Πρόκειται για ένα φυσικό λιμάνι, γνωστό από την αρχαιότητα, που θεωρείται σίγουρο πως χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν για πολλαπλούς σκοπούς και κρατήθηκε «ζωντανό» και επικερδές για τη χώρα, έως και λίγο μετά τον Β' Παγκόσμιο ΠόλεμοΤο λιμάνι της Αμφίπολης αποτελούσε τερματικό σταθμό της σιδηροδρομικής γραμμής του ΟΣΕ- ονόματι Σιδηροδρομικός Σταθμός Αμφίπολης Λιμένα» θα θυμηθούν οι κάτοικοι των Κερδυλλίων, εξιστορώντας την πορεία του «άγνωστου» σε πολλούς αυτού λιμανιού, στα σύγχρονα χρόνια

Στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO συμπεριλαμβάνεται από το 2016 και θεωρείται ως ο σπουδαιότερος της ανατολικής Μακεδονίας.

Η πόλη των Φιλίππων ιδρύθηκε το 360 π. Χ. ως αποικία των Θασίων και κατείχε στρατηγική θέση. Το 356 π. Χ. ο Φίλιππος Β΄ κατέλαβε την πόλη, ολοκλήρωσε την οχύρωσή της και την μετονόμασε σε Φιλίππους.

Η πόλη εξελίχθηκε σε μια από τις σημαντικότερες της Μακεδονίας. Στην παλαιοχριστιανική περίοδο η πόλη έγινε σημαντικό αστικό κέντρο με ελληνικό χαρακτήρα.

Ο Λέων της Αμφίπολης είναι έργο επιτάφιας πλαστικής του 4ου αιώνα π.Χ., μνημείο πολεμικής δόξας και πράξης.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Δημήτρη Λαζαρίδη, στήθηκε προς τιμή του Λαομέδοντα από τη Λέσβο, ενός από τους πιο αξιόλογους τριηράρχους του Μεγάλου Αλεξάνδρου που εγκαταστάθηκαν στην Αμφίπολη, ενώ σύμφωνα με μια εκδοχή βρισκόταν στην κορυφή του Τύμβου Καστά, άποψη που αμφισβητήθηκε.

Στις πρόσφατες ανασκαφές που έγιναν εκεί, βρέθηκαν τμήματα της ράχης του γλυπτού καθώς και τα θεμέλια του πρώτου βάθρου, στην κορυφή του λόφου

Οι Καμάρες έχουν μέγιστο ύψος 25 μέτρα.

Στηρίζεται σε 18 ογκώδη μεσόβαθρα και φέρει διπλή και σε ορισμένα σημεία τριπλή σειρά επάλληλων τόξων.

Ο αγωγός έχει μήκος 6 χιλιομέτρων, ξεκινά από τη λεγόμενη Μάνα του Νερού και φθάνει στην πόλη μέσω γεφυρών και δεξαμενών.

Δύο επιγραφές στα Αραβικά και Ελληνικά πιστοποιούν ότι όλα πραγματοποιήθηκαν κατά το 1818 χρηματοδοτούμενο από τον Μεχμέτ Αλή

Αυτή τη στιγμή λοιπόν η Αμφίπολη είναι το κέντρο όλης της κοινότητας των αρχαιολόγων. Άλλωστε η περιοχή κατακτήθηκε τον 4ο αιώνα π.Χ. από τον Φίλιππο, τον πατέρα του Αλέξανδρου, και ήταν το προπύργιο της τεράστιας μακεδονικής αυτοκρατορίας

Στην κορυφή του κτηρίου βρισκόταν ένα πέτρινο λιοντάρι, το οποίο εδώ και πολύ καιρό είχε απομακρυνθεί από τη θέση του- σημάδι ότι ο τάφος «φιλοξενούσε» έναν στρατηλάτη ή κάποιον ηγεμόνα.

Η ανάλυση της δομής των πετρωμάτων του λιονταριού έδειξε πως ανήκει στο τελευταίο τέταρτο του 4ου αιώνα, δεκαετίες ακριβώς μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου».

Η πρώτη εντύπωση μπαίνοντας στο εσωτερικό της οικίας είναι ότι μεταφέρει τον επισκέπτη στην Καβάλα του 18ου αιώνα, την πόλη όπου ο μετέπειτα κυβερνήτης της Αιγύπτου γεννήθηκε και έζησε μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών.

Είναι τοποθετημένο στους πρόποδες της ακρόπολης, θέλοντας να επωφεληθεί την κλίση του λόφου της ακρόπολης

Η στιγμή της άνθισης για τους Φιλίππους έγινε τον 2ο αι. μ.Χ,. όπως αποδεικνύεται από τα λαμπρά κτίρια που κοσμούσαν την πόλη, με πιο σημαντικό το ανακαινισμένο της θέατρο.

Τέλος, τον 7ο αι. μ.Χ. ένας ισχυρός σεισμός σε συνδυασμό με τις βαρβαρικές επιδρομές οδήγησαν στη συρρίκνωση της πόλης, η ζωή της οποίας μεταφέρεται στο χώρο της ακρόπολης. Ύστερα από την οθωμανική κατάκτηση η πόλη εγκαταλείπεται.

Εκκλησιαστικά, υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Δράμας. Είναι κτισμένο σε υψόμετρο 753 μέτρων, στη βόρεια πλευρά του όρους Παγγαίου.

Κατά την Τουρκοκρατία, η συμβολή της Μονής στη διατήρηση της Ορθοδοξίας και του Ελληνισμού υπήρξε ανεκτίμητη, ενώ κατά την ιστορική της διαδρομή καταστράφηκε πολλές φορές από Τούρκους και Βούλγαρους επιδρομείς. Στις 25 Αυγούστου 1507, οι Τούρκοι έσφαξαν 172 μοναχούς^[9] της Μονής, διότι είχαν ενοχληθεί από τη δράση τους υπέρ της διατήρησης της ελληνικότητας του πληθυσμού της περιοχής. Τρία χρόνια μετά, 10 μοναχοί από την Ιερά Μονή Βατοπαιδίου Αγίου Όρους, ήλθαν στη Μονή για να την ανασυστήσουν.

Εκεί στον ποταμό Ζυγάκτη βρίσκεται το σημείο όπου ο Απόστολος Παύλος βάφτισε την πρώτη Χριστιανή της Ευρώπης, τη Λυδία. Σήμερα λειτουργεί το βαπτιστήριο όπου τελούνται γάμοι και βαφτίσεις. Κάθε χρόνο στην γιορτή της Αγίας Λυδίας της Φιλιππισίας στις (20 Μαΐου) γίνονται βαφτίσεις χριστιανών σε εκείνο το ίδιο σημείο.

Έχει συνολικό μήκος διαδρομών που αγγίζουν τα 3 χλμ και είναι προσβάσιμοι και για άτομα με ειδικές ανάγκες (ΑΜΕΑ) οι οποίοι πραγματοποιούν περιήγηση στο 1 χλμ από αυτά.

Λίγα μέτρα πιο κάτω από την σιδηροδρομική γραμμή που περνάει δίπλα απ’ το Σπήλαιο βρίσκεται το Φαράγγι του Αγγίτη, το “Βράους” όπως λένε το ντόπιοι.

Με την κατάληψη του κάστρου από τους Οθωμανούς έγιναν κάποιες αλλαγές, ενώ ο οικισμός μετατοπίστηκε από το 16ο έως το 17ο αιώνα στο χωριό Ελευθερές, όπου και βρίσκεται σήμερα το κάστρο, για να αναχαιτιστούν οι απειλές από τις επιδρομές των πειρατών.