We zijn in Laken, we staan naast het paleis van de koning. Niet in de tuin. Daar mogen we niet wandelen. Maar er vlak naast. Het is een prachtig parkje ter ere van Koningin Astrid.

Astrid kwam uit Zweden. Ze was jong, mooi en vriendelijk. Ze trouwde met Koning Leopold III en werd heel populair in België. Toen ze in België aankwam, omhelsde ze Leopold en kustte hem. Dat hadden de Belgen nog nooit gezien. Mensen hielden van haar. Ze kregen drie kinderen en was een lieve moeder.

Maar in 1935 gebeurde er iets ergs. Astrid en Leopold waren op reis in Zwitserland. Leopold reed zelf met de auto. In een bocht ging het mis. De auto botste tegen een boom. Leopold raakte gewond, maar Astrid stierf.  Ze was nog geen dertig jaar en ze was ook nog zwanger van een vierde kind.

Het beeld van de koning, gewond en alleen achter haar kist, brak het hart van alle Belgen.

Na haar dood kreeg Astrid dit monument in Brussel. Het is een mooie tuin met een groot beeld van haar. Je ziet een witte galerij met zuilen en een grote rotonde. Achter het beeld staat een Latijnse tekst. Die tekst betekent: "Voor onze lieve en nobele koningin Astrid, van de Belgen, met heel hun hart."

Het is een trieste geschiedenis. Gelukkig is hier naast de kerk van Laken een schitterend café, de brasserie royale. Aan de muur hangen alle koningen en koninginnen van België. Ik ga er iets drinken en ik ga zoeken naar de foto van de wondermooie koiningin Astrid. Moet je ook zeker eens doen. Santé! En tot de volgende Brussel Allez vooruit!

"Kijk rond! We staan op de  Grote Markt in het centrum van Brussel. Eén van de mooiste marktpleinen in Europa. We kijken naar het prachtige stadhuis en links van het stadhuis vind je café De Zwaan. Boven de deur van het café zie je een groot beeld van de grote vogel. Zo kan je  het café meteen herkennen.

Hier, op deze plaats, kwam Karl Marx bijna 200 jaar geleden samen met andere Duitse migranten. Ze vergaderden hier en luisterden naar elkaar op woensdagavond. Maar ze hadden hier ook veel plezier. Ze dansten, dronken en vierden hier feest.

Wie was Karl Marx? Marx was een Duitse filosoof die vond dat rijke bazen te veel geld en macht hadden en dat arbeiders te hard moesten werken voor te weinig geld.

In 1845 kwam Karl Marx naar Brussel. In Duitsland en Frankrijk mocht hij niet blijven. Zijn ideeën waren te gevaarlijk, vonden de regeringen daar. Maar in België was hij welkom. Hier kon hij vrij spreken zonder bang te zijn voor de politie.

Samen met zijn vriend Friedrich Engels schreef hij in 1848 een boek: Het Communistisch Manifest. Een boek dat een groot effect zou hebben op de hele wereld. Veel mensen denken dat Marx dit boek in Café De Zwaan schreef. Maar dat klopt niet.

Het Communistisch Manifest veranderde de hele wereld. In veel landen kwamen protesten en revoluties. Ideeën van Marx inspireerden landen zoals Rusland en China om een communistisch systeem te maken. Maar in sommige landen werd dat een dictatuur. De mensen hadden er geen vrijheid meer.

Marx kwam naar Brussel om vrij te kunnen schrijven. Hij danste en dronk er samen met zijn vrienden.

Maar zijn ideeën zorgden later in sommige landen juist voor minder vrijheid. Gelukkig bleef Brussel altijd een vrije stad. Vrijheid is hier heel belangrijk! Om boeken te schrijven en om iets te gaan drinken op café. Santé! En tot de volgende Brussel Allez vooruit!

Een podcast voor iedereen die Nederlands leert en meer wil weten over Brussel.

Vandaag neem ik je mee naar één van de mooiste huizen in Brussel: de Villa Empain.

We staan in de Franklin Rooseveltlaan. Dit is een brede, chique straat vol mooie huizen en ambassades. Hier woonden vroeger de rijkste mensen van Brussel. En hier staat ook Villa Empain. Een feestpaleis in Art Deco, gebouwd voor de Brusselse Great Gatsby: Louis Empain.

Wie was hij? Waarom bouwde hij deze villa? En wat gebeurde ermee? Je hoort het allemaal in deze aflevering!

De villa werd gebouwd in de jaren 1930 door baron Louis Empain. Louis was nog maar 23 jaar toen hij besloot om een luxueuze villa te laten bouwen. Hij was de zoon van een steenrijke familie en een beetje de Belgische Great Gatsby van zijn tijd. Feesten, kunst en elegantie waren belangrijk voor hem.

Misschien weet je het niet, maar tussen 1870 en 1920 stond België in de top 15 van de grootste economieën ter wereld. België was beroemd voor zijn industrie, handel en spoorwegen. Families zoals die van baron Empain hadden fortuinen verdiend in landen zoals China, Egypte en natuurlijk ook in Congo.

Maar het verhaal van Villa Empain is niet alleen glitter en glamour. Louis Empain woonde er zelf bijna niet. Hij stopte al snel met feesten. Hij koos voor een sober leven. Hij trouwde en zijn huwelijksreis was zeker niet luxueus. Het koppel trok te voet en met de rugzak rond in Canada.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwamen de Nazi’s in de villa. Later werd het gebouw de ambassade van de Sovjet-Unie.

Maar daarna ging het slechter en slechter met de villa. In de jaren 90 raakte het gebouw verlaten. Mensen zonder permissie gingen er wonen. Dat noemen we kraken.

De villa was in slechte staat: de muren vol graffiti, veel spullen gestolen en andere dingen kapotgemaakt. Het feestpaleis van vroeger was nu een verlaten ruïne.

Gelukkig werd de villa gerestaureerd en is het vandaag een museum en kunstcentrum. Je kunt er exposities bezoeken, genieten van de architectuur.

Tijdens de zomermaanden organiseert men feestjes. Dan kan je me vinden aan de rand van het zwembad, met een glas en dan ben ik de Great Gatsby. Wie weet betaal ik je dan een drankje. Santé! En tot de volgende Brussel Allez vooruit!

Vandaag wandel ik in de Mimosatraat in Schaarbeek en hier woonde ook een wereldberoemd kunstenaar. De meester die het gewone speciaal maakte. En zijn naam was René Magritte.

René Magritte is nu al dood maar toen hij hier woonde, in de Mimosastraat 97 in Schaarbeek, maakte hij L ‘Empire des Lumières. Een schilderij van een donkere typisch Brusselse straat maar met een helder blauwe hemel. Als je goed kijkt, kan je zien dat de makers van de Simpsons, de hemel gebruikt hebben in de intro van hun komische tekenfilmseries. In 2024 is het schilderij verkocht voor 122 miljoen euro.

Toen Magritte hier nog woonde was hij al werelberoemd. Één van zijn grote bewonderaars was Paul Mc Cartney, de zanger van de Beatles. In 1966 schilderde Magritte hier in dit huis een werk genaamd, au revoir, tot ziens. Het was een schilderij van een prachtige Granny Smith, een appel. Mc Cartney vond het fantastisch en kocht het een jaar later. Hij hing het op aan de muur van zijn huis. Iedereen vond het prachtig. En om de schilder te eren, noemden de Beatles hun eigen bedrijf Apple Records.

De Beatles waren enorm populair. Overal in de wereld luisterden mensen naar hun liedjes. En op de platen en hoezen van de Beatles zag je de appel van Magritte. Een simpel maar geniaal beeld.

Twee jonge mannen  in Amerika hielden ook erg veel van de Beatles. En zij zagen ook dat de appel van Magritte een hypnotizerend beeld was. Een beeld dat nieuw was en geniaal, gewoon en speciaal. Net zoals hun computers. De jongens waren natuurlijk Steve Jobes en Steve Wozniak.

Hier in dit huis schilderde René Magritte een appel. En diezelfde appel vond zijn weg naar miljarden computers en iphones. Niet enkel als naam maar ook als logo. Dus als er een witte appel verschijnt op je scherm of je ziet er eentje op een laptop. Denk dan eens aan de meester die van iets heel gewoons iets groots kon maken. Zoals het logo van één van de grootste bedrijven uit de wereldgeschiedenis. De Brusselse magier René Magritte.

Magritte hield van een glas. Hij dronk er vaak enkele met zijn vrienden in het Goudblommeke van Papier. Dat was zijn stamcafé in het centrum van Brussel. Ik neem de bus en ga erheen. Santé en tot een volgende Brussel Allez Vooruit!

Een podcast voor iedereen die Nederlands leert en meer wil weten over Brussel. Blij dat je weer luistert en leert. Misschien luister je op de metro of op de bus naar het werk of naar de les. Of misschien luister je gewoon thuis in je zetel. Het is weer tijd voor je favoriete NT2 podcast over Brussel.

En vandaag staan we in de Louizalaan. Eén van de belangrijkste straten in Brussel. Hier op nummer 453 staat het standbeeld van Jean Selis de Longchamp. Een sculptuur van zijn gezicht op een sokkel. Geconcentreerd kijkt hij naar de lucht. Hij draagt een pilotenhelm. Het beeld is van goud en schittert in de zon. Dit is het beeld van een held. En echte.

Jean was een Belgische piloot tijdens de Tweede Wereldoorlog en vluchtte voor het Duitse leger. Via Spanje en Marokko bereikte hij het Verenigd Koninkrijk en kon hij opnieuw de nazi’s bevechten als piloot bij de Royal Air Force.

Twintig januari 1943. Het is vroeg in de ochtend. Het is koud en donker wanneer Jean met zijn vliegtuig opstijgt vanuit Engeland. Samen met een andere Belg, André Blanco heeft hij een opdracht: Duitse treinen in Gent en Kortrijk bombarderen. En dat doen ze.

Na de aanval vliegt hij niet terug met zijn vriend Blanco naar Engeland. Hij wil iets anders doen. Hij wil de Duitsers in de Belgische hoofdstad pijn doen. Niemand kent zijn plan en hij stuurt zijn krachtige vliegtuig naar Brussel.

De Gestapo terroriseert de Brusselaars. Hun hoofdkwartier met hun bureaus ligt hier vlak voor mij. Op nummer 453 in de Louizalaan. Hij vliegt laag en niemand ziet hem. Hij kent Brussel goed en oriënteert zich snel. Het gebouw van de Gestapo is 12 verdiepingen hoog en is perfect zichtbaar in de eerste ochtendzon.

Hij klimt wat hoger en vertraagt. Vuur. Zijn 4 kanonnen vuren duizenden kogels af. Dertig seconden duurt zijn aanval maar Jean valt zeer krachtig en precies aan.
Het vliegtuig van Jean stijgt op en brult luid. De sirenes loeien over onze hoofdstad.

Overal worden mensen wakker en kijken ze naar de hemel. En ze zien hoe Jean duizenden kleine Belgische vlaggen uit zijn cockpit werpt. Wat een spektakel! De oorlog duurt al meer dan twee jaar. Het leven in Brussel is hard. Maar Jean laat de Brusselaars even hun miserie vergeten.

Uren later landt Jean Selis de Longchamp op Engelse grond. Maar zijn superieuren zijn woedend. Niemand had permissie gegeven en Jean wordt zelfs gedegradeerd. Maar Jean blijft missies vliegen.

Zes maanden later valt hij de Duitse stellingen aan in Oostende. Maar hij wordt geraakt door een Duits kanon. Hij kan nog net Engeland bereiken maar crasht daar. Jean overleeft de crash niet. Hij wordt éénendertig maar hij blijft voor altijd een held. Een echte.

Door de actie van Jean wordt de top van de Gestapo en enkele belangrijke nazis gedood. Ook dertig Duitse Gestapo agenten raken geblesseerd. Denk aan deze heroïsche actie als je door de Louizalaan moet. Vergeet het drukke verkeer en denk even aan Jean. Jean, die zijn leven gaf in de strijd tegen het fascisme.

Ik ga een glas drinken op zijn actie. Een beetje verder heb je café Supra Bailly. Een Belgisch café voor een Belgische held! Santé en tot de volgende, Brussel allez vooruit.

Welkom bij “Brussel, allez vooruit!”
De podcast voor iedereen die Nederlands leert en meer wil weten over Brussel.

Ik sta aan de rand van een voetbalveld. Mijn zoon speelt bij FC Kosova in Schaarbeek. Een aangename club met een gezellige cantine. Brussel is de hoofdstad van een voetballand. Overal in de stad spelen meisjes en jongens voetbal: op pleintjes en in clubs.

Onze stad heeft veel clubs. De bekendste zijn RWDM uit Molenbeek en Union uit Sint-Gillis. Union is nu zelfs kampioen van België! Maar de grootste club van Brussel was lange tijd Anderlecht. Ze werden al 34 keer kampioen van het land. Niemand deed beter.

Ook in 1985 speelde Anderlecht kampioen. Wat een feest! En je weet dat Brusselaars houden van feesten. Anderlecht vroeg aan Lange Jojo om een lied te maken. Een lied zodat iedereen mee kon zingen en feesten dat de club kampioen was.

Lange Jojo was een artiest. Een echte Brusselaar. Hij had zelfs twee namen: Lange Jojo in het Nederlands en Grand Jojo in het Frans. Hij was een erg populaire zanger.  In veel Brusselse cafés zongen mensen zijn liedjes mee.

Lange Jojo schreef “Anderlecht Champion”. Het werd een groot succes, een echt meezinglied. In het refrein zingt hij “Allez, allez, allez… we are the champions!”. Dat laatste is Engels, zodat iedereen kan meezingen: Franstaligen en Nederlandstaligen.

Een jaar later spelen de Rode Duivels het wereldkampioenschap in Mexico. En Lange Jojo krijgt een geniaal idee. Hij vervangt allez door het Spaanse Olé. En zo kan hij de plaat opnieuw verkopen alleen nu is het voor de Rode Duivels en niet voor Anderlecht. De Belgische ploeg werd vierde op dat kampioenschap. België werd gek. En toen de spelers in Brussel werden gevierd zong iedereen het lied mee.

https://sporza.be/nl/2018/07/04/duivels-gehuldigd-op-brusselse-grote-markt-als-ze-halve-finale-h~1530715137761/

Via het wereldkampioenschap werd het lied ook buiten België bekend. Het werd gezongen in sportstadiums in gans de wereld maar ook toen de muur viel in Berlijn zongen duizenden Duitsers het. Enkele maanden later scandeerden de Roemenen het toen ze het einde van hun dictatuur vierden.

https://www.youtube.com/watch?v=LrCdy9oAJT0

Overal brachten artiesten het lied opnieuw uit.  In Japan alleen werden er drie miljoen platen verkocht van de japanse versie.

Het lied werd meer dan een voetballied. Het werd een lied vol vreugde. Wanneer mensen het samen zingen, voelen ze zich blij en verbonden.

Lange Jojo schreef dus een van de bekendste deuntjes ter wereld. Het is eenvoudig maar slim. Miljoenen mensen kennen het zonder na te moeten denken. De zanger is enkele jaren geleden gestorven, maar zolang mensen zijn lied zingen, blijft hij een beetje verder leven.

Op het Vossenplein in de Marollen trad hij elk jaar op de Belgische feestdag op, voor duizenden mensen. Er is geen betere plek om iets te gaan drinken. Misschien draaien ze daar zijn liedjes in Le Petit Lion, een gezellig café waar mensen vooral supporteren voor Union, maar waar ze ook van Le Grand Jojo houden. Vraag het maar eens. Allez, santé! En tot de volgende “Brussel, allez vooruit!”.

Welkom bij “Brussel, allez vooruit!”
De podcast voor iedereen die Nederlands leert en meer wil weten over Brussel. Blij dat je weer luistert. Misschien zit je op de bus of in de metro. Of misschien lig je gewoon thuis in de zetel. Het is weer tijd voor je favoriete NT2-podcast over Brussel.

Vandaag sta ik onder de bollen van het Atomium.
Het symbool van Brussel. Het symbool van België.
Het is een beetje onze Eiffeltoren.

Het Atomium werd gebouwd voor de Wereldtentoonstelling van 1958.
Het lijkt op een sciencefictiongebouw.
Maar wat stelt het voor?

Het is een model van een ijzerkristal met negen ijzeratomen. Vandaar de naam, Atomium.
165 miljard keer vergroot. Meer dan honderd meter hoog. Twee miljoen vijfhonderduizend kilo staal.
Een enorm monument dat straalt van optimisme,  geloof in vooruitgang en in de toekomst.

Maar waarom koos men in België voor een atoom?
Een nucleair symbool?

Om dat te begrijpen, moeten we niet in Brussel zijn.
We moeten ver weg.
Helemaal naar Congo.

Daar, in de provincie Katanga, ligt een dorp met een moeilijke naam: Sinkolobwe.

In Sinkolobwe vinden geologen iets ongelooflijks: een uraniummijn.
Het uranium daar is uitzonderlijk rijk. Je vindt dat nergens anders.
Zo zuiver dat men later zei: “het is klaar voor de reactor, zonder verrijking.”

Maar eerst wist men niet echt wat men ermee kon doen.

De mijn in Katanga was in handen van een Belgisch bedrijf: Union Minière.
De baas was Edgar Sengier.
Hij was een slimme zakenman uit Kortrijk. Maar hij kende ook veel wetenschappers en geleerden. Hij luisterde en sprak met hen op conventies en feestjes.

Hij hoorde wetenschappers fluisteren: “Laat dit nooit in handen vallen van de vijand. Dit uranium kan erg gevaarlijk worden.”

Dan breekt de Tweede Wereldoorlog uit.
België wordt bezet door Nazi - Duitsland.
Maar Sengier denkt vooruit.
Hij laat 1.200 ton uranium vanuit Congo verschepen naar de Verenigde Staten.
Veilig in New York. Ook Sengier vlucht naar New York. Hij woont er in het meest luxueuze hotel van de stad.

Enkele jaren later klopt het Amerikaanse leger bij Sengier aan.
Ze zoeken uranium voor een geheim project: het Manhattanproject.
De bouw van de atoombom.
Ze vragen aan Sengier: “kunt u ons uranium bezorgen?”
En Sengier antwoordt: “Heren, het is al hier.” De Amerikanen kunnen hun oren niet geloven. Sengier, de slimme Belg, had alles geregeld.

Het uranium uit Congo wordt gebruikt in de eerste kernwapens. Die atoombommen beëindigen de Tweede Wereldoorlog.
Sengier krijgt daarvoor na de oorlog de hoogste Amerikaanse onderscheiding: de Medal for Merit.
Als eerste buitenlander ooit uit handen van generaal Leslie Groves. De generaal die gespeeld wordt door Matt Damon in de film Oppenheimer.

En België?
België kreeg van de Amerikanen toegang tot de civiele, vreedzame kant van kernenergie.
Onderzoek, elektriciteit, geneeskunde.
In Antwerpen, in de gemeente Mol werd een groot studiecentrum gebouwd.

Zo begrijpen we beter waarom men in 1958 koos voor het Atomium.
Niet zomaar een futuristisch gebouw.
Maar een symbool van wetenschap, kernenergie en vooruitgang.
Een monument dat nog altijd straalt over Brussel.

Kijk dus nog eens omhoog naar de bollen van het Atomium.
En denk aan de lange weg van Sinkolobwe in Congo over New York en Hiroshima tot hier in Brussel.
Wat een verhaal.

En nu ga ik een glas drinken.
Er is vlakbij het Atomium een tof bruin café waar je goed bediend word. Café Palto. Santé, en tot de volgende.
Brussel, allez vooruit!

Welkom bij ‘Brussel Allez vooruit!’

Een podcast voor iedereen die Nederlands leert en meer wil weten over Brussel. Vandaag nemen we je mee terug in de tijd... naar een spannend moment in de Belgische geschiedenis.

Het is 14 januari 1989, het is halfzeven ’s avonds. We zijn op de hoek van de Kongolaan en de Franklin Rooseveltlaan. Vlakbij de universiteit. Buiten is het koud en donker. Een man zit in een geparkeerde auto. Hij is groot en blond. Hij rookt en kijkt nerveus om zich heen.

Een zware Mercedes komt  aangereden. De auto rijdt de ondergrondse garage van het luxe- appartementsgebouw binnen. De garagepoort opent en sluit automatisch. In de Mercedes zit Paul Vandenboeynants. Hij is een belangrijke politicus en zakenman. Hij was zelfs twee keer eerste minister van België. In de krant stond dat hij miljardair is.

De blonde man in de geparkeerde auto heet Patrick Haemers. Hij heeft het artikel in de krant ook gelezen.

Ondertussen stapt Vandenboeynants uit zijn Mercedes. Hij loopt rustig naar de lift in de parkeergarage. In een klein kamertje naast de garage zitten twee andere mannen: Philippe Lacroix en Basri Bajrami. Ze kijken door een klein gaatje in de deur. Zo zien ze  de politicus voorbijlopen.

Op dat moment springen uit het kamertje! Ze grijpen Vandenboeynants vast en lopen met hem naar buiten. Patrick Haemers loopt uit zijn auto. Samen duwen de drie gangsters de politicus in de vluchtauto.

De banden piepen... De auto rijdt snel weg! Waar naartoe? Naar Frankrijk, naar een geheime schuilplaats in Le Touquet...

De politie had geen enkel spoor. Ze vonden alleen een pijp en een schoen van Vandenboeynants naast de Mercedes. De kidnappers wilden iedereen laten denken dat ze revolutionairen waren. Ze stuurden brieven naar de kranten en zeiden dat de Socialistische Revolutionaire Brigade achter de ontvoering zat.

De ontvoerde Vandenboeynants dacht dat ook. Hij was bang. Zou hij hetzelfde lot ondergaan als de Italiaanse eerste minister, Aldo Moro en gedood worden? Maar na enkele dagen vertelden de gangsters hem dat ze alleen geld wilden. En dat gaf de Brusselaar moed.

De ontvoerders vroegen 10 miljoen euro. Maar Vandenboeynants, een slimme zakenman, vond dat belachelijk. Hij onderhandelde wekenlang en verlaagde het bedrag tot minder dan twee miljoen euro.

De gangsters gingen akkoord en kregen hun geld. Na een maand lieten ze Vandenboeynants vrij in Doornik. Daar sprak hij meteen iemand aan en gaf een commando: "Breng me naar Brussel!"

Even later was hij Paul Vanden Boeynants wereldnieuws. Zijn persconferentie werd nationale geschiedenis. Hij zei: “De kidnappers hebben geen traan van mij gekregen. Ik ben nooit gebroken!”

Dat is ook typisch Brussels. Nooit de moed opgeven. Altijd de zaken positief bekijken. Phillipe Lacroix, het brein van de ontvoering, werd ook een voorbeeld van Brussels optimisme. Hij werd opgepakt en kreeg levenslang. Maar hij in de gevangenis studeerde hij  en behaalde een universitair diploma. Nu geeft hij les aan volwassenen, hier in Brussel!

Maar nu heb ik dorst en café de Montmartre is hier vlakbij. Ik ga snel iets drinken. Santé! En tot de volgende Brussel Allez vooruit!

Welkom bij “Brussel, allez vooruit!”.
De podcast voor iedereen die Nederlands leert en meer wil weten over Brussel. Je vindt een lijst met moeiljke woorden in de beschrijving van de aflevering in Spotify.

Ik sta in Schaarbeek, niet ver van het station, in de Emile Verhaerenlaan 73.
Een typisch Brussels huis in de rij.
Met ramen en een mooie voordeur.
Maar aan de muur hangt een gedenkplaat.
Want hier woonde een van de moedigste mensen van België:
Andrée De Jongh, of Dédée zoals haar familie en vrienden haar noemden. Een Brusselse heldin: Andrée de Jongh.

Het is 1941. België is bezet door Nazi Duitsland.
Op straat hoor je Duitse laarzen.
In de huizen fluisteren mensen.  Alles is gevaarlijk. Maar in dit huis…
heeft Andrée een plan.

Ze is 24. Ze kent Britse piloten die gecrasht zijn.
De piloten moeten ontsnappen. Ze moeten terug naar Engeland. Ze moeten terug kunnen vechten om ons land te bevrijden.

En Andrée zegt tegen haar vader:
“Ik breng ze weg.”

Frederic kijkt naar zijn dochter. Hij gelooft in zijn dochter.
Hij kent mensen.
Hij heeft contacten in Frankrijk.
En hij zegt:
“Ik zal je helpen.”

Zo ontstaat de Lijn Comète. Een lijn van Brussel over Parijs en het zuiden van Frankrijk. Tot over de Pyreneën tot in Bilbao in Spanje.

Een traject dat Britse piloten en soldaten terug naar hun land brengt.

De eerste piloten vertrekken.
Andrée gaat mee.

Met de trein naar Parijs.
In stilte.
Met valse papieren.
Met spanningen en stress in elke wagon.

In Parijs helpen vrienden van Frédéric hen verder.
Ze slapen op zolders en in donkere kamers.
Soms slapen ze helemaal niet.

Dan gaan ze naar het zuiden.
De Gestapo is overal.
Strenge controles.

Maar Andrée blijft rustig:
“Volg mij. Geen Engels praten. De Duitsers hebben overal oren.”

De laatste stap is de zwaarste:
de Pyreneeën.

Koude wind. Sneeuw. Stenen. Steile paden.

Ze zijn moe.
Ze vallen bijna om.
Hun schoenen zijn nat.

In de verte hoor je soms honden.
Soms stemmen.
Soms schoten.

Andrée stopt niet.
Ze zegt alleen:
“Nog een beetje.
We zijn bijna in Spanje.”

En dan… eindelijk…
de Spaanse grens.

In Bilbao wacht het Britse MI9.
De dienst die ontsnappingen ondersteunt.

Een officier kijkt verbaasd naar de jonge vrouw voor hem.
Hij vraagt:
“U hebt dit allemaal gedaan?”

En Andrée zegt rustig:
“Ja. Maar niet alleen.
Met mijn mama, mijn zussen en mijn vader.”

De Britten zijn onder de indruk.
Diezelfde dag krijgt de Lijn Comète steun:
geld, documenten, materiaal, helpers.

En vanaf dat moment groeit haar netwerk
tot één van de grootste ontsnappingslijnen van Europa.

Meer dan duizend soldaten en piloten brengt ze over de bergen. Terug naar hun land.

In 1943 wordt ze verraden. De Duitsers kunnen het amper geloven. Een vrouw van 27? Ze moet naar een concentratiekamp. Maar…zij zal de oorlog overleven. Een mirakel!

Haar vader heeft minder geluk. De nazis zetten hem tegen de muur en schieten Frederic De Jongh dood.

Als ik voor dit huis in Schaarbeek sta,
denk ik nu vooral aan al die vrouwen, die Brusselse vrouwen
die tijdens de oorlog niet wilden wachten.
Vrouwen die niet zwijgzaam waren.
Vrouwen die leiders waren.

Ze hebben van Brussel een vrije stad gemaakt voor vrouwen én voor mannen.
Op een paar minuten wandelen ligt café Le Barboteur.
Ik ga er iets drinken op Andrée De Jongh
en op alle sterke vrouwen van Brussel.

Santé!
En tot de volgende Brussel, allez vooruit!