Sơ đồ tư duy có cấu trúc gồm từ khóa/chủ đề chính ở vị trí trung tâm và các nhánh nhỏ chỉ các nội dung, hình ảnh được phát triển từ chủ đề chính ở xung quanh. Ngoài ra để cây sơ đồ đẹp hơn và dễ ghi nhớ hơn có thể chèn thêm các hình ảnh hoặc biểu tượng.

2. Cách vẽ sơ đồ tư duy hiệu quả và khoa học:

Bước 1: Xác định chủ đề/ý chính/từ khóa chính cho sơ đồ

Dù bạn lựa chọn loại sơ đồ nào thì trước tiên cũng cần phải xác định được chủ đề chính hay ý chính để thực hiện triển khai các ý nhỏ, nội dung phụ trong sơ đồ.

Bước này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng quyết định đến hiệu quả của quá trình sẽ sơ đồ nên yêu cầu bạn phải xác định đúng.

Bước 2: Vẽ các nhánh cấp 1 cho sơ đồ tư duy

Sau khi đã xác định được chủ đề chính/ý chính hãy cho chúng vào tờ giấy hoặc trên màn hình ở vị trí trung tâm. Sau đó vẽ thêm các nhánh xuất phát từ chủ đề trung tâm nối đến các ý phụ của phân nhánh.

Số lượng nhánh sẽ tùy thuộc vào nội dung của bạn và lưu ý sử dụng những từ ngắn gọn, súc tích tập trung đúng trọng tâm.

Bước 3: Thêm các nhánh phụ cấp 2, cấp 3

Từ các nhánh phụ cấp 1 hãy tiếp tục triển khai các nhánh phụ cấp 2, cấp 3 bổ sung nội dung thông tin cho đến khi đầy đủ. Các ý phụ đều có nội dung hướng đến chủ đề chính, bổ sung cho chủ đề chính của sơ đồ.

Bước 4: Tô màu và kết hợp hình ảnh minh họa

Để sơ đồ trở nên rõ ràng, sinh động và ghi nhớ dễ hơn bạn hãy tô màu cho các nhánh trong sơ đồ. Đối với chủ đề chính/ý chính sẽ tô đậm nhất, các nhánh cấp 1 tô đậm hơn các nhánh cấp 2, cấp 3 và sử dụng màu sắc khác nhau để dễ phân biệt. Bên cạnh đó bạn có thể kết hợp thêm hình ảnh minh họa vừa khiến cho sơ đồ đẹp hơn, ghi nhớ được lâu hơn

Hình ảnh minh họa cấu trúc của Sơ đồ tư duy

Ưu điểm của Sơ đồ tư duy: So với các cách thức ghi chép truyền thống thì phương pháp giản đồ ý có những điểm vượt trội như sau:

- Ý chính sẽ ở trung tâm và được xác định rõ ràng.

- Quan hệ tương hỗ giữa mỗi ý được chỉ ra tường tận. Ý càng quan trọng thì sẽ nằm vị trí càng gần với ý chính.

- Liên hệ giữa các khái niệm then chốt sẽ được tiếp nhận lập tức bằng thị giác.

- Ôn tập và ghi nhớ sẽ hiệu quả và nhanh hơn.

- Thêm thông tin (ý) dễ dàng hơn bằng cách vẽ chèn thêm vào sơ đồ.

- Mỗi sơ đồ sẽ được phân biệt với nhau tạo sự dễ dàng cho việc gợi nhớ.

- Các ý mới có thể được đặt vào đúng vị trí trên hình một cách dễ dàng, bất chấp thứ tự của sự trình bày, tạo điều kiện cho việc thay đổi một cách nhanh chóng và linh hoạt cho việc ghi nhớ.

3. Ứng dụng Sơ đồ tư duy vào dạy học trong các tiết dạy của giáo viên

Lập Sơ đồ tư duy là một cách thức cực kỳ hiệu quả để ghi chú. Các Sơ đồ tư duy không chỉ cho thấy các thông tin mà còn cho thấy cấu trúc tổng thể của một chủ đề và mức độ quan trọng của những phần riêng lẻ trong đó đối với nhau. Nó giúp liên kết các ý tưởng và tạo những kết nối với các ý khác.

Với tiết học cụ thể, giáo viên vận dụng Sơ đồ tư duy để nêu ra vấn đề cần giải quyết, sau đó phân nhánh, chia nhỏ vấn đề thành các vấn đề nhỏ hơn và từ vấn đề nhỏ hơn đó lại chia thành nhiều nhánh nhỏ nữa …. Với mỗi nhánh, giáo viên dùng tranh ảnh minh họa (giáo viên sưu tầm hoặc học sinh tự sưu tầm) phù hợp giúp các em nhận ra vấn đề một cách chủ động và tích cực.

Nội dung:

Xây dựng chủ đề hoặc tình huống học tập.

Phân nhóm học sinh/sinh viên.

Tổ chức thảo luận theo nhóm.

Trình bày kết quả thảo luận.

Nhận xét, tổng kết, rút ra kiến thức trọng tâm.

Nội dung:

Xây dựng chủ đề hoặc tình huống học tập.

Phân nhóm học sinh/sinh viên.

Tổ chức thảo luận theo nhóm.

Trình bày kết quả thảo luận.

Nhận xét, tổng kết, rút ra kiến thức trọng tâm.

Thảo luận nhóm nhỏ (3–5 người).

Thảo luận nhóm lớn (cả lớp chia thành vài nhóm lớn).

Thảo luận theo cặp.

Thảo luận vòng tròn.

Các bước thực hiện:

Chuẩn bị: Xác định mục tiêu, nội dung, câu hỏi thảo luận phù hợp.

Hình thành nhóm: Chia nhóm hợp lý về số lượng và năng lực.

Giao nhiệm vụ: Cụ thể, rõ ràng, phù hợp năng lực người học.

Tổ chức thảo luận: Giáo viên quan sát, hỗ trợ khi cần.

Trình bày kết quả: Đại diện nhóm báo cáo, các nhóm khác phản biện.

Tổng kết, đánh giá: Giáo viên nhận xét, bổ sung, định hướng kiến thức.

Tăng cường kỹ năng làm việc nhóm, thuyết trình, phản biện.

Kích thích tư duy độc lập và sáng tạo.

Tạo môi trường học tập tích cực, chủ động.

Phù hợp với các môn học cần phân tích, đánh giá (ví dụ: Y học lâm sàng, Điều dưỡng, Quản trị bệnh viện…).

Nhược điểm:

Dễ mất kiểm soát nếu quản lý nhóm kém.

Mất thời gian nếu học sinh/sinh viên không có kỹ năng làm việc nhóm.

Một số thành viên ỷ lại, không đóng góp.

Minh họa:

1. Khái niệm – Nội dung phương pháp

Khái niệm:

Kỹ thuật "Bể cá" là một hình thức thảo luận nhóm, trong đó một nhóm học sinh ngồi ở vòng trong (gọi là nhóm "cá") tiến hành thảo luận một chủ đề trước sự quan sát của nhóm học sinh ở vòng ngoài. Sau một thời gian nhất định, học sinh ở vòng ngoài có thể thay thế vị trí để tham gia vào cuộc thảo luận.

Nội dung cốt lõi:

• Tổ chức thảo luận mở, đa chiều.

• Tập trung phát triển các kỹ năng: giao tiếp, phản biện, hợp tác và lắng nghe tích cực.

• Thúc đẩy học sinh tham gia vào quá trình học một cách chủ động.

  2. Phân loại – Các bước thực hiện

Phân loại kỹ thuật Bể cá:

1. Bể cá mở: Bất kỳ học sinh nào trong vòng ngoài cũng có thể tham gia vào vòng trong bất cứ lúc nào bằng cách thay thế người khác.

2. Bể cá kín: Chỉ có một nhóm cố định thảo luận trong vòng trong, nhóm ngoài không được xen vào cho đến khi phần thảo luận kết thúc.

Các bước thực hiện:

Bước 1: Chuẩn bị

• Xác định chủ đề thảo luận.

• Chia lớp: nhóm trong (4–6 HS), nhóm ngoài (quan sát).

• Chuẩn bị câu hỏi định hướng hoặc phiếu nhiệm vụ.

Bước 2: Bố trí không gian

• Vòng tròn nhỏ ở giữa: nhóm thảo luận.

• Vòng ngoài: nhóm quan sát.

Bước 3: Tiến hành thảo luận

• Nhóm “cá” thảo luận chủ đề.

• Nhóm ngoài lắng nghe, ghi chú, chuẩn bị phản hồi.

• Có thể thay người vào/ra tùy mô hình mở/đóng.

Bước 4: Phản hồi và tổng kết

• Nhóm ngoài nhận xét, đặt câu hỏi, hoặc nêu ý kiến.

• Giáo viên tổng kết, đưa ra nhận định và kết luận bài học.

3. Ưu điểm – Nhược điểm – Minh hoạ trong chuyên ngành

Ưu điểm:

• Tăng cường kỹ năng phản biện, lắng nghe, hợp tác.

• Khuyến khích tư duy đa chiều, tôn trọng ý kiến khác biệt.

• Dễ tổ chức, áp dụng được cho nhiều bộ môn và chủ đề.

Nhược điểm:

• Một số học sinh ít cơ hội tham gia nếu không được điều tiết tốt.

• Nếu không được hướng dẫn kỹ, học sinh có thể lạc đề hoặc tranh luận không hiệu quả.

• Một số học sinh sẽ có thể lười tham gia và không chịu đóng góp ý kiến

• Minh hoạ trong chuyên ngành đào tạo (Ví dụ: Khoa Sư phạm tiếng Anh)

• Không phù hợp với sĩ số lớp đông -> khó kiểm soát

  
  

• Môn Kỹ năng nói (Speaking):

  • Chủ đề: "Online learning is better than traditional classroom learning."

  • Nhóm trong thảo luận, nhóm ngoài quan sát.

  • Sau mỗi lượt, người khác có thể thay thế để tiếp tục tranh luận.

• Môn Phương pháp giảng dạy tiếng Anh (ELT Methodology):

  • Chủ đề: "Grammar should be taught explicitly in high school."

  • Một nhóm bảo vệ quan điểm, nhóm còn lại phản biện.

4. Lưu ý – Yêu cầu khi tổ chức

• Cần đào tạo học sinh kỹ năng thảo luận và lắng nghe.

• Phân vai rõ ràng: người dẫn dắt, người quan sát, người phản hồi,...

• Giáo viên đóng vai trò điều tiết, không can thiệp quá nhiều.

• Đảm bảo tính công bằng: mọi học sinh đều có cơ hội tham gia.

• Giáo viên có thể sử dụng rubric đánh giá kỹ năng thảo luận để phản hồi công bằng.

• → Đây là phương pháp hiện đại, thuộc nhóm phương pháp dạy học đổi mới theo hướng phát triển năng lực người học.

• Dựa trên triết lý dạy học lấy người học làm trung tâm.

Kỹ thuật “Bể cá” là một trong các phương pháp dạy học tích cực, vì nó:

• Tăng cường tính chủ động, sáng tạo của người học.

• Phát triển kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, phản biện, và hợp tác.

• Thay đổi vai trò truyền thống của giáo viên – từ “truyền đạt” sang “hướng dẫn – hỗ trợ

Hướng dẫn kỹ cách thảo luận, ghi chép và trình bày.

Giám sát để đảm bảo tất cả thành viên đều tham gia.

Chuẩn bị thời gian và không gian hợp lý.

Câu hỏi hoặc tình huống phải phù hợp trình độ và có tính gợi mở.

1.

Khái niệm, Nội dung phương pháp (PP)

• Là phương pháp tổ chức cho người học thực hiện một nhiệm vụ học tập có tính thực tiễn, kéo dài, liên quan đến một sản phẩm cụ thể.

• Học sinh chủ động nghiên cứu, khám phá, và vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề.

2.

Phân loại / Các bước thực hiện

• Xác định chủ đề dự án.

• Lập kế hoạch thực hiện.

• Thực hiện dự án.

• Báo cáo kết quả.

• Đánh giá và rút kinh nghiệm.

3.

Ưu điểm, nhược điểm – Minh họa trong chuyên ngành đào tạo của khoa

• Ưu điểm:
  

  • Phát triển tư duy độc lập, kỹ năng làm việc nhóm, giải quyết vấn đề.

  • Gắn lý thuyết với thực tiễn, tăng hứng thú học tập.

• 
  

• Nhược điểm:
  

  • Mất thời gian chuẩn bị.

  • Khó đánh giá chính xác từng cá nhân nếu không tổ chức tốt.

• 
  

4.

Lưu ý, yêu cầu khi tổ chức dạy học theo dự án

• Chọn dự án phù hợp với năng lực học sinh, điều kiện thực tế.

• Có sự hướng dẫn, hỗ trợ từ giáo viên.

• Đảm bảo dự án mang tính khả thi và đánh giá được.

  5. Phương pháp dạy học theo dự án là phương pháp hiện đại.

  • Nó không thuộc nhóm phương pháp dạy học truyền thống (như thuyết trình, đọc – chép), mà thuộc nhóm phương pháp dạy học tích cực – lấy người học làm trung tâm.

  • Đặc điểm nổi bật là:

  • Học sinh chủ động tham gia vào quá trình học.

  • Tăng cường tư duy phản biện, kỹ năng hợp tác, giải quyết vấn đề.

  • Gắn lý thuyết với thực tiễn qua việc thực hiện một sản phẩm cụ thể.

  • Quá trình học tập có thể liên môn và mang tính sáng tạo cao.

Lấy người học làm trung tâm.

Khuyến khích chủ động, tư duy độc lập.

Phát triển kỹ năng thế kỷ 21 (giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề…).

6. Có phải là phương pháp dạy học tích cực không?

Có, vì:

Người học đóng vai trò chủ động trong quá trình học.

Giáo viên chỉ là người hướng dẫn, hỗ trợ.

Tạo môi trường học tập tương tác, thực hành năng lực.

1. Xác định chủ đề:

Chọn một chủ đề chính và đặt nó ở trung tâm của sơ đồ.

2. Phát triển các nhánh chính:

Từ chủ đề trung tâm, xác định các ý chính liên quan và tạo ra các nhánh chính, kết nối chúng với chủ đề trung tâm.

3. Phát triển các nhánh phụ:

Mở rộng các ý chính bằng cách tạo ra các nhánh phụ, kết nối chúng với các nhánh chính tương ứng.

4. Sử dụng hình ảnh, màu sắc, từ khóa:

Sử dụng hình ảnh, màu sắc, biểu tượng và từ khóa để làm cho sơ đồ tư duy trở nên sinh động, dễ hiểu và dễ ghi nhớ.

5. Ghi nhớ và ôn tập:

Sơ đồ tư duy giúp học sinh ghi nhớ kiến thức một cách dễ dàng và có thể sử dụng để ôn tập lại kiến thức một cách hiệu quả.

Ưu điểm của kỹ thuật sơ đồ tư duy:

Tăng cường khả năng ghi nhớ:

Sơ đồ tư duy giúp học sinh ghi nhớ kiến thức một cách sâu sắc và lâu dài hơn so với các phương pháp ghi nhớ truyền thống.

Phát triển tư duy:

Kỹ thuật này khuyến khích học sinh tư duy sáng tạo, phân tích và tổng hợp thông tin.

Tăng cường sự tập trung:

Sơ đồ tư duy giúp học sinh tập trung vào nội dung chính và các mối liên kết giữa các ý.

Tạo hứng thú học tập:

Sơ đồ tư duy giúp bài học trở nên sinh động, hấp dẫn và thú vị hơn.

Tối ưu hóa việc học nhóm:

Sơ đồ tư duy có thể được sử dụng trong các hoạt động nhóm để mọi người cùng nhau xây dựng và chia sẻ kiến thức.

Ứng dụng của sơ đồ tư duy:

Tóm tắt nội dung bài học.

Chuẩn bị bài thuyết trình.

Lập kế hoạch cho các dự án.

Ghi nhớ thông tin trong các cuộc họp.

Phân tích vấn đề và tìm giải pháp.

Tóm lại, kỹ thuật dạy học sơ đồ tư duy là một phương pháp hiệu quả để giúp học sinh học tập tốt hơn, ghi nhớ kiến thức lâu hơn và phát triển tư duy sáng tạo.

Ưu điểm: Tăng cường sự tham gia và hứng thú học tập:

Kỹ thuật này giúp học sinh chủ động, tích cực tham gia vào quá trình học tập, thay vì chỉ thụ động tiếp thu kiến thức.

• Phát triển kỹ năng làm việc nhóm:

  Học sinh học cách hợp tác, chia sẻ, và lắng nghe ý kiến của người khác trong quá trình làm việc nhóm.

• Nâng cao hiểu biết và khả năng ghi nhớ:

  Việc học và dạy lẫn nhau giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về nội dung học tập và ghi nhớ kiến thức lâu hơn.

• Phát triển kỹ năng giao tiếp và trình bày:

  Học sinh được rèn luyện kỹ năng giao tiếp, trình bày ý kiến, và phản biện trong quá trình làm việc nhóm. 

  Nhược điểm: Gv phải có kỹ năng quản lý lớp học, mất công chuẩn bị tài liệu kỹ lưỡng rõ ràng

1. Khái niệm Phương pháp dạy học dự án là một hình thức tổ chức dạy học, trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ học tập (gọi là "dự án") có tính thực tiễn và phức hợp, kết hợp kiến thức với kỹ năng nhằm giải quyết một vấn đề cụ thể trong đời sống. Dự án thường được tiến hành trong một khoảng thời gian nhất định và kết thúc bằng một sản phẩm cụ thể (báo cáo, mô hình, video, bài thuyết trình...). ---

2. Mục tiêu của phương pháp dạy học dự án Giúp học sinh phát triển tư duy phản biện, sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề. Tăng cường năng lực làm việc nhóm, giao tiếp và tự học. Gắn kết kiến thức học được với thực tiễn đời sống. Hình thành năng lực tự chủ và trách nhiệm trong học tập. ---

3. Đặc điểm nổi bật Lấy người học làm trung tâm: Học sinh chủ động trong quá trình tìm hiểu, thu thập thông tin và thực hiện nhiệm vụ. Gắn liền với thực tiễn: Vấn đề đặt ra trong dự án thường mang tính thực tiễn, gần gũi với cuộc sống. Sản phẩm cụ thể: Kết thúc dự án, học sinh tạo ra một sản phẩm hữu hình có thể đánh giá được. Kết hợp liên môn: Một dự án có thể tích hợp kiến thức từ nhiều môn học khác nhau. --- 4. Quy trình dạy học dự án Phương pháp dạy học dự án thường trải qua 6 bước cơ bản: Bước

Nội dung

1. Xác định chủ đề dự án Giáo viên và học sinh cùng lựa chọn một vấn đề thực tiễn, có thể khai thác kiến thức từ chương trình học.

2. Lập kế hoạch thực hiện Học sinh (hoặc nhóm học sinh) xây dựng kế hoạch chi tiết: mục tiêu, nhiệm vụ, phân công công việc, thời gian, phương pháp thực hiện...

3. Tìm hiểu và thu thập thông tin Học sinh tự nghiên cứu tài liệu, phỏng vấn, khảo sát... dưới sự hướng dẫn của giáo viên.

4. Thực hiện sản phẩm Học sinh tiến hành xây dựng sản phẩm dự án: mô hình, báo cáo, clip, poster...

5. Trình bày và chia sẻ kết quả Các nhóm học sinh thuyết trình, chia sẻ sản phẩm trước lớp, giáo viên hoặc cộng đồng.

6. Đánh giá và rút kinh nghiệm

Giáo viên, học sinh tự đánh giá và nhận xét lẫn nhau về quá trình thực hiện và kết quả đạt được. ---

5. Ưu điểm của dạy học dự án Tăng tính chủ động, sáng tạo cho người học. Giúp học sinh vận dụng kiến thức vào thực tế hiệu quả.

Phát triển kỹ năng mềm: giao tiếp, hợp tác, quản lý thời gian... Tạo hứng thú và động lực học tập cao hơn. ---

6. Hạn chế Đòi hỏi nhiều thời gian để chuẩn bị và thực hiện. Cần có sự hướng dẫn sát sao của giáo viên. Yêu cầu năng lực tổ chức và làm việc nhóm cao từ học sinh. Có thể khó đánh giá đồng đều giữa các nhóm/học sinh. ---

7. Ví dụ minh họa Chủ đề: “Ô nhiễm rác thải nhựa ở địa phương em” Môn học liên quan: Sinh học, Địa lý, Giáo dục công dân, Tin học Sản phẩm: Video phóng sự, mô hình phân loại rác, tờ rơi tuyên truyền Kỹ năng phát triển: Thu thập dữ liệu, xử lý thông tin, thuyết trình, thiết kế ấn phẩm truyền thông. ---

8. Kết luận Phương pháp dạy học dự án là một xu hướng giáo dục hiện đại, góp phần đổi mới phương pháp dạy học, phù hợp với yêu cầu phát triển năng lực học sinh trong chương trình giáo dục phổ thông mới. Tuy nhiên, để áp dụng hiệu quả, cần sự đầu tư nghiêm túc về thời gian, sự phối hợp giữa giáo viên và học sinh, cũng như sự linh hoạt trong tổ chức lớp học.

1. Khái niệm & Nội dung phương pháp thuyết trình

• Khái niệm:
  Là phương pháp dạy học mà giáo viên sử dụng lời nói có hệ thống (kết hợp hình ảnh, mô hình, trình chiếu…) để trình bày, giải thích nội dung bài học nhằm giúp người học tiếp thu tri thức một chiều  .

• Nội dung bao gồm:
  

  • Chuẩn bị nội dung bài giảng logic, hệ thống

  • Phối hợp với phương tiện hỗ trợ (slide, hình ảnh, video…)

  • Trình bày diễn giảng rõ ràng, hấp dẫn

  • Tóm tắt ý chính và có thể đặt câu hỏi kiểm tra nhanh, tương tác hạn chế

2. Phân loại & Các bước thực hiện

• Phân loại theo hình thức:
  

  • Giảng giải (expository presentation)

  • Giảng thuật (narrative)

  • Diễn giảng phổ thông (public speaking style presentation)

    
    

• Các bước chính trong tổ chức thuyết trình trên lớp:
  

  • Lên kế hoạch và xác định mục tiêu bài học

  • Chuẩn bị nội dung, tài liệu, phương tiện

  • Tổ chức thuyết trình: mở đầu, thân bài, kết luận

  • Kết hợp câu hỏi mở/đóng để kích thích tương tác

  • Tổng kết, nhấn mạnh ý chính & đặt nhiệm vụ học tập tiếp theo

    
    

3. Ưu điểm – Nhược điểm (kèm ví dụ chuyên ngành đào tạo của khoa)

Ưu điểm:

• Truyền tải một khối lượng lớn kiến thức một cách rõ ràng, mạch lạc và logic (phù hợp lớp đông, tiết ngắn)  .

• Hệ thống hóa nội dung giúp người học nắm tổng quan chủ đề nhanh hơn.

• Rèn kỹ năng nghe hiểu, ghi chép quyết định từ phía học sinh.

• Tiết kiệm thời gian giáo viên so với phương pháp thảo luận mở.

Ví dụ ngành đào tạo của khoa : công nghệ thông tin.

Trong đào tạo ngành công nghệ thông tin, thuyết trình giúp giảng viên nhanh chóng giới thiệu khung lý thuyết về. Phân tích thiết kế hệ thống thông tin.

Bài giảng được thiết kế logic, giúp sinh viên dễ theo dõi.

Nhược điểm:

• Tính một chiều: học sinh ít tương tác, dễ thụ động, thiếu sáng tạo phản biện  .

• Dễ gây buồn ngủ, mất tập trung nếu trình bày quá dài hoặc thiếu sinh động.

• Không phù hợp với các nội dung yêu cầu thực hành, vận dụng cao.

• Khó đánh giá mức độ hiểu của từng học sinh trong quá trình giảng bài  .

Ví dụ ngành của khoa:

Trong đào tạo ngành công nghệ thông tin.

nếu chỉ thuyết trình về lý thuyết phương pháp giáo dục mà không kết hợp hoạt động nhóm, sinh viên sẽ khó nhớ lâu hoặc vận dụng thực hành giảng dạy hiệu quả.

4. Lưu ý & Yêu cầu khi tổ chức dạy học

• Phải chuẩn bị câu hỏi mở và đóng phù hợp năng lực học sinh, nhằm khuyến khích tư duy và kiểm tra sự chú ý  .

• Kết hợp phương tiện hỗ trợ (slide, video, hình ảnh…) để tăng tính trực quan và hấp dẫn.

• Quản lý thời gian hợp lý: tránh kéo dài, xen kẽ hoạt động để duy trì sự tập trung.

• Dẫn dắt tương tác: dù là thuyết trình, vẫn nên có thời điểm tương tác (vấn đáp, thảo luận nhanh).

• Phối hợp với các phương thức dạy học khác như thảo luận, thực hành để nâng cao hiệu quả  .

• Luôn giữ thái độ thiện cảm, tôn trọng học sinh khi đặt câu hỏi và chờ đợi câu trả lời.

  
  

5. Phương pháp truyền thống hay hiện đại? Có phải PPDH tích cực không?

• Thuyết trình là một PPDH truyền thống, vì giáo viên là trung tâm, người học thụ động tiếp nhận tri thức  .

• Khi kết hợp câu hỏi mở, phương tiện tương tác, mở không gian tự khám phá thì nó có thể hơi hướng tích cực, nhưng bản thân thuyết trình thuần túy không phải là PPDH tích cực. PPDH tích cực cần học sinh chủ động tham gia, khám phá, tư duy phản biện, làm việc nhóm, tự học

Phân loại kỹ thuật dạy học Công não

Kỹ thuật công não có thể được phân loại dựa trên hình thức thực hiện, bao gồm:

• Công não nói (Brainstorming nói): Đây là hình thức phổ biến nhất, trong đó các thành viên lần lượt nói ra ý tưởng của mình. Người điều hành hoặc thư ký sẽ ghi lại tất cả các ý tưởng lên bảng lớn hoặc giấy để mọi người cùng theo dõi.

• Công não viết (Brainstorming viết): Các thành viên sẽ viết ý tưởng của mình ra giấy hoặc phiếu nhỏ. Sau đó, các ý tưởng này có thể được thu thập, dán lên bảng và phân loại, thảo luận. Kỹ thuật này giúp những người ngại phát biểu có cơ hội đóng góp ý kiến.

• Công não cá nhân (Individual Brainstorming): Mỗi người tự suy nghĩ và ghi lại các ý tưởng của riêng mình mà không bị ảnh hưởng hay lo lắng về việc bị chỉ trích.

• Công não theo thứ tự (Serial Brainstorming): Các thành viên đóng góp ý kiến theo một thứ tự nhất định (ví dụ: theo vòng tròn). Mỗi người đưa ra một ý tưởng hoặc có thể "chuyển lượt" nếu không có ý tưởng nào.

• Công não ngược (Reverse Brainstorming): Thay vì tìm cách giải quyết vấn đề, kỹ thuật này tập trung vào mặt trái của vấn đề, tức là suy nghĩ về những điều có thể gây ra vấn đề đó. Ví dụ, thay vì hỏi "Làm thế nào để tăng doanh số?", bạn sẽ hỏi "Làm thế nào để giảm doanh số?". Điều này giúp khám phá các khía cạnh khác của vấn đề.

Các bước thực hiện kỹ thuật dạy học Công não

Để thực hiện kỹ thuật công não một cách hiệu quả, có thể theo các bước sau:

1. Chuẩn bị:

• Xác định rõ vấn đề/chủ đề: Giáo viên (hoặc người điều phối) cần đưa ra một vấn đề hoặc chủ đề rõ ràng, cụ thể để học sinh tập trung suy nghĩ. Đảm bảo mọi thành viên đều hiểu rõ về đề tài.

• Thiết lập "luật chơi":

  • Không phán xét hay phê bình: Đây là quy tắc quan trọng nhất. Tất cả các ý tưởng, dù có vẻ "điên rồ" hay không khả thi, đều được ghi nhận mà không bị đánh giá trong giai đoạn thu thập ý tưởng. Việc đánh giá sẽ được thực hiện sau.

  • Khuyến khích số lượng: Khuyến khích học sinh đưa ra càng nhiều ý tưởng càng tốt.

  • Tự do liên tưởng, sáng tạo: Cho phép học sinh thoải mái liên tưởng, kết nối các ý tưởng để tạo ra những ý tưởng mới.

  • Dựa trên ý tưởng của người khác: Khuyến khích học sinh phát triển, bổ sung thêm cho các ý tưởng đã được đưa ra.

• Chuẩn bị công cụ: Bảng, phấn/bút lông, giấy khổ lớn, giấy dán ghi chú (sticky notes) để ghi lại ý tưởng.

2. Thu thập ý tưởng (Tạo "cơn lốc" ý tưởng):

• Giáo viên/người điều phối đưa ra vấn đề.

• Học sinh lần lượt (hoặc tự do) nêu ra các ý tưởng của mình.

• Người thư ký ghi lại tất cả các ý tưởng lên bảng hoặc giấy một cách nhanh nhất có thể. Không bỏ sót bất kỳ ý tưởng nào, kể cả những ý kiến trùng lặp (có thể xử lý sau).

• Khuyến khích học sinh nói to ý tưởng để mọi người cùng nghe và gợi mở thêm ý tưởng mới.

• Quá trình này dừng lại khi không còn ý tưởng mới nào được đưa ra.

3. Phân loại và đánh giá ý tưởng:

• Sắp xếp, phân nhóm: Sắp xếp các ý tưởng tương tự hoặc có liên quan vào cùng một nhóm.

• Loại bỏ ý tưởng không phù hợp/trùng lặp: Sau khi phân nhóm, có thể loại bỏ những ý tưởng hoàn toàn không liên quan hoặc trùng lặp (đã được tổng hợp).

• Đánh giá: Thảo luận và đánh giá các ý tưởng đã được sắp xếp dựa trên các tiêu chí nhất định (ví dụ: tính khả thi, tính sáng tạo, mức độ phù hợp với vấn đề). Có thể chia các ý tưởng thành các nhóm như:

  • Có thể ứng dụng trực tiếp.

  • Có thể ứng dụng nhưng cần nghiên cứu thêm.

  • Không có khả năng ứng dụng.

• Lựa chọn các ý tưởng tiềm năng: Chọn ra những ý tưởng tốt nhất, khả thi nhất để tiếp tục phát triển.

4. Phát triển và kết luận:

• Phát triển các ý tưởng được chọn thành các giải pháp cụ thể.

• Tổng kết lại các ý tưởng đã được chọn và rút ra kết luận, hành động.

Tổ chức hoạt động hoạt náo trên phương tiện di chuyển (chủ đề)

• Kỹ thuật mảnh ghép là một phương pháp dạy học tích cực, trong đó học sinh được chia nhóm và mỗi người chịu trách nhiệm nghiên cứu một phần của nội dung học tập. Sau đó, các em sẽ giảng lại cho các thành viên trong nhóm ban đầu để cùng nhau hoàn thiện “bức tranh kiến thức”.

• Xuất phát từ mô hình dạy học hợp tác của nhà tâm lý học Elliot Aronson (1971).

2. Các bước thực hiện

Bước 1: Chia lớp thành các nhóm gốc (4–6 học sinh), đánh số từ 1 đến n.
Bước 2: Mỗi học sinh trong nhóm gốc được giao 1 mảnh kiến thức khác nhau.
Bước 3: Học sinh cùng mảnh ghép từ các nhóm gốc họp thành nhóm chuyên gia để trao đổi và nắm chắc nội dung.
Bước 4: Quay về nhóm gốc, mỗi học sinh giảng lại phần mình cho nhóm.
Bước 5: Nhóm gốc hoàn thiện nội dung, có thể làm bài tập chung hoặc trình bày kết quả.

3. Ưu điểm – Nhược điểm

✅ Ưu điểm:

• Học sinh chủ động tiếp nhận và truyền đạt kiến thức.

• Rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, trình bày và tư duy phản biện.

• Tăng cường trách nhiệm cá nhân và sự hợp tác trong học tập.

• Giúp học sinh hiểu sâu và nhớ lâu hơn vì phải dạy lại cho bạn.

❌ Nhược điểm:

• Cần sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ giáo viên.

• Có thể khó triển khai nếu học sinh chưa quen làm việc nhóm.

• Một số học sinh yếu có thể khó truyền đạt lại nội dung chính xác.

🔬 Minh họa trong đào tạo ngành Y/Dược/KHTN:

Ví dụ: Dạy bài "Hệ tuần hoàn" – mỗi nhóm tìm hiểu 1 phần:

• Nhóm A: Tim và cấu tạo tim

• Nhóm B: Chu trình tuần hoàn

• Nhóm C: Mạch máu

• Nhóm D: Bệnh lý liên quan

Học sinh chuyên sâu từng phần rồi về giảng lại giúp cả nhóm hiểu toàn bộ bài.

4. Lưu ý – Yêu cầu khi tổ chức dạy học

• Phân chia nội dung hợp lý, không quá nặng cho mỗi mảnh ghép.

• Học sinh cần được hướng dẫn kỹ năng hợp tác và trình bày.

• Giáo viên nên giám sát sát sao các nhóm chuyên gia.

• Có thể kết hợp phiếu học tập, sơ đồ tư duy, bảng tổng hợp để hỗ trợ.

5. Phân loại phương pháp – Dạy học truyền thống hay hiện đại? Có phải là PPDH tích cực không?

• Đây là phương pháp dạy học hiện đại.

• Thuộc nhóm PPDH tích cực, vì:

  • Lấy học sinh làm trung tâm.

  • Tăng cường tương tác, hợp tác, tư duy phản biện.

  • Phát triển toàn diện năng lực học sinh.

+ Khái niệm

Là kỹ thuật nhằm huy động những tư

tưởng mới, độc đáo về một chủ đề của các

thành viên trong thảo luận.

Các thành viên được cổ vũ tham gia một

cách tích cực, không hạn chế ý tưởng (nhằm

tạo ra một “cơn lốc” ý tưởng)

Kỹ thuật dạy học Bể cá (Fishbowl) là một hình thức thảo luận nhóm trong đó một nhóm nhỏ học sinh (vòng trong) sẽ trực tiếp thảo luận, còn nhóm còn lại (vòng ngoài) quan sát, lắng nghe, ghi chép, sau đó đưa ra nhận xét, phản hồi, hoặc đặt câu hỏi.

Phương pháp này mô phỏng hình ảnh một bể cá, nơi mọi người bên ngoài có thể "nhìn thấy" rõ ràng quá trình diễn ra bên trong.

II. Nội dung chính của kỹ thuật Fishbowl

1. Chủ đề thảo luận rõ ràng: thường là một vấn đề gây tranh luận, một tình huống thực tiễn hoặc một câu hỏi mở.

2. Phân chia nhóm:

   • Vòng trong: từ 3–6 học sinh (hoặc nhiều hơn tuỳ lớp), trực tiếp tham gia thảo luận.

   • Vòng ngoài: các học sinh còn lại quan sát, ghi chép, chuẩn bị phản hồi.

3. Luân phiên vai trò: Học sinh có thể được thay phiên vào “bể cá” để thảo luận.

4. Vai trò của giáo viên: tổ chức, quan sát, định hướng, tổng kết, đánh giá.

III. Phân loại kỹ thuật Fishbowl

Có thể chia thành 2 loại chính:

1. Fishbowl mở (Open Fishbowl):

   • Có một hoặc hai ghế trống trong vòng trong.

   • Học sinh vòng ngoài có thể vào vòng trong khi muốn phát biểu, thay thế người khác.

2. Fishbowl đóng (Closed Fishbowl):

   • Nhóm vòng trong cố định trong suốt thời gian thảo luận.

   • Vòng ngoài chỉ quan sát, ghi chú, phản hồi sau khi kết thúc.

IV. Các bước thực hiện kỹ thuật dạy học Fishbowl

Bước 1: Chuẩn bị

• Giáo viên xác định mục tiêu, chủ đề thảo luận.

• Thiết kế câu hỏi gợi mở hoặc tình huống cần phân tích.

• Phân chia nhóm học sinh: vòng trong (thảo luận) và vòng ngoài (quan sát).

• Sắp xếp không gian lớp học phù hợp: vòng tròn kép.

Bước 2: Giới thiệu và phổ biến cách làm

• Giới thiệu mô hình “bể cá” và vai trò của từng nhóm.

• Đưa ra nguyên tắc thảo luận: tôn trọng, không ngắt lời, ghi chú, giới hạn thời gian,...

• Phổ biến nhiệm vụ cụ thể cho cả hai nhóm.

Bước 3: Tiến hành thảo luận

• Nhóm vòng trong bắt đầu thảo luận (dưới sự điều phối nếu cần).

• Nhóm vòng ngoài quan sát, ghi lại nội dung, hành vi giao tiếp, lập luận,...

• Có thể cho phép học sinh vào – ra bể cá (nếu là Fishbowl mở).

Bước 4: Phản hồi và thảo luận mở

• Học sinh vòng ngoài phản hồi: nhận xét, nêu ý kiến, đặt câu hỏi.

• Có thể tổ chức thảo luận mở cả lớp về những điểm nổi bật.

• Giáo viên hướng dẫn tổng hợp, giải thích, kết luận.

Bước 5: Đánh giá và rút kinh nghiệm

• Giáo viên và học sinh cùng đánh giá hiệu quả hoạt động.

• Nhấn mạnh những điểm cần cải thiện: thái độ, kỹ năng phản biện, lập luận,...

• Giao bài học rút ra sau hoạt động.

Thảo luận nhóm là phương pháp dạy học theo nhóm, trong đó học sinh hợp tác

trong nhóm nhỏ để cùng thực hiện một nhiệm vụ cụ thể trong một thời gian nhất định.

Trong nhóm, dưới sự chỉ đạo của nhóm trưởng, học sinh kết hợp giữa làm việc cá nhân,

làm việc theo cặp, chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác cùng nhau để giải quyết nhiệm vụ được

giao. Qua đó, mỗi học sinh đạt được sự hiểu biết sâu rộng, đồng thời phát huy tính cực

- Người điều phối dẫn nhập vào chủ đề và

xác định rõ một vấn đề

- Các thành viên đưa ra ý kiến của mình

- Kết thúc việc đưa ra ý kiến

- Đánh giá:

+ Lựa chọn sơ bộ các suy nghĩ (có thể ứng

dụng, cần

suy nghĩ thêm, không thể ứng dụng…)

+ Đánh giá những ý kiến đã lựa chọn

+ Rút ra kết luận hành động

+ Ứng dụng:

- Dùng trong giai đoạn nhập đề vào một chủ

đề

- Tìm các phương án giải quyết vấn đề

- Thu thập khả năng lựa chọn và ý nghĩ khác nhau

Who (Ai): Ai là người liên quan, thực hiện hay chịu ảnh hưởng bởi vấn đề/sự kiện?

What (Cái gì): Cái gì đang xảy ra, là chủ đề chính, hay là mục tiêu cần đạt được?

When (Khi nào): Sự kiện xảy ra khi nào, thời gian diễn ra là bao lâu?

Where (Ở đâu): Sự việc diễn ra ở đâu?

Why (Tại sao): Tại sao vấn đề này xảy ra, tại sao cần giải quyết nó, hoặc tại sao lại có kết quả đó?

How (Làm thế nào): Làm thế nào sự việc diễn ra, cách thức thực hiện, hoặc quy trình cần làm?

- Dễ thực hiện

- Không tốn kém

- Sử dụng được hiệu ứng cộng hưởng, huy

động tối đa trí tuệ của tập thể

- Huy động được nhiều ý kiến

- Tạo cơ hội cho tất cả thành viên tham gia

+ Nhược điểm

- Có thể đi lạc đề, tản mạn

- Có thể mất thời gian nhiều trong việc chọn

ra các ý kiến thích hợp

- Có thể có một số người “quá tích cực”, số

khác thụ động

Giáo viên có thể sử dụng 5W1H để đặt câu hỏi gợi mở cho sinh viên, khuyến khích các em phân tích một case study hoặc một tình huống kinh doanh cụ thể.

* What? (Sản phẩm/Dịch vụ đó là gì?)

* Giúp sinh viên xác định bản chất cốt lõi của sản phẩm/dịch vụ.

* Câu hỏi gợi ý:

* "Sản phẩm/dịch vụ này có tên gọi, đặc điểm gì?"

* "Giá trị cốt lõi mà sản phẩm mang lại cho khách hàng là gì?"

* "Nó khác biệt như thế nào so với đối thủ cạnh tranh?"

* Who? (Đối tượng khách hàng là ai?)

* Giúp sinh viên tìm hiểu về khách hàng mục tiêu, một yếu tố then chốt trong marketing.

* Câu hỏi gợi ý:

* "Ai là người sẽ mua sản phẩm này?"

* "Họ có những đặc điểm gì về nhân khẩu học (tuổi, giới tính, thu nhập) và tâm lý (sở thích, hành vi)?"

* "Họ cần gì và đang gặp phải vấn đề gì?"

* Where? (Bán ở đâu và quảng cáo ở đâu?)

* Giúp sinh viên xác định kênh phân phối và kênh truyền thông hiệu quả.

* Câu hỏi gợi ý:

* "Sản phẩm được bán ở các siêu thị, cửa hàng tiện lợi, hay trên các sàn thương mại điện tử?"

* "Quảng cáo sẽ xuất hiện trên Facebook, TikTok, Google, hay trên các kênh truyền hình, báo chí?"

* When? (Khi nào sản phẩm được tung ra và khi nào cần quảng cáo?)

* Giúp sinh viên xác định thời điểm quan trọng để thực hiện các hoạt động marketing.

* Câu hỏi gợi ý:

* "Sản phẩm nên ra mắt vào mùa nào, dịp lễ nào trong năm để đạt doanh số tốt nhất?"

* "Chiến dịch marketing cần được đẩy mạnh vào thời điểm nào để thu hút khách hàng?"

* Why? (Tại sao lại làm như vậy?)

* Đây là câu hỏi quan trọng nhất, giúp sinh viên phân tích lý do và mục tiêu đằng sau mỗi quyết định marketing.

* Câu hỏi gợi ý:

* "Tại sao công ty lại chọn phân khúc khách hàng này mà không phải phân khúc khác?"

* "Tại sao lại sử dụng thông điệp quảng cáo này? Mục tiêu cuối cùng là gì?"

* "Tại sao phải đầu tư vào kênh truyền thông này mà không phải kênh khác?"

* How? (Làm thế nào để thực hiện?)

* Giúp sinh viên xây dựng kế hoạch hành động cụ thể để đưa chiến lược vào thực tế.

* Câu hỏi gợi ý:

* "Làm thế nào để tạo ra một chiến dịch quảng cáo sáng tạo và thu hút?"

* "Sản phẩm sẽ được định giá như thế nào so với đối thủ?"

* "Làm thế nào để đo lường hiệu quả của chiến dịch marketing đó?"

Ví dụ cụ thể

Khi giảng về chiến lược Marketing của một thương hiệu điện thoại nổi tiếng, bạn có thể đặt câu hỏi:

* What?: iPhone 15 Pro Max là gì và có điểm gì nổi bật?

* Who?: Khách hàng mục tiêu của nó là ai?

* Where?: Sản phẩm được phân phối qua các cửa hàng nào và quảng cáo ở đâu?

* When?: Tại sao Apple thường ra mắt iPhone vào tháng 9?

* Why?: Tại sao Apple lại định giá sản phẩm ở phân khúc cao cấp?

* How?: Apple đã làm thế nào để tạo ra một cộng đồng người dùng trung thành và có tầm ảnh hưởng lớn?

Bằng cách sử dụng 5W1H, sinh viên sẽ không chỉ hiểu về lý thuyết Marketing mà còn rèn luyện khả năng tư duy chiến lược, phân tích tình huống thực tế, từ đó chuẩn bị tốt hơn cho công việc trong tương lai.

HNUE

Là nhóm PP mà trong đó người dạy tổ chứrc cho người học luyện tập vận dụng kiến thức đã học vào thực tế, giúp người học vừa khắc sâu tri thức, vừra hình thành kỹ năng, kỹ xảo trong học tập và thực hành nghiệp vụ.

Bao gồm các PP: • PP làm mẫu, luyện tập .PP thực hành thí nghiệm

phuongnn@hnue.edu.vn

PP làm mẫu, luyện tập

HNUE

Khái niệm

Là PP trong đó người dạy tiến hành các thao tác, kỹ năng cho người học quan sát, làm theo, trên cơ sở đó hình thành cho người học những kỹ năng, kỹ xảo bền vững.

Tình huống: “Một công ty có lợi nhuận giảm mạnh trong năm 2024. Là kế toán quản trị, bạn sẽ đề xuất các biện pháp nào để cải thiện tình hình tài chính?”

Triển khai:

• GV chia lớp thành nhóm 4–5 người, cho 5 phút động não ý tưởng (ghi ra giấy).

 • Sau đó, mỗi nhóm trình bày 3–4 ý tưởng chính.

• Cả lớp phân tích tính khả thi, chi phí – lợi ích của từng giải pháp.

Mục tiêu bài học: Ứng dụng kiến thức về phân tích tài chính, chi phí – lợi nhuận, kiểm soát nội bộ.

1. Nêu vấn đề: Giảng viên đưa ra một tình huống cụ thể, thường gắn với thực tiễn nghề nghiệp.

2. Xác định vấn đề: Sinh viên phân tích tình huống để tìm ra mâu thuẫn pháp lý, điểm chưa rõ.

3. Đề xuất giải pháp: Sinh viên vận dụng kiến thức pháp luật để lý giải và đưa ra phương án giải quyết.

4. Thảo luận – phản biện: Các nhóm thảo luận, đưa ra quan điểm khác nhau, bảo vệ lập luận.

5. Đúc kết – mở rộng: Giảng viên tổng hợp, bổ sung kiến thức và liên hệ thực tiễn.

⸻

Ví dụ minh họa trong đào tạo ngành Luật:

Tình huống:

Một người thuê nhà nhưng không trả tiền đúng hạn trong 3 tháng, chủ nhà muốn đơn phương chấm dứt hợp đồng thuê nhà.

Yêu cầu sinh viên:

• Xác định quan hệ pháp luật phát sinh.

• Phân tích quyền và nghĩa vụ của các bên theo Bộ luật Dân sự, Luật Nhà ở.

• Đánh giá tính hợp pháp của việc đơn phương chấm dứt hợp đồng.

• Đề xuất hướng xử lý tranh chấp.

Phương pháp này giúp sinh viên rèn tư duy pháp lý, kỹ năng lập luận và giải quyết tình huống thực tiễn.

Khái niệm

Là PP người dạy đặt ra những vấn đề, những tình huống và tổ chức cho người học cùng nhau trao đổi, tranh luận tìm lời giải đáp. Về bản chất, đây là PP sử dụng trí tuệ của tập thể người học

cùng đi tìm chân lý.

Quy trình thực hiện (03 bước)

+ Bước 1: Chuẩn bị thảo luận

- Người dạy nêu vấn đề/ chủ đề thảo luận

- Tiến hành chia nhóm

- Xây dựng tiêu chuẩn nhóm

- Xác định thời gian thảo luận

1. Xác định chủ đề và mục tiêu

2. Lập kế hoạch thực hiện dự án

3. Tổ chức thực hiện dự án

4. Trình bầy và chia sẻ sản phẩm dự án

5. Đánh giá kết quả dự án

1. Xác định mục tiêu rõ ràng

• Mục tiêu học tập phải gắn với chương trình và năng lực học sinh cần đạt, không chỉ dừng ở sản phẩm cuối.

• Đảm bảo dự án vừa giúp học sinh học kiến thức vừa rèn kỹ năng (làm việc nhóm, tìm kiếm thông tin, thuyết trình…).

2. Chọn chủ đề phù hợp

• Chủ đề cần thực tiễn, có ý nghĩa với học sinh và có độ khó vừa sức.

• Tránh đề tài quá rộng hoặc quá hẹp, dẫn đến sản phẩm khó hoàn thiện.

3. Hướng dẫn quy trình làm dự án

• Nêu rõ các bước: Xác định vấn đề → Lập kế hoạch → Thực hiện → Báo cáo sản phẩm → Đánh giá.

• Giáo viên cần đóng vai trò người hướng dẫn chứ không chỉ giao nhiệm vụ.

4. Quản lý thời gian

• Phân chia thời gian hợp lý cho từng giai đoạn, có mốc kiểm tra tiến độ.

• Tránh kéo dài quá lâu khiến học sinh mất hứng hoặc chạy nước rút cuối cùng.

5. Phân công và phối hợp trong nhóm

• Học sinh cần biết phân chia công việc dựa trên thế mạnh cá nhân.

• Giáo viên nên theo dõi để tránh tình trạng “một người làm, cả nhóm hưởng”.

6. Hướng dẫn tìm kiếm và xử lý thông tin

• Dạy học sinh cách thu thập dữ liệu đáng tin cậy, trích dẫn nguồn.

• Khuyến khích sáng tạo nhưng vẫn đảm bảo tính khoa học.

7. Đa dạng hóa hình thức sản phẩm

• Có thể là mô hình, video, bài thuyết trình, tờ rơi, ứng dụng…

• Chú trọng cả quá trình và chất lượng sản phẩm, không chỉ hình thức.

8. Đánh giá toàn diện

• Kết hợp đánh giá quá trình (thái độ, sự hợp tác, tiến bộ) và đánh giá sản phẩm.

• Có thể dùng rubric để công khai tiêu chí đánh giá ngay từ đầu.

9. Chuẩn bị trước cho rủi ro

• Dự phòng phương án nếu học sinh thiếu dữ liệu, thiết bị, hoặc không hoàn thành đúng hạn.

• Linh hoạt điều chỉnh kế hoạch khi cần.

Kỹ thuật Động não khi sử dụng trong giảng dạy giúp tăng tương tác, kích thích tư duy, phát triển kỹ năng phân tích, tạo môi trường học tích cực. Tuy nhiên, dễ lan man, tốn thời gian, SV cần có kiến thức nền, khó thu hút SV ít nói.

Lưu ý khi áp dụng kỹ thuật này: Áp dụng tốt nhất khi SV đã có kiến thức nền, cần giải quyết vấn đề mở hoặc mang tính thực tiễn cao

Giảng viên đưa ra câu hỏi: Theo bạn, khi tổ chức bộ máy kế toán cho một doanh nghiệp, cần căn cứ vào những yếu tố nào để lựa chọn mô hình tổ chức phù hợp?”

• Mục đích:

Huy động kiến thức nền tảng về kiến thức tổ chức công tác kế toán tại doanh nghiệp

Rèn tư duy phân tích thực tế và ra quyết định

Chuẩn bị cho nội dung giảng về các mô hình tổ chức bộ máy kế toán (tập trung, phân tán, hỗn hợp).

• Quy trình thực hiện:

GV chia lớp thành 3–4 nhóm nhỏ.

Mỗi nhóm liệt kê nhanh các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức bộ máy kế toán (trong 5 phút).

Đại diện nhóm trình bày.

GV ghi bảng các yếu tố: quy mô DN, loại hình DN, đặc điểm tổ chức sản xuất, công nghệ thông tin, yêu cầu quản lý…

GV tổng hợp và dẫn dắt vào nội dung bài học: mô hình tổ chức bộ máy kế toán.

Nhóm phó: TS. Hoàng Thị Ngà

Người trình bày: TS. Đào Minh Hằng

1. Khái niệm

Phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề là phương pháp trong đó học sinh được đặt vào tình huống có vấn đề, từ đó chủ động tìm hiểu, phân tích và đưa ra cách giải quyết, dưới sự định hướng của giáo viên.

2. Các bước thực hiện

• Bước 1: Xác định vấn đề và đưa ra tình huống cụ thể

• Bước 2: Học sinh phân tích vấn đề, đề xuất giả thuyết

• Bước 3: Tìm kiếm, thu thập thông tin liên quan

• Bước 4: Thảo luận, đề xuất và đánh giá các hướng giải quyết

• Bước 5: Kết luận và vận dụng kết quả vào tình huống thực tế

3. Ưu điểm - Nhược điểm

• Ưu điểm:

- Tăng tính chủ động, sáng tạo và tư duy phản biện cho người học
- Gắn lý thuyết với thực tiễn, rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề
- Phù hợp với các chuyên ngành cần tư duy hệ thống và phản biện như giáo dục,luật, tư duy quản trị, marketing, tâm lý học,…

• Nhược điểm:

- Đòi hỏi giáo viên có kỹ năng sư phạm tốt và chuẩn bị công phu
- Không phù hợp nếu người học còn thụ động hoặc kiến thức nền tảng yếu

Minh họa chuyên ngành: Kinh tế và Quản trị kinh doanh

• Ví dụ 1: Quản trị nhân sự

Tình huống: Một công ty đang đối mặt với tỷ lệ nghỉ việc cao trong bộ phận bán hàng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến doanh số quý.
Nhiệm vụ học viên:
- Phân tích nguyên nhân gây ra tình trạng nghỉ việc.
- Đề xuất giải pháp cụ thể để cải thiện môi trường làm việc, nâng cao gắn kết nhân viên.
- Tính toán chi phí và hiệu quả của từng giải pháp.

• Ví dụ 2: Marketing

Tình huống: Một doanh nghiệp SME kinh doanh thời trang đang bị giảm thị phần do đối thủ sử dụng tốt kênh TikTok và Influencer Marketing.
Nhiệm vụ học viên:
- Phân tích điểm yếu trong chiến lược marketing hiện tại.
- Đề xuất chiến lược truyền thông số phù hợp với đối tượng mục tiêu.
- Đánh giá rủi ro và chi phí triển khai.

• Ví dụ 3: Tài chính doanh nghiệp

Tình huống: Doanh nghiệp cần lựa chọn giữa vay ngân hàng với lãi suất 10%/năm và phát hành trái phiếu doanh nghiệp với lãi suất 12%/năm để mở rộng sản xuất.
Nhiệm vụ học viên:
- Phân tích ưu/nhược điểm của từng phương án huy động vốn.
- Ra quyết định phù hợp với năng lực tài chính hiện tại của doanh nghiệp.

4. Lưu ý khi tổ chức

• Chọn vấn đề phù hợp trình độ học viên

• Tình huống cần rõ ràng, thực tế, không quá khó

• Tạo không khí lớp học khuyến khích trao đổi, hợp tác

• Nên phân nhóm lớp để thực hiện nếu vấn đề phức tạp

• Giáo viên đóng vai trò hỗ trợ, không áp đặt

5. Phân loại phương pháp

Đây là phương pháp dạy học hiện đại. Đồng thời cũng là một dạng phương pháp dạy học tích cực, vì:
- Phát huy vai trò trung tâm của người học
- Tăng khả năng tự học, tự khám phá và ứng dụng

Danh sách thành viên Nhóm 15

1. Bùi Thị Thúy Hằng

2. Bùi Thị Thanh Nhàn

3. Nguyễn Vũ Châu Giang

4. Lê Thị Thu Hà

5. Bùi Thị Thanh Nhàn

6. Đồng Thị Hiền

7. Nguyễn Trí Long

8. Đoàn Thị Oanh

9. Hoàng Thị Mến

10. Cao Thị Vân Anh

PP này không chỉ giúp HS lĩnh hội được tri thức mới mà còn vận dụng kiến thức đã học, rèn luyện kĩ năng diễn đạt, trình bày vấn đề địa lí; các kĩ năng giao tiếp cá nhân như: Nghe – Nói – Tranh luận – lãnh đạo – hợp tác – tương hỗ..

Ưu điểm:

+ Tạo không khí sôi nổi, tích cực

+ Hình thành kĩ năng chia sẻ, hợp tác để GQVĐ

+ Cho phép HS đưa ra ý kiến riêng, tranh luận, phản biện,..

+ Khai thác kiến thức và kinh nghiệm thực tế cá nhân

Mục tiêu: Tạo sự hứng thú, kích thích tư duy, dẫn dắt vào bài học.

✅ Cách 1: Câu đố/vấn đề thực tiễn

• Ví dụ (bài phân số lớp 4):
  “Nếu một cái bánh pizza cắt làm 8 phần bằng nhau, bạn ăn 3 phần thì bạn đã ăn bao nhiêu phần của cái bánh?”
  → Học sinh trả lời theo cách tự nhiên → dẫn dắt khái niệm phân số.

✅ Cách 2: Trò chơi khởi động

• Dùng trò chơi số nhanh:
  Giáo viên nói 1 phép tính, học sinh trả lời nhanh. Ví dụ: "5 x 6 = ?" hoặc "Phép cộng nào cho kết quả là 10?".
  → Gợi mở bài học về nhân chia, cộng trừ...

✅ Cách 3: Tình huống ngược đời

• Ví dụ: “Một học sinh nói: 1/2 lớn hơn 3/4 vì 2 nhỏ hơn 4. Bạn có đồng ý không?”
  → Dẫn vào bài học so sánh phân số.

🟡 2. MỞ ĐẦU BÀI HỌC:

Mục tiêu: Giới thiệu bài học, xác định mục tiêu, tạo kết nối với kiến thức cũ.

✅ Cách 1: Gợi nhắc kiến thức cũ

• “Ở bài trước, các em đã học cộng các số có hai chữ số. Hôm nay, chúng ta sẽ học cộng các số có ba chữ số.”

✅ Cách 2: Trình chiếu hình ảnh minh họa

• Dùng hình ảnh trực quan, ví dụ ảnh một thước dây, chiếc bánh chia phần… để kích thích tò mò → giới thiệu bài mới.

✅ Cách 3: Tình huống thực tế có vấn đề

• “Cô có 12 cái bánh, chia đều cho 4 bạn, mỗi bạn được mấy cái? Nhưng nếu có 5 bạn thì sao?”
  → Dẫn vào bài chia có dư, chia hết…

🟠 3. TRUNG GIAN (Trong quá trình dạy học):

Mục tiêu: Duy trì sự chú ý, kết nối các phần, xử lý điểm khó.

✅ Cách 1: Đổi hoạt động học tập

• Sau khi học lý thuyết → chuyển sang trò chơi nhỏ, làm việc nhóm, vẽ sơ đồ, trình bày bảng…

✅ Cách 2: Tạm dừng suy nghĩ – dự đoán

• “Theo các em, kết quả phép tính tiếp theo là gì? Vì sao lại như vậy?”
  → Khuyến khích học sinh suy luận, dự đoán trước khi GV giải thích.

✅ Cách 3: Hỏi nhanh – đáp gọn

• Dùng bảng con hoặc phiếu học tập để HS trả lời nhanh → kiểm tra mức độ hiểu bài.

🔴 4. KẾT THÚC BÀI HỌC:

Mục tiêu: Củng cố kiến thức, tạo cảm giác hoàn thành, kết nối với bài sau.

✅ Cách 1: Tổng kết bằng sơ đồ tư duy

• Giáo viên cùng học sinh vẽ lại sơ đồ kiến thức đã học trong bài → giúp ghi nhớ lâu hơn.

✅ Cách 2: Trò chơi ôn tập nhanh

• Ví dụ: “Ai nhanh hơn?” – 2 đội thi làm nhanh các phép toán → tạo không khí vui vẻ cuối giờ.

✅ Cách 3: Hỏi học sinh điều học được hôm nay

• “Hôm nay em học được điều gì? Em thấy phần nào là khó nhất?”
  → Gợi phản xạ tự đánh giá.

✅ Cách 4: Gợi mở bài học sau

• “Ở bài học sau, các em sẽ được học một cách chia số rất đặc biệt, đó là chia cho 10, 100, 1000. Các em thử nghĩ trước xem điều gì sẽ xảy ra nhé!”

• 
  

Khái niệm: Là phương pháp truyền đạt thông tin bằng lời nói kết hợp phương tiện hỗ trợ nhằm giúp người nghe hiểu và ghi nhớ kiến thức.

- Nội dung: Gồm người thuyết trình, người nghe, thông điệp truyền tải và công cụ hỗ trợ (slide, hình ảnh, video...).

2. Phân loại / Các bước thực hiện

* Phân loại:

Theo hình thức: Cá nhân / Nhóm

- Theo mục đích: Cung cấp thông tin / Thuyết phục / Truyền cảm hứng

* Các bước thực hiện:

- Xác định mục tiêu, đối tượng

- Xây dựng nội dung, dàn ý logic

- Thiết kế hình ảnh minh họa

- Luyện tập trình bày

- Trình bày – tạo tương tác

- Nhận phản hồi – rút kinh nghiệm

3. Ưu điểm – Nhược điểm – Minh họa theo chuyên ngành

* Ưu điểm:

Truyền đạt thông tin nhanh, trực quan

Rèn luyện kỹ năng trình bày, tư duy logic

* Nhược điểm:

- Phụ thuộc vào kỹ năng người nói

- Dễ gây nhàm chán nếu trình bày đơn điệu

* Minh họa:

- Ngành Sư phạm: Trình bày lý thuyết giáo dục bằng ví dụ lớp học thực tế, giúp học viên dễ hiểu.