1) Geçmiş zaman
a) Bilinen (görülen / belirli) geçmiş zaman.(-dı/-di;-tı/ti...)
b) Öğrenilen (duyulan / belirsiz) geçmiş zaman(-mış/miş)
2) Şimdiki zaman(-yor)
3) Gelecek zaman(-acak/-ecek...)
4) Geniş zaman (Tüm zamanları kapsar.)(-r/-ar/-er...)
b)Dilek( Tasarlama) Kipleri: Bir dileği, bir isteği, tasarlanan bir hareketi anlatan kiplerdir. Dilek kiplerinde zaman anlamı yoktur.
1) Gereklilik kipi (-malı/-meli)
2) Şart kipi (-se/-sa)
3) İstek kipi (-e/-a)
4) Emir kipi (eki yok, I. tekil şahıs ve I. çoğul şahıs çekimleri de yoktur)

Örnek: ver+e+ lim mi?

1) Ek-Fiilin Geniş zamanı (-ım/-im/-um/-üm; -dır/-dir/-dur/-dür)

2) -di’li (görülen, bilinen) geçmiş zaman (-dı/-di/-du/-dü; -tı/-ti/-tu/-tü)

3) -miş’li (duyulan, anlatılan, öğrenilen) geçmiş zaman (-mış/-miş/-muş/-müş)

4) Şart kipi (-sa/-se)

Ek fiilin geniş zamanında şahıs ekleri kullanılır. Sadece O ve Onlar şahıs zamirlerinde -dır eki kullanılır. 

1.Tekil  Şahıs  (ben)  ⇒  insanım,
 2.Tekil Şahıs (sen) ⇒ insansın,
 3. Tekil Şahıs (o) ⇒ insan(dır),

1. Çoğul Şahıs (biz) ⇒insanız,
 2. Çoğul Şahıs (siz) ⇒ insansınız,
 3. Çoğul Şahıs (onlar) ⇒ insan(dır)lar”
NOT: Bu ek, fiillere getirildiğinde kesinlik veya olasılık anlamı katar.

▪Ulaş şimdi tatil yapıyor(dur). (olasılık)

▪Bu durumda işe gitmeyecek(tir). (kesinlik)

▪Biz artık buralarda değiliz.

▪Benim babam artık bu okulun müdürü değil.

Cebimde beş lira var.  → Cebimde beş lira yok.
* Ek fiil geniş zaman soru, soru ekleri -mı, -mi, -mu, -mü getirilerek yapılır.

▪Yarın hava karlı mı? (karlı mıdır)

▪Arkadaşınız derslerinde başarılı mı? (başarılı mıdır)

▪Bu kalem. (Bu kalemdir.)

Anlama kesinlik katmak gerektiğinde "-dir" eki özellikle kullanılır, düşürülmez.

* Bu çocuk çok efendidir.

* O benimdir: o. benim milletimindir ancak.

Dikkat! “p, ç, t, k, f, s, ş, h” (FıSTıKÇı ŞaHaP) sert ünsüzlerden sonra -tır, -tir, -tur, -tür ekleri gelir.

--Onlar ağaç. (Onlar ağaç-tır.)

Dikkat! Ek fiil geniş zaman ile iyelik ekleri birbirine karıştırılmamalıdır.

---Ben-im (Tamlayan eki) öğretmen-im (İyelik eki)

---Ben öğretmen-im. (Ek fiil)
Dikkat! Ek fiilin görülen geçmiş zaman, Ek fiilin duyulan geçmiş zaman ve Ek fiilin şart kipinde ekler kelimelere şu şekilde gelir.

1. Ek fiil kelimeye ayrı yazılırsa –idi, imiş, -ise şeklinde yazılır.

▪Geçen hafta çok hasta idi.

▪Yeni aldığı bilgisayar bozuk imiş.

▪Yarın tatil ise seninle sinemaya gelirim.

2. Sessiz harfle biten bir kelimeye Ek fiil bitişik yazılırsa –di, miş, -se şeklinde yazılır.

▪Geçen yıl okuduğumuz kitaplar çok güzeldi.

▪Yorgunsan biraz dinlen.

▪Soru yanlışsa iptal edelim.

▪Bugün kafası bozukmuş.

3. Sesli harfle biten bir kelimeye Ek fiil bitişik yazılırsa –ydi, ymiş, -yse şeklinde yazılır.

▪Sınavda çok heyecanlıymış.

▪Matematik sınavında çok başarılıydı.

Arkadaşınız hastaysa mutlaka ziyaret edin.

1.Ek Fiilin Hikaye Hikaye Birleşik Zamanı (idi)

2.Ek Fiilin Rivayet Birleşik Zamanı (imiş)

3.Ek Fiilin Şart Birleşik Zamanı (ise)

Örnekler

» geliyorum - Bu fiil sadece bir kip eki (şimdiki zaman eki) aldığı için basit zamanlı fiildir.

» geliyormuşum (geliyor imişim)
 Bu fiil ise iki kip eki (şimdiki zaman eki + öğrenilen geçmiş zaman eki) aldığı için birleşik zamanlı fiildir ve ikinci kip eki ek fiildir.

* Toplantımız bitmiştir, gidebilirsiniz. (kesinlik)

* Şu sıralarda Bodrum civarına gelmişlerdir. (tahmin)

Not: "-mek" mastar ekinin ardından "ile" durum ekiyle birlikle "-dir" eki kullanıldığın­da, fiilimsi şimdiki zaman anlamı kazanır:

* Annesi bu duruma için için sevinmektedir. (...seviniyor)

*Düğün alayı köye yaklaşmaktadır. (…yaklaşıyor.)

*Seni sevmekteyim(dir). (…seviyorum.)

cümlesinde eylem, “şimdiki zaman” kipiyle çekimlenmiş olmasına rağmen cümlede anlatılanlar “geçmiş zaman”la ilgilidir. Yani şimdiki zaman, öğrenilen geçmiş zaman kipi anlamında kullanılmıştır. Bu cümlede asıl anlatılmak istenen: “Annemin dedesinin dedesi Kafkasya’dan göç etmiş, bunun üzerine aile Ardahan’a yerleşmiş.

“Ödevini güzelce hazırlar, en geç perşembeye getirirsin.”

cümlesinde eylemin kipi “geniş zaman”dır ancak anlatılanlar “emir kipi”yle ilgilidir. Geniş zaman kipi, emir kipi anlamında kullanılmıştır: “Ödevini güzelce hazırla, en geç perşembeye getir.”

Kullanılan kip: Şimdiki zaman “dönüyor”

Anlatılan kip: Gelecek zaman “dönecek”

 

Ona olanları nasıl anlatmalıyım, bilemiyorum.

Kullanılan kip: Gereklilik kipi “anlatmalıyım”

Anlatılan kip: Gelecek zaman “anlatacağım”

 

Evden beş dakika önce çıkaydın trene yetişirdin.

Kullanılan kip: İstek kipi “çıkaydın”

Anlatılan kip: Dilek-şart kipi “çıksaydın”

Bir şey kaybetmiş olacak ki aranıp duruyor.

Kullanılan kip: Gelecek zaman “kaybetmiş olacak”

Anlatılan kip: Gereklilik kipi “kaybetmiş olmalı”

Hiç itiraz yok, hemen eve gelmelisin.

Kullanılan kip: Gereklilik kipi “gelmelisin”

Anlatılan kip: Emir kipi “gel”