỷ lệ: Thường chiếm 10-20% trong tổng lượng rác.

• Đặc điểm: Nhựa và cao su khó phân hủy, tồn tại trong môi trường lâu dài, gây ra tình trạng ô nhiễm nhựa trong đất và ảnh hưởng đến hệ sinh thái.

• Nguồn gốc: Các loại lon, hộp thiếc, nhôm, đồng và các sản phẩm kim loại khác.

• Tỷ lệ: Khoảng 2-5% trong rác thải sinh hoạt.

• Đặc điểm: Kim loại có thể tồn tại lâu trong bãi chôn lấp và một số loại có khả năng rỉ sét, thải các ion kim loại vào môi trường nước và đất, gây ô nhiễm kim loại nặng.

• Nguồn gốc: Chai lọ thủy tinh, các mảnh vỡ gốm sứ, kính.

• Tỷ lệ: Thường chiếm khoảng 3-5% trong tổng lượng rác.

• Đặc điểm: Thủy tinh và gốm sứ không phân hủy sinh học, nhưng có thể tái chế được nếu được thu hồi và tái sử dụng.

• Nguồn gốc: Báo, giấy viết, bìa carton, quần áo cũ và các vật liệu từ xơ sợi.

• Tỷ lệ: Khoảng 5-15% trong tổng lượng rác.

• Đặc điểm: Dễ phân hủy nhưng có thể phát thải khí nhà kính trong quá trình phân hủy. Nếu được tái chế, chúng sẽ góp phần giảm áp lực lên bãi chôn lấp.

• Nguồn gốc: Bao gồm pin, hóa chất, rác thải y tế và các loại rác nguy hại khác.

• Tỷ lệ: Thường rất nhỏ (<1%) nhưng có nguy cơ cao đối với sức khỏe con người và môi trường.

• Đặc điểm: Chứa các chất độc hại như kim loại nặng, hóa chất hữu cơ khó phân hủy, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng nếu không được xử lý đúng cách.

• Kích thước và hình dạng: Rác thải trong bãi chôn lấp có kích thước và hình dạng đa dạng, từ các mảnh vụn nhỏ đến các vật dụng lớn. Quá trình nén và phân hủy dần làm giảm kích thước rác.

• Tỷ trọng: Tùy thuộc vào mức độ nén rác tại bãi chôn lấp. Rác thải sinh hoạt có tỷ trọng trung bình từ 300-500 kg/m³, nhưng có thể tăng lên sau khi nén.

• Thành phần hóa học: Gồm carbon, hydrogen, nitrogen, sulfur và các chất khoáng khác. Hàm lượng carbon và nitrogen có vai trò quan trọng trong quá trình phân hủy hữu cơ.

• Độ ẩm: Rác thải tại bãi chôn lấp thường có độ ẩm cao do chứa nhiều rác hữu cơ và tiếp xúc với nước mưa.

• pH: Thay đổi theo thời gian, ban đầu thường là axit (pH 4-5) do quá trình phân hủy kỵ khí của rác hữu cơ, sau đó dần chuyển sang kiềm khi quá trình phân hủy chậm lại.

• Khả năng phân hủy sinh học: Thành phần rác hữu cơ dễ bị phân hủy sinh học dưới tác động của vi sinh vật, tạo ra khí methane (CH₄) và nước rỉ rác chứa các chất hữu cơ.

• Sự phát sinh khí thải: Quá trình phân hủy rác tạo ra các khí nhà kính, chủ yếu là methane (CH₄) và carbon dioxide (CO₂). Khí methane có khả năng gây hiệu ứng nhà kính cao gấp nhiều lần CO₂, nên việc thu gom và xử lý khí này là rất quan trọng.

• Nước rỉ rác: Là nước chảy ra từ bãi chôn lấp do rác phân hủy và tiếp xúc với nước mưa. Nước rỉ rác chứa chất hữu cơ, kim loại nặng, và vi sinh vật gây ô nhiễm.

• Tải lượng ô nhiễm: Nước rỉ rác có hàm lượng COD (nhu cầu oxy hóa học), BOD (nhu cầu oxy sinh học), ammonia, và các chất độc hại cao, cần được xử lý cẩn thận trước khi xả ra môi trường.

• Diện tích: Bãi chôn lấp có diện tích lớn và được phân chia thành các ô chôn lấp riêng biệt giúp tăng khả năng tiếp nhận rác.

• Độ sâu: Độ sâu càng lớn, công suất lưu trữ càng cao. Thông thường, độ sâu chôn lấp có thể từ 10-30 mét tùy điều kiện địa hình và thiết kế.

• Rác thải sinh hoạt: Loại rác phổ biến nhất trong bãi chôn lấp, thường chiếm tỷ trọng lớn. Công suất của bãi chôn lấp được tính toán dựa trên lượng rác thải sinh hoạt phát sinh hàng ngày của khu vực.

• Rác thải công nghiệp và xây dựng: Loại rác này có thể được xử lý ở bãi chôn lấp nếu đáp ứng các tiêu chuẩn không nguy hại. Các bãi chôn lấp xử lý rác công nghiệp thường phải có công nghệ xử lý đặc biệt để tránh ô nhiễm.

• Nén rác: Rác thải được nén chặt tại bãi chôn lấp để giảm thể tích, tăng mật độ, và kéo dài tuổi thọ của bãi.

• Lớp phủ hàng ngày: Rác thải thường được phủ một lớp đất mỏng sau mỗi ngày để giảm thiểu mùi hôi và sự phát tán của rác ra môi trường.

Các bãi chôn lấp hợp vệ sinh cần trang bị hệ thống xử lý nước rỉ rác và thu gom khí, giúp giảm thiểu tác động môi trường, qua đó đáp ứng yêu cầu và tăng khả năng vận hành bãi lâu dài.