Трансформациялық көшбасшылық

Трансформациялық көшбасшылар ұйым немесе топ мүшелеріне әсер етіп, олардың құндылықтарын, көзқарастарын және мінез-құлқын өзгертуге ұмтылады.

Бұл стиль келесі ерекшеліктерімен сипатталады:

1. Визионерлік

Көшбасшы болашаққа деген нақты көзқарас қалыптастырады және басқаларды соған сендіріп, шабыттандырады.

2. Құндылыққа негізделген көшбасшылық

Трансформациялық көшбасшы қызметкерлердің құндылықтары мен сенімдерін тереңірек түсініп, олардың жеке дамуына ықпал етеді.

3. Мотивация және шабыт

Көшбасшы топ мүшелерін ортақ мақсатқа жетуге ынталандырады, оларға шығармашылық қабілеттерін көрсетуге мүмкіндік береді.

4. Жеке даму

Көшбасшы әрбір адамның әлеуетін арттыруға назар аударады, олардың мықты жақтарын дамытуға тырысады.

Мысал:

Трансформациялық көшбасшылардың ішінде Нельсон Манделаны атауға болады. Ол адамдардың дүниетанымын өзгертуді және үлкен әлеуметтік өзгерістерге қол жеткізуді мақсат еткен.

Транзактивті көшбасшылық

Транзактивті көшбасшылық, керісінше, белгілі бір келісімдер мен сыйақылар жүйесіне негізделеді. Бұл стильдің негізгі ерекшеліктері:

1. Жұмыс пен сыйақыға бағытталған

Көшбасшы нақты ережелерді орнатып, оларға сәйкес жұмыс істегендерге сыйақы береді немесе бұзғандарға жаза қолданады.

2. Қысқа мерзімді мақсаттарға бағыттау

Бұл көшбасшылық түрі ұзақ мерзімді визионерлік идеяларды емес, нақты әрі қысқа мерзімді нәтижелерге қол жеткізуді көздейді.

3. Тәртіп пен бақылау

Көшбасшы топтағы процестерді мұқият бақылайды және тәртіпті қамтамасыз етеді.

4. Нақты келісімдер

Көшбасшы мен топ мүшелері арасындағы қарым-қатынас шарттарға негізделген, мысалы, «еңбегіңе қарай – сыйақы».

Мысал:

Күнделікті өндірістік процестерді басқаратын менеджерлер транзактивті көшбасшылықты жиі қолданады.

Джон Куинси Адамс (АҚШ-тың 6-президенті):

“Егер сіздің әрекеттеріңіз адамдарды көбірек армандауға, көбірек үйренуге, көбірек әрекет етуге және жақсырақ болуға шабыттандырса, сіз көшбасшысыз.”

Негізгі идеялар:

• Трансформациялық көшбасшылар командаға шабыттандырушы мақсаттар ұсынады және ұзақ мерзімді дамуға бағытталады.

• Транзактивті көшбасшылар құрылым мен тәртіпке назар аударып, мақсатқа жету үшін марапаттау және жазалау жүйесін қолданады.

• Сіз өзіңіздің көшбасшылық стиліңізді анықтау арқылы өзіңіздің күшті және әлсіз жақтарыңызды түсініп, стиліңізді жағдайға сәйкес икемдеуге үйрене аласыз.