Телемедицинаның негізгі мүмкіндіктері:

Қашықтықтан кеңес беру – науқастар бейнеқоңырау, чат немесе телефон арқылы дәрігерден кеңес ала алады.

Диагностика – арнайы құрылғылар мен қосымшалар арқылы денсаулық көрсеткіштерін бақылау және талдау.

Медициналық ақпарат алмасу – дәрігерлер арасында науқастың электронды медициналық карталары мен зерттеу нәтижелерін бөлісу.

Мониторинг – созылмалы аурулары бар науқастардың жағдайын бақылау және емдеу процесін басқару.

Әлемдегі телемедицинаның негізгі даму үрдістері

АҚШ – телемедицина көшбасшыларының бірі. Мұнда Teladoc Health, MDLIVE, Amwell сияқты ірі платформалар жұмыс істейді. АҚШ-та телемедициналық қызметтерді сақтандыру жүйесі қолдайды, бұл қызметтерді кеңінен пайдалануға мүмкіндік береді.

Еуропа – Германия, Франция, Ұлыбритания және Швеция сияқты елдер телемедицинаны белсенді енгізуде. Мысалы, Германияда 2020 жылы қабылданған "Digital Healthcare Act" заңына сәйкес дәрігерлер телемедициналық қызметтерді жиі қолданады.

Қытай – бұл салада үлкен жетістіктерге жеткен елдердің бірі. Alibaba, Tencent, Ping An Good Doctor сияқты ірі компаниялар жасанды интеллект пен телемедицинаны біріктіріп, онлайн кеңес беру мен диагностика қызметтерін дамытып жатыр.

Үндістан – үлкен халық саны мен шалғай аймақтардың көптігіне байланысты телемедицинаның маңызы зор. Мұнда үкімет цифрлық денсаулық сақтау жүйесін дамытуға белсенді түрде инвестиция құйып жатыр.

Ресей – 2018 жылы "Цифрлық денсаулық сақтау" бағдарламасы аясында телемедицина заңдастырылып, онлайн кеңес беру мен диагностика кеңінен қолданыла бастады.

Қазақстан – телемедицина елімізде енді ғана қарқын алуда. "Дамумед" және басқа да платформалар арқылы онлайн кеңес беру қызметтері енгізілді. Сонымен қатар, шалғайдағы ауылдар үшін арнайы мобильді медициналық кешендер жұмыс істейді.

Мобильді телемедициналық кешендердің құрылымы

Диагностикалық жабдықтар – ультрадыбыстық зерттеу (УДЗ), электрокардиограф (ЭКГ), рентген, қан анализаторлары.
Телемедициналық байланыс жүйесі – интернет немесе спутниктік байланыс арқылы мамандандырылған дәрігерлермен онлайн консультация өткізу.

Дәрігерлер тобы – жалпы тәжірибелік дәрігер, терапевт, кардиолог, лаборант және басқа мамандар.
Фармацевтикалық бұрыш – кейбір кешендер дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету қызметін де ұсынады.

Теле-білім берудің негізгі сипаттамалары:

Қашықтықтан оқыту – білім алу процессі физикалық қатысуды талап етпей, тек интернет арқылы жүзеге асады.

Цифрлық платформалар – арнайы платформалар мен онлайн жүйелер (мысалы, Zoom, Moodle, Google Classroom) арқылы білім беру материалдары, дәрістер, тапсырмалар және тесттер ұсынылады.

Виртуалды сабақтар – оқытушы мен студенттер видеоконференция немесе вебинар форматында байланыс орнату арқылы сабақтар өткізеді.

Бейнемазмұн – дәрістер мен оқу материалдары бейнемазмұн ретінде ұсынылады, оны студенттер кез келген уақытта қарап шыға алады.

Телеконференция өткізудің негізгі мақсаттары:

1. Қатысушылармен ақпарат алмасу:

   • Ұйым ішінде немесе сыртқы серіктестермен жаңалықтармен бөлісу.

   • Жобалар мен тапсырмаларды талқылау.

   • Нақты мәселелерді шешу үшін қатысушылардың пікірлерін тыңдау.

2. Қашықтан қатысуды қамтамасыз ету:

   • Географиялық шектеулерді жеңу арқылы қатысушыларды бір жерге жинамай-ақ тиімді кездесулер өткізу.

   • Шетелде немесе басқа қалаларда жүрген адамдармен байланыс орнату.

3. Үнемділік:

   • Әр түрлі себептермен сапарға шықпай-ақ қажетті кездесулерді өткізу.

   • Уақыт пен қаржы үнемдеуге мүмкіндік береді.

4. Жылдам шешім қабылдау:

   • Тез арада шешім қабылдау үшін қажетті барлық ақпаратты нақты және жылдам түрде алуға мүмкіндік береді.

   • Дәл осы уақытта байланыстыру арқылы уақытты үнемдеуге және тиімді жұмыс істеуге болады.

5. Оқу және тренинг өткізу:

   • Қашықтықтан оқу мен тренинг өткізу мақсатында мамандар мен студенттерді біріктіру.

   • Кәсіби дамуға арналған семинарлар мен вебинарлар өткізу.

Телеконференциялар ақпаратты қашықтан алмасу үшін қолданылатын көптеген форматтарға ие. Олардың әрқайсысының өзіне тән ерекшеліктері мен қолдану салалары бар. Телеконференцияларды негізінен үш негізгі түрге бөлуге болады:

1. Дауыс арқылы телеконференция (Audio Conference)

• Сипаттамасы: Бұл телеконференцияның ең қарапайым түрі. Қатысушылар тек дауыс байланысы арқылы бір-бірімен сөйлеседі.

• Қолдану саласы: Бизнес кездесулері, кеңес беру, білім беру, үйлестіру.

• Артықшылықтары: Қарапайымдылығы, уақыт үнемдеу және барлық қатысушылардың байланысқа кіруі жеңіл.

• Мысалдар: Skype, Google Meet (дауыс арқылы конференциялар).

2. Бейнемен телеконференция (Video Conference)

• Сипаттамасы: Бұл конференцияларда дауыс пен бейнені бірге пайдалануға мүмкіндік береді, яғни қатысушылар бір-бірінің бет-әлпеттерін және жағдайын көре отырып сөйлеседі.

• Қолдану саласы: Әлем бойынша қашықтан жұмыс істеу, онлайн-оқу, бизнес және халықаралық келіссөздер.

• Артықшылықтары: Жоғары сапалы қарым-қатынас, визуалды көрсетілімдер арқылы ақпаратты түсіндіру.

• Мысалдар: Zoom, Microsoft Teams, Skype for Business.

3. Вебинарлар (Webinars)

• Сипаттамасы: Вебинар – бұл білім беру немесе ақпарат беру мақсатында өткізілетін онлайн семинар. Вебинарға қатысушылар көрермен ретінде қатысады, бірақ әдетте тек сұрақ қою арқылы араласады.

• Қолдану саласы: Білім беру, маркетинг, өнімдерді таныстыру, тренингтер.

• Артықшылықтары: Үлкен аудиторияға бір уақытта ақпарат тарату, кәсіби дамуға арналған тренингтер мен курстар.

• Мысалдар: WebinarJam, Zoom Webinar, Google Meet.

4. Web Conferencing (Веб-конференциялар)

• Сипаттамасы: Веб-конференциялар көбінесе бейнемазмұнды қолданып, түрлі құралдар мен ресурстарды көрсетуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, чат, экранды бөлісу сияқты мүмкіндіктерді пайдалану арқылы толыққанды ақпарат алмасуды қамтамасыз етеді.

• Қолдану саласы: Бизнес, білім беру, тренингтер, халықаралық кездесулер.

• Артықшылықтары: Көп функционалдылық, экранды бөлісу, интерактивті құралдар.

• Мысалдар: Zoom, Microsoft Teams, WebEx.

Телеконференция серверлері

Телеконференцияларды өткізу үшін арнайы серверлер мен платформалар қажет. Бұл серверлер қатысушылар арасында деректерді беруді, бейнемазмұнды жіберуді және сұхбаттардың сақталуын қамтамасыз етеді.

1. Телеконференция серверлерінің негізгі түрлері:

• Cloud-based серверлер – бұл серверлер интернет арқылы қолжетімді болып, барлық мәліметтер мен файлдар осы серверде сақталады. Әдетте бұл серверлер үлкен көлемдегі деректерді өңдеуге және көптеген қатысушыларды қолдауға қабілетті.

  • Мысалы: Zoom, Google Meet, Microsoft Teams.

• On-Premises серверлері – бұл серверлер компанияның немесе ұйымның ішінде орналасқан және жергілікті желі арқылы қолданылады. Бұл шешімдер көбінесе қауіпсіздік және басқару мәселелерін ескеретін ұйымдарға қолайлы.

  • Мысалы: WebEx (On-premises), Cisco TelePresence.

2. Телеконференция серверлерінің міндеттері:

• Деректерді өңдеу: Серверлер барлық деректерді өңдеуге жауап береді, бейнемазмұнды трансляциялайды және оны қатысушыларға жеткізеді.

• Қауіпсіздік: Қатысушылардың деректерін қорғау үшін қауіпсіз байланыс қамтамасыз етеді.

• Үйлестіру: Бірнеше қатысушының бір уақытта байланысқа кіруі және олардың дыбысын немесе бейнесін синхронды түрде көрсету.

• Масштабтау: Үлкен аудиторияларды қолдау үшін серверлер ресурстарын кеңейту мүмкіндігі.

3. Сервердің таңдалуының факторлары:

• Қатысушылардың саны – сервердің өнімділігі мен сенімділігі үлкен аудиторияларды қабылдай алу қабілетіне байланысты.

• Қауіпсіздік талаптары – егер құпия ақпарат алмасу қажет болса, онда жоғары қауіпсіздік деңгейін ұсынатын серверлер қажет.

• Жүйенің тұрақтылығы – сервердің тұрақтылығы мен жұмысының үздіксіздігі маңызды, әсіресе ұзақ конференциялар үшін.

Онлайн қатысу – бұл қатысушылардың интернет арқылы қашықтан конференцияға қосылуы. Бұл қазіргі уақытта ең көп таралған формат, өйткені ол географиялық шектеулерді жояды және қатысушыларға уақыт пен ресурстарды үнемдеуге мүмкіндік береді.

Артықшылықтары:

1. Қашықтан қатысу мүмкіндігі – Қатысушылар әлемнің кез келген нүктесінен қосыла алады.

2. Жедел байланыс – Қатысушыларға дауыс, бейне, мәтін және басқа да ақпараттарды дереу алмасуға мүмкіндік береді.

3. Экономия – Қатысушыларға жолға шықпастан, тек интернетке қосылу арқылы қатысу мүмкіндігі.

4. Үлкен аудитория – Онлайн платформалар арқылы шексіз адамды конференцияға шақыруға болады, бұл үлкен шаралар үшін ыңғайлы.

5. Жиі қолданылатын платформалар: Zoom, Microsoft Teams, Google Meet, Skype, WebEx.

Қажетті құралдар:

• Интернет байланысы – жоғары жылдамдықты интернет байланысы тұрақты байланыс үшін өте маңызды.

• Компьютер немесе мобильді құрылғы – бейнемазмұнды көру және сөйлесу үшін құрылғы қажет.

• Қосымша құралдар – микрофон, веб-камера, динамиктер немесе құлаққап.

Офлайн қатысу

Офлайн қатысу – бұл қатысушылардың физикалық түрде конференцияға келіп, қатысуы. Бұл жағдайда, олар дәстүрлі жолмен, яғни нақты уақытта және нақты жерде кездесіп, өзара байланысады.

Артықшылықтары:

1. Тікелей қарым-қатынас – Қатысушылар арасындағы байланыс ерекше, бұл кейбір жағдайларда түсіністік пен сенімділік деңгейін арттырады.

2. Сұрақ-жауап сессиялары – Офлайн конференцияларда сұрақ қою немесе пікірлерді ашық түрде талқылау ыңғайлы.

3. Жаңа байланыстар орнату – Офлайн кездесулер кейде жеке байланыс орнатуға және жаңа серіктестіктер құруға мүмкіндік береді.

4. Көрнекі құралдарды қолдану – Презентациялар, стендтер және басқа да көрсетілімдер арқылы ақпаратты нақты көрсету мүмкіндігі.

Қажетті құралдар:

• Кеңістіктер мен құралдар – орындар (залдар), мультимедиялық құралдар, дыбыс жүйесі және бейнемазмұнды көрсету үшін жабдықтар.

• Қатысушылар санына байланысты ұйымдастыру – орындықтар, кофе-брейк ұйымдастыру, аудио-визуалды жүйелер

Қазақстандағы ақпараттық-коммуникативтік технологиялардың дамуы кем дегенде соңғы екі пікірдің жүзеге асуына кепілдік бере алады. Дәл осы азаматтар мен мемлекеттің өзара әрекеттестігін ыңғайлы, қарапайым, қолжетімді және түсінікті ету үшін  электрондық үкімет тұжырымдамасы әзірленді.

«Қазақстан Республикасында 2005-2007 жылдары «электрондық үкіметті» құрудың мемлекеттік бағдарламасы туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 жылғы 10 қарашадағы №1471 Жарлығы «электрондық үкіметтің» порталын құруға негіз болды.