3.1 slow evolving immune-DM คล้าย T2DM แต่ไม่อ้วน

3.2 ketosis prone type 2 DM เลือดเป็นกรดจากคีโตนคั่ง

4. Specific types of DM due to other causes

5. Gestational DM

6. Unclassified diabetes

2) ความอ้วน

3) โรคติดเชื้อบางชนิด

4)  การขาดการออกกำลังกาย

5) ความผิดปกติของฮอร์โมน

6) ความเครียด

2. ดื่มน้ำมาก (polydipsia) 

3. น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ (unexplained weight loss)

4. รับประทานอาหารจุ (polyphagia) 

• เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดำเนินชีวิต ป้องกันไม่ให้เกิดโรคเบาหวาน

• ได้รับการรักษาอย่างเข้มงวดตั้งแต่ระยะเริ่มต้น

• ลดภาวะแทรกซ้อนเรื้อรังจากโรคเบาหวาน

• มีอายุ 35 ปีขึ้นไป

• อ้วน (BMI ≥25 kg/m² และ/หรือ เส้นรอบเอว 90 ซม. ในชาย หรือ 80 ซม. ในหญิง หรือเส้นรอบเอวมากกว่าส่วนสูงหารด้วย 2) และมีพ่อ แม่ พี่หรือน้อง เป็นโรคเบาหวาน

• เป็นโรคความดันโลหิตสูงหรือกำลังรับประทานยาควบคุมความดันโลหิต

• มีระดับไขมันในเลือดผิดปกติ (Triglyceride ≥250 mg/dL and/or HDL <35 mg/dL)

• มีประวัติเป็นโรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์หรือเคยคลอดบุตรที่น้ำหนักตัวเกิน 4 กิโลกรัม

• เคยได้รับการตรวจพบเป็น impaired glucose tolerance หรือ impaired fasting glucose

• มีโรคหัวใจและหลอดเลือด

• ผู้หญิงที่มีกลุ่มอาการถุงน้ำรังไข่หลายใบ (polycystic ovarian syndrome)

• ผู้ที่มีความผิดปกติเกี่ยวข้องกับภาวะดื้อต่ออินซูลิน เช่น โรคอ้วนรุนแรง

• ผู้ที่เป็น HIV/AIDS

• เน้นการรับประทานคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน จากผัก ธัญพืช ถั่ว นมจืด ไขมันต่ำ

• สอนให้ผู้ป่วยรู้จักการแลกเปลี่ยนอาหาร การนับปริมาณคาร์โบไฮเดรต (carb count)

• เลือกรับประทานอาหารที่มีดัชนีน้ำตาล (glycemic index) ต่ำ เพื่อช่วยควบคุมระดับน้ำตาลและคอเลสเตอรอล

• ปรุงรสด้วยน้ำตาลได้บ้าง โดยแลกเปลี่ยนกับอาหารคาร์โบไฮเดรตอื่นในมื้อนั้น ปริมาณน้ำตาล

ทั้งวันไม่เกินร้อยละ 5 ของพลังงานรวม (ไม่เกินวันละ 6 ช้อนชา)

• แนะนำให้ผู้ป่วยรับประทานอาหารให้ตรงเวลา และปริมาณอาหารควรใกล้เคียงกันในแต่ละมื้อ

• รับประทานคาร์โบไฮเดรต ร้อยละ 50 ของพลังงานรวม

• อาหารว่างระหว่างมื้อควรเป็นอาหารที่มีพลังงานต่ำ

• ควรหลีกเลี่ยงหรือจ้ากัดเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลเป็นส่วนประกอบ รวมถึงน้ำผลไม้

• งดการดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ (แอลกอฮอล์จะยับยั้งการสร้างกลูโคส ท้าให้มีน้ำตาลต่ำในเลือดได้)

• ควรรับประทานโปรตีนจากปลา ไข่ขาว และปรับปริมาณโปรตีนให้เหมาะสมกับภาวะโรค

• ควรรับประทานไขมันไม่อิ่มตัวที่ได้จากพืช เช่น น้ำมันถั่วลิสง ถั่วเหลือง แทนไขมันอิ่มตัว

• จำกัดไขมันทรานส์ (มาการีน เนยขาว อาหารอบกรอบ) ไม่เกินร้อยละ 1 ของพลังงานที่ได้รับ

• ผลไม้ไม่ควรมีรสหวานจัดและปริมาณไม่มาก ควรงดผลไม้แห้งชนิดต่างๆ

• ควรออกก้าลังกายและมีกิจกรรมทางกายสม่ำเสมอ

• ควรออกก้าลังกายแบบแอโรบิคในระดับหนักปานกลาง 150 นาทีต่อสัปดาห์

• หรือ ออกกำลังกายแบบแอโรบิคระดับหนัก 75 นาที/สัปดาห์ อย่างน้อย 3 วันต่อสัปดาห์

• ไม่งดออกกำลังกายติดต่อกันเกิน 2 วัน

• ควรออกกำลังกายแบบแรงต้าน 2-3 ครั้งต่อสัปดาห์

• การเดินอย่างน้อย 10,000 ก้าวต่อวัน เพิ่มจ้านวนก้าวเดินและระดับความเร็วแบบค่อยเป็นค่อยไป ไม่หักโหม

Note ถ้าระดับน้ำตาลในเลือดต่ำmg/dl. ก่อนการออกกำลังกายควรรับประทานอาหารคาร์โบไฮเดรตเพอ่ทเติ่ทอีก หรือลดขนาดของอินซูลินลงเพื่อป้องกันภาวะ hypoglycemia 

ถ้าระดังน้ำตาลในเลือดมากกว่า 250 mg/dL. และมีภาวะ ketosis ไม่ควรออกกำลังกาย

• ยาเม็ด

• ยาฉีด

• ตรวจตาปีละ 1 ครั้ง

• ตรวจสุขภาพช่องปากและฟันโดยทันตแพทย์อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง

• ตรวจปัสสาวะ ประเมิน eGFR อย่างน้อยปีละ 1 ครั ง

• ไม่สูบบุหรี่

• ไม่แนะนำให้ดื่มแอลกอฮอล์

• รับการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ปีละ 1 ครั้ง รวมทั้งวัคซีนอื่น ๆ

1. อินซูลินชนิดออกฤทธิ์เร็ว ได้แก่ อินซูลินแอสปาร์ต (insulin aspart) อินซูลินลิสโปร (insulin lispro)ยากลุ่มนี้เริ่มออกฤทธิ์ภายใน 10-15 นาที หลังฉีดเข้าผิวหนัง และออกฤทธิ์คงอยู่ได้นาน 3-5 ชั่วโมง

2. อินซูลินชนิดออกฤทธิ์สั้น (regular insulin) ซึ่งจัดเป็นกลุ่มอินซูลินออกฤทธิ์สั้น ฮิวมูลินอาร์ (Humulin R) ยากลุ่มนี้เริ่มออกฤทธิ์ภายใน 30 นาที หลังฉีดเข้าใต้ผิวหนัง และฤทธิ์คงอยู่ได้นาน 5-8 ชั่วโมง

3. อินซูลินชนิดออกฤทธิ์ปานกลาง ได้แก่ เอ็นพีเอช (NPH) เลนเท (lente) ยากลุ่มนี้เริ่มออก ฤทธิ์ภายใน 1-2½ ชั่วโมง หลังฉีดเข้าใต้ผิวหนัง และออกฤทธิ์อยู่นาน 18-24 ชั่วโมง

4. อินซูลินชนิดออกฤทธิ์ออกฤทธิ์ยาว ได้แก่ อินซูลินกลาร์จีน (insulin glagrine) ยากลุ่มนี้เริ่ม ออกฤทธิ์ภายใน 2-5 ชั่วโมงหลังฉีดเข้าใต้ผิวหนัง และออกฤทธิ์อยู่นาน 20-24 ชั่วโมง

5. อินซูลินชนิดผสม ได้แก่ ฮิวมูลิน 70/30 (Humulin 70/30) เป็นการนำอินซูลินที่มีระยะเวลา การออกฤทธิ์ต่างกันมาผสมในขวดเดียวกัน ทำให้ยาเริ่มออกฤทธิ์ได้เร็ว (ภายใน 10-30นาที) และออกฤทธิ์ คงอยู่นาน 24 ชั่วโมง การฉีดยากลุ่มนี้ ต้องระวังการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำช่วง 6-8 ชั่งโมงหลังฉีดยา

1. ยาที่กระตุ้นการหลั่งอินซูลินจากเบต้าเซลลล์ของตับอ่อน (Insulin secretagogues) ยาในกลุ่ม นี้ยังแบ่งย่อยได้เป็น 2 ประเภทคือ

1.1 Sulfonylureas ออกฤทธิ์โดยการจับกับ sulfonylurea receptor ที่เบต้าเซลล์ของตับอ่อน ยาในกลุ่มนี้ได้แก่ chlorpropamide, glibencamide, glipizide, gliclazide, gliquidone และ glimepiride

1.2 Non-sulfonylurea insulin secretagogues ออกฤทธิ์กระตุ้นการหลั่งอินซูลินของตับอ่อน เช่นเดียวกับ sulfonylurea แต่ที่ตำแหน่งต่างกัน ยาในกลุ่มนี้ได้แก่ repaglinide และ nateglinide (ยา nateglinide ไม่มีจำหน่ายในประเทศไทย)

2. ยาที่ลดภาวะดื้อต่ออินซูลิน (insulin sensitizer)

2.1 Metformin ออกฤทธิ์โดยการยับยั้งการสร้างกลูโคสจากตับเป็นหลัก นอกจากนี้ยังช่วย ให้การออกฤทธิ์ของอินซูลินที่กล้ามเนื้อดีขึ้นด้วย

2.2 Thiazolidinediones ออกฤทธิ์โดยการกระตุ้น peroxisome proliferator activated receptor gamma ซึ่งอยู่ที่เซลล์ไขมันเป็นหลัก และมีผลทำให้การออกฤทธิ์ ของอินซูลินดีขึ้นทั้งที่เซลล์กล้ามเนื้อและเซลล์ไขมัน ยาในกลุ่มนี้ ได้แก่ rosiglitazone และ pioglitazone

3. ยาที่ออกฤทธิ์ยับยั้งเอนซัยม์ alpha-glucosidase ที่ผนังลำไส้ (alpha-glucosidase inhibitors) ทำให้การดูดซึมกลูโคสจากทางเดินอาหารเกิดขึ้นช้าลง ยาในกลุ่มนี้ได้แก่ acarbose และ voglibose

4. Dipeptidyl Peptidase (DPP) IV inhibitors เป็นยาที่ยับยั้งเอ็นซัยม์ที่ใช้ในการทำลายฮอร์โมนที่ หลังจากลำไส้ คือ glucagon-like peptide-1 (GLP-1) และ glucose-dependent insulinotropic polypeptide(GIP) ยาในกลุ่มนี้ ได้แก่ sitagliptin และ vildagliptin