Grikkland hið forna by Kolbrún Sonja Rúnarsdóttir https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy Bryndís, Eva Guðný og Kolbrún en-us 2018-02-01 15:55:09 UTC 2023-10-29 23:11:01 UTC hello@padlet.com https://padlet-assets.s3.amazonaws.com/icons/Templeball.png Sparta kolbrunsonjaa https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227112249 Samélag Spörtu einkenndist af mikilli stéttaskiptingu-Spartverjar og frjálsir en réttindalausir þegnar. Spartverskir borgarar voru alltaf tiltölulega fáir og stunduðu allir hermennsku. Aðeins þeir höfðu rétt til þess að stjórna ríkinu og ríkið úthlutaði hverjum kvæntum karlmanni landnæði og þrælum til vinnu.
Konur áttu að helga sig heimilinu og áttu helst ekki að láta sjá sig utan dyra.
Í Aþenu höfðu konur ekki borgararéttindi þótt þær væru aþenskir borgarar, nutu ekki jafnræðis miðað við karla, fengu ekki að taka þátt í stjórnmálum og máttu ekki eiga eignir.
Í Spörtu gátu konur átt eignir og hlotið arf. Þær urðu að reka samfélagið að verulegu leyti og menntun spartverskra stúlkna miðaði því meðal annars að því að búa þær undir það hlutverk sitt.]]> 2018-02-01 16:01:10 UTC https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227112249 Polis kolbrunsonjaa https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227112605 Polis er borgríki sem er sjálfstæð borg og er þá ekki hluti af stærra ríki.
Ríkið hefur þá sínar eigin reglur og lög sem gilda ekki fyrir utan borgríkið. 
Til dæmis á Grikklandi í fornöld var landið ekki sameinað í eitt ríki heldur var þar fjöldi borgríkja, sem hvert um sig var sjálfstætt, með sérstök lög og reglur. ]]> 2018-02-01 16:01:45 UTC https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227112605 Sólon, Kleisþenesar og Períkles kolbrunsonjaa https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227112749 Sólon var aðalsmaður 594 f. Kr. sem hafði mikil áhrif á stjórnarskipan í Aþenu til að forðast uppreisn.
Hann m.a. felldi niður skuldir smábænda og bannaði barnaþrælkun, endurskipulagði stéttir eftir eign í stað ætternis. Hann bætti réttarkerfið með nýjum og réttlátari lögum.

Kleisþenesar kom seinna til sögunnar eða um 507 f. Kr. með sömu áhrif til samfélagsins. Hann stuðlaði að þjóðfundir yrðu settir sem höfuðstofnun ríkisins. Lögbundin stéttaskipting var lögð niður og lét verða að því að allir aþenskir karlmenn yfir 18 ára aldri fengu ríkisborgararétt.

Períkles var mjög áhrifamikill og frægasti stjórnmálamaður Aþenu en einnig yfirhershöfðingi Aþenu frá 460-430 f. Kr. Á þessum 30 ára ferli hans má segja að hann hafi verið einræðisherra. Hann vann stuðning miðstéttarinnar (kaupmenn og iðnmenn) og færði þeim nýja markaði. Einnig tryggði hann lægri stéttinni aukin réttindi, hærri laun og aðgang að embættum.


]]> 2018-02-01 16:01:58 UTC https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227112749 Þróun lýðræðisins í Aþenu kolbrunsonjaa https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227112786 Upphaf lýðræðisins má líklegast rekja til stjórnkerfisbreytinga Kleisþenesar árið 507 f. Kr. 
Næstu öldina þróaðist kerfið og leitaði í átt til lýðræðis, þar sem lýðurinn hafði áhrif á ákvarðanir valdamanna landsins, ríkið.]]> 2018-02-01 16:02:02 UTC https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227112786 Grísk heimspeki kolbrunsonjaa https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227112825 Þales Míletos var fæddur um 625 f.Kr. og dó 543 f.Kr, talinn hafa verið fyrsti gríski heimspekingurinn. Hann var einn af vitringunum sjö og hélt því fram að  enginn munur væri á lífi og dauða.

Sókrates var einnig grískur heimspekingur, fæddur 470 f.Kr. í Aþenu á meðan gullöld stóð og dó 399 f.Kr. Hann leiddi í ljós sameiginlegar grundvallarreglur samfélagsins, siðareglur og því er hann kallaður upphafsmaður siðfræðinnar. Hann var dæmdur til dauða vegna þess að honum var kennt um að hafa komið hugmyndum gegn lýðræði inn í höfuð ungdómsins.
Platon fæddist í Aþenu árið 427 f. Kr. Hann var forngrískur heimspekingur og einn áhrifamesti hugsuður sögunnar. Hann var nemandi Sókratesar og kennari Aristótelesar, rithöfundur og stofnandi Akademíunnar í Aþenu og starfaði hann þar til dauðadags 347 f.Kr. Frægasta kenning hans er frummyndakenningin. 
Aristóteles fæddist árið 384 f.Kr í Makedoníu og var grískur að uppruna. Hann var vel að sér í öllum greinum heimspekinnar, einn fremsti náttúruvísindamaður síns tíma og einnig afburðamikill rithöfundur. Rit hans sem varðveittust náðu yfir öll svið heimspekinnar. Hann fórst 322 f.Kr.
]]> 2018-02-01 16:02:05 UTC https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227112825 Alexander mikli og hellenisminn kolbrunsonjaa https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227112936 Persaveldi, sem einnig er kallað Akkamenídaríkið, var veldi sem ríkjum réð frá 559f.Kr. til 330f.Kr. og náði það, þegar það réð yfir sem stærstum hluta, yfir m.a. Sýrlandi, Jordaníu, Palestínu, Litlu-Asíu, Írak, Íran og Egyptalandi. Líkt og önnur stórveldi á þessum tíma hóf Persaveldi stríð við annað veldi, en það voru átök á milli Persa og Forngrikkja. Stríð þeirra voru nokkur, en sem dæmi mætti taka Pellópsskagastríðið. Helstu heimildir þessa stríðs komu frá sagnfræðingi að nafni Þúkýdídes, en hann er talinn vera einn þeirra sagnfræðinga frá fornöldum, sem áreiðanlegastur er! Pellópsskagastríðið er sagt hafa skipst í 3 hluta. 

Alexander mikli var konungur Makedoníu frá árinu 336 f.Kr til ársins 323 f.Kr. Á meðan hann gengdi embættinu stækkaði hann veldi Makedoníumanna í eitt stærsta sem til var. Hann komst til valda tvítugur, þegar faðir hans var myrtur. Veldi Alexanders hafði mikil og langvarandi áhrif og dreifði það grískættaðri menningum um öll miðausturlönd allt austur að Indlandi. Hann stofnaði yfir 70 borgir sem báru nafnið hans t.d.
Alexandría í Egyptalandi og Alexandra Echate í Tadsjikistan.
 

Hellenismi er hugtak notað til að lýsa hinni miklu menningu Grikka, þetta hugtak var fyrst notað á endurreistartímanum á 16. öld. Hellenismi er notað sem samheiti yfir menningu þeirra ríkja sem urðu til úr heimsveldi Alexanders mikla. Helleníski tíminn er frá 323 f.Kr. til ársins 30 f.Kr. eða frá dauða Alexanders fram að innlimum Egyptalands í Rómveldi. Hellenismi var samruni margskonar menningarhefða þar á meðal frá Grikklandi og Austurlöndum nær og hann dafnaði fyrst og fremst í borgum.

]]> 2018-02-01 16:02:15 UTC https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227112936 Listir og menning Grikkja kolbrunsonjaa https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227112975 Menningarheimur Grikkja umturnaðist á 5. öld sem var seinna kölluð „gullöld Aþenu“.
Grikkir eru þekktir fyrir framúrskarandi hönnun á byggingum og hofum. Hofin eru há og mikil og ghjarnan á mörgum hæðum. Í þau var mikið lagt því þau voru talin vera heimili guðanna og því ekkert sparað.
Í forngrískri byggingarlist voru þrjá megingerðir burðarsúlna:
Mikið notaður í stærri hofum (Meyjarhofið). Hann er talinn elstur stílana og er þunglamalegri en hinir tveir. Hann einkennist af súlum sem rísa beint upp af grunnfleti með skrautlitlum súluhöfðum.
Jónískur stíll er yngri en sá dóríski og hefur léttara yfirbragð. Hann var mikið notaður í minni hof (Níkehofið). Hann einkennist af súlum sem rísa upp af sérstökum fótstalli og enda í snigli sem situr ofan á súlunnu.
Kórintustíllinn er yngstur þessara byggingarstíla, en hann kom fram á 4. öld f.Kr. Hann minnir mjög á jónískan stíl en súluhöfuðin er skreytt blómum.

Hofhliðið (dórískur stíll)
Hofhliðið er staðsett á Akrópólishæð Aþenu. Hliðið markar innganginn að hæðinni og reist á 5. öld f.Kr.
Níkehofið (jónískur stíll)
Reist á 5. öld f. Kr. Staðsett á Akrópólishæð Aþenu og nefnt eftir grísku gyðjunni Níke og tileinkað sigri Grikkja í Persastríðinu (490 – 479 f.Kr.).
Meyjarhofið (dórískur stíll)
Hofið er aðalhof hæðarinnar, tvískipt, fjár- og skjalageymslur voru í minna herberginu en helgidómur Aþenu í því stærra. Áður fyrr var þar 12 metra há stytta af Aþenu, skreytt gulli og fílabeini eftir Feidías, frægasta höggmyndasmið Grikkja, hofið var einnig skreytt með höggmyndum sem sögðu sögu gyðjunnar.
Erekþeion (jónískur stíll)
Byggingin er líka á Akrópólishæðinni og var reist á 5. öld. Byggingin er tileinkuð helstu goðum Aþenuborgar: Aþenu, Póseidon og er nefnt eftir goðsagnakonungunum Erekþeifi.
Bygging sem stendur á Akrópólishæð Aþenu. Í hofinu er sagt finna Verönd karatíðanna.

]]> 2018-02-01 16:02:18 UTC https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227112975 evagudny https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227125295 2018-02-01 16:21:50 UTC https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227125295 Höggmyndir Grikkja evagudny https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227236120 Grikkir voru afar færir í höggmyndum. Á 7. öld f. Kr. voru höggmyndirnar í egypskum stíl, þ.e. stífar, lífvana, samhverfar og framsæjar af ungum mönnum.
Á 6. öld f.Kr. kom fram hugmynd um fullkomið líkamsútlit. Grikkir töldu sig um það að íþróttamenn líktust guðunum mest allra manna og urðu þeir þá fyrirmyndir grísku höggmyndameistaranna. Verkin voru vel verð og stytturnar mjög nákvæmar en lausar við persónuleg einkenni.

Feidías var merkur maður og einn merkasti höggmyndameistari allra tíma. Hann gerði frægu Aþenustyttuna Seif í Ólympíu. Sú höggmynd var 13 metra há.

Höggmyndameistarinn Mýron höggvi Kringlukasarann sem er mjög áhugaverð að því leiti að hún virðist hreyfast.

Pólýkleitos bjó til Spjótberann, sem var afslöppuð stytta sem hét á spjóti yfir öxlinni.

Leitt er að segja að hallar þessar styttur eru glataðar en til okkar ánægju voru Rómverjar mjög áhugasamir af grískum höggmyndum að þeir gerðu af þeim afsteypur sem enn eru til í dag. 
]]> 2018-02-01 19:22:54 UTC https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227236120 Ólympíuleikarnir evagudny https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227249075 Ólympíuleikarnir er frægasta hátíð Grikkja og voru haldnir í Ólympíu til heiðurs Seifs, Ólympsguðs. Á hátíðinni var keppt í kringlukasti, spjótkasti, hlaupi, langstökki og glímu. Keppendur voru aðeins frjálsir grískir karlmenn. Þeir urðu að keppa naktir.
Það var keppt í 3 daga og 3 daga svo var trúarátið í 2 daga að leikunum loknum var Seifi fórnað og 100 uxum.
Verðlaunin á leikunum var heiðurinn og ólífuviðarsveigar.


]]> 2018-02-01 19:45:06 UTC https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227249075 evagudny https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227466276 2018-02-02 13:27:45 UTC https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227466276 evagudny https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227466295 2018-02-02 13:27:48 UTC https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227466295 evagudny https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227473711 2018-02-02 13:44:58 UTC https://padlet.com/kolbrunsonjaa/446t2bpgysmy/wish/227473711