Jaðarpersónuleikaröskun by Embla Sól Smáradóttir

Helstu einkenni

salkanoar — 2024-10-30 16:32:32 UTC

Óljós sjálfsmynd - vita stundum ekki alveg hver þú ert, finnast þú vera með marga persónuleika getur farið eftir dögum eða hverjum þú ert með..
Lítil stjórn á tilfinningum - miklar sveiflur á tilfinningum á stuttum tíma til dæmis fara frá því að vera mjög glaður yfir í að vera mjög pirraður á stuttum tíma.
Erfiðleikar í samskiptum - þú átt erfitt með að tjá sig og tilfinningar og ert ekki heldur góð í að hlusta og bera virðingu fyrir það sem hinn aðilinn sagði.
Mikil hvatvísi - hugsar ekki mikið áður en þú tekur ákvarðanir.
Sjálfsskaðandi hegðun - til dæmis með því að skaða sig eða setja sig í aðstæður sem eru ekki góðar fyrir mann.
Sjálfsvígstilraunir - þú reynir að svipta þér lífi þegar eitthvað slæmt gerist eða þegar þér lýður rosa illa.
Hótanir um sjálfsvíg - hótar ástvinum þínum eða öðrum að þú munir fremja sjálfsvíg kannski af því að eitthvað slæmt gerist.
Svarthvít hugsun - þú hugsar bara annað hvort eða og ekkert inn á milli annaðhvort verð ég að verð ég að búa með kærastanum mínum eða bara hætta með honum til dæmis.
Mikill ótti um að vera hafnað
og fleira

salkanoar — 2024-10-30 16:37:07 UTC

það eru nokkrar kenningar um orsök jaðarpersónuleikaröskun þær eru erfðir, áföll í æsku, umhverfisþættir eða boðefni í heilanum. Það veit samt enginn fyrir víst hver orsök persónuleikaraskanir eru en þetta eru kenningarnar um hverjar orsakirnar eru.

Erfðir

salkanoar — 2024-10-30 16:38:57 UTC

Rannsóknir sýna að ef að foreldrar þínir eru með jaðarpersónuleikaröskun ertu 5 sinnum líklegri að fá hana. 68% þeirra sem eru með jaðarpersónuleikaröskun eru með einhvern annan í fjölskyldunni sem er líka með hana. Það eru tvö gen sem eru tengd við persónuleikaröskun en þessi gen hafa reyndar líka verið tengd við geðklofa og geðhvarfasýki. Þannig þótt að erfðir skipta miklu máli eru þær ekki eina orsökin.

Áföll í æsku og Umhverfisþættir

salkanoar — 2024-10-30 16:40:08 UTC

Áföll í æsku geta haft mikil áhrif á persónuleikaröskun og um það bil tveir þriðju af þeim sem greinast með persónuleikaröskun lentu í einhverskonar áfalli í æsku gæti verið tilfinningalegt, líkamlegt eða kynferðislegt ofbeldi. Þetta gæti verið af því að þegar börn lenda í einhverskonar áfalli sérstaklega einhvers konar ofbeldi nota þau oft þann varnar hátt að aðskilja tilfinningar og reynslu frá meðvitundinni, þetta getur haft mjög slæm áhrif á þig og þú gætir þróað með þér persónuleikaröskun. En einnig er það að missa eða ekki hafa annan eða báða foreldra í æsku haft áhrif á persónuleikaröskun talið er að um 30% af þeim sem greinast hafa annað hvort misst foreldra eða verið aðskilið frá þeim.

Boðefni í heilanum

salkanoar — 2024-10-30 16:40:29 UTC

Það eru ekki miklar rannsóknir um þetta en sumir telja að ef að boðefni í heilanum séu óeðlileg eða í ójafnvægi gæti það verið ein af orsökum persónuleikaröskunar.

Fyrsta skref

salkanoar — 2024-10-30 16:56:03 UTC

Það er hægt að byrja á því að leita til heilsugæslunnar til að fá ráð eða á einkastofu. Það er einnig hægt að leita til bráðamóttöku geðdeildar þar er hægt að mæta án þess að vera með tíma. Þá er þér oft vísað í viðtalsmeðferð til annaðhvort geðlæknis eða hjá sálfræðingi. Svo þegar það er búið að greina þig með jaðarpersónuleikaröskun er teymi sem hjálpar þér. Það er ekki hægt að lækna Jaðarpersónuleikaröskun en með þessum meðferðum er hægt að læra að hafa tök á henni og læra að lifa með hana.

Innlögn á sjúkrahús

salkanoar — 2024-10-30 16:56:16 UTC

Oftast er reynt að hafa innlagnir inn á sjúkrahús sem stystar og aðallega bara þörf á þeim ef einstaklingur er í mikilli hættu á að skaða sig. Á spítalanum er einstaklingur metinn og markmiðið er að fyrirbyggja sjálfsskaðan og mögulega eru gerðar einhverskonar lyfjabreytingar ef það er talið þurfa. Talið er að ef fólk með jaðarpersónuleikaröskun er of lengi inn á spítala eða stofnun verða þau háð henni og þá getur verið mjög erfitt fyrir þau að fara af henni.

Hugræn atferlismeðferð

salkanoar — 2024-10-30 16:56:30 UTC

í hugrænni atferlismeðferð er skoðað sambandi á milli hugsun, tilfinninga og hegðunar. þessi meðferð var upprunalega gerð fyrir þunglyndi og er þá styttri en fyrir þá sem eru með persónuleikaröskun. meðferðin virkar þannig að það er unnið með hugsanir og grunnhugmyndir frá æsku sem trufla þau í samskiptum, tilfinningalífi og í hegðun. Í þessari meðferð þarf að vera sterkt og gott samband á milli sálfræðings eða þess sem er að framkvæma meðferðina og sjúklingsins. Þar sem þessi meðferð er sá grunnur til að byggja upp framtíðarsambönd á heilbrigðan hátt.

Díalektisk atferlismeðferð

salkanoar — 2024-10-30 16:56:42 UTC

í díalektískari atferlismeðferð er blanda af einstaklingsmeðferð og hópmeðferða. Markmiðið með þessari aðferð er að öðlast hæfni á að þekkja tilfinningar sínar, viðurkenna þær og svo takast á við þær. Það er líka mikið einblínt á það að draga úr sjálfssakaða. Í meðferðinni er einstaklingum kennt að upplifa aðstæður, upplifanir og tilfinningar við ákveðnar aðstæður sem eiga við. Meðferðin einblínir á fjóra þætti: sjálfstraust og samskipti, árvekni, tilfinningastjórnun og streituþolsfærni. Þessi meðferð er framkvæmd á geðsviði Landspítalans, Hvítabandi og hjá sumum sálfræðingum á einkastofnunum.

Fjölskyldumeðferð

salkanoar — 2024-10-30 16:57:17 UTC

Fjölskyldu meðferð getur verið mjög hjálpleg af því að persónuleikaröskun getur haft mikil áhrif á fjölskyldumeðlimi þína. Í þessari meðferð er farið yfir samskipti og hvernig hægt er að styðja einstaklinginn með persónuleikaröskun. En til þess að þessi meðferð virki þarf einstaklingurinn að vera búinn að læri hvernig á að tjá sig með orðum og hvernig á að hlusta á aðra.

Jaðarpersónuleikaröskun er...

emblasol06 — 2024-11-01 13:20:30 UTC

Geðröskun sem hefur mikil áhrif á hugsanir, tilfinningar og hegðun og einkennist af miklum skapsveiflum. Fólk með þessa geðröskun á það til að hafa miklar áhyggjur af því að vera yfirgefin, verða rosalega reið, og finna fyrir tómleika.

salkanoar — 2024-11-02 12:08:41 UTC

Einkenni jaðarpersónuleikaröskunar eru mörg og geta verið allskonar en þetta eru helstu einkenni.

salkanoar — 2024-11-02 12:49:44 UTC

salkanoar — 2024-11-02 12:50:04 UTC

salkanoar — 2024-11-02 12:50:25 UTC

emblasol06 — 2024-11-02 21:53:26 UTC

Tíðni jaðarpersónuleikaröskunar er u.þ.b. 1% og eru þrjár konur sem greinast á móti hverjum karlmanni.
Flestir sem eru með jaðarpersónuleikaröskun greinast á um 19 til 24 ára.
Helmingur þeirra sem leita sér hjálpar eru í alvarlegri geðlægð þegar þau gera það og u.þ.b. 70% þeirra sem glíma við geðröskunina ganga í gegn um alvarlegra geðlægð á ævinni.

emblasol06 — 2024-11-02 22:01:28 UTC

emblasol06 — 2024-11-02 22:11:18 UTC

Til að greinast með jaðarpersónuleikaröskun þarf að tengja við a.m.k. fimm af níu greiningarviðmiðunum hér fyrir neðan...

emblasol06 — 2024-11-02 22:12:58 UTC

Ótti við að vera yfirgefin
Óstabíl sambönd við fólk
Óstabíl sjálfsmynd
Hvatvís eða skaðleg hegðun gegn sjálfum sér (t.d. mikil peningaeyðsla, óöruggt kynlíf, vímuefnaneysla, kærulaus akstur og ofát)
Sjálfsvígs hegðun eða sjálfsskaði
Skapsveiflur
Stanslaus depurð eða tilfinningar um að vera einskis virði.
Reiðisvandamál; oft að missa stjórn á skapinu eða að lenda í slögum
Kvíða tengd ofsóknarbrjálæði eða að missa tengsl við raunveruleikann

emblasol06 — 2024-11-02 22:13:30 UTC

emblasol06 — 2024-11-02 23:02:01 UTC

emblasol06 — 2024-11-02 23:03:11 UTC

Þættirnir Crazy Ex-Girlfriend fjalla um konu sem glímir við jaðarpersónuleikaröskun og margir með geðröskunina tengja við karakterinn. Hér er myndbrot sem sínir hvernig geðröskunin birtist hjá henni...

Persónuleikaraskanir

emblasol06 — 2024-11-02 23:25:18 UTC

Jaðarpersónuleikaröskun er tegund af persónuleikaröskun. Persónuleikaraskanir einkennast af hegðun sem er frábrugðin því sem búist er við og þau hafa áhrif á a.m.k. tvö af þessum fjórum sviðum:

hvernig hugsað er um sjálfan sig og aðra
hvernig brugðist er við tilfinningalega
Hvernig maður tengir við aðra
hvernig maður stjórnar hegðun