Vậy “dư lượng thuốc BVTV là gì và nó ảnh hưởng như thế nào?” Hiểu đơn giản, đó là lượng thuốc trừ sâu, thuốc diệt nấm… còn sót lại trên trái xoài sau thu hoạch. Nếu vượt mức an toàn, nó có thể gây hại cho sức khỏe con người như ngộ độc, rối loạn nội tiết, thậm chí ung thư. Không chỉ vậy, đây còn là lý do khiến hàng hóa bị từ chối, gây thiệt hại lớn về thương mại và uy tín.

“Vậy làm thế nào để phát hiện dư lượng thuốc trừ sâu trong trái cây?” Hiện nay, các phòng thí nghiệm sử dụng những kỹ thuật hiện đại như GC-MS hay LC-MS/MS để phân tích. Đây là công cụ có độ nhạy và độ chính xác cao, giúp xác định được loại và hàm lượng thuốc còn tồn dư.

“Các kỹ thuật nào thường được áp dụng, GC-MS hay LC-MS/MS?” Thực tế, tùy tính chất của hợp chất mà người ta chọn. GC-MS thích hợp cho các chất dễ bay hơi, trong khi LC-MS/MS lại phù hợp với các chất khó bay hơi, phân cực mạnh. Thường thì người ta kết hợp cả hai để có kết quả toàn diện nhất.

Một vấn đề nữa cần quan tâm: “Nếu phát hiện dư lượng vượt mức MRL thì trách nhiệm thuộc về ai?” Trước hết, trách nhiệm thuộc về người sản xuất và doanh nghiệp xuất khẩu vì không tuân thủ đúng quy định. Tuy nhiên, cơ quan quản lý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn, kiểm soát và kiểm nghiệm trước khi cho phép xuất khẩu.

Vậy thì “làm thế nào để hạn chế tình trạng này?” Giải pháp chính là áp dụng quy trình canh tác an toàn (GAP), dùng thuốc đúng loại – đúng liều – đúng thời gian cách ly, đồng thời tăng cường kiểm nghiệm trước khi đưa hàng ra thị trường quốc tế.

Kết luận: Dư lượng thuốc BVTV là một vấn đề không chỉ liên quan đến sức khỏe người tiêu dùng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến thương mại nông sản Việt Nam. Để xoài Việt có thể đứng vững trên thị trường quốc tế, giải pháp bền vững nhất chính là sản xuất an toàn, kiểm soát chặt chẽ dư lượng và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế.

Đối với người tiêu dùng, điều đầu tiên dễ nhận biết nhất là màu, nghệ thường có màu vàng nên màu vàng cũng chính là đặc điểm nhận dạng của sản phẩm chứa curcumin, ngoài ra còn dựa trên nhãn dán, bao bì và thương hiệu của sản phẩm.

Nếu sản phẩm thực tế thấp hơn nhiều so với công bố, người tiêu dùng sẽ mất tiền oan, niềm tin đối với sản phẩm cũng sẽ không còn, tiếp theo đó là sức khoẻ của người tiêu dùng sẽ ảnh hưởng lớn do không nắm được những thành phần còn lại có bên trong, có nguy cơ gây bệnh nếu sử dụng lâu dài.

Phương pháp HPLC, UV-Vis,… là những pp phổ biến

HPLC chuẩn quốc tế, vì có độ chính xác cao, được công nhận

Đây là hành vi gian lận thương mại, quảng cáo sai sự thật, có thể bị xử phạt và bị kiện.

​Thực phẩm chức năng (TPCN) đang ngày càng phổ biến, đặc biệt là với sự bùng nổ của các chiến dịch quảng cáo rầm rộ trên truyền hình và mạng xã hội. Tuy nhiên, đằng sau những lời hứa hẹn về sức khỏe là một thực trạng đáng báo động: nạn hàng giả, hàng nhái đang hoành hành, gây ra nhiều hệ lụy cho người tiêu dùng và uy tín của các nhà sản xuất chân chính. Các sản phẩm TPCN chứa những hoạt chất đắt tiền như Curcumin – một tinh chất có trong củ nghệ – là mục tiêu hàng đầu của những kẻ làm hàng giả. Chúng sản xuất sản phẩm với nguyên liệu kém chất lượng hoặc thậm chí là không có hoạt chất, nhưng lại dán nhãn mác giống hệt hàng thật để đánh lừa người tiêu dùng.

​Các Phương Pháp Kiểm Tra Chất Lượng Và Chống Giả Mạo

​Để phân biệt sản phẩm thật và giả, cần áp dụng các phương pháp kiểm tra chất lượng khoa học, đặc biệt là với những sản phẩm chứa Curcumin:

​Kiểm tra bằng phương pháp hóa học: Sử dụng các kỹ thuật phân tích hiện đại như sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) để định lượng chính xác hàm lượng Curcumin trong sản phẩm. Đây là phương pháp tin cậy nhất để xác định chất lượng.

​Kiểm tra bằng phương pháp sinh học: Thực hiện các xét nghiệm để kiểm tra tác dụng sinh học của sản phẩm. Một sản phẩm giả mạo chứa Curcumin không đúng hàm lượng sẽ không thể có tác dụng như quảng cáo.

​Kiểm tra bao bì và mã chống giả: Các nhà sản xuất uy tín thường áp dụng các giải pháp chống giả mạo như tem niêm phong, mã vạch, mã QR code. Người tiêu dùng có thể sử dụng các ứng dụng trên điện thoại để quét mã và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

​Giải Pháp Về Quản Lý Và Xử Lý Vi Phạm

​Đối với vấn đề hàng giả, vai trò của người tiêu dùng và nhà quản lý là vô cùng quan trọng. Nếu một sản phẩm quảng cáo có hàm lượng hoạt chất lên tới 95% nhưng thực tế chỉ đạt 20%, đây là một hành vi gian lận thương mại và lừa đảo nghiêm trọng.

​Trong trường hợp này, các giải pháp cần được thực hiện:

​Với nhà quản lý: Cần tăng cường kiểm tra, giám sát thị trường và xử phạt nặng các cơ sở sản xuất, kinh doanh hàng giả. Các hình phạt không chỉ là phạt tiền mà còn là đình chỉ hoạt động, thu hồi giấy phép.

​Với người tiêu dùng: Cần nâng cao cảnh giác, tìm hiểu kỹ thông tin, và chỉ mua hàng tại các địa chỉ phân phối chính thức, uy tín. Khi phát hiện sản phẩm có dấu hiệu giả mạo, cần thông báo ngay cho cơ quan chức năng.

​Với doanh nghiệp: Nên sử dụng các giải pháp công nghệ hiện đại như blockchain để minh bạch hóa chuỗi cung ứng, từ khâu nguyên liệu đến sản phẩm cuối cùng. Điều này không chỉ giúp người tiêu dùng tin tưởng hơn mà còn khẳng định uy tín của thương hiệu.

​Kết Luận

​Vấn nạn hàng giả trong TPCN là một thách thức lớn đối với xã hội. Nó không chỉ gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người tiêu dùng mà còn làm suy giảm niềm tin vào các sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Để giải quyết triệt để, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa nhà sản xuất, người tiêu dùng và các cơ quan quản lý nhà nước. Chỉ khi đó, thị trường TPCN mới có thể phát triển bền vững và mang lại giá trị thật cho cộng đồng.

* Nhóm sẽ chọn HPLC để kiểm tra thành phần aspartame. Mặc dù UV-Vis cũng là một phương pháp phổ biến, nhưng HPLC có những ưu điểm vượt trội hơn.

* Độ chính xác và độ nhạy cao: HPLC có khả năng tách và định lượng aspartame với độ chính xác cao hơn, đặc biệt khi có các thành phần khác có thể gây nhiễu trong mẫu.

* Phân tích đồng thời nhiều chất: HPLC có thể phân tích nhiều chất cùng một lúc trong một lần chạy, điều này giúp tối ưu hóa quá trình phân tích.

* Không cần tiền xử lý phức tạp: HPLC thường không yêu cầu quá trình tiền xử lý mẫu phức tạp như các phương pháp khác.

6. Với doanh nghiệp nhỏ, họ có những phương pháp nào để kiểm tra chất lượng sản phẩm?

* Đối với các doanh nghiệp nhỏ, các phương pháp phân tích có thể tốn kém. Do đó, họ có thể sử dụng những cách khác như:

* Tự thực hiện phân tích bằng các bộ kit nhanh

* Thuê các phòng thí nghiệm bên ngoài để phân tích định kỳ hoặc khi có yêu cầu.

* Áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng, như HACCP (Phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn) để kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào và sản phẩm đầu ra một cách hệ thống.

Thế dư lượng thuốc BVTV là gì? Dư lượng chất BVTV là các hoạt chất BVTV còn sót lại trên nông sản sau khi thu hoạch và xuất ra thị trường. Mỗi thị trường (EU, US, Codex, Nhật,…) quy định một mức dư lượng tối đa cho phép – MRL (Maximum Residue Level). Nếu ≤ MRL → sản phẩm được coi là an toàn và hợp pháp để tiêu thụ. Nếu > MRL → sản phẩm bị coi là vi phạm quy định, có nguy cơ bị thu hồi/trả về. Điều này ảnh hưởng to lớn đến sức khoẻ và thương mại. Về sức khỏe: có thể gây ngộ độc cấp tính (nôn mửa, chóng mặt, rối loạn thần kinh) hoặc mạn tính (ảnh hưởng gan, thận, nội tiết, nguy cơ ung thư). Về thương mại: vượt MRL sẽ bị cảnh báo, trả hàng, gây thiệt hại kinh tế và uy tín xuất khẩu.

Vậy chúng ta làm cách nào để biết được dư lượng thuốc trừ sâu trong trái cây? Thông thường người ta dùng các kỹ thuật chuyên ngành như: GC-MS/MS: phân tích tốt các chất bay hơi, bền nhiệt như pyrethroid, organochlorine. LC-MS/MS: phân tích hiệu quả các chất phân cực, không bền nhiệt như carbendazim, neonicotinoid. Trong thực tế, để đạt độ tin cậy cao, các phòng thí nghiệm thường kết hợp cả hai phương pháp.

Khi phát hiện vượt mức MRL trách nhiệm thuộc về hộ sản suất, doanh nghiệp thu mua qua từng bước đến đơn vị chứng nhận, cơ quan quản lý. Để hạn chế ta nên dùng các hoạt chất được cho phép, đào tạo nông dân về kiến thức dư lượng và yêu cầu MRL của từng thị trường.