Meer en meer nepartikelen doken, op louche nieuwssites, op over Hillary Clintons derde hart, affaire met Yoko Ono en connecties met een pedofielennetwerk. Met een flink advertentiebudget en Russische invloeden erachter werden de gefabriceerde artikelen massaal gedeeld.

 Het verspreiden van verzonnen nieuwtjes is zeker niks nieuws. Als je in de geschiedenisboeken duiken dan blijkt al snel dat nepnieuws een eeuwenoude zaak is. De oudste bekende zaak van de verspreiding van nepnieuws stamt uit 700 en draait om de katholieke kerk. Zij beweerde al sinds 400 de macht te hebben over specifieke Europese gebieden, geschonken werden door ene Constantijn. Het bericht werd lang geloofd, totdat in 1440 eindelijk werd bewezen dat er onzin verspreid werd. Zelfs Benjamin Franklin verspreide in 1700 een nep bericht over de indianen. Hij voegde er zelfs een nep brief van een oorlogsveteraan aan toe voor geloofwaardigheid.

 

Waar het vroeger veel moeite en kostte om een bericht de wereld in te helpen en te verspreiden, heb je vandaag de dag met social media de hele wereld binnen bereik. Of het nou waar is of niet, nieuws gaat razendsnel de wereld over. Al helemaal wanneer de bron er belang bij heeft dat zoveel mogelijk mensen het bericht lezen én geloven, en dat is vaak het geval.

 

Hierdoor wordt de verspreiding van fake news steeds professioneler aangepakt. Hele nieuwssites worden nagebouwd en gepubliceerde berichten worden op social media gepromoot met flinke budgetten. Als gevolg trappen enorm veel mensen (en soms zelfs jounalisten) in valse informatie.  

Wat is het gekste nepnieuws bericht dat je voorbij hebt zien komen en ben je er ooit zelf ingetrapt?

Social media heeft over de jaren veel bijgedragen aan de fragmentatie van publiek. Wanneer je vroeger de voorpagina van een grote krant haalde, zat je gebakken. Je wist dat je stuk gelezen zou worden door heel veel (verschillende) mensen. Tegenwoordig is dit heel anders. Het media-aanbod is groter dan ooit en binnen ieder medium zijn er honderden nieuwsaanbieders te vinden die ieder met een andere invalshoek schrijven.

 

Doordat je in staat bent om op social media je eigen netwerk op te bouwen en doordat cookies jouw internetgedrag constant in de gaten houden, is alle informatie die je tegenkomt toegespitst op jou. Op social media verzamel je vaak mensen om je heen met eenzelfde wereldbeeld, zelfde interesses en meningen. Op Facebook krijg je dus alleen informatie te zien die jouw directe omgeving aanspreekt. Als internet de bron is waar jij het grootste deel van je informatie vandaan haalt, dan is de kans groot dat je een vertekent beeld van het “echte” nieuws krijgt.

 

Daar komt nog eens bij dat alle grote sociale netwerken werken met algoritmes die precies bijhouden wat je leuk vind, wat je liever vermijdt en waar je de meeste tijd aan besteed. Deze informatie gebruiken ze vervolgens om jouw account zodanig in te richten dat je enkel content te zien krijgt die je leuk vindt. Op deze manier worden zogenaamde filter bubbels gecreëerd. Doordat algoritmes je zoekopdrachten, surfgedrag en internet geschiedenis analyseren tonen social media enkel informatie die aansluit bij jouw mening en standpunten. Hierdoor kom je al snel terecht in je eigen culturele, ideologische bubbel.

 

Een voorbeeld wordt gegeven door Pariser, die twee van zijn vrienden naar ‘BP’ liet googelen. Waar de één als eerste nieuws over de olieramp in de Golf van Mexico te zien kreeg, vond de ander een artikel over investeringsmogelijkheden in de oliemaatschappij bovenaan de pagina.

 

Dit toont perfect aan dat aantoont hoe grote jongens als Google bepalen wat we te zien krijgen. Het gevolg hiervan is dat andere perspectieven en artikelen die ons uitdagen weg gefilterd worden. Dit betekent dus ook dat wanneer je een verhaal te zien krijgt dat niet waar is, de correctie die daar op volgt je niet altijd bereikt.

 

Als laatste speelt onze korte concentratieboog en luiheid een grote rol in dit verhaal. Social media heeft voor een groot deel bijgedragen aan het verkorten van onze concentratieboog. Het wordt steeds moeilijker voor mensen om zich lange tijd te concentreren op content. Om hier op in te spelen zijn nieuwssites genoodzaakt om hun verhalen kort en simpel te houden. Dit kan ten koste gaan van de kwaliteit en diepgang van het artikel.

 

Verder is er een enorm grote groep mensen die nieuws deelt zonder de gehele inhoud van het bericht te kennen. Het is dus heel makkelijk om mensen met enkel een sensationele titel te overtuigen dat wat je claimt de waarheid is. Zelfs als de inhoud van de link dit niet ondersteunt.

 

Dat social media een grote rol spelen bij de verspreiding van fake news is wel duidelijk. Er zijn steeds meer mensen die bedrijven als Facebook en Google onder druk zetten om hier maatregelen tegen te nemen. Wat vind jij, is het de taak van social media om fake news tegen te gaan, of hoeven zij zich er niet mee te bemoeien? En zo nee, hoe zou er wel iets tegen gedaan kunnen worden?