-> Tình yêu trong ca dao Việt Nam dồi dào nguồn sinh khí trẻ, điều người ta hiếm khi thấy được trong một xã hội khắt khe danh tiết.
Nhưng cũng chính vì lý do đấy mà đến bây giờ người ta vẫn còn lưu truyền chúng. Văn học dân gian của Việt Nam ta đã "chín" trước thời đại cả nghìn năm.
- Thơ của Hồ Xuân Hương: Thơ của nữ sĩ mới đọc người ta có thể tưởng là do một người trẻ viết:
"...Giơ tay với thử trời cao thấp
Xoạc cẳng đo xem đât ngắn dài..."
Cái tôi trong thơ HXH lộ rõ trong từng con chữ, mà nó lại còn là cái tôi nghênh ngang, thách thức định kiến thời đại:
"Hỡi chàng ôi! Ới hỡi chàng ôi
...
Ngàn vàng khôn chuộc dấu bôi vôi"
Thời xưa có người phụ nữ nào mà dám giễu chồng?
Nhưng Hồ Xuân Hương dám. Và cái dám đó lại còn đủ sâu sắc để lột trần bộ mặt phong kiến:
"Kẻ đắp chăn bông, kẻ lạnh lùng
Chém cha cái kiếp lấy chồng chung..."
Hay trong bài "Vịnh cái quạt" mà tôi không tiện nêu ra.

- Rừng Nauy: Không giống như những nhà văn đương thời, văn chương của Haruki đi theo lối phương Tây siêu thực bằng hình thức nghệ thuật của những bộ phim trắng đen Hollywood.
Góc nhìn hiện sinh về cái chết của Haruki Murakami là một cái gì đó mới mẻ so với năm 1987 khi mà tiểu thuyết mới xuất bản. Nhưng Haruki đã khai thác về đủ sâu về nó để đến ba mươi bốn năm sau người ta vẫn thấy mình đằng sau những trang văn ấy.

VHTĐ
Tác phẩm: Đoạn trích Thề nguyền của Truyện Kiều (Nguyễn Du)
Lí giải:
A. Nhà văn là người vừa trẻ trong cách nhìn:
- Nhà thơ khắc hoạ Kiều là người táo bạo, sẵn sàng vượt lề lối phong kiến để theo đuổi tình yêu  “ đêm đêm băng lối vườn khuya một mình” hay “Nàng rằng: khoảng vắng đêm trường/Vì hoa nên phải trổ đường tìm hoa”
- “Sinh vừa tựa án thiu thiu,
Dở chiều như tỉnh dở chiều như mê”
Thể hiện cái nhìn phóng khoáng, táo bạo trước cảm xúc tình cảm nhân bản của đôi lứa 
B. Vừa chín trong cách nghĩ: 
- Thấu hiểu, bao dung trước hành động không thể chấp nhận trong nguyên tắc phong kiến để tôn vinh nêu cao tiếng nói tình yêu tự do, ông nhìn nhận con người ở cái góc nhìn nhân bản đồng cảm trước những cảm xúc vốn có, bình thường của con người
VHHĐ:
Tác phẩm: Chí Phèo
Lí giải
A. Nhà văn là người mới trong cách nhìn:
- Chủ đề người nông dân vốn không còn là đối với bạn đọc xưa và nay, nhưng ở mỗi giai đoạn người ta lại có cách nhìn khác nhau. Ở các thế hệ trước, nhiều nhà văn trung đại chỉ nhìn nhận người nông dân là lớp người yếu kém cần được các bậc anh hùng tầm cỡ thì đến với Nguyễn Đình Chiểu nhà thơ đã xây dựng người nông dân áo bào hùng tráng bảo vệ non sông. Nhưng với Nam Cao, ông lại nhìn nhận con người trong khía cạnh phẩm chất con người.
B. Nhà văn là người chín trong cách nghĩ
- Ông tìm thấy được trong cái vẻ mọi rợ, khủng khiếp của những “con ác quỷ” bị xã hội đen tối tha hoá là cái bản chất thiện lương không bao giờ mất ở họ thay vì cứ phiến diện phê phán thông thường. Ông dùng giọng văn lạnh lùng của mình để nhìn ngắm đời sống ở sắc độ nhân văn. Nhìn ra được trong Chí Phèo đáng sợ là một anh nông dân từng ước mơ được có cuộc sống êm đềm bình thường như bao người khác.

- Nhà văn Nam Cao con đặt niềm tin vào cả sự phục thiện của người nông dân khi cho Chí một con đường quay về cõi thiện trong tác phẩm dù sau cùng chỉ là thất bại qua hình tượng Thị Nở. Tuy nhiên, nó vẫn cho thấy sự đồng cảm, chiêm nghiệm sâu sắc để nhận ra được các giá trị, khao khát hoàn lương bị khuất lấp của nhân vật
- Ông cũng là người nhận ra những rào cản đáng sợ từ phía xã hội như định kiến (hình tượng bà cô Thị Nở và dân làng Vũ Đại) đến sức mạnh khủng kiếp từ thế lực địa chủ và nhà tù thực dân trong công cuộc tha hoá hàng loạt nhân phẩm con người. Từ đó lên tiếng phê phán cao độ, các thế lực này

VHHĐ:  Anne tóc đỏ dưới chái nhà xanh -  Maud Montgomery

- Trẻ trong cách nhìn:  qua đôi mắt trẻ thơ và dưới bầu trời đầy sao, một thế giới thuần khiết được tạo lập qua lối tưởng tượng phong phú của nhân vật. Cái "trẻ" còn là cái non nớt, bồng bột. Nhưng khi đọc với tâm thế người trưởng thành, người đọc sẽ nhận được một tấc lòng, ý niệm thâm sâu qua câu chuyện nổi tiếng dành cho thiếu nhi.
- Chín trong cách nghĩ: thể hiện cái vỡ tan giữa kì vọng, ước mơ và hiện thực, cái sợ của con người trước hiện thực tàn khốc. Khi thế giới không còn đẹp là phút tắt lửa lòng của con người mộng mị. Anne trẻ thơ và Anne người lớn, những mâu thuẫn đối lập giữa nội tâm và ngoại vật được thể hiện dưới góc độ tình cảm khi đặt vào tình huống: cái chết của ông Matthew Cuthbert, cái kết thúc của Nữ hoàng Tuyết - một rừng bạch đàn vào mùa đông đã từng rất đẹp trong mắt Anne. Kết thúc tác phẩm với "'God's in his heaven, all's right with the world,'' ("'Đức Chúa Trời ở trên thiên đàng của Ngài, mọi điều ổn thỏa với thế giới,'") -> niềm tin ở Chúa giờ đã đặt vào niềm tin ở mình, ý thức ở hiện thực.

"Ước gì sông rộng một gang

Bắc cầu dải yếm mời chàng sang chơi"

Ta ít nhất có thể hình dung được người thốt lên câu ca táo bạo này không phải là người già, không thể là người già. Chỉ có một tuổi trẻ bừng bừng sức sống, một tuổi trẻ sôi sục khát khao mới hát được những lời như vậy. "Cầu" không phải "cầu tre" thân thuộc, "cầu kiều" trang trọng mà là "cầu dải yếm", một hình ảnh vừa quen mà vừa lạ, vừa táo bạo nhưng không thiếu cái hương "mầu thâu đêm ngào ngạt" rất chi nữ tính. Kì lạ ở chỗ, nếu đã "ước gì sông rộng một gang" thì còn cần "bắc cầu dải yếm mời chàng sang chơi" làm gì? Hóa ra, "sông một gang" là để vừa vặn với "cầu dải yếm". Cái khát khao yêu chân thành và được yêu mãnh liệt vẫn cháy trong nàng, nhưng sông Đời thì còn rộng nhiều nhiều gang, nhiều nhiều dặm. Tình yêu ấy là không đủ. Nên nàng ước sông rộng một gang, như một cơ hội để thổ lộ lòng mình, như một cách để hiện thực hóa ước mơ. Người con gái sao mà trẻ trung, sao mà táo bạo mà cũng sao mà nữ tính. Thế mới thấy : tình trẻ, sức trẻ vốn bị vùi lấp trong xã hội phong kiến xưa, vùi lấp đến "cớm còi" nhưng không đợi đến văn học hiện đại mới trỗi dậy. Nó đã nổi lên những cơn sóng ngầm từ ngàn xưa. Nó nhen lên một cách nhìn trẻ trung, tươi mới nhưng nhân văn về cuộc đời con người. Nó ghép hai người xa lạ bằng cái quan hệ nguyên sơ mà nhân hậu nhất thế gian này : tình yêu, chứ không phải chức phận giáo điều. Một cái nhìn trẻ, một cách nghĩ chín; và sự chân thành bộc trực của sự trẻ càng làm tư tưởng nhân văn chín muồi.

VHTĐ

"Rõ ràng trong ngọc trắng ngà

Dày dày sẵn đúc một tòa thiên nhiên" (Nguyễn Du)

Đặng Thai Mai gọi đây là câu thơ hay nhất Truyện Kiều. Lần đầu tiên trong văn học Việt Nam ta thấy một người con gái khỏa thân hoàn toàn. Nguyễn Du nào chỉ trẻ trong cách nhìn tình yêu “Xăm xăm băng lối vườn khuya một mình” mà còn trẻ trong cái nhìn con người. Trẻ ở đây là nói cái nhìn trong veo, không chút ảnh hưởng của lễ giáo phép tắc. Một sự ngạc nhiên và ngưỡng mộ đơn thuần trước vẻ đẹp của tạo hóa. Một cái đẹp không hề bị ảnh hưởng bởi quy ước thẩm mỹ cổ điển, nó khỏe mạnh và căng tràn sức sống chứ không hề mềm mại đến ủ dột theo kiểu “liễu yếu đào tơ”. Một cái nhìn mới chưa từng có, mà cũng trong veo như môt đứa trẻ. Nhưng không phải vì thế mà nó thiếu đi sự sâu sắc. Trẻ con là những triết gia xuất sắc, cái nhìn đấy thách thức cách nghĩ phong kiến cổ hủ, thách thức những bộ y phục rườm rà giáo điều mà con người đã phải khoác trong cả nghìn năm. Nó mở ra cái nhìn nhân bản đối với con người. 

VHHĐ

Hai đứa trẻ (Thạch Lam)

Thạch Lam không chỉ đặt điểm nhìn ở một cô gái mới lớn, mà còn nhìn cảnh, nhìn người như một người trẻ. Một người trẻ với “cảm nhận đương ở độ nhạy nhất của đời người” một đứa trẻ lòng chưa hết thơ ngây để chân thành yêu thương hết mình. Có chưa hết ngây thơ thì mới cảm thông được cho nỗi khát khao niềm vui, khát khao đổi đời của những đứa trẻ. Có chưa bị cuộc đời làm cho khắc nghiệt thì mới nhìn thấy sự bất thường, nhìn thấy bi kịch trong một cuộc sống tẻ nhạt đến tầm thường. Trẻ mới nói về cảnh vật, con người một cách lãng mạn, thi vị đầy thương yêu. Nhưng chỉ cái trẻ mới nhìn được cái bóng tối u ám vẫn lởn vởn trên đầu Việt Nam những năm đầu thế kỉ 20. Chỉ cái trẻ mới thấy cái bi kịch sống mòn, chết mòn, mòn cả xác, mòn cả hồn. Cái trẻ nói lên được khát khao muôn đời : khát khao sống có nghĩa. Đó là cái chín muồi của tác phẩm. Cái trẻ của cách nhìn thật sự làm nên cái chín của cách nghĩ

Anh sợ quốc cấm, nên voi không bàn

Dẫn trâu, sợ họ máu hàn

Dẫn bò, sợ họ nhà nàng co gân

Miễn là có thú bốn chân

Dẫn con chuột béo, mời dân, mời làng

- Chàng dẫn thế em lấy làm sang

Nỡ nào em lại phá ngang như là…

Người ta thách lợn thách gà

Nhà em thách cưới một nhà khoai lang:

Củ to thì để mời làng

Còn như củ nhỏ, họ hàng ăn chơi

Bao nhiêu củ mẻ, chàng ơi!

Để cho con trẻ ăn chơi giữ nhà

Bao nhiêu củ rim, củ hà,

Để cho con lợn, con gà nó ăn."

+Trẻ trong cách nhìn: "Anh" và "em" đã có những lí lẽ và sử dụng những hình tượng sính lễ cực kì lạ lùng (voi -> trâu -> bò -> cuối cùng lại trở về một con chuột béo; họ gái thách cưới chỉ một nhà khoai lang): Một cách nhìn trẻ và hài hước, dung dị về sính lễ thành hôn cho đám cưới: thứ gây dựng hạnh phúc trăm năm.
+Chín trong cách nghĩ: Họ biết rằng nhà hai người ai cũng nghèo, và họ hiểu rằng chỉ cần thương nhau là đủ, không cần quá cầu kì và kiểu cách làm gì.

VHTĐ: "Chỉ trách người sao chẳng trách mình,
Mình trung đâu đấy, trách người trinh.
Áo dày cơm nặng bao nhiêu đứa,
Chiếu cạnh giường bên, mấy hột tình?
Tơ tóc nỗi riêng thì xét nét,
Giang sơn nghĩa cả nỡ mần thinh!
Cổ cong mặt lệnh, người đâu thế?
Cái cóc bôi vôi khéo dại hình!"
(Cô hầu trách quan lớn, Tú Xương)
+Trẻ trong cách nhìn: Ông nhìn theo một cách mới, một cách khác, nhìn theo con mắt của một cô hầu bị bỏ rơi khi mà trong xã hội đó người phụ nữ, hay cô hầu, chỉ là phận người đàn bà lặng lẽ như cái bóng đằng sau chồng, có thì được không thì thôi, và họ hầu như chẳng bao giờ kêu ca hay oán thán trên lý thuyết cả.
+Chín trong cách nghĩ: Ông nhìn ra được sự tương đồng của quan lớn với cô hầu, và đem việc đấy ra giễu cợt để phê phán một lớp người sính ngoại và quỳ dưới chân giặc.

VHHĐ: Mưa - Trần Đăng Khoa
+Trẻ trong cách nhìn: Những tạo vật trong cơn mưa nhảy múa và mang một màu sắc rất mạnh mẽ, phong phú và đầy sức sống nội tại.
+Chín trong cách nghĩ: 
"Bố em đi cày về
Đội sấm
Đội chớp
Đội cả trời mưa"
Trong con mắt trẻ thơ, Trần Đăng Khoa vẫn thấy được người bố vẫn phải đi làm lụng vất vả và trở về trong cơn mưa lớn => tình cảm và suy nghĩ sâu sắc.