Zumaiako Flysch.a by EUGENIA Grijalvo https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx 1. Batx.-Biologia Geologiako ikasleek eginda en-us 2022-05-02 10:37:19 UTC 2022-05-26 12:59:44 UTC hello@padlet.com https://padlet.net/icons/png/1f41f.png Tuparria eta kareharria (Ainhoa) https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171359517 Zumaiako flyscha milioika urtetan zehar metatu diren harri geruzaz osatutako egitura da. Gaur egun flyscha kostaldean ikusten dugun arren, badakigu jatorriz itsasoan sortu zela, harrietan ikusi daitezkeen izaki bizidun urtarren fosilei esker. Itsasoan sortzen diren harriak sedimentarioak izaten dira, eta kasu honetan, tupa eta kareharria dira flyschean gehien aurkitzen diren harriak. Bata bestearen artean kokatuta daude, geruza bigun eta gogorrak txandakatuz.]]> 2022-05-05 12:49:24 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171359517 Flysch-en eraketa (Izaro Bravo) izarobravo17 https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171359680 Flysch-a marra formako eraketa arrokatsua da, eta bertan hainbat material sedimentarioak harriak nahasten dira, batzuk besteak baino bigunagoak (kareharriak, arbelak,hareharriak, margak, lutitak), itsasotik gertu biltegiratuta geratu direnak. Sedimentu horiek pixkanaka higitzen doaz, eta batzuk besteak baino gehiago.]]> 2022-05-05 12:49:30 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171359680 Zumaiako flysch andersanchez17 https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171360000 Zumaiako flyscharen beste ikuspuntu bat, goitik ateratako argazkia. Arroka sedumentarioen kapak oso ondo nabaritzen dira.]]> 2022-05-05 12:49:44 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171360000 https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171363598 Flyscharen orri bakoitzak liburu zabaldu batekin konparatzen dira, izan ere informazioa ematen dute liburuen orriak bezala. ]]> 2022-05-05 12:52:10 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171363598 Notch https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171366038 Zumaian ikusten diren notch-ak edo kobazuloak ez dira kobazulo normalak bezala. Hauek xafladunak dira, geruzak desberdintzen dira. Gero eta handiagoak egiten dira. Itsasoak, eragile geomorfologikoak, kobazulo hauen paretak urratzen eta erosionatzen jarraitzen baititu.]]> 2022-05-05 12:53:44 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171366038 https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171366740 Zumaiako kobazulo ikaragarria, ez dira oso sakonak baina geruzak oso ondo ezberdintzen dira.

]]> 2022-05-05 12:54:14 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171366740 Zumaiako iltzea (Aiora Unzurrunzaga) aioraunzurrunzaga17 https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171374308 Pelikuletan Oscar sariak ematen diren bezala, geologian "Urrezko iltzeak" saritzen dira. Urrezko iltzea nazioartean aukeratutako adierazle bat da, munduko eskala geologikoaren etapen arteko mugarik onena markatzen duena eta Zumaiako flyschean aurkitu dezakegu bat, plaka batekin batera. ]]> 2022-05-05 12:59:06 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171374308 Flysch (lucia rodriguez) https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171374415 Flych itsas organismoen sedimentu eta maskorren dekantazioz ozeanoaren hondoan eratu ziren arroka-geruzak dira.  Milioika urte irauten duen prozesuak dira.
Geruza gogorrak eta bigunagoak tartekatzen dituzte estratu horiek. Horrela, pixkanaka-pixkanaka, geruza gogorrak esposizio handiagoarekin geratzen dira, higadura gehiago jasoz eta bigunak babestuz. Horregatik eratzen dira erliebeak, geruza bigunak hutsuneetan eta gogorrak irtenguneetan.
Fosilak arroka zaharretan ikus ditzakegu.]]> 2022-05-05 12:59:11 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171374415 Itsasoaren eragina iratialonso17 https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171374579 Flysh-a Zumaiatik Mutrikura igarotzen den parke naturala da. 
Argazkian ikusi ahal diren arroka marrak, lehen, flish-aren parte altuak bezala ziren. Itsasoaren eraginez, urratzen joan egin dira gaur ikusi ahal duguna bihurtu arte. Honek esan nahi du, orain dela urte asko, kosta-lerroa askoz aurrerago zegoela. 

Honetaz aparte, zonalde hau biodibertsitate handiko eremua da, hainbat espezie biltzen duen lekua da eta. 

]]> 2022-05-05 12:59:17 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171374579 Notch-ak (eta kobazuloaK) ametsperez17 https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171377239 Hainabt Notch-ak eta itsaslabar daude Zumaiako hondartzan. Itsasoak arroken kontra erasotzen dutenean, urratzen dituzte, orduan argazkietan ikusten den bezala arrokaren oinarria apurtzen da eta forma aldatzen zaio "L" itxura bezala. Fenomeno honen eraginez, kobazuloak sortzen dira ere. ]]> 2022-05-05 13:01:16 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171377239 Fosilak (iknofosilak) sergiopacho17 https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171379267
Dakigunez Flyschean dauden harriak sedimentarioak dira, hori dela eta, antzinako izaki bizidunak eta euren aztarnak somatu ditzakegu Flyscheko harrietan. Adibidez, hemen ikusten dugun geruzan antzinako har edo zizare batzuek egindako bidearen aztarna agertzen da. Kasu honetan iknofosila da, hau da, ez da euren gorpu fisikoaren fosila, baizik eta utzitako aztarna batena, milioika urteko harri hauetan plasmatuta gelditu dena.
]]> 2022-05-05 13:02:27 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171379267 Zumaiako flyscha (Nahia Bilbao) https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171379382 Zumaiako flyscha 60 milioiko harri pilaketa da, zenbait harri motaz egindakoa.  Liburu moduko bat da, hainbat orri dituena eta orri bakoitzak bertan gertatutako prozesuei buruzko informazio desberdinak ematen dizkigu. Orrien konposaketa zatikatua da; bat kareharriazkoa izango da ( hau eratzeko itsas hondoan zenbait animalien oskolak... pilatuta gelditzen ziren eta gogorrena da) eta bestea tupaskoa ( animali gutxi zeuden itsasoetan beraien oskolak pilatzen ziren eta hau bigunena da). ]]> 2022-05-05 13:02:32 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171379382 Nola identifika daitezke flyscharen arroka zaharrenak? naiamarin17 https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171380873 Zumaiako Flysch-a ez dago guztiz zutik, makurtuta dago. Makurdura handiagoa duten arroken gainean, arroka berriak sortu dira eta horrela jakin dezakegu zaharrenak makurdura handiago dutenak direla. Gainera, zaharrenetan fosilak aurkitu daitezke eta berrienetan ez, dinosaurio eta espezie gehienen iraungipenaren ondorioz. ]]> 2022-05-05 13:03:31 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171380873 Flysch, kapak aroamartin17 https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171415356

Flyscha liburu baten orriekin alderatzen da, material desberdinez osatutako geruza asko dituelako.

Bi mota daude; indartsuenak (Kareharriak, Arbelak edo Hareharriak), sortzeko denbora gehiago behar dutenak eta bigunenak (Margak edo Lutitak), hazteko segundo batzuk besterik behar ez dituztenak.

Itsasotik hain hurbil dagoenez, itsasaldiak Flysch-ean eragiten du, eta geruza bigunenak desgastatzen eta errazago hausten dira.


]]> 2022-05-05 13:23:42 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171415356 Fosilak (Lorea) https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171544846 Zumaiako flysch-etan bi motatako fosilak aurkitu ahal ditugu. Alde batetik, arroketan kontzerbatuta geratu diren organismoen hondarrak adibidez ammoniteak. Beste aldetik animaliak utzitako arrastoak, iknofosilak. Zumaian iknofosil oso handi bat aurkitu zen, 'Saerichnites Abruptus' deitzen dena eta orain dela 49 milioi urte utzi zuen arrastoa. Esan beharra dago, San telmo bazeliza XVIII. mendean eraiki zuten eta flycharen materiala erabili zuten bazeliza eraikitzeko orduan aurkitu ahal ditugu hainbat fosil baina gehienak iknofosilak izango dira.]]> 2022-05-05 14:39:54 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171544846 SEGUNDOTAN SORTUTAKO ARROKAK (Leire Canales) https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171884309 Zumaiako Flysch-a kareharriz eta tupa harria osatutako xaflaz eratuta dago gehien bat; baina tarteko hareharria ere aurki dezakegu. Harreharria oso denbora gutxitan sor daitekeen arrokak dira, sedimentu asko aldi berean metatzen direnean. ]]> 2022-05-05 18:15:40 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2171884309 Andreavazquezz https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2172010129 Flysch-a harri sedimentarioz osatutako egitura da liburu baten orriekin alderatzen dena. Geruza bigunak eta indartsuak ditu.
- Bigunak: erosioarengatik hutsunetan kokatzen dira.
-Indartsuak: kanporago kokatzen dira eta honela geruza bigunak babesten dituzte eta aldi berean erosionatu egiten dira.]]> 2022-05-05 19:57:23 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2172010129 K/T muga Zumaian iratidelavega17 https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2172114030 Kretazeoaren eta Tertziarioaren arteko muga (KT muga) 5 cm inguruko lodiera duen geruza buztintsu fin eta ilun batek zehazten du Zumaian. Mugak adierazten du itsas faunaren suntsipen handia gertatu zela, Yucatánen izandako meteoritoaren talkarekin lotuta dago eta.

]]> 2022-05-05 22:00:15 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2172114030 Flysch harriak (Lide Gandarias) lidegandarias17 https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2197526403 Hemen Flyscheko zati bat ikus dezakegu, tupaz eta kareharriz osatuta dagoena. Geruzek deformazio bat jasotzen dute, forma edo egokipen zeiharra ematen diona. Azkenik, beheko harri blokeen azaleran diaklasak ikus ditzakegu, harrietan ematen diren haustura txikiagoak direnak. Neskak azaldu zigun moduan eta gai honetan ikusi dugun moduan, flyscharen estratu bakoitzak bere garaiko hainbat informazio ematen digu, estratifikazio planoa begiratuta.

]]> 2022-05-24 11:15:45 UTC https://padlet.com/eugeniagrijalvo/4l33oseabt3o8skx/wish/2197526403