В зависимости от цели можно по-разному     
     структурировать загружаемый контент.

     Сервис позволяет расположить материал в виде           стены, непрерывного потока (контент располагается сверху вниз в простой ленте), сетки, полки (деление на три столбца), блога, а также холста – в последовательном и свободном режиме распределения.
      Можно также воспользоваться готовыми шаблонами для оформления.

4. Каждый отдельный ресурс, размещенный на виртуальной стене, называется постом.
   Добавление постов происходит по двойному клику мыши в любом свободном месте стены. Перед пользователем появится небольшое окно с двумя активными полями и кнопками загрузки материалов. 

     «Название поста» –  заголовок. Ниже располагается поле для основного контента (текста), который также может быть отредактирован.

5. Настройка доступа

       Доступ к созданной стене может быть организован несколькими способами:
• приватный – позволяет работать с материалами только автору виртуальной стены и тем, кого пригласили по e-mail;
• защищенный – доступ к контенту открыт тем, кто знает пароль для входа;
• скрытая ссылка – любой пользователь, имеющий ссылку для входа, может работать с материалами;
• доступ абсолютно всем – любой человек может получить доступ к контенту. Данные будут доступны поисковым сервисам и могут быть выведены в результатах поиска.
        Сервис позволяет также распределять пользователей по условным категориям: администратор, модератор и пользователь. В первом случае дается неограниченный доступ не только к контенту, но и ко всем настройкам стены.

Модераторы ограничены работой с материалами: добавление постов, редактирование, организация и структурирование. Потребитель может только просматривать загруженные данные и не имеет возможности вносить какие-либо изменения.

1. А.Ш. Әсәдуллинның фәнни-методик эшчәнлеге.

2. Сафиуллина Флера Садриевнаның фәнни-методик эшчәнлеге.

3. К.С. Фәтхуллованың фәнни-методик эшчәнлеге. 

4. Ф.Ф. Харисовның фәнни-методик эшчәнлеге. 

5. Ч.М. Харисованың фәнни-методик эшчәнлеге. 

6.  М.Х. Корбангалиевның “Татар теле методикасы” хезмәте

7. XX гасырның 20-30 нчы елларында татар булмаганнарны татар теленә өйрәтүнең активлашып китүе

8. ХVII гасырдан – XX гасыр башларына кадәр татар булмаганнарга татар телен өйрәтүнең торышы

9. Г. Ибраһимовның фәнни-методик эшчәнлеге («Телебезнең методикасы хакында бер тәҗрибә» хезмәте).

10. К. Насыйриның татар һәм рус телләрен укытуга керткән өлеше (“Нәхү: Русча өйрәнүче мөселман егетләре вә татарча өйрәнүче рус егетләре өчен тәсниф кыйлынды (1860), "Әнмүзәҗ"(1895) һәм башка хезмәтләре).

11. М.Х. Корбангалиевнең русларга татар теле укытуга багышланган фәнни-методик эшчәнлеге.

12. Н.И. Ильминскийның татар телен өйрәтүгә багышланган фәнни-методик эшчәнлеге.

13. Г. Ваһаповның фәнни-методик эшчәнлеге.

14. XX гасырның 80-90 нчы елларында татар теленә өйрәтүнең торышы.

15. Р.З. Хәйдәрованың фәнни-методик эшчәнлеге.

16. Г.Р. Галиуллинаның фәнни-методик эшчәнлеге.

17. Бүгенге көндә рус һәм башка милләт вәкилләренә татар теле укытуның фәнни нигезгә корылуы.

18. Рәдиф Рифкать улы Җамалетдиновның фәнни-методик эшчәнлеге.

1. Корбангалиев М.Х. Татар теле методикасы.  – Казан, 1918.

2. Әсәдуллин А.Ш., Юсупов Р.А. Рус телендә сөйләшүче балаларга татар теле укыту методикасы нигезләре. – Казан: Мәгариф, 1998.

3. Замалетдинов Р.Р. Методика обучения чтению на татарском языке русскоязычных учащихся I-III классов как одному из видов речевой деятелности: дис. … канд.пед.наук. – Казань, 1998.

4. Сафиуллина Ф.С. Татар теленә өйрәтүнең фәнни-методик нигезләре. – Казан: Хәтер, 2001.

5. Хәйдәрова Р.З. Научно-педагогические аспекты билингвального образования в Республике Татарстан. – Наб. Челны, 2006.

6. Харисов Ф.Ф. Жизнь, посвященная науке и образованию: Научно-педагогическая, организаторская и общественная деятельность Фираза Харисова. – Казань, 2017. – 102 с.

7. Харисов Ф.Ф. Татар теленең үткәне, бүгенгесе һәм киләчәге: лингводидактик аспект. – Казан, 2017. – 280 б.

8. Харисов Ф.Ф. Татар теле: укыту теорисе һәм практикасы. – Казан: Ак бүре, 2018. – 448 б.

9. Харисова Ч.М. Педагог, ученый, наставник: Научно-педагогическая и методическая деятельность. – Казань, 2018. – 67 с.

10. Харисова Ч.М. Татарча әйтелешкә өйрәтүнең фәнни-методик нигезләре. Монография. – Казан: Ак бүре, 2018. – 111 б.

11. Юсупова Ә.Ш., Кириллова З.Н., Фәтхуллова К.С. Татар теленә өйрәтү: үткәне һәм бүгенгесе. – Казан: Вестфалика, 2011.

Педагог дәрестә рус телле балалар белән шәгыльләнгәндә актив алымнарны куллану кирәклегенә басым ясый. Бер үк вакытта дәреслекләрдәге тектларның балаларны кызыксындырырлык, шул ук вакытта артык катлаулы булмавын төп шарт итеп куя. Галимнең карашынча, телне үзләштерүдә төп максат – ул кешене аралашырга, җанлы сөйләм теленә өйрәтү.

2. Асадуллин, А.Ш. Знай татарский ты язык, знай и русский ты язык…: Основы методики татарского языка в начальной татарской школе / А.Ш. Асадуллин. – Казань: Магариф, 1997. – 311 с.

3. Асадуллин, А.Ш. Заглядывая в прошлое методической науки / А.Ш. Асадуллин. – Казань: Мастер Лайн, 2001. – 255 б.

4. Асадуллин, А.Ш. Татарская речь. Пособие для учителей, работающих с русскоязычными учащимися. 5 класс / А.Ш. Асадуллин. – Казань: Магариф, 2002. – 229 с.

5. Әсәдуллин, А.Ш. Татар теле (рус телендә сөйләшүче балалар өчен) / А.Ш. Әсәдуллин. – Казан: Мәгариф, 1996. – 214 б.

6. Әсәдуллин, А.Ш. Рус телендә сөйләшүче балаларга татар теле укыту методикасы нигезләре / А.Ш. Әсәдуллин, Р.А. Юсупов. – Казан: Мәгариф. – 1998. – 151 б.

— татар теленең синтаксисы;

— татар теленең лексикологиясе;

— татар һәм рус телләренең чагыштырма грамматикасы;

— лексикография (антонимнар, синонимнар, омонимнар, татар һәм рус фразеологик сүзлекләре, лингвистик әйтелмәләр сүзлеге, балалар өчен рәсемле сүзлек, татарча-русча, русча-татарча кесә сүзлеге һ.б.);

— татар телен чит телләр аудиториясендә укыту методикасы;

— мәктәп һәм вузлар өчен хәзерге татар телендә китап төзү.

Ул гаять күп төрле дәресләр укыта: “Тел белеменә кереш”, “Татар әдәби теленең синтаксисы”, “Татар теленең тарихи синтаксисы”, “Татар сөйләм теле синтаксисы”, “Татар теленең лексикологиясе”, “Тәрҗемә теориясе һәм практикасы”, “Чит аудиториядә татар теленә өйрәтүнең фәнни-методик нигезләре”, “Текст стилистикасы” һ.б. Әлеге дәрес материаллары нигезендә монографияләр, дәреслекләр, уку-укыту кулланмалары һәм программалар бастырып чыгара. 

а) «Татар әдәби теленең тарихи синтаксисы»;

ә) «Рус теленнән татарчага тәрҗемә итү проблемалары»;

б) «Татар сөйләм теленең синтаксисы»;

в) «Татар әдәби телендә сүз тезелеше»;

г) «Текстның синтаксисы һәм стилистикасы»;

д) «Татар теленең совет чорындагы төзелешенең үсеше»;

е) «Риторика» һ.б.

Флера Садриевна 1992 нче елдан Казан дәүләт университетының яңа кафедрасын – «Чит телдә сөйләшә торган аудиториядә татар теле» кафедрасын җитәкли. Кафедра белән 70 яшенә – 2008 елга кадәр җитәкчелек итә.

1990 нчы елларда Флера Садриевна “Идел”, “Татарстан” журналларында, “Известия Татарстана” газетасында татар теленә өйрәтү дәресләре бастырып килә һәм татар теленең яңа үзөйрәткечләрен, сөйләүлекләрен, күп сүзлекләр төзеп бастыра. Галимә җитәкчелегендә чит ил һәм Россия университетлары белән фәнни-тикшеренү элемтәләре булдырыла. Ул Берлинның Азат университетындагы Тюркология институты белән хезмәттәшлек итә, алман студентларына татар теленнән дәресләр бирә, Хельсинкида яшәүче фин татарларына лекцияләр укый. Моннан тыш, Казан университетына тел өйрәнү максаты белән килгән бик күп чит ил – Алмания, Швейцария, Англия, Америка, Корея, Кытай, Монголия, Япония һ.б. ил вәкилләренә, шулай ук университетның башка бүлекләрендә укучы студентларга татар теле өйрәтә. Шул рәвешчә, галимә татар теленең дәүләт теле буларак яшәешенә, татар телен чит тел сыйфатында өйрәтүгә үзеннән зур өлеш кертә.

 Галимә фикеренчә, гомуми белем мәктәбендә укучы балалар тел (лингвистик) һәм сөйләм (коммуникатив) компетенциясенә ия булырга тиешләр. “Татар телен икенче тел буларак укытканда, лексик-грамматик материалны синтаксик нигездә үзләштерү принцибына таянып эш итү кирәк, чөнки сүзләр башка сүзләр белән бәйләнештә булганда гына җөмлә, сөйләм барлыкка килә. Бу төр күнекмәләр җөмләнең, диалогик һәм монологик хәбәрләмәнең, бәйләнешле текстның грамматик дөреслеген  һәм төгәллеген тәэмин итәргә тиешләр” – ди Ф.С. Сафиуллина.

1994-95 уку елында рус мәктәбендә рус һәм татар телләре укыту проблемалары буенча фәнни-методик эш алып баручы бер төркем галимнәр–укыту принциплары буенча фикердәшләр, шул исәптән Флера ханым да, – рус мәктәбендә татар теле укыту тәҗрибәсенә таянып, яңа программа бастырып чыгаралар. Шул программа буенча 5-11 сыйныфлар өчен дәреслекләр дә чыга. Флера Сафиуллина бу эшчәнлеккә гаять зур көч куя.  Әлеге галимнәр укытуның төп максаты итеп балаларны татар телен гамәли кулланырга, ягъни сөйләшергә, тыңлап аңларга, укырга һәм язарга өйрәтү дип саныйлар.
Флера Садриевна рус балаларына татар теленнән Республика күләмендәге 1 нче олимпиада (1999) нәтиҗәләрен дә бастыра һәм укучыларның сөйләмендә булган типик хаталарны анализлый. Мисал өчен, Флера ханым 7 нче сыйныф укучыларының фигыльнең юклык формасын ясауда хата җибәрүләрен ассызлыклап үтә. Сөйләмдә фигыльгә  –ма/-мә кушымчасы кайчак –м рәвешендә дә ялгануын истә тотып, юклыкны биргәндә әлеге 3 кушымчаны да язып кую кирәк ди галимә: кил-мә-дем, кил-м-и-м; бар-ма-дым, бар-м-ый-м. Шулай ук галимә киләсе фикерне белдерә: рус балары өчен иң авыры- хикәя фигыльнең заман системасы һәм затланышсыз фигыль формалары. Аларның саны гына түгел, охшаш булганнарының эчтәлеге һәм функцияләре дә туры килми, һәм шуның нәтиҗәсендә хаталар барлыкка килә. Укучылар күп очракта барды, килде кебек категорик үткән заманны гына кулланып сөйлиләр; бара иде, барган иде, бара торган иде формалары юк дәрәҗәсендә аз кулланыла.

Шулай ук Флера Садриевна – күп төрле сүзлекләр авторы да: ул, татар лексикографиясендә беренчеләрдән булып, синонимнар, антонимнар, омонимнар сүзлекләре, татарча-русча, русча-татарча кесә сүзлекләре, татарча-русча фразеологик сүзлек, татарча-русча лингвистик терминнар сүзлеге, балалар өчен рәсемле сүзлекләр, инглизчәтатарча-русча уку-укыту сүзлеге һ.б. әзерләп бастыра.

Гомумән, татар тел белеменең кайсы гына тармагын алып карасаң  да, аның нигезендә Флера Сафиуллинаның фәнни-теоретик хезмәтләре ята. Шулай да ул – иң беренче чиратта, синтаксист галим. Флера Садриевна синтаксисны грамматиканың патшасы дип инандырган галим ул. Татар әдәби теленең синтаксик төзелешен өйрәнеп язылган күп санлы монографияләрендә һәм фәнни мәкаләләрендә татар синтаксисы фәненең актуаль мәсьәләләре күтәрелә, гади һәм кушма җөмлә төзелешендәге үзгәрешләр, татар синтаксик системасының үсеш тенденцияләре билгеләнә.

Ф.С.Сафиуллина татар һәм рус телләренең чагыштырма синтаксисын өйрәнүгә дә үзеннән зур өлеш кертә. Бу юнәлештә аның төрле елларда М.З.Зәкиев, Л.К.Бәйрәмова, С.М.Ибраһимов һәм К.З.Зиннәтуллина белән берлектә язган дәреслек-кулланмалары тел белгечләре, тәрҗемәчеләр өчен дә әһәмиятле хезмәт булып тора.

1. Сафиуллина Ф.С. Татар телендә сүз тәртибе / Ф.С.Сафиуллина. – Казан: Тат. китап нәшр., 1974. – 150 б. 108 

2. Сафиуллина Ф.С. Синтаксис татарской разговорной речи / Ф.С.Сафиуллина. – Казань: Изд-во Казан. ун-та, 1978. – 150 с. 

3. Сафиуллина Ф.С. Развитие синтаксического строя татарского языка в советский период (простое предложение) / Ф.С.Сафиуллина. – Казань: Изд-во Казан. ун-та, 1990. – 230 с.

4.  Сафиуллина Ф.С. Текст төзелеше / Ф.С.Сафиуллина. – Казан: Казан ун-ты нәшр., 1993. – 263 б. 

5.  Татар теленә өйрәтүнең фәнни-методик нигезләре. – Казан: Хәтер, 2001.

6. Сафиуллина Ф.С. Сопоставительный синтаксис русского и татарского языков / Ф.С.Сафиуллина. – Казань: Тат. кн. изд-во, 2007. – 230 с. 

7. Сафиуллина Ф. С. Татарский язык (самоучитель) — Казань: Татарское кн. изд-во, 1990. —447 с. с ил. ISBN 5—298—00507—1

1. «Татар телендә сүз тәртибе». – Казан: Тат.кит.нәшр. 1974. -150 б.

2. «Татар сөйләм теленең синтаксисы». – Казан: КГУ, 1978, 254 б.

3. «Сүз – иясе белән йөри». Казан: Тат.кит.нәшр. 1985 -166 б.

4. «Татар теленең совет чорындагы төзелешенең үсеше» ». – Казан: КГУ, 1990. -228 б.

5. «Татар теле: үзөйрәткеч». — Казан: Тат.кит.нәшр. 1991. — 445 б.

6. «Хәзерге татар әдәби теле»: Педагогия училищелары, колледжлар, гимназияләр өчен дәреслекләр. – Казан: Мәгариф, 1994. – 319 б. (Соавтор – М.З.Зәкиев).

7. «Татарча-русча, русча-татарча кесә сүзлеге». – Казан: Тат.кит.нәшр.1997. – 285 б.

8. «Текст төзелеше»: Югары уку йортлары өчен дәреслек – кулланма. – Казан: КДУ. – 1993. – 263 б.

9. «Татар теле: Интенсив курс».- Казан: Хәтер, 1998. (Соавтор – К.С.Фатхуллова)

10. «Хәзерге татар әдәби теле. Лексикология». Югары уку йортлары өчен. Казан: Хәтер,1999. – 288 б.

11. «Тел гыйлеменә кереш». Югары уку йортлары, филология факультеты студентлары өчен дәреслек. Казан: ТаРИХ, 2001. – 383 б.

12. «Хәзерге татар әдәби теле». Югары һәм урта уку йортлары өчен дәреслек. Казан: Мәгариф, 2002. – 407 б.

13. «Татар телен өйрәнүнең фәнни-методик нигезләре». Казан: Хәтер, 2001. – 432 б.

14. «Татарча һәм русча фразеологик сүзлек». Казан: Мәгариф, 2001. – 335 б.

15. «Антонимнар сүзлеге». Казан: Хәтер, 1989. – 96 б.

1977 – 1982 елларда Кадрия Сөнгатовна Казан дәүләт педагогик институтында укый, укуын тәмамлагач 78 нче мәктәптә француз телен укыта, ләкин берничә елдан соң эшеннән китә һәм аспирантурага укырга керә. Үзенең интервьюларында Кадрия Сөнгатовна “Минем бик каты фән белән шөгыльләнәсем, алга барасым килде. Менә шул адым мине Казан университетының “Чит аудиториядә татар теленә өйрәтү” кафедрасы җитәкчесе Флера Садриевна Сафиуллина белән таныштырды да, ул мине үз янына эшкә чакырды. Мәктәп укытучысыннан университет укытучысына әверелү минем өчен көтелмәгән бәхет булды”, -  дип исенә ала. 

Хәзерге вакытта Кадрия Сөнгатовна Казан (Идел буе) федераль университетының гомуми тел белеме һәм тюркология кафедрасында укытуын дәвам итә. Быел Кадрия Сөнгать кызына 64 яшь тулачак.

2.      Фатхуллова К.С. Татарский язык. 11 класс: учебник для русскоязычных учащихся. - Казань: Тат. книж.изд. , 2022. 

3.      Фатхуллова К.С., Юсупова А.Ш., Денмухаметова Э.Н. Давайте говорить по-татарски: учебное пособие для русскоязычных студентов. Изд. 3-е. - Казань: Тат.кн.изд., 2022. 

4.      Аблязов К.А, Аблязов Л.К., Тимерханов А.А., Фатхуллова К.С..Татарско-русский картинный словарь. - Казань, 2022. 

5.      Адымнар. Татар теле. 4 нче сыйныф: гомуми белем бирү оешмалары өчен уку әсбабы. 2 кисәктә. 1 нче кисәк. / Р. Р. Җамалетдинов, Э. Н. Денмөхәммәтова, Р. К. Сәгъдиева, Г. Р. Галиуллина, К. С. Фәтхуллова. — Казан: Татар. кит. нәшр. 2022. 

6.      Адымнар. Татар теле. 3 нче сыйныф: гомуми белем бирү оешмалары өчен уку әсбабы. 2 кисәктә. 1 нче кисәк/ Р. Р. Җамалетдинов, Э. Н. Денмөхәммәтова, Р. К. Сәгъдиева, Г. Р. Галиуллина, К. С. Фәтхуллова. — Казан: Татар. кит. нәшр. 2022. 

7.      Адымнар. Татар теле. 2 нче сыйныф: гомуми белем бирү оешмалары өчен уку әсбабы. 2 кисәктә./ Р. Р. Җамалетдинов, Э. Н. Денмөхәммәтова, Р. К. Сәгъдиева, Г. Р. Галиуллина, К. С. Фәтхуллова. 1 нче кисәк. — Казан: Татар. кит. нәшр. 2022. 

8.      Галиуллина Г.Р., Денмөхәммәтова Э.Н., Мөгътәсимова Г.Р., Фәтхуллова К.С. Туган (татар) телдән дәүләт йомгаклау аттестациясенә әзерләнү өчен кулланма. 9 нчы сыйныф. – Казан: Татарстан Республикасы мәгариф һәм фән министрлыгы, 2023. 

Шулай ук дөньяга танылган “Татарча сөйләшик” китабын да Кадрия Сөнгатовна, Әлфия Шәүкәтовна һәм Эльвира Николаевналар яза. Бу китап татар, рус, инглиз телләрендә дөнья күрә. Аның халыкара конкурсларда җиңеп чыгуы аларны соңрак русча-татарча, татарча-русча-инглизчә сөйләүлекләр дә әзерләргә рухландыра.

Кадрия Сөнгатовнаның “Татар диалогик һәм монолог сөйләмен укыту системасы” дигән монографиясы да бар. Монографиядә рус теле булган мәктәпләрдә татар теленең сөйләм үсешенең лингвистик, психологик һәм дидактик проблемалары ачыла; туган тел буларак татар телен укыту торышына анализ ясала, студентларның диалогик һәм монологик сөйләмен үстерү өстендә эш системасы тәкъдим ителә.

Берничә ел элек Кадрия Фәтхуллова берничә хезмәттәше белән Американың Индиана шәһәренә Тюркология үзәге галимнәре белән очрашуга барып кайткан “Ана теле” проекты кысаларында. Анда Татарстан вәкилләре төрки телләрне өйрәнүче галимнәр һәм студентлар алдында татар телен укыту методикасы турында сөйләгәннәр, мастер-класслар, дәресләр үткәргәннәр. 

Кадрия Сөнгатовна бик теләп төрле фәнни конференцияларда да катнаша:

1) "Хәзерге шартларда ике теллелек проблемасы" Бөтенроссия фәнни конференциясе (1994);

2) "Милли мәгариф: проблеманы оештыру тәҗрибәсе һәм тикшеренү нәтиҗәләре" халыкара фәнни-практик конференциясе (1994);

3) Международная научная конференция «Языковая семантика и образ мира”;

4) Международная научная конференция “Бодуэн де Куртенэ и современная лингвистика”.

1. Тел күренешләрен өйрәнүгә һәм сайлауга функциональ якын килү принцибы икенче телгә өйрәткәндә лингвистик системаның, аерым аспектларын традицион рәвештә укытуны коммуникатив методны кире кага. Беренче дәрестә үк татар телен өйрәнүчеләр бер-берсе белән танышу өчен билгеле бер синтаксик модельләрне үзләштерәләр (Сез кем?, Сез кайдан?, Сез танышлармы?) һ.б. 

Күргәнебезчә, бу синтаксик модельләргә төрле сүз төркемнәре берләшеп килә һәм аларның, коммуникатив әһәмияттәге, куллану ешлыгы һәм тематик бәйләнеше, коммуникатив методика өчен аеруча мөһим.

2. Тел күренешләрен урнаштыру һәм этаплап өйрәтү. 

Икенче телгә өйрәткәндә тиешле нәтиҗәгә ирешү өчен, тел күренешенең билгеле бер эзлеклелектә үзләштерү сорала. Моның өчен түбәндәге грамматик формаларны белү кирәк.

1.      Сорау һәм хикәя җөмлә калыплары.

2.      Исемнәрнең һәм зат алмашлыкларының килеш формалары.

3.      Асыл сыйфатлар.

4.      Сорау һәм күрсәтү алмашлыклары.

5.      Хәзерге заман хикәя фигыльнең зат-сан, барлык-юклык белән төрләнеше.

6.      Микъдар һәм тәртип саннары.

7.      Урын һәм вакыт рәвешләре.

3. Стилистик аерымлау принцибын аерып чыгара. Һаман бер стиль белән генә сөйләргә ярамый, калган стильләрне дә файдаланырга кирәк-төрле стильләр белән эшләү.

4. Шулай ук бүлекара бәйләнеш принцибын аерып чыгара. Тел гыйлеменең башка тармаклары арасындагы бәйләнеш (Мәсәлән, фонетика белән лексикологияның бәйләнеше). 

 

Шулай ук 10-11 сыйныфлар очен «Мәгариф» журналында татар телен өйрәтү юшәлешләрен күрсәткән программалар басылып чыкты. Аларның авторлары Фәтхуллова Кадрия Сөнгатовна һәм Сафиуллина Флера Садриевна. Башлангыч мәктәптә татар телен өйрәнүнең нигезләре салына. Тәкьдим ителгән лексик һәм грамматик минимумны түбәндәге эшләр исәбенә киңәйтергә мөмкин:

1) өйрәнгән лексик минимумны активлаштыру алымнарын куллану;

2) пассив лексиканы үзләштерүне киңәйтү;

3) яна лексик берәмлекләрне үзләштерүдә күрсәтмәлелекне киңрәк куллану;

4) лексик күнекмәләрнең үзләштерелүен тикшерү максатыннан, төрлечә контроль ясау алымнарын күбәйтү (төрле диктантлар, тестлар, кроссвордлар белән эшләү);

5) татар теленә өйрәтү процессында уен элементларын тагын да арттыру, күмәк эш төрләренә караган биремнәрне күбәйтү;

6) балаларны сузлекләр белән эшләргә өйрәтү;

7) тәрҗемә дәресләренә күбрәк вакыт бирү;

8) дәресләрдә балалар өчен журнал, газета материалларын күбрәк куллану;

9) дәресләрдә тыңлап аңлау күнекмәләрен үстерү максатыннан аудио-, видео-материалларны күбрәк куллану;

10) лексиканы синтаксик нигездә өйрәнүне телгә өйрәтүнең төп юнәлеше дип алу һәм, синтаксик калыпларга нигезләнеп, балаларның лексик күнекмәләрен үстерүгә игътибарны арттыру;

11) башлангыч сыйныфлардагы грамматик минимум татар теленең иң актив грамматик күренешләрен чагылдырып төзелүен истә тотып, лексик һәм морфологик материалны синтаксик нигездә өйрәнүне төп юнәлеш дип санау һәм морфологик күренешләрне дә шул юнәлештә яктыртуны максат итеп кую;

12) телнең бер система тәшкил итүен күзаллап, лексик, фонетик, морфологик, синтаксик күренешләрне, тел материалының характерына карап, укудагы комплекслылыкны тагын да арттыру;

13) программада урын алып та, дәреслекләрдә җитәрлек чагылыш тапмаган лексик-грамматик материалны киңәйтеп бирү;

14) татар телен халыкның тарихи-мәдәни тормышына бәйләп өйрәтүне тагын да арттыру;

15) татар теленә карата кызыксыну уяту максатыннан, дәресләрнең заманча төрләреннән киңрәк файдалану (дәрес-экскурсия, дәрес-викторина, дәрес-диспут, дәрес-реклама, дәрес-уен, дәрес-КВН h.6.);

16) рус балаларының татар телен үзләштерүе туган тел нигезендә баруын истә тотып,  контрастив күренешләргә күбрәк игътибар итү, дәресләрдә ике телне чагыштырып өйрәтүгә тагын да зуррак урын бирү һ.б.

Нәтиҗә ясап әйткәндә, Фәтхуллова Кадрия Сөнгатовна татар телен өйрәнүгә бик зур өлеш керткән галимнәрнең берсе булып танылган. Туктаусыз хезмәт үз нәтиҗәләрен бирә. 2012 елда Кадрия ханым Татарстан Республикасын Мәгариф министрлыгының Каюм Насыйри исемендәге премиясе белән бүләкләнә, 2014 елда «Ел хатын-кызы» бәйгесендә «Хатын-кыз галимә» номинациясендә лауреат, Россия Федерациясе югары мәктәбенең мактаулы хезмәткәре исемнәренә лаек була.

Рәдиф Рифкать улы Җамалетдинов 1969 нчы елның 27 октябрендә Татарстан Республикасы Чүпрәле районы Кече Чынлы авылында  туа. 1987-1989 елларда илебезнең Хәрби көчләре сафында хезмәт итеп кайтканнан соң 1990 нче елда ул Казан дәүләт педагогия университетының татар филологиясе һәм тарихы факультетына укырга керә һәм 1995 елда аны  “бик яхшы” билгеләренә тәмамлый (КДПУ “Татар теле, әдәбияты һәм тарих укытучысы” квалификациясе ала).

2003-2004 елларда Рәдиф Рифкать улы РФ Мәгариф һәм фән министрлыгының Мәгълүмати технологияләр Дүләт координацион үзәгендә  “Белем бирү учрежденияләрендә менежмент” программасы буенча һөнәри әзерлек үтә.

1998 елда педагогика фәннәре кандидаты  дигән гыйльми дәрәҗәгә дәгъвалаган диссертация (рус мәктәбендә татар теле укыту мәсьәләләренә багышланган хезмәт), 2004 елда филология фәннәре докторы дәрәҗәсенә дәгъвалаган диссертация яклый. (хезмәт татар милли дөнья картинасыны багышлана). Рәдиф Рифкать улы татар тел белемендә лингвокультурология фәненә нигез салучы булып санала  

Фәнни эшчәнлек юнәлешләре: кардәш һәм кардәш булмаган телләрне чагыштырма-типологик яктан тикшерү:структур-функциональ һәм лингвокультурологик  юнәлеш, татар теленә  өйрәтүнең теориясе һәм практикасы. 

Аның фәнни хезмәтләрен шартлы рәвештә түбәндәге темаларга бүлеп карарга мөмкин:

1) Лингвокультурология өлкәсендәге тикшеренүләр (филология фәннәре докторы  дәрәҗәсенә  дәгъва итеп якланган диссертация  шул юнәлешкә багышлана). Бу мәсьәләгә багышланган 4 монография “Внутренний и внешний мир носителей татарской культуры через призму языка”, «Татарская культура в языковом отражении», «Тел һәм мәдәният: татар лингвокультурологиясе нигезләре», «Теоретические и прикладные аспекты татарской лингвокультурологии»; «Этнокультурная лексика татарского языка» дип аталган  сүзлек. Бу юнәлештә Р.Р.Җамалетдинов җитәкчелегендә филология фәннәре кандидаты дәрәҗәсенә дәгъва иткән  диссертацияләр якланды.

2) Рус һәм татар телләрен чагыштырып өйрәнүгә караган хезмәтләр.  Бу юнәлештә «Теория и практика сопоставительного изучения татарского и русского языков» дигән монография, программа, уку-укыту әсбаплары басылып чыккан.  Әлеге юнәлештәге эшчәнлекнең нәтиҗәсе булып  УМО грифы белән чыккан  РФ Мәгариф һәм фән министрлыгының педагогик вузларына тәкъдим ителгән «Сопоставительная грамматика татарского и русского языков» дигән уку-укыту әсбабы тора. Бу юнәлештә Р.Р.Җамалетдинов җитәкчелегендә филология фәннәре кандидаты фәнни дәрәҗәсенә дәгъва иткән диссертацияләр якланган.

3) Татар теле укытуның лингвометодик нигезләрен эшкәртүгә багышлынган хезмәтләр (педагогика фәннәре кандидаты  дигән гыйльми дәрәҗәгә дәгъвалаган диссертация): «Лингводидактические основы обучения чтению на татарском языке учащихся начальных классов русских школ» и «Основы методики обучения чтению на татарском как неродном языке» дигән монографияләр, уку-укыту әсбаплары, мәктәп программалары (автордаш буларак).

Соңгы елларда әйтеп кителгән юнәлешләр белән беррәттән галим полилингваль, билингваль белем бирү системаларына кагылышлы хезмәтләр өстендә дә эшли.

Ул бүгенге көндә бик күп дәреслекләр, уку әсбаплары авторы булып тора, мәсәлән:

1. Адымнар. Татар теле. 2 нче сыйныф: гомуми белем бирү оешмалары өчен уку әсбабы. 2 кисәктә./ Р. Р. Җамалетдинов, Э. Н. Денмөхәммәтова, Р. К. Сәгъдиева, Г. Р. Галиуллина, К. С. Фәтхуллова. 1 нче кисәк. — Казан: Татар. кит. нәшр. 2022. — 103 б.

2. Адымнар. Татар теле. 4 нче сыйныф: гомуми белем бирү оешмалары өчен уку әсбабы. 2 кисәктә. 1 нче кисәк. / Р. Р. Җамалетдинов, Э. Н. Денмөхәммәтова, Р. К. Сәгъдиева, Г. Р. Галиуллина, К. С. Фәтхуллова. — Казан: Татар. кит. нәшр. 2022. — 112 б.

3. Адымнар. Татар теле. 3 нче сыйныф: гомуми белем бирү оешмалары өчен уку әсбабы. 2 кисәктә. 1 нче кисәк/ Р. Р. Җамалетдинов, Э. Н. Денмөхәммәтова, Р. К. Сәгъдиева, Г. Р. Галиуллина, К. С. Фәтхуллова. — Казан: Татар. кит. нәшр. 2022. — 106 б.

4. Коммуникатив-ориентлашкан технологиягә нигезләнгән татар теле дәресләре («Ашамлыклар« темасы мисалында): уку-укыту әсбабы / Р.Р. Җамалетдинов, Г.Р. Галиуллина, А.Х. Әшрапова, Э.Н. Динмөхәммәтова, Р.К. Сәгъдиева, Г.Р. Шакирова. - Казан: Казан ун-ты нәшр., 2022. - 80 б. һ.б.

Йомгаклап әйткәндә, Рәдиф Рифкать улының чагыштырмача тел белеменә, татар лингвокультурологиясенә, белем бирү дәрәҗәсенең актуаль проблемаларына , татар телен укыту теориясе һәм практикасына караган 300гә якын хезмәте бар. Әлеге хезмәтләр тел гыйлемен өйрәнүче студентларга, укытучыларга, галимнәргә зур фәнни база булып торалар. 

1. Замалетдинов Р.Р. Методика обучения чтению на татарском языке

русскоязычных учащихся I-III классов как одному из видов речевой

деятелности: дис. … канд.пед.наук. – Казань, 1998.

2. КФУ сайты: галим турында гомуми белешмә. https://kpfu.ru/main?p_id=27674. Куллану вакыты: 12.04.2023

3. “Википедия” сайты: https://ru.wikipedia.org/wiki/. Куллану вакыты: 14.04.3023

4. Замалетдинов Р.Р. Основы методики обучения чтению на татарском как неродном языке / Р.Р.Замалетдинов. - Казань: Мәгариф, 2002. - 167 бит.

  Шуннан, 1970 елда, КДПИның татар теле һәм әдәбияты, рус теле һәм әдәбияты бүлегенә укырга  килә.

  Бу кызны укытучылар бик тиз күреп ала. 

  Укуны кызыл дипломга тәмамлаган Чулпан яраткан мәктәбендә, хөрмәт иткән укытучылары арасында 4 ел буе рус теле һәм әдәбияты укытучысы, уку-укыту эшләре буенча директор урынбасары булып эшли, әнисен тәрбияли.

  Шуннан соң гына, ниһаять, үзенең тагын ике хыялын тормышка ашыруга ирешә: яраткан кешесе Фираз Харисовка кияүгә чыгып, әйбәт гаилә төзиләр, гаиләдә алган тәрбия нигезендә, «Ирне ир иткән дә хатын, җир иткән дә хатын» мәкален истә тотып, башта Фираз Фахразовичка фәнни эш белән шөгыльләнү мөмкинлеген биреп, балалар үстерү мәшәкатьләренә чумып, акрынлап, икенче хыялын тормышка ашырды: укытучылык эшенә кереп китә, фән дөньясына чума һәм озакка сузмыйча фәннәр кандидаты, фәннәр докторы булуга ирешә.
Бүгенге көндә Чулпан Мөхәррәм кызы Харисова – республика күләмендә, хәтта Россия күләмендә дә танылган шәхес – күп санлы дәреслекләр, программалар, кулланмалар, сүзлекләр авторы, Татарстанның атказанган укытучысы, атказанган фән эшлеклесе, К.Насыйри премиясе лауреаты һәм башка бик күп бүләкләр иясе.

2. Татарский язык: теория и практика обучения. — СПб: Просвещение, 2001. — 167 с.

3. Методика обучения татарскому произношению. — Казань: Магариф, 2000. — 167 с.

4. Татар теле морфологиясе гамәли курс. Россия Федерациясе Мәгариф министрлыгының укыту-методик берләшмәсе тарафыннан югары уку йортларында туган тел һәм әдәбият белгечлеге алучы студентларга тәкъдим ителгән.— Казан: КДПУ, 2004. — 74 б.

5. Материалы к практическим занятиям по татарскому языку. — Казань: КДПУ, 1990. — 32 с.

6. Учимся говорить по-татарски. — Наб. Челны: КамАЗ, 1992.— 127 с. / (Соавт. Ф.Ф.Харисов).

7. Интенсивное обучение татарскому языку: практический курс. — Казань: Магариф, 1993. — 149 с. ( Соавт. Н.Х.Салехова, А.К.Максимова).

8. Татарский язык для 5 класса 11-летней ср. школы. — Казань: Магариф, 1994. — 142 с.

9. Татар теленнән мөстәкыйль эш төрләре һәм күнегүләр. — Казан: КДПУ, 1994. — 20 б.

10. Башлангыч сыйныфта укучы рус балаларын татарча әйтелешкә өйрәтү өчен өстәмә эш төрләре. — Казан: КДПУ, 1994. — 28 б.

11. Мой первый татарский словарь: иллюстрированный татарско-русский словарь / Рекомендован Министерством образования Российской Федерации желающим изучить татарский язык как неродной. — Казань: Магариф, 1995. — 160 с. (Соавт. Ф.Ф.Харисов).

12. Рус мәктәпләрендә укучы татар балаларына ана теле укыту: 5 нче сыйныфта эшләүче укытучылар өчен методик кулланма. — Казан: Мәгариф, 1996. — 64 б. (Соавт. Ф.Ф.Харисов).

13. Орфоэпические упражнения по татарскому языку для начальных классов русских школ.— Казань: Экоцентр, 1997. — 104 с.

14. Татар теле: 11 еллык урта мәктәпләрнең 5 нче сыйныфында укучы татар балалары өчен: 2 нче басма. — Казан: Мәгариф, 1998. — 158 б. (Соавт. Ф.Ф.Харисов).

15. В мире слов и предложений: картинный ситуативный татарско-русский словарь. — Казань: Магариф, 1999. — 223 с. (Соавт. Ф.Ф.Харисов).

16. Знай и татарский ты язык … — Казань: Тарих, 2000. — 160 с. (Соавт. Ф.Ф.Харисов).

17. Мой татарский словарь: иллюстрированный тематический татарско-русский словарь / Рекомендован Министерством образования Российской Федерации желающим изучить татарский язык как неродной. — Казань: Магариф, 2002. — 160 с. (Соавт. Ф.Ф.Харисов).

19. Мой первый татарский словарь: иллюстрированный тематический татарско-русский словарь / Рекомендован Министерством образования Российской Федерации желающим изучить татарский язык как неродной. — Казань: Магариф, 2004.— 167 с. (Соавт. Ф.Ф.Харисов).

20. Тренировочные упражнения по обучению татарскому произношению: пособие для учителей.— Казань: Магариф, 1999. — 91 с.

21. Татар теле: 3 нче сыйныфта укучы татар балалары өчен дәреслек. –Казан: Мәгариф, 150 б. (Соавт. Ф.Ф.Харисов, Ф.М.Хисамова).

22. Татар теле: 4 нче сыйныфта укучы татар балалары өчен дәреслек. — Казан: Мәгариф, 2004. — 154 б. (Соавт. Ф.Ф.Харисов).

23. Татар теле: 5 нче сыйныфта укучы татар балалары өчен дәреслек. — Казан: Мәгариф, 2003. — 184 б. ( Соавт. Ф.Ф.Харисов).

24. Знай и татарский ты язык. Учебное пособие. — Казань: Тарих, 163 с. (Соавт. Ф.Ф.Харисов).

25. Татар теле. Теория, күнегүләр, тестлар: абитуриентлар һәм студентлар өчен ярдәмлек. — Казан: Мәгариф, 2006. — 207 б.

1898–1905 нче елларда – Оренбург шәһәрендә Вәли мулланың кадими мәдрәсәсендә, 1906–1908 нче елларда «Галия» мәдрәсәсендә укый.

1909 нчы елда Казанга килә, татар вакытлы басмалары белән хезмәттәшлек итә.

1912 нче елда Киевка китә, анда мөселман студентлары җәмгыяте эшендә катнаша, аларның Бөтенроссия корылтаен әзерләвенә кушыла. Сәяси эшчәнлеге өчен 1913 нче елның 17 апрелендә кулга алына.

Шул ук елда, төрмәдән чыгарылганнан соң, Казанга кайта, «Аң» журналының җаваплы сәркәтибе булып эшли башлый.

1917 нче елгы Февраль революциясеннән соң иҗтимагый-сәяси тормышта активлык күрсәтә. 
1917 нче елда язучы Ф.Сәйфи-Казанлы һәм журналист Ш.Сүнчәләй белән бергә «Ирек» газетасы чыгара.

Милләт Мәҗлесе (1917–1918) һәм Учредительләр җыены депутаты.

1918 нче елда М.Вахитов һәм Ш.Манатов белән бергә РСФСР Милләтләр эшләре халык комиссариаты каршындагы Эчке Россия Мөселманнары эшләре комиссариатын оештыруда катнаша.

1925–1927 нче елларда Гыйльми Үзәк рәисе, бер үк вакытта Татарстан төбәкләрен өйрәнү бюросы рәисе.

Авыру сәбәпле, 1927 нче елда актив иҗтимагый-сәяси эшчәнлектән читләшә. Ибраһимов гомеренең соңгы елларын Кырымда уздыра, шунда, «Уң троцкийчы милләтчеләрнең совет хакимиятенә каршы оешмасы» эшендә катнашуда гаепләнеп, кулга алына. Каты авыручы Ибраһимовны Казанга китерәләр, ул төрмә хастаханәсендә үлә. Вафатыннан соң аклана.

2) Дөрес имля белән язарга өйрәтү хакындагы ысуллар.

3) Ана телендә уку дәресләре.

4) Ана теленең сарыф вә нәхүен укыту хакындагы ысуллар.

5) Инша дәресләре.

6) Сыйныф тышында укырга китаплар бирү.

2) хәзерлек дәресләре;

3) әлифбага керешу.

Язарга хәзерлек аларның кулларын каләм тотарга өйрәтү, кәгазьне ничек кую, кайдан башлау кебек эшләрне күрсәткәч, тугъры, кəкре сызыклар сыздырып, дурткел, өчпочмак яки түгәрәк шәкеллар ясатып, аларның кулларын кирәк якка таба каләм йөртергә өйрәтүдән гыйбарәттер.

Укырга хәзерлекнең төбе баланы «аваз» белән таныштыру.

2. Татар нәхүе. — Казан: Әхмәтгәрәй Хәсәни вә шөрәкәсе, 1911. — 74 б.; то же: 1914. — 74 б.; 1915. — 74 б.; 1916. — 74 б.; Казан: Сабах, 1917.— 84 б.; Казан: Сабах, 1919.— 52 б.; Токио: Матбагаи исламия, 1935. — 77 б.

3. Без татармыз // Шура. — 1911. — №8.— 236–238 б.

4. Фәнни истиляхлар: Г.Батталның «Нәза­рия әдәбия»се мөнәсәбәте белән // Аң. — 1913. — №24. — 439–442 б.

5. Татар имлясы. — Казан, 1914. — 28 б.

6. Татар имлясында яңа агымлар // Аң. — 1915. — №18/19. — 327–336 б.

7. Татар сарыфлары // Аң.— 1915. — №21/22. — 378–390 б.

8. Татар телен ничек укытырга?: телебезнең методикасы хакында бер тәҗрибә. — Казан: Сабах, 1916. — 90 б.; то же: Казан: Сабах, 1918. — 76 б.; Казан: 6-я гос. типография, 1919. — 78 б.

9. Телләре башка булса да, күңелләре бер // Аң. — 1916. — №5. — 87–90 б.

10. Яңа әдәби татар теленең беренче баскычларында // Каюм Насыйри мәҗмугасы: вафатына 20 ел тулу мөнәсәбәте белән / мөх. Г. Ибраһимов. — Казан: Татиздат, 1922. — 150–160 б.

11. Әдәби тел мәсьәләсе яңадан күтәрелә: төрки әдәби телләр хакында // Безнең байрак.— 1923. — 8 май.

12. Имля, тел, әдәбият мәсьәләләре. — Казан: Татарстан матбугат һәм нәшрият комбинаты, 1924.— 143 б.; то же: Казан: Татарстан дәүләт нәшрияты, 1927. — 144 б.

13. Имля-хәреф мәсьәләсе // Мәгариф. — 1924. — №3/4. — 198–216 б.

14. Тел һәм атамалар турысында инструкция / авт. Г.Ибраһимов, З.Нуркин // Кызыл Татарстан. — 1926. — 22 гыйнв.

1842-1846 елларда беренче җыелма составында Казан руханилар академиясендә укый, аны тәмамлаганнан соң 1846 елның 10 октябрендә академиядә калырга була . Башта аңа 1847 елның башында А. А. Бобровниковка тапшырырга тиешле математик класс тапшырыла; бер үк вакытта ул атнага бер тапкыр ярдәмче сыйфатында П. И. Вагнер белән  ботаника буенча лекция укый; 1847 елның 8 июнендә ул магистр дәрәҗәсенә күтәрелә, ә 1847 елның 16 сентябрендә төрек-татар теле «бакалавр» дип үзгәртелә. 1847/48 нче елда ул фәлсәфә тарихын укыта.

Татар телен камилләштерү өчен, 1847 елда Ильминский Казанның Иске Татар бистәсенә күченә, мәдрәсәдә була.

Николай Ильминский яшьтән үк телләрне өйрәнүгә зур сәләт күрсәтә. Аның биографы, профессор Петр Знаменскийның раславынча, "чит телнең бер тапкыр ишеткән яки укылган сүзе беркайчан да онытылмаган кебек тоела, бу гына аз, - ниндидер ачыклык белән, әйтергә кирәк, ул беренче катлауны бик тиз эләктереп ала"

1858—1861 елларда Ырынбур чик буе комиссиясендә тәрҗемәче булып эшли.

1861 елда Казанга кире кайта һәм Казан университетының тарих-филология факультетында татар теле кафедрасында лекцияләр укый. 1862 елда Ильминский Санкт-Петербургда керәшен татарлары өчен кириллицада әлифба китабын нәшер итә. 1863 елда Казанда керәшен татар мәктәбенә нигез сала. Мәктәпнең программасы шундый була: «...төп укыту предметлары - татарча (әмма рус хәрефләре белән) басылган китаплар буенча Алла кануны, догалар, изгеләр тарихы, һәм кыскача катехизис».

1873 елда Ильминский Казан әҗнәбиләр укытучылар семинариясе нигезләнә һәм гомеренең ахырына кадәр аның директоры булып кала.

1891 елның 27 декабрендә Ильминский вафат булган. Арча зиратында күмелгән.

1 Т. Робертсон методикасына нигезләнә 
2 төгәл һәм эзлекле белем бирә
3 тәрҗемәгә, язуга ,укуга, сөйләшергә өйрәтү  эшләнә
4 телнең психологиясенә керү
5 китап теленә түгел, ә җанлы сөйләмгә урын бирелә.

Татар теленең фәнни эшләнеше һәм аны дәүләт дәрәҗәсендә куллану – татар зыялыларын күптәннән борчыган төп мәсьәләләрнең берсе.

1920 – 1930 еллар татар тел белемен яктыртуга вакытлы матбугат битләрендә, фәнни җыентыкларда зур урын бирелә.

1927 елда Казанда Бөтенсоюз тел-әдәбият укытучылары конференциясе үткәрелә һәм тел-әдәбият укыту мәсьәләләре карала. 1939 елда М.Х. Корбангалиев Һәм Ш.А. Рамазанов тарафыннан төзелгән кирилл алфавиты проекты хөкүмәт указы белән рәсми төстә раслана. Алфавит алмаштыру үз чиратында уку-укыту барышын катлауландыра.

Бу чорда татар телен укытуның яңача куелышында М.Х. Корбангалиевнең эшчәнлеге аеруча зур. Күренекле педагог, методист, тел галиме һәм җәмәгать эшлеклесе Мөхетдин Хафиз улы Корбангалиев 1873 елның 20 ноябрендә элекке Вятка губернасы Алабуга өязенең Биектау авылында туган. Ул халык мәгарифенә төпле нигез салучыларның берсе була.

М.Х. Корбангалиев – XIX гасырның икенче яртысында иҗат иткән рус педагогларыннан К.Д. Ушинский, В.П. Вахтеров, А.П. Флеровларның эшчәнлеген дәвам иттерүче.

Укучыларны мәктәптә дөрес язарга өйрәтү бүген дә иң кыен мәсьәләләрнең берсе булып санала. М.Х. Корбангалиевнең «Ана теле методикасы» дигән хезмәтендәге (1918, 1920) «сүзнең дөрес язылышында шикләнсәгез, сүзлек китабыннан карап язарга, кечкенәдән балаларны сүзлекләр белән эшләргә күнектерергә кирәк» дигән фикерен билгеләп үтәсе килә.

Галимнең «Ана теле методикасы» (1918; 1920) дөрес укырга һәм язарга өйрәтү методикасының ачык мисалы булып тора. Бу китап 1918 елда «Укытучы» журналының 1–7 саннарында басыла. 1920 елда әлеге хезмәт тулыландырылып бастырыла.

Китапның кереш өлешендә М.Х. Корбангалиев дидактиканың мөһим тармагы булган методикага билгеләмә бирә.

Автор башлангыч сыйныфларда уку-язуга өйрәтүнең ысулларын өч өлешкә бүлә, һәрберсенә җентекләп туктала. Мәсәлән, 1) хәрефләрне җыеп укыту ысулының (тәркип ысуллары) төп гамәле – «сүзнең өлешләреннән бөтен сүзгә күчү, ягъни укыту хәрефләрдән яки авазлардан башланып, иҗекләргә вә сүзләргә күчү; 2) тәхлил ысуллары – укыту бөтен сүздән яки җөмләдән башланып, аларның өлешләренә, ягъни иҗекләргә, авазларга яки хәрефләргә күчү; 3) тәхлил-тәркип ысуллары. Болары белән укытканда, тәркип, тәхлил ысуллары бер-берсе белән төрле рәвештә багланып баралар».

Уку-язуга өйрәтү эшен җиңелләштерү максатыннан, автор рәсемнәр, шигырь-хикәяләр, уеннар, шакмакларны файдаланырга кирәклекне хуплый, дәреслекләрдә аларны иркен куллана.

Акрын уку уйлау гамәлен киметә, аңлап укуга зур тоткарлык ясый. Шуңа күрә автор балаларны йөгерек укуга ияләндерергә кирәклегенә басым ясый һәм аңа ирешү юлларын да тәкъдим итә.

М.Х. Корбангалиев балаларның укуларында китә торган түбәндәге җитешсезлекләрне күрсәтә: а) сүзләрнең хәрефләрен төшереп уку яисә хәрефләрне бутап уку, б) сүзләрне бозып әйтү, в) сүзләрнең басымнарын ялгыш кую, г) сүзләрне язылганча уку. «Кычкырып укырга дигәч тә, ул акыру дәрәҗәсендә каты булырга тиеш түгел. Балаларның кычкырып укуына ирешү өчен, укытучының гел «ишетмим, кычкырыбрак укы!» дип әйткәләп торуы шарт», – дип искәртә галим.

Башлангыч мәктәпләрдә үк баланы аңлап, тәрбияле укырга гадәтләндергәндә, һәр сүзнең тәэсир итү көченә игътибар итү, аерым-аерым фикерләр һәм әсәрнең өлешләре арасында булган багланышны күрү, бөтен әсәрнең төп нәтиҗәсен аермачык белүне күз уңында тота. Укытучының тәэсирле уку чараларына да бәйнә-бәйнә туктала.

Галим әхлакый һәм фәнни мәкаләләр, кыйссалар, әкиятләр, шигырьләр укыганда, төп фикерне аңлап, ачык итеп аңлата белү, төрле фәннәрдән хакыйкый мәгълүмат биреп, шуларны хасил итәргә зәвыкландыру һәм укучыны китап укырга гадәтләндерү кебек эшләрне ваклап- ваклап тикшерә. 

Әлеге хезмәттә укырга һәм сөйләргә өйрәтү белән бер дәрәҗәдә рәсем ясау зур урын алып тора. Дөрестән дә, 1917 елга кадәрле булган мәктәпләрдә рәсем дәресләре юк дәрәҗәсендә. М.Х. Корбангалиев ана теле дәресләрендә балаларның рухын тәрбияли торган бер зур чараның рәсем икәнлеген ассызыклый.

Мәгълүм булганча, бүгенге тел дәресләренә фәнни, коммуникатив һәм тәрбияви максатлар куела. Тәрбияви максат үз эченә инсафлы, гадел, зәвыклы һәм шәфкатьле балалар тәрбияләүне ала. Мондый балаларны тәрбияләүдә, һичшиксез, рәсемнәр, картиналар зур роль уйный. Кызганыч, ана теле дәресләрендә әле хәзер дә картиналар белән эшләү техникасы нык аксый: алгы һәм арткы планда картинаны тикшерү, сүзсез уку, терәк сүзләр, күләгәләр, тамгалар һ.б. эш алымнары юк дәрәҗәсендә.

Гомумән алганда, XX гасыр башларында күтәрелгән проблемалар – укырга, сөйләргә, язарга өйрәтү методикасы һәм аларның рәсем сәнгате белән багланышы – бүген дә актуаль.

М.Х. Корбангалиев грамматиканың (сарыф вә нәхү дәресләре) сөйләү һәм язу телен үстерүдәге әһәмиятен, өйрәтү ысулларын барлый.

Методист хикәя төзетү, инша яздыруның ни тәртиптә уздырылырга тиешлеген дә ачыклый.

Дөрес язуга ирешүгә тәэсир итүче иң мөһим нәрсә – уку. Күрү хәтере –сүзләрнең дөрес язылу рәвешләрен күз алдына китерү белән дөрес язуны бераз җиңеләйтә. М.Х. Корбангалиев дөрес язуга ирешүнең түбәндәге шартларын билгели:

– шәкерт һаман дөрес язуны гына күреп торырга тиеш,

– дөрес һәм ачык сөйләнгән сүзләрне генә ишетергә тиеш,

– дөрес язу белән генә шөгыльләнергә тиеш,

– шәкертнең күрү һәм ишетү әгъзасы һәм кулы фәкать дөрес язу өстендә генә тәрбияләнсен.

Бу бүлектә шулай ук. М.Х. Корбангалиевнең бик тә кыйммәтле бер фикерен ассызыклап үтәргә кирәктер: сүзне ничек язарга читенсенгән вакытта сүзлек китабыннан карап, дөрес язарга, балаларны кечкенәдән сүзлекләр белән эшләргә күнектерергә. Бу гына да түгел, дөрес язарга өйрәтүдә имла, дөрес күчереп язу, ятлаганнарны язып карау кебек эш алымнарына да туктала. Әлеге китапта унтугыз дәреснең үрнәкләре, сарфый вә нәхви тикшерү, дәрескә анализ ясау кебек мөһим эшләр урнаштырылган.

М.Х. Корбангалиев үзенең «Ана теле методикасы» дигән хезмәтенең йомгаклау өлешендә дәресләрне өч төргә бүлә:

1) башлау дәресләре,

2) хәзерлек дәресләре,

3) әлифба укыта башлау дәресләре.

Галим дәресләрнең һәр төренә җентекләп туктала. Бигрәк тә әлифба укыта башлау дәресләре турында тулы мәгълүмат бирә.

Мөхетдин Хафиз улы Корбангалиев – чын мәгънәсендә үз эшен белеп, яратып башкаручы методист, тәҗрибәле укытучы. Аның методик кулланмалары, мәктәп дәреслекләре бүген дә үрнәк булып торырлык.

(Габдрахманова Камилә)