Prof. Dr. Doğan Yaşar, şöyle konuştu:

* Soğuma demek, kuraklık demektir. Soğuma demek, kıtlık demektir. Bu nedenle, soğumadan korkacağız. 90’lı yıllardan beri hep şunu söylerim; 2020’lere kadar küresel ısınma artarak devam edecek.

Dünya yaratılışından günümüze kadar, çeşitli iklim evrelerinden geçerek bugünkü yaşanabilir halini almıştır. Yeryüzünde insanın var olabilmesi için iklim ve onun bir parçası olan su kaynaklarının yeterince ve elverişli şartlar içinde bulunması gereklidir. Özellikle dünya atmosferi, canlıların hayatlarını sürdürebilmesi için değişik kimyasal bileşiklerini uygun oranlarda bir arada tutarak, bu canlılığın sürmesine meydan vermektedir. İklimin en önemli bileşenleri atmosferdeki kimyasal terkip ile bunun hareketini sağlayan güneş ışınımı enerjisi ve bu ışınımın yeryüzü ile olan etkileşimleridir. Bunlar arasında troposferdeki su buharı yani nemliliğin, karbondioksit (CO2) ve metan (CH4) gazlarının çok düşük yüzdelerde bulunmasına karşılık, canlıların hayatında oynadıkları rol, oksijen (O2) kadar hassastır. Atmosferin, değişik insan faaliyetlerinden meydana gelen salgıları (emisyon) içine alarak hazmetmesi beklenir. Ancak bu hazmetme sürecinde bir doygunluk, sınırlara yaklaşma veya ona yakın durumlar ortaya çıkarsa çevrede insanları da rahatsız eden belirtiler baş göstermeye başlar. Bunun sonucunda sadece atmosfer değil, onunla doğrudan ilişki içinde bulunan canlılar için gerekli olan su kaynaklarında azalma veya bazı bölgelerde gereğinden fazla çoğalma, su kalitesinde değişme veya kuraklığın hakim hale gelmesi gibi durumlar ortaya çıkabilmektedir.

İklim değişikliği yerkürenin yaklaşık 4,5 milyar senelik tarihi boyunca değişik zamanlarda atmosfer kimyasının farklılaşması ile ortaya çıkagelmiştir. Bu değişikliklerle ilgili genel bilgiler yapılacak bir arazi gezisi ve çalışması ile jeoloji, yüzey şekilleri (jeomorfoloji), coğrafya ve iklimle ilgili durumların gözden geçirilmesi ile kolayca anlaşılabilir. Doğal iklim değişiklikleri bugüne kadar insanların ihtiyacı olan teneffüs edilebilen hava, tatlı su kaynakları, petrol, kömür yatakları ve diğer yeraltı ve yerüstü servetlerinin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Mesela basit bir düşünce olarak dünya 4,5 milyar senelik ömrü boyunca bugüne kadar hiç iklim değişikliğine maruz kalmamış olsaydı her şey ilk yaratıldığı biçimde ve miktarda kalacak ve yeryüzünde hayatın sürdürülebilmesi belki de pek değişmeden devam edecekti. Kur’an’ı Kerim’de Allah insanların hayatlarını sürdürebilmeleri için kainatın hazırlandığını ve doğal olan her şeyin belirli elastik sınırlar içinde kalmak üzere denge halinde varlığa sunulduğunu birçok ayette parça parça açıklamıştır. Bu sınırlar kırılgan yani kesin olsaydı dünyada yaşamak mümkün olmazdı. İşte bu elastik veya hoşgörülü sınırlar bir doğal denge içinde her şeyin değişimine ve gelişmesine müsaade etmektedir. Petrol zengini ülkeler aslında geçmişteki doğal iklim değişikliğinin bugün için var olan kalıntılarından yararlanmaktadır. Mesela, Arap Yarımadası ve diğer petrol yataklarının bulunduğu çöl bölgelerinin milyon yıllar öncesi jeolojik zaman dilimlerinde ormanlık ve diğer yeşilliklerin bulunduğu mıntıkalar olduğu bilimsel çalışmalarla artık gün ışığına çıkmıştır. Türklerin Orta Asya’dan çıkarak batıya doğru göç etmelerinin sebepleri arasında ata yurtlarında baş gösteren kuraklığın olduğu bilinmektedir. İşte bu doğal iklim değişikliklerinin sonucunda insan sürdürülebilir hayatını devam ettirebilmesi için özellikle gerekli su kaynaklarının kolay ve daha bol bulunduğu yörelere doğru göç etmiştir. Anadolu toprakları su kaynakları bakımından her zaman ilgi çeken yöreler olmuştur ve halen de aynı özelliğini korumaktadır.

Bilim insanları, okyanus yüzey sıcaklıklarının analizinin, insan kaynaklı iklim değişikliğinin dünyayı “keşfedilmemiş bir bölgeye” soktuğunu gösterdiğini söylüyor. Gezegen 125.000 yıldır en sıcak durumunda bile olabilir, ancak bu kadar geriye dönük verilerin kesinlik oranı daha düşük.

Nature dergisinde yayımlanan araştırma, bu sonuçlara “Holosen sıcaklık bilmecesi” olarak bilinen uzun süredir devam eden bir bulmacayı çözerek ulaştı. İklim modelleri, son buzul çağının 12.000 yıl önce sona ermesinden ve Holosen döneminin başlamasından bu yana sürekli ısınmaya işaret ediyor. Ancak fosil kabuklardan elde edilen sıcaklık tahminlerine göre, 6.000 yıl önce bir ısınma zirvesinin ardından gerçekleşen soğumayı sanayi devrimi ile yükselen karbon emisyonları takip etti.

Araştırmayı yürüten ABD’deki New Brunswick Rutgers Üniversitesi’nden Samantha Bova, “Küresel ortalama yıllık sıcaklığın önceki sonuçların aksine son 12.000 yılda yükseldiğini görüyoruz” dedi. Bova, “Bu, modern, insan kaynaklı küresel ısınma döneminin, küresel sıcaklıklarda uzun vadeli bir artışı hızlandırdığı ve bugün tamamen keşfedilmemiş bölge haline geldiği anlamına geliyor. Bu durum temeli değiştirirken durumumuzu ciddiye almanın ne kadar kritik olduğunu vurguluyor” diye konuştu.

Aslında küresel ısınma aşırı soğuk havalara yol açmış olabilir. Peki nasıl?

Neden bu kadar soğuk?

Geçen günlerde eksiye düşen hava sıcaklıkları ve yoğun kar yağışları soğuk bir kış mevsiminin ötesine geçti. Buna Kuzey Kutbu'ndaki kutupsal girdabın aşağı doğru çöküşü neden oldu.

Kutupsal girdap (polar vortex) adlı hava olayı, yeryüzünden 10 kilometre yükseklikte meydana gelen jet akımı ile yakından bağlantılı. Jet akımı Avrupa'da kış mevsiminin nasıl geçtiğini belirliyor. Eğer güçlü ve batıdan doğuya eserse yumuşak, rüzgarlı ve yağmurlu Atlantik havasını getiriyor ve soğuk Arktik havayı engelliyor.

Ancak jet akımı güçsüz ve dalgalı seyrederse kutup girdabı da güçsüz oluyor ve bazen tamamen kırılıyor. Avrupa’daki soğuk hava dalgası işte bu güçsüz jet akımının sonucu güçlü bir kutupsal girdabın çökmesiyle meydana geldi.İklim değişikliği havayı nasıl soğutuyor?

Fosil yakıtların kullanılması sonucu Endüstri Devrimi’nden bu yana hava sıcaklıkları 1 derece artış gösterdi. 2010-2019 yılları ise tarihteki en sıcak on yıl olarak kayıtlara geçti. İklim değişikliği sadece havanın ısınmasına neden olmuyor ama aynı zamanda aşırı hava olaylarının meydana gelmesine neden oluyor.Potsdam İklim Etkisi Araştırmaları Enstitüsü'nden (PIK) Stefan Rahmstorf, işte bu noktada ölçüsüz Arktik ısınmanın devreye girdiğini söylüyor. Arktik’te hava sıcaklıkları son 40 yılda küresel ortalamadan 2 kattan daha fazla hızda yükseldi. Rahmstorf’a göre bu değişiklikler Avrupa'daki havayı etkiliyor.

Arktik ısınmanın kışın daha da güçlendiğini belirten Alfred Wegener Enstitüsü'ne bağlı Helmholtz Kutup ve Deniz Araştırmaları Merkezi'nden Dörthe Handorf, araştırmaların bu durumun jet akımını güçsüzleştirdiğini ortaya koyduğunu ve bunun da Avrupa'daki hava sıcaklıklarını etkilediğini söylüyor