- Czy masz przyjaciela na całe życie?

- Czy już coś straciłeś z najlepszym przyjacielem?

- Czy przyjaciel może cię krytykować?

- Czy twój przyjaciel należy wyłącznie do ciebie?

- Co robisz, kiedy się pokłócicie?

- Jak wyszukujesz sobie przyjaciół?

- Co ci się najbardziej podoba u twojego przyjaciela?

- Czego nigdy nie zrobisz z przyjacielem?

- Czy przyjaciel powinien mieszkać w pobliżu?

- Czy coś trzeba robić, żeby podtrzymywać przyjaźń?

- Czy rodzice mają prawo zabronić kontaktów z przyjacielem?

Wydobycie odbywa się za pomocą dwóch podstawowych technologii. Pierwsza z nich, metoda filarowa, polega na drążeniu złoża, przy jednoczesnym pozostawieniu części węgla mających pełnić funkcję filarów zabezpieczających strop. Jednak przy stosowaniu tej metody spora część złóż zostaje pod ziemią. O wiele efektywniejsza jest metoda polegająca na kopaniu dwóch równoległych tuneli, a specjalne maszyny górnicze wybierają węgiel między tunelami. Zaletą stosowania tej metody jest fakt, że surowiec może być wydobywany nawet w silnie zurbanizowanych rejonach (zakłady nie zajmują bowiem wiele miejsca na powierzchni). Przy zastosowaniu tej metody istnieje jednak ryzyko zawalenia się.

Obejrzyjcie teraz obrazki i spróbujcie odnaleźć:
- wieżę szybową, szyb, chodniki, wagony z węglem, przodek (bezpośrednia praca przy wydobyciu).

Z okazji święta, najbardziej zasłużeni górnicy i inni pracownicy przemysłu wydobywczego otrzymują medale, nagrody oraz różne odznaczenia. Barbórkowe wieczory to czas hucznych zabaw, w których biorą udział całe rodziny. Co ważne, w tym dniu odświętne ubrania zakładają nie tylko górnicy, ale również ich żony i dzieci.

Istotnym elementem Barbórki są spotkania gwarków - starych i młodych górników - zwane inaczej karczmami piwnymi. Górnicy dzielą się wtedy według doświadczenia na "stare strzechy" i "nowe strzechy". Siedząc przy dwóch stołach rywalizują między sobą. Podczas spotkań gwarków również obowiązuje strójgalowy. Każda niedoskonałość w ubiorze karana jest koniecznością wypicia piwa z solą lub zakuciem w dyby.

5. Zakończenie.

Na dziś to wszystko, mam nadzieję, że wiecie już skąd bierze się węgiel i jak ciężka i niebezpieczna jest praca górnika.

Paprocie tutaj rosły,

paprocie wielkie jak sosny.

Aż spłynął lodowiec z północy.

Wparł się w gęstwinę paproci.

Paprocie przyjęła ziemia.

Cały las w ziemi kamieniał.

Zapadał głębiej i głębiej.

Czerniał i twardniał na węgiel.

I tylko górnik dziś chodzi

Wśród skamieniałych paproci.

Dlaczego? Bo miały charakter zbyt świecki, zbyt luźny i ludzie czasem się głośno roześmiali w czasie nabożeństwa, zwłaszcza gdy te pieśni towarzyszyły pokazom szopek ruchomych.
W wieku XVII i XVIII najprężniejszymi ośrodkami twórczości kolędowej były niewątpliwie klasztory – franciszkańskie, benedyktyńskie i karmelitańskie. Jednym z najcenniejszych źródeł do historii kolędy klasztornej tego okresu jest rękopis z roku 1721 odkryty przez Adolfa Chybińskiego (stąd zwany Kantyczką Chybińskiego). Zawiera on najobszerniejszy spośród zachowanych zbiór kolęd (tekstów i licznych melodii) spisanych w klasztorze krakowskich karmelitanek.
Najstarsza zachowana polska kolęda, pochodząca z 1424 roku, zaczyna się od słów „Zdrów bądź, Królu anielski”. Pierwotnie na początku XV wieku tłumaczono na język polski kolędy z łaciny i ze śpiewników braci czeskich. Tak było prawdopodobnie i w tym przypadku. Tej kolędy w kościele raczej się już nie śpiewa.
Z kolei z języka niemieckiego pochodzi ta najbardziej znana na świecie kolęda – „Cicha noc”. Ona powstała w 1818 roku, została przetłumaczona na mniej więcej 300 języków i dialektów na całym świecie. Ciekawostka jest to, że powstała one dość przypadkowo, gdy w kościele w Oberndorfie pod Salzburgiem zepsuły się organy. - Nieco zrozpaczony proboszcz Joseph Mohr postanowił coś zaradzić. Dwa lata wcześniej napisał wiersz. Gdy zepsuły się organy, w kilka godzin on i organista Franz Gruber wymyślili muzykę i zaśpiewali razem. Towarzyszył im chór. Organista grał na gitarze. Można powiedzieć, że taka prowizorka stała się najbardziej znaną kolędą świata.
Staropolscy autorzy kolęd nie podpisywali swych utworów. Dziś możemy jedynie snuć domysły kim byli i z jakich środowisk się wywodzili. W okresie średniowiecza i renesansu, pomijając anonimowych tłumaczy hymnów łacińskich, twórcami kolęd byli przede wszystkim księża, mnisi, bakałarze, żacy, organiści i bezimienni poeci ludowi.
Teksty kolęd pisali często bardzo znani twórcy, tak jak chociażby Adam Mickiewicz czy Juliusz Słowacki. Natomiast kolędą, która świetnie się u nas przyjęła i śpiewana jest do dziś, jest ta, napisana przez Piotra Skargę, czyli „W żłobie leży”.

Gdzie możesz zobaczyć pejzaż?
Wszędzie, pod warunkiem że wyjdziesz z domu lub wyjrzysz przez okno. Wiejska droga, las, szczyty gór, jezioro, brzeg morza to pejzaże. Miejska ulica, osiedle to też pejzaże, tylko że miejskie.
Wybierz krajobraz, który chcesz narysować. Zapamiętaj jak najwięcej szczegółów. Dobrze, jeśli w Twoim opisie znajdą się nazwy roślin lub przedmiotów należących do krajobrazów. Postaraj się zapamiętać kolory. Najprawdopodobniej tworząc opis pejzażu, będziesz korzystał wyłącznie ze swojej pamięci. Oczywiście, pomóc Ci mogą zdjęcia, szkice, widokówki. Zapamiętaj, jakie było Twoje pierwsze wrażenie, kiedy zobaczyłeś krajobraz. Spodobał Ci się? Zadziwił? Zaskoczył? Może wzruszył?

Dla większości z nas święta to najpiękniejszy czas w roku. Jednak nie wszyscy znamy zabobony i przesądy z nim związane. Wyjaśniamy, dlaczego warto zawiesić na choince orzech włoski oraz czego lepiej nie robić w czasie wigilii. 

Według przesądu nie można kłócić się ani płakać przy wigilijnym stole, inaczej taki będzie cały następny rok, nie można również odejść od stołu podczas wieczerzy, chyba że przynosimy potrawy. Kolejny zabobon wiąże się z jedzeniem wigilijnym, by mieć szczęście, powinniśmy spróbować wszystkich 12 potraw. A łuska karpia trzymana przez cały rok w portfelu ma zapewnić nam więcej pieniędzy. W czasie wigilii nie powinniśmy pożyczać nikomu gotówki, ani samemu nie prosić o pożyczkę. Przesąd mówi, ze jeśli będziemy oddawać pieniądze w wigilię, będziemy to robić cały rok. Okazuje się, że w czasie świat dobrze jest mieć katar, kichanie przy wigilijnym stole ma przynieść nam w nadchodzącym roku zdrowie.  

Przesąd mówi, że niezamężne dziewczyny powinny podczas sprzątania przed świętami nie zamiatać w kierunku drzwi, mogą w ten sposób "wymieść" przyszłego męża. Po zakończonej kolacji wigilijnej panny mogą wyjść na dwór i krzyknąć swoje imię, skąd usłyszą echo, stąd przyjdzie ich przyszły mąż.

Znaczenia ma również to, co zawiesimy na choince. Jabłko mają przynieść domownikom zdrowie, piernik dostatek, a orzech włoski siłę fizyczną. Wszystkie dzieci i dorośli wiedzą, że w Wigilię zwierzęta mówią ludzkim głosem, jednak nie można ich podsłuchiwać - to może przynieść pecha. Pierwszego dnia świat z kolei powinniśmy wziąć kąpiel w zimnej wodzie i wrzucić do niej kilka monet, to ma sprawić, że w nadchodzącym roku nie będziemy mieć problemów finansowych.

Pierwszymi ludźmi, którzy mieli podejmować postanowienia noworoczne byli starożytni Babilończycy żyjący około 4 tysiące lat temu. W Babilonii nowy rok świętowano w marcu, wraz z początkiem prac polowych. W czasie Akitu – bo tak nazywał się ten świąteczny okres – obchody trwały 12 dni. Babilończycy koronowali wówczas nowego króla lub oddawali hołd panującemu. Składali także ofiary bogom, obiecując spłatę swoich długów i zwrot pożyczonych przedmiotów. Te obietnice można uznać za „prekursora” postanowień noworocznych. W przypadku, kiedy ktoś dotrzymał danej w czasie Akitu obietnicy, bogowie mieli obdarzyć go pomyślnością na nadchodzący rok. Ktoś, kto zawiódł miał stracić przychylność bogów i źle mu się wiodło.

W starożytnym Rzymie, wraz z wprowadzeniem kalendarza juliańskiego za panowania Juliusza Cezara w 46 roku p.n.e., nowy rok rozpoczynał się 1 stycznia, w miesiącu poświęconym bogu Janusowi.

Janus był bogiem początku i drzwi, miał dwie twarze i patrzył zawsze w dwóch kierunkach, co – jak wierzyli Rzymianie – symbolizowało spoglądanie w stary i nowy rok jednocześnie (tzn. w przeszłość i przyszłość). Mieszkańcy Imperium składali Janusowi ofiary, obiecując jednocześnie dobre postępowanie w nadchodzącym roku.

Już dla pierwszych chrześcijan nowy rok był okazją do zastanowienia się nad minionymi miesiącami, swoim życiem i popełnionymi błędami, a także okazją do podjęcia decyzji o poprawie. Rzecz jasna nie składano Bogu z tej okazji żadnych ofiar, a postanowienia czy refleksja nad swoim postępowaniem zaczęła mieć charakter osobisty, prywatny.

Z biegiem czasu w różnych kościołach (nie tylko katolickich), zwłaszcza wraz z nastaniem zwyczaju hucznych imprez sylwestrowych (które zaczęły być popularne w XIX wieku), zaczęto organizować spotkania modlitewne i nabożeństwa. Rozpoczynały się one 31 grudnia wieczorem i trwały przynajmniej kilka godzin. Była to alternatywa dla hałaśliwego spędzenia tej nocy i świetna okazja do modlitwy i refleksji. Dziękowano Bogu za miniony rok, modląc się jednocześnie o pomyślność w nadchodzącym.

Postanowienia noworoczne mają od lat wyłącznie świecki charakter (choć nic nie stoi na przeszkodzie, aby przyrzec sobie np. coniedzielne uczestnictwo we Mszy Świętej, jeśli dotąd ktoś miał z tym problem). Obiecujemy sobie przeróżne rzeczy, jednak – jak pokazują badania – tylko stosunkowa niewielka ilość osób dotrzymuje danej sobie obietnicy.

Obecnie najbardziej rozpowszechnionym kalendarzem na świecie jest kalendarz gregoriański, wprowadzony 15 października 1582 przez papieża Grzegorza XIII.

Kalendarze dzieli się na różne typy, w zależności od:
1) sposobu określania długości roku w związku z długością i liczbą miesięcy. Z tym związany jest też podział miesiąca na mniejsze jednostki, tygodnie lub dekady.
Według tego, najpopularniejszego kryterium klasyfikacji kalendarzy, kalendarze dzielimy zatem na:

słoneczne (solarne), np.:

2) sposobu określania początku rachuby czasu (ery):

3) sposobu określania początku nowej doby (wschód słońca, zachód słońca, wschód księżyca, północ, południe) oraz liczenia długości doby i godziny (stałogodzinowe, zmiennogodzinowe).