Мекеме башчысына ошонун же башка мекеменин адистери же инсандар өтүнүч, сунуштоо, арыздануу, даттануу маанисинде жазылган расмий кагаз арыз деп айтылат. Ал мекеме-ишканаларда көп колдонулат. Жумушка кирүү, башка адистикке которуу, башка ишке кетүү, ар кандай өргүүлөргө уруксат алуу аракеттери арыз менен ишке ашырылат. Адамдардын кайсы бир башчыга болгон даттануулары арыз менен гана ырасмий абалга өтөт. Ошондо гана жетекчи мекеме кызматкеринин же башка жарандын арызына сөзсүз жооп берүүгө милдеттүү болот.

Реквизиттердин чечмелениши:
1-реквизитте мекеменин аталышы, жетекчинин кызматы жана аты-жөнү жазылат. Жетекчинин аты жана атасынын аты кыскартылат, фамилиясы толук көрсөтүлүп, ал барыш жөндөмөгө келтирилет: А.К. Жолдошевге.

Жетекчинин аты-жөнүнөн мурда мырза, айым деген сыяктуу урматтоо сөздөрүн же илимий наамын көрсөткөн доцент, профессор, академик деген сыяктуу сөздөрдү пайдаланууга болот.

2-реквизитте арыздануучунун каерде, ким болуп иштери, же каерде жашары, аты, атасынын аты жана фамилиясы көрсөтүлүп, фамилия чыгыш жөндөмөгө келтирилет: А.К. Базарбаевден.

Көпчүлүк учурда арыздануучуңун атынын жана атасынын атынын чечмеленип берилиши максатка ылайыктуу деп эсептелет: Алымкул Кайыпович Базарбаевден.

3-реквизитте иш кагазынын аты жазылат. Ал 1- жана 2-реквизиттин уландысы болгондуктан, кичине тамга менен башталганы туура болмок, бирок салтка айланган принциптин негизинде ал баш тамга менен жазылат: Арыз.

4-реквизит - текст. Ал абзац менен башталып жазылат. Арыздын тексти түшүнүктүү, так жана кыска болушу талап кылынат. Арыздын Текстинде арыздануучунун жетекчиге карата ички мамилелери, психологиялык түрдүү абалдары берилбейт. Арыздын тексти зарыл болсо, бир канча абзацка бөлүнүп жазылышы мүмкүн.

5-реквизитте арызга тиркелүүчү тиркемелер берилет.Тиркемелерге түрдүү күбөлүк, аттестат, диплом, маалымкат, түшүнүк каттардын ж.б. иш кагаздарынын көчүрмөлөрү кирет. Тиркеменин ар бир түрүнүн бети көрсөтүлөт. Тиркеме бирөө болсо, ага номур коюлбай эле жазылат: Жогорку билимим жөнүндөгү дипломдун көчүрмөсүн тиркеймин (1 бет). Мындай тиркеме абзац менен жазылат.

Тиркемелердин саны 2 жана андан көп болсо, алар "Тиркемелер:" деген сөздүк менен номурланып жазылат:
Тиркемелер:
1.Дипломдун көчүрмөсү (1 бет);
2.Эмгек китепчесинин көчүрмөсү (3 бет).

Тиркемелер зарыл болсо гана арызда көрсөтүлүп, алар арыздын артына тиркелип, жетекчиге жиберилет.

6-реквизитте арыз жазылган дата алты цифра менен же цифра-сөз менен көрсөтүлөт: 00.14.04 же 2000-жылдын 14-апрели.

7-реквизитте арыз жазуучунун колу белгиленет.

8-реквизитте арыз жазуучунун аты, фамилиясы жазылат: А. Базарбаев. Бул реквизитте арыз жазуучунун атасынын атынын көрсөтүлүшү милдеттүү эмес. 6, 7, 8- реквизиттер бирдей деңгээлге жазылат.

Бишкек шаарындагы Спорт жана дене тарбия комитетинин

төрагасы  Ш.Т.Бакировго

Бишкек шаарындагы

                           Осмонкул көчөсүнүн №16 үйүнүн

                  жашоочусу Аман Оморовдон

                                                               Арыз

                   Мени Бишкек шаарынын Спорт жана дене тарбия комитетине эркин күрөш боюнча машыктыруучу кызматына кабыл алууңузду суранам.

                  Тиркеме: 1. Билимим тууралуу дипломдун көчүрмөсү (4 бет);

                                   2. Эмгек китепчемдин тиркемеси (6 бет);

                                   3. Кыскача таржымалым (1 бет).

  28.03.2020-ж.                      ( колу )                  А.И.Оморов

Түшүнүк кат кандайдыр бир иштер аткарылбай калганда, эмгектик жана укуктук  тартип бузуулар  болгондо жазыла турган иш кагазы болуп саналат Түшүнүк каттар экиге бөлүнөт: 1, Ички түшүнүк катка бир мекеменин ичиндеги кызматкерлердин жетекчиге еарата жазган түшүнүк каттары кирет. 2. Тышкы түшүнүк катка мекеменин атынан жогорку органдарга карата жазылган түшүнүк каттар кирет.

Түшүнүк  каттын  маалым-даректери:

1). Барактын жогорку оң жагына түшүнүк кат кимге жана кимден экендиги (аты-жөнү, кызматы) жазылат.

2). Барактын орто жерине “Түшүнүк кат” деп жазылат.

3). Түшүнүк каттын тексти жазылат,

4). Түшүнүк катка керектүү тиркемелер жазылат.

     5). Арыз жазылган күнү, айы, жылы (сан менен же жазуу менен) жазылат.

     6). Арыз жазган адамдын колу коюлат.

7). Арыз жазган адамдын аты-жөнү кыскартылып жазылат.

     Бишкек шаардык Дене тарбия

                                            жана спорт боюнча комитеттин  төрагасы Ш.Т.Бакировго

  кадрлар бөлүмүнүн башчысы А.У. Асановадан

                                                    Түшүнүк кат

           2020-жылдын 15 - февралында жумушка 1 саат кечигип келгенимдин  себеби, Бишкек шарындагы Чүй жана Калык Акиев көчөлөрүнүн кесилишинде Тайото Хайс  тез жардам автоунаасы менен Мерседес  үлгүсүндөгү жеңил автоунаасы жол кыймылын эрежесин сактабагандыктан кагылууга учурап,  МАИ кызматкерлери менен бирдикте мен күбө катары ишти аныктоого катыштым.

         Бул боюнча МАИ кызматынын маалымдамасы (справка) бар.

01.03.2020-ж.                                  ( колу)                            А.У. Асанова                      

Абдукалыков Элдос ФК-1-23

Насирдин Исанов 1943-жылы 7-ноябрында Ош облусуна караштуу Ноокат районунун Көк-бел айылында совхоздун жумушчу үй-бүлөсүндө төрөлгөн, тарбияланган. 1960-жылы мектепти бүтүрүп, ошол эле жылы Москва шаарындагы «инженердик-курулуш» институтуна окууга тапшырган. Бир жарым жыл аталган институттун кечки факультетинде окуп жүрүп, эмгек жолун Москвадагы курулуш уюмдарында жумушчу болуп иштеп баштаган. Андан соң ошол институттун күндүзгү бөлүмүнө окууга өтүп, 1965-жылы аны ийгиликтүү бүтүргөндөн кийин Кыргыз ССРинин курулуш министрлигинин «Ошгорстрой» трестинде ишке кирип, №3 курулуш-монтаждоо башкармасында мастер, андан кийин прораб, андан кийин участканын начальниги, тресттин башкы технологу болуп 1966—1969-жылдары эмгектенген. №5 курулуш монтаждоо башкармасынын башкы инженери да болуп эмгектенген.

1969-жылдан КПССтин мүчөсү. 1970-жылы партиянын Ош обкомунун курулуш бөлүмүнүн жетекчилигине инструктор болуп кирип, ошол жылдын декабрь айынан тартып Нарын гидро-энерго-курулуш башкармасынын (Каракөл ш.) партиялык комитетинин (райкомдун укугундагы) катчылык кызматына шайланып дайындалган.

1974—1976-жылдары Кыргызстан Лениндик Жаштар Коммунисттик Союзунун (ЛЖКС, орусча ЛКСМ) Ош обкомунун биринчи катчысы. Алматыдагы Жогорку партия мектебин бүткөн (1975). 1976-жылдан Кыргызстан Компартиясынын Борбордук Комитетинин шаар чарба жана курулуш бөлүмүндө бөлүм башчынын орун басары, 1979-жылдын октябрь айынан 1983-жылдын сентябрына чейин бөлүм башчы. 1983—1986-жылы Кыргыз ССР курулуш министри.

1986-жылы декабрь айынан тартып, курулуш комплексин кайра курууга байланыштуу жаңы калыптанган Кыргыз ССРинин Мамлекеттик курулуш комитетинин терагасынын 1-орун басары.

Кыргыз ССРинин курулуш министри кызматына дайындалган.

 Бул кызматта эмгектенип журуп, 1988-жылдын октябрь айынан тартып, мурдагы Ысык-Көл ошондой эле Нарын облустары кошулуп жаңы калыптанган Ысык-Көл облусунун эл депутаттарынын облустук Кеңешинин аткаруу комитетинин төр агасы, 1990-жылдын декабрь айында Кыргыз Республикасынын вице-президенти болуп дайындалган, 1991-жылдын 22-январынан 29-ноябрга чейин Эгемендүү Кыргыз Республикасынын Премьер-министри кызматына бекиген. Экономика илимдеринин кандидаты, диссертациясын СССР Министрлер Кеңешинин алдындагы Эл чарба академиясында жактаган. 1991-жылдын июнунда СССР Инженседик академиясыпын жалпы чогулушунда академик болуп шайлaнган.

Жубайы Бузинат Исанова - адистиги боюнча педагог, кызы Мария жана уулу Алмаз - Кыргыз медицина институтун бүтүрүшкөн.

Насирдин Исанов өлкөдөгү азыркы жүрүп жаткан саясий ошондой эле, экономикалык реформалардын шарттарына ылайык Республикада капиталдык курулуштун экономикасын жана башкаруу системасын өркүндөтүү боюнча бир топ эмгектердин автору.

Ошондой эле, кыргыз сомун киргизүү боюнча демилгени дагы Исанов көтөрүп чыккан делет. Андан тышкары, Исановдун тушунда 1980-жылдары Бишкек шаарынын борбордук аянт көрктөндүрүлүп, агропром имараты, «Восток 5» кичи аймагы, «Бакыт үйү» салынып, Кыргыз Республикасынын тарых музейи ишке берилген. 1984-жылы ошол эле борбор шаардагы Кыргызтелеком имараты тургузулган. 

 Советов Арген

Исхак Раззаков 1910-жылдын 25-октябрында Лейлек районундагы Көрөсөн айылында, шахтёр адамдын үй-бүлөсүндө туулган. Үч жашка чыгып калганда апасы каза болот.

Арадан 5 жыл өткөн соң атасы аны Тажикстандын Хоженттеги балдар үйүнө алып бара жатып жолдо, Исхактын көз алдында, жан берет. Балдар үйүнө кийин таякеси Молдо Абдылда жеткирген. Жогорку окуу жайын бүткөн соң Өзбекстанда иштеген. Өзбекстандын мамлекеттик пландоо комитетинин төр агасы, Агартуу министри, Эл Комиссарлар Советинин төр агасынын орунбасары, КП БКнын секретары өңдүү жогорку кызматтарда иштеген. Кыргызстанга 35 жашында келген.

Борбор шаарда, көчөгө, техникалык университетке аты коюлган, эстелик орнотулган. Мамлекеттик жана саясий ишмер. 1945-1950-жылдары Кыргыз ССР Министрлер Советинин төр агасы. 1950-1961-жылдары Кыргызстан КП БКнын биринчи катчысы. 1918-жылдан тартып Ленинабаддагы балдар үйүндө тарбияланган. Ташкендеги педагогикалык техникумун 1931-жылы бүтүрүп, андан соң Москвадагы пландоо институтун 1936-жыл бүтүргөн.

1936-1938-жылдары Өзбек ССР Мамлекетинин пландоо комитетинде экономист, 1939-1941-жылдары комитеттин төр агасынын орун басары, төр агасы. 1941-1944-жылдары Өзбек ССР эл агартуу комиссары, өзбек ССР Эл Комиссарлар Советинин төр агасынын орун басары. 1944-1945-жылдары Өзбекстан КП БКнын пропаганда ошондой эле агитация жагында катчы болуп иштеген. 1961-жылдын августунан тартып СССР мамлекеттик экономика Советинин мүчөсү, тамак-аш өнөр жай бөлүмүнүн начальниги. 1965-1967-жылы СССР мамлекеттик пландоо комитетинин аппаратында эмгектенген. 1952-1961-жылы КПСС БКнын мүчөсү, 1946-1966-жылы СССР Жогорку Кеңешинин депутаты. 1967-жылы ардактуу эс алууга чыгат. 2000-жылы сөөгү Москва шаарынан Кыргызстанга алынып келинип, Бишкектеги Аларча көрүстөнүнө коюлган.

Эки ирет Ленин орденинин ээси, 1-даражадагы Ата Мекендик Согуш ордендери жана башка медалдар менен сыйланган.

Сатаров Бекболсун

ЭжБЖМдин ФК-2-23 тобунун

Жыйынын протоколу

Бишкек шаары,КМТУ                                                     2024-жылдын 18-апрели

Катышкандар: Жыйынга ФК-2-23 тобунун 30 мүчөсүнүн ичинен 16 адам катышты.

Күн тартиби

1.Советов Аргенди КМТУнун ардак грамотасына алууга көрсөтүү ирээтинде.

Чыгып сүйлөгөндөр:

Имметов Абдинаби: Саламатсыздарбы бугунку жыйынды баштайлы.Жыйында 3 маселени карайбыз.1 чиси

1.Советов Аргенди КМТУнун ардак грамотасына талапкер катары көргөзөбүз.Оюнарды бөлүшө кетсениздер.

Жунусбеков Улан: Саламатсыздарбы Советов Арген жаашы студент, практикалык жпна теоритикалык сабактардан калбай келет, окууга болгон кызыгуусу абдан жакшы.Мен КМТУнун ардак грамотасына колдойм.

Токтогулов Аслан: Саламатсыздарбы, мендагы Советов Аргенди колдойм.Уландын айткандарына кошулам.

Катчы:Колдогон добуштар 15 макул, 1каршы.

Куратор:2 маселени карасак.Нурдинов Артурдун журум туруму боюнча оюнуздарды бөлүшсөнүздөр.

Белекова Нураида: Саламатсыздарбы ооба Артур сабактан коп калды.Мен ага эскертүү гана берилсин дейм.

Абдыкерим кызы Аяна:Мен болсо Нурдинов Артурду окуудан чектетилсин дейм.

Катчы:Добуштар макул 13, каршы 3.

Куратор: 3чү маселени  карасак.Жайкы сессияга кандай даярданабыз? Практикалык жана теоритикалык сабактардан калбагыла, сессияларынарды жакшы  тапшыргыла.

 Токтом

1.Советов Арген КМТУнун ардак грамотасына көрсөтүлдү.

2. Нурдинов Артурга эскертүү гана берилди.

3.Жайкы сессия.

Жыйындын куратору.                                                                 Имметов.А

Катчы.                                                                                          Анарбаева.А

Абдукалыков Элдос ФК-1-23

Пландуу экономиканын устасы

Исхак Раззаков 1910-жылы Лейлектин Сүлүктү көмүр кенине жуук Коросон айылында төрөлгөн. Үч жашында энесинен, сегиз жашында атасынан ажырап Коженттеги балдар үйүндө тарбияланган. Тирикарак баланын билимге зээндүүлүгүн байкаган балдар үйүнүн тарбиячылары аны Ташкентке жөнөтүшкөн. Ал жердеги жатак мектепте 1925-жылга чейин окуп, орус тилин үйрөнүп, билимге кызыгуусу арткан.

Мектепти аяктагандан кийин Исхак Раззаков Самаркандагы агартуу институтуна кирген. Окуу жайындагы коомдук иштерге жигердүү катышып, студент кезинде эле туулган жеринде комсомол уюмдарын ачуу иштерине, саясий чөйрөгө аралашып калган. 1931-жылы Самаркандагы агартуу институтун аяктап, өзү окуган институтта окутуучу болуп калтырылат. Көп өтпөй билимдүү жаш кадрды Москвадагы Крижановский атындагы Пландоо институтуна жөнөтүшөт. Ал институтту 1936-жылы аяктап, Өзбекстанга кызматка жиберилет.

Республикалык Пландоо комитетинин бөлүм башчысы болуп дайындалып, аз убакыттан кийин ал Фергана облустук пландоо комитетинин башчысынын кызматына бекитилет. Кийинки жылы Өзбекстандын Пландоо комитетинин башчысынын биринчи орун басары болуп көтөрүлөт. Бул кезде сталиндик репрессиянын арааны ачылып, жооптуу кызматтардагы жетекчилердин көбү камалып, атылып, алардын ордун большевиктик идеологияны кадиксиз жактаган жаш кадрлар ээлеп, өлкө бири экинчисинен корккон каардуу өнөктүктөн кантип аман калуунун аракетинде болчу.

Исхак Раззаковдун өмүр баянында бийлик ээлерин шектендире турган эч кандай белги жок эле. Ата-энеси кедей-кембагал, жаштайынан жетимдиктин азабын тартып, балдар үйүндө тарбияланган, анын үстүнө өз жеринен башка республикада иштеп жаткан. Ошон үчүн анын кызматтан кызматка көтөрүлүшү жарым жыл, бир жыл аралыгында жүрүп, көп өтпөй республиканын Пландоо комитетинин төрагасынын орун басарлыгынан төраганын кызматына жетип, андан соң Өзбек ССР Эл комиссарлар кеңешинин төрагасынын орун басары болуп дайындалган. Мына ушул кызматында ал 1941-жылдан 1944-жылга чейин иштеген.

Улуу Ата Мекендик согуш учурунда СССРдин батышындагы өнөр жай ишканаларынын көбү чыгышка - Орто Азия, Сибир, Орол тоолорунун ары жагына көчүрүлүп, мурда агрардык республика атын алып жүргөн Өзбекстан, Казакстан, Кыргызстан сындуу республикаларда өнөр жай ишканалары арбып, чөлкөм өзгөрүлө баштаган.

“Кыргызстан Исхак Раззаковдой улуттук лидерге суусап турат”

Исхак Раззаков социалисттик чарба жүргүзүүнүн негизин түзгөн пландоо жаатын тейлеп, жагдайга жараша бир топ мамлекеттик маанидеги маселелердин чечилишине түз катышып, чоң борбор Москванын баамына илинип калган. Ошондон улам 1944-жылы ал Өзбекстан Компартиясынын БК(б) катчысы болуп шайланган.

Жооптуу кызмат тепкичтери

Партиялык жетекчи сталиндик башкаруу кезинде баарына жооп берген, жогортон келген буйрук-көрсөтмөлөрдү кынтыксыз аткарып турган, партиянын саясатын жер-жерлерде ишке ашырчу негизги күч эле. Улуу Ата Мекендик согуш убагында деле мамлекеттик жазалоо машинеси кынтыксыз иштеп, абактар менен ГУЛАГдар баштагы калыбында камачусун камап, атчусун атып турган. Мурдагы саясий абактагыларга кийин кан майданда туткунга түшүп калгандар, душмандын концлагерлеринде ит чыдагыс азап тартып, тирүүнүн тозогуна түшүп, андан амалын таап качып чыккандар, кайсы бир айыбы үчүн камакка алынгандар толуктап, өлкө дагы эле «эл душмандарын» табуу, аларды жоопко тартуу менен жашап жаткан.

Согуш аяктап, эл чарбасын тынч турмушка көчүрүү, бүлүнгөн экономиканы карапайым калктын турмуш жыргалчылыгына буруу милдети келип чыккан. Мына ушул кезде 1945-жылы 4-ноябрда Исхак Раззаков Кыргыз ССРинин Министрлер кеңешинин төрагасы болуп дайындалган. Өзбекстанда кызмат тепкичтеринде жогорулап бараткан кадрдын өз жерине жөнөтүлүшү кандайынан келгенде да жакшы иш болгон. Кыргызстан сталиндик репрессия маалында эң мыкты жетекчи кадрларынан ажырап, «эл душманы», «Социал-туран партиясынын мүчөсү», «алаш-ордочу», «буржуазиялык улутчул», «чет эл тыңчысы», дагы башка толгон айыптар менен күнөөлөнүп, көбү атылып, калганы жарым жан болуп, абалы абдан эле оор болчу. Республика уруучулук, саясий айып коюп атаандашын жок кылуу, жамандоо адатынан арыла албай, экономикалык жагдайы начар эле.

Токтогулов Аслан

ФК-2-23

Киришүү
Исхак Разаков-СССРдин көрүнүктүү мамлекеттик жана коомдук ишмери, Кыргыз ССРинин тарыхында маанилүү роль ойногон. 25-октябрь 1910-жылы Согди облусунда дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган. Анын жөнөкөй дыйкандан республиканын негизги лидерлеринин бирине чейинки жолу кылымдын биринчи жарымында Совет мамлекетинин өнүгүшүнүн жана трансформациясынын маанилүү учурларын чагылдырат. Разаков саясий, экономикалык жана социалдык чөйрөлөрдө олуттуу из калтырып, аймактын өнүгүшүнө жана модернизациясына салым кошкон.

Пландуу экономиканын устасы

Исхак Раззаков 1910-жылы Лейлектин Сүлүктү көмүр кенине жуук Коросон айылында төрөлгөн. Үч жашында энесинен, сегиз жашында атасынан ажырап Коженттеги балдар үйүндө тарбияланган. Тирикарак баланын билимге зээндүүлүгүн байкаган балдар үйүнүн тарбиячылары аны Ташкентке жөнөтүшкөн. Ал жердеги жатак мектепте 1925-жылга чейин окуп, орус тилин үйрөнүп, билимге кызыгуусу арткан.

Мектепти аяктагандан кийин Исхак Раззаков Самаркандагы агартуу институтуна кирген. Окуу жайындагы коомдук иштерге жигердүү катышып, студент кезинде эле туулган жеринде комсомол уюмдарын ачуу иштерине, саясий чөйрөгө аралашып калган. 1931-жылы Самаркандагы агартуу институтун аяктап, өзү окуган институтта окутуучу болуп калтырылат. Көп өтпөй билимдүү жаш кадрды Москвадагы Крижановский атындагы Пландоо институтуна жөнөтүшөт. Ал институтту 1936-жылы аяктап, Өзбекстанга кызматка жиберилет.

Республикалык Пландоо комитетинин бөлүм башчысы болуп дайындалып, аз убакыттан кийин ал Фергана облустук пландоо комитетинин башчысынын кызматына бекитилет. Кийинки жылы Өзбекстандын Пландоо комитетинин башчысынын биринчи орун басары болуп көтөрүлөт. Бул кезде сталиндик репрессиянын арааны ачылып, жооптуу кызматтардагы жетекчилердин көбү камалып, атылып, алардын ордун большевиктик идеологияны кадиксиз жактаган жаш кадрлар ээлеп, өлкө бири экинчисинен корккон каардуу өнөктүктөн кантип аман калуунун аракетинде болчу.

Исхак Раззаковдун өмүр баянында бийлик ээлерин шектендире турган эч кандай белги жок эле. Ата-энеси кедей-кембагал, жаштайынан жетимдиктин азабын тартып, балдар үйүндө тарбияланган, анын үстүнө өз жеринен башка республикада иштеп жаткан. Ошон үчүн анын кызматтан кызматка көтөрүлүшү жарым жыл, бир жыл аралыгында жүрүп, көп өтпөй республиканын Пландоо комитетинин төрагасынын орун басарлыгынан төраганын кызматына жетип, андан соң Өзбек ССР Эл комиссарлар кеңешинин төрагасынын орун басары болуп дайындалган. Мына ушул кызматында ал 1941-жылдан 1944-жылга чейин иштеген.

Улуу Ата Мекендик согуш учурунда СССРдин батышындагы өнөр жай ишканаларынын көбү чыгышка - Орто Азия, Сибир, Орол тоолорунун ары жагына көчүрүлүп, мурда агрардык республика атын алып жүргөн Өзбекстан, Казакстан, Кыргызстан сындуу республикаларда өнөр жай ишканалары арбып, чөлкөм өзгөрүлө баштаган.

“Кыргызстан Исхак Раззаковдой улуттук лидерге суусап турат”

Исхак Раззаков социалисттик чарба жүргүзүүнүн негизин түзгөн пландоо жаатын тейлеп, жагдайга жараша бир топ мамлекеттик маанидеги маселелердин чечилишине түз катышып, чоң борбор Москванын баамына илинип калган. Ошондон улам 1944-жылы ал Өзбекстан Компартиясынын БК(б) катчысы болуп шайланган.

Жооптуу кызмат тепкичтери

Партиялык жетекчи сталиндик башкаруу кезинде баарына жооп берген, жогортон келген буйрук-көрсөтмөлөрдү кынтыксыз аткарып турган, партиянын саясатын жер-жерлерде ишке ашырчу негизги күч эле. Улуу Ата Мекендик согуш убагында деле мамлекеттик жазалоо машинеси кынтыксыз иштеп, абактар менен ГУЛАГдар баштагы калыбында камачусун камап, атчусун атып турган. Мурдагы саясий абактагыларга кийин кан майданда туткунга түшүп калгандар, душмандын концлагерлеринде ит чыдагыс азап тартып, тирүүнүн тозогуна түшүп, андан амалын таап качып чыккандар, кайсы бир айыбы үчүн камакка алынгандар толуктап, өлкө дагы эле «эл душмандарын» табуу, аларды жоопко тартуу менен жашап жаткан.

Согуш аяктап, эл чарбасын тынч турмушка көчүрүү, бүлүнгөн экономиканы карапайым калктын турмуш жыргалчылыгына буруу милдети келип чыккан. Мына ушул кезде 1945-жылы 4-ноябрда Исхак Раззаков Кыргыз ССРинин Министрлер кеңешинин төрагасы болуп дайындалган. Өзбекстанда кызмат тепкичтеринде жогорулап бараткан кадрдын өз жерине жөнөтүлүшү кандайынан келгенде да жакшы иш болгон. Кыргызстан сталиндик репрессия маалында эң мыкты жетекчи кадрларынан ажырап, «эл душманы», «Социал-туран партиясынын мүчөсү», «алаш-ордочу», «буржуазиялык улутчул», «чет эл тыңчысы», дагы башка толгон айыптар менен күнөөлөнүп, көбү атылып, калганы жарым жан болуп, абалы абдан эле оор болчу. Республика уруучулук, саясий айып коюп атаандашын жок кылуу, жамандоо адатынан арыла албай, экономикалык жагдайы начар эле.

И.Раззаков атындагы КМТУнун

ЭжБЖМ факультетинин куратордук жыйыны.

Бишкек ш.КМТУ 2024-жылдын 18- апрель.

Катышкандар: Каржы жана эсеп тобунун 22 мүчөсүнон 19 мүчөсү катышты.

Күн тартиби.

1.Абдыкерим кызы Аянанын КМТУнун Ардак громатасын алуусун көрсөтүүлусү.

2.Нурдинов Артурдун биринчи семестрдагы сабактарынын калып калуусун көзөмөлдөө.

3.Жайкы сессияга даярдык.

Угулду:

Чыгып сүйлөгөндөр:Керимова Кундуз,Бекболотова Алия Абдыкерим кызы Аянанын Ардак громатасын куттукташты.

Бекболотова Алия: Нурдинов Артурдун сабактан көп калгандыгы үчүн,түшүнүк кат жазып берүүсун суранды.

2-маселе:

Жайкы сессияга даярдануу,сабактарды калтырбай практикалык жана лабороториялык иштерди өз учурунда тапшырып берүү.

Токтом кылынды:

1.Абдыкерим кызы Аянанын громатасын куттуктоо

2.Нурдинов Артурга эскерүү берилсин

3.Жайкы сессияга даярдык катуу жүрсүн.

Куратор: Айнура Рыспаевна

Ка

тчысы: Бекболотова Алия

                                   Өмүр баяны.

Насирдин Исанов — Мамлекеттик ишмер, Кыргыз Республикасынын Баатыры (2023), Эгемендүү Кыргыз Республикасынын туңгуч премьер-министри, СССР инженерия академиясынын академиги, куруучу.

Насирдин Исанов 1943-жылы 7-ноябрында Ош облусуна караштуу Ноокат районунун Көк-бел айылында совхоздун жумушчу үй-бүлөсүндө төрөлгөн, тарбияланган. 1960-жылы мектепти бүтүрүп, ошол эле жылы Москва шаарындагы «инженердик-курулуш» институтуна окууга тапшырган. Бир жарым жыл аталган институттун кечки факультетинде окуп жүрүп, эмгек жолун Москвадагы курулуш уюмдарында жумушчу болуп иштеп баштаган. Андан соң ошол институттун күндүзгү бөлүмүнө окууга өтүп, 1965-жылы аны ийгиликтүү бүтүргөндөн кийин Кыргыз ССРинин курулуш министрлигинин «Ошгорстрой» трестинде ишке кирип, №3 курулуш-монтаждоо башкармасында мастер, андан кийин прораб, андан кийин участканын начальниги, тресттин башкы технологу болуп 1966—1969-жылдары эмгектенген. №5 курулуш монтаждоо башкармасынын башкы инженери да болуп эмгектенген.

1969-жылдан КПССтин мүчөсү. 1970-жылы партиянын Ош обкомунун курулуш бөлүмүнүн жетекчилигине инструктор болуп кирип, ошол жылдын декабрь айынан тартып Нарын гидро-энерго-курулуш башкармасынын (Каракөл ш.) партиялык комитетинин (райкомдун укугундагы) катчылык кызматына шайланып дайындалган.

1974—1976-жылдары Кыргызстан Лениндик Жаштар Коммунисттик Союзунун (ЛЖКС, орусча ЛКСМ) Ош обкомунун биринчи катчысы. Алматыдагы Жогорку партия мектебин бүткөн (1975). 1976-жылдан Кыргызстан Компартиясынын Борбордук Комитетинин шаар чарба жана курулуш бөлүмүндө бөлүм башчынын орун басары, 1979-жылдын октябрь айынан 1983-жылдын сентябрына чейин бөлүм башчы. 1983—1986-жылы Кыргыз ССР курулуш министри.

1986-жылы декабрь айынан тартып, курулуш комплексин кайра курууга байланыштуу жаңы калыптанган Кыргыз ССРинин Мамлекеттик курулуш комитетинин терагасынын 1-орун басары.

Кыргыз ССРинин курулуш министри кызматына дайындалган.

Бул кызматта эмгектенип журуп, 1988-жылдын октябрь айынан тартып, мурдагы Ысык-Көл ошондой эле Нарын облустары кошулуп жаңы калыптанган Ысык-Көл облусунун эл депутаттарынын облустук Кеңешинин аткаруу комитетинин төр агасы, 1990-жылдын декабрь айында Кыргыз Республикасынын вице-президенти болуп дайындалган, 1991-жылдын 22-январынан 29-ноябрга чейин Эгемендүү Кыргыз Республикасынын Премьер-министри кызматына бекиген. Экономика илимдеринин кандидаты, диссертациясын СССР Министрлер Кеңешинин алдындагы Эл чарба академиясында жактаган. 1991-жылдын июнунда СССР Инженседик академиясыпын жалпы чогулушунда академик болуп шайлaнган.

Ийманбеков Нурсултан ФК1-23

                                      Өмүр баяны.

Исхак Раззаков — Кыргыз эли сыймыктана атын атаган адамдардын бири. Ал совет мезгилинде биринчи жолу кыргыздардан чыккан республиканын жетекчиси. 

Исхак Раззаков 1910-жылдын 25-октябрында Лейлек районундагы Көрөсөн айылында, шахтёр адамдын үй-бүлөсүндө туулган. Үч жашка чыгып калганда апасы каза болот.

Арадан 5 жыл өткөн соң атасы аны Тажикстандын Хоженттеги балдар үйүнө алып бара жатып жолдо, Исхактын көз алдында, жан берет. Балдар үйүнө кийин таякеси Молдо Абдылда жеткирген. Жогорку окуу жайын бүткөн соң Өзбекстанда иштеген. Өзбекстандын мамлекеттик пландоо комитетинин төр агасы, Агартуу министри, Эл Комиссарлар Советинин төр агасынын орунбасары, КП БКнын секретары өңдүү жогорку кызматтарда иштеген. Кыргызстанга 35 жашында келген.

Борбор шаарда, көчөгө, техникалык университетке аты коюлган, эстелик орнотулган. Мамлекеттик жана саясий ишмер. 1945-1950-жылдары Кыргыз ССР Министрлер Советинин төр агасы. 1950-1961-жылдары Кыргызстан КП БКнын биринчи катчысы. 1918-жылдан тартып Ленинабаддагы балдар үйүндө тарбияланган. Ташкендеги педагогикалык техникумун 1931-жылы бүтүрүп, андан соң Москвадагы пландоо институтун 1936-жыл бүтүргөн.

1936-1938-жылдары Өзбек ССР Мамлекетинин пландоо комитетинде экономист, 1939-1941-жылдары комитеттин төр агасынын орун басары, төр агасы. 1941-1944-жылдары Өзбек ССР эл агартуу комиссары, өзбек ССР Эл Комиссарлар Советинин төр агасынын орун басары. 1944-1945-жылдары Өзбекстан КП БКнын пропаганда ошондой эле агитация жагында катчы болуп иштеген. 1961-жылдын августунан тартып СССР мамлекеттик экономика Советинин мүчөсү, тамак-аш өнөр жай бөлүмүнүн начальниги. 1965-1967-жылы СССР мамлекеттик пландоо комитетинин аппаратында эмгектенген. 1952-1961-жылы КПСС БКнын мүчөсү, 1946-1966-жылы СССР Жогорку Кеңешинин депутаты. 1967-жылы ардактуу эс алууга чыгат. 2000-жылы сөөгү Москва шаарынан Кыргызстанга алынып келинип, Бишкектеги Аларча көрүстөнүнө коюлган.

Эки ирет Ленин орденинин ээси, 1-даражадагы Ата Мекендик Согуш ордендери жана башка медалдар менен сыйланган.

Мээримдүү, сылык боорукер,
Кеменгер, айкөл, жайдары.
Жүрүшүп иши турганда,
Суктанган суу, күн, ай дагы.

Алмамбет
(Исхак Раззаковго)
Байыркыдан акыл, нуска калган кеп,
Шерттешкенге жанын кыйган Алмамбет.
Сүйлөп турду: «Башым тартуу мынакей,
Аз да болсо доско болсун жардам» деп.

Бир туугандан кээде артык кошуна,
Элин, жерин таштап келген досуна.
Шер Манасты агасындай пир туткан,
Андан мурда сөз сүйлөбөй озуна.

Куш агытып, ууга бирге чыгышкан,
Кош жылдыздай жаркыраган Чыгыштан.
Той топуруң үзөнгүлөш өткөрүп,
Кыйындыкка бирге моюн сунушкан.

Ошол достук замзам, Мүрөк суусундай,
Ошол достук элдин ыйык туусундай.
Тура бермек айдай, күндөй жаркырап,
Түбөлүккө берекесин учурбай.
(Болотбек Бөкөлөев)

Көпчүлүк инсандардын жарык дүйнөгө келгениндеги окуялардагыдай эле, Исхактын туулган күнүнүн датасы божомол түрүндө 25-октябрга туура келет. Кийин документинде ушул «25-октябрь» бажырайып жазылып калган. Калем кармап, документ толтургандар көпчүлүк учурда орус жолдоштор болгондугуна байланыштуу Ыйман-Иман, Жусуп-Юсуп, Ысхак-Исхак, болуп жазылып калганын айтып жүрүшөт.

Жакшы кишинин маңдайы жарык демекчи "Исхак Раззаков" ишке биринчи эле күнү келгенде тегерегиндегилерге жайдары мүнөзү менен жаккан экен.

1957-жылы Исхак Раззаков Москванын буйругун күтүп отурбай, мектеп окуучуларын бекер ысык тамак-аш менен камсыз кылуу боюнча Токтом кабыл алды. Алгач кенже класстардын балдарын, анан 5-7-класстын окуучуларына акысыз тамак берүүнү уюштурган.

Жашынан бала жандуу Исхак Раззаков балдар ооруканаларына акысыз тамак-аш берүү багытында эки миллион бюджеттен акча карайт. Ошол эле учурда балдар өлүмүн кыскартуу боюнча албан иштерди аткарат. Орус мектептеринде кыргыз тилин окутуу боюнча токтом кабыл алат.

Мындай жакшы иштердин баарын Москва «өзүн - өзү билгендик», «жердешчилик» деп табат. Бул жөнүндө Казы Дыйканбаевдин:«Мы поверили XX съезду или почему снят с работы Исхак Раззаков» деген макаласында жакшы айтылган.

Адегенде Эл Комиссарлар Советинин төр агасы, анан Кыргызстан КП БКнын 1-катчысы (секретарь) болуп иштеген. Республиканын маданий, агартуу жана илимий иштеринин өнүгүшүнө өзгөчө салым кошкон. Кыргыз жаштарынын Россиянын жогорку окуу жайларынан ар тараптуу билим алышын камсыз кылган. Ал кыргыз элинин тарыхына, өзүн өзү таанып-билүүсүнө жакшы шарттарды түзгөн.

Анткени ал жаш кезинде араб, фарсы тилиндеги тарыхый китептерди да көп окуган. Бала чагында Исхак Раззаков илимпоз болом деп кыялданган. Ушундан улам ал түрк элдеринин алгачкы сөздүгүн түзгөн. Махмуд Кашкари, Манас жөнүндөгү маалыматтарды биринчилерден болуп жазган Сайфидин Аксыкенти жана башка даанышмандардын эмгектерин окуп үйрөнгөн. 1946-жылы дүйнөлүк атак-даңкы бар тарыхчы А. Бернштам менен кездешип, Манастын 1000 жылдыгын өткөрүү идеясын көтөрүп чыккан. Ушундан кийин Манас эпосун изилдөөгө, аны китеп кылып чыгарууга жакшы шарттар түзүлгөн. Ал өзү мыкты сүйлөгөн, элди өзүнө тартып алган чечен болгон.

Ийманбеков Нурсултан ФК1-23

Насирдин Исанов 1943-жылы 7-ноябрында Ош облусуна караштуу Ноокат районунун Көк-бел айылында совхоздун жумушчу үй-бүлөсүндө төрөлгөн, тарбияланган. 1960-жылы мектепти бүтүрүп, ошол эле жылы Москва шаарындагы «инженердик-курулуш» институтуна окууга тапшырган. Бир жарым жыл аталган институттун кечки факультетинде окуп жүрүп, эмгек жолун Москвадагы курулуш уюмдарында жумушчу болуп иштеп баштаган. Андан соң ошол институттун күндүзгү бөлүмүнө окууга өтүп, 1965-жылы аны ийгиликтүү бүтүргөндөн кийин Кыргыз ССРинин курулуш министрлигинин «Ошгорстрой» трестинде ишке кирип, №3 курулуш-монтаждоо башкармасында мастер, андан кийин прораб, андан кийин участканын начальниги, тресттин башкы технологу болуп 1966—1969-жылдары эмгектенген. №5 курулуш монтаждоо башкармасынын башкы инженери да болуп эмгектенген.

1969-жылдан КПССтин мүчөсү. 1970-жылы партиянын Ош обкомунун курулуш бөлүмүнүн жетекчилигине инструктор болуп кирип, ошол жылдын декабрь айынан тартып Нарын гидро-энерго-курулуш башкармасынын (Каракөл ш.) партиялык комитетинин (райкомдун укугундагы) катчылык кызматына шайланып дайындалган.

1974—1976-жылдары Кыргызстан Лениндик Жаштар Коммунисттик Союзунун (ЛЖКС, орусча ЛКСМ) Ош обкомунун биринчи катчысы. Алматыдагы Жогорку партия мектебин бүткөн (1975). 1976-жылдан Кыргызстан Компартиясынын Борбордук Комитетинин шаар чарба жана курулуш бөлүмүндө бөлүм башчынын орун басары, 1979-жылдын октябрь айынан 1983-жылдын сентябрына чейин бөлүм башчы. 1983—1986-жылы Кыргыз ССР курулуш министри.

1986-жылы декабрь айынан тартып, курулуш комплексин кайра курууга байланыштуу жаңы калыптанган Кыргыз ССРинин Мамлекеттик курулуш комитетинин терагасынын 1-орун басары.

Кыргыз ССРинин курулуш министри кызматына дайындалган.

Бул кызматта эмгектенип журуп, 1988-жылдын октябрь айынан тартып, мурдагы Ысык-Көл ошондой эле Нарын облустары кошулуп жаңы калыптанган Ысык-Көл облусунун эл депутаттарынын облустук Кеңешинин аткаруу комитетинин төр агасы, 1990-жылдын декабрь айында Кыргыз Республикасынын вице-президенти болуп дайындалган, 1991-жылдын 22-январынан 29-ноябрга чейин Эгемендүү Кыргыз Республикасынын Премьер-министри кызматына бекиген. Экономика илимдеринин кандидаты, диссертациясын СССР Министрлер Кеңешинин алдындагы Эл чарба академиясында жактаган. 1991-жылдын июнунда СССР Инженседик академиясыпын жалпы чогулушунда академик болуп шайлaнган.

Жубайы Бузинат Исанова - адистиги боюнча педагог, кызы Мария жана уулу Алмаз - Кыргыз медицина институтун бүтүрүшкөн.

Насирдин Исанов өлкөдөгү азыркы жүрүп жаткан саясий ошондой эле, экономикалык реформалардын шарттарына ылайык Республикада капиталдык курулуштун экономикасын жана башкаруу системасын өркүндөтүү боюнча бир топ эмгектердин автору.

Ошондой эле, кыргыз сомун киргизүү боюнча демилгени дагы Исанов көтөрүп чыккан делет. Андан тышкары, Исановдун тушунда 1980-жылдары Бишкек шаарынын борбордук аянт көрктөндүрүлүп, агропром имараты, «Восток 5» кичи аймагы, «Бакыт үйү» салынып, Кыргыз Республикасынын тарых музейи ишке берилген. 1984-жылы ошол эле борбор шаардагы Кыргызтелеком имараты тургузулган.

Сатаров Бекболсун

  И.раззаков атындагы  КМТУ

      ЭжБЖМ факультетинин кураторлук жыйыны

      Бишкек  ш. КМТУ       24-жылдын 18-апрели

      Катышкандар: Метрология тобунун 20 мучосунон 17 мучосу катышты.

            Кун  тартиби: 

1. Советов Аргендин КМТУнун «Ардак грамотасын» алуу ишин карап чыгуу.

2. Нурдинов Артурдун семестрда сабак коп калтырышын (кароо) козомолдоо.

3. Жайкы сессияга дардык.

  Угулду:

Чыгып суйлогондор:

    1-маселе, Имметов Абдунаби: Советов Аргендин КМТУнун « Ардак грамотасын»алышына кимдин ою кандай?

   Жунусбеков Улан: Аргендин дайым сабакка келип, активдуу болгон учун, грамотаны алышына макулмун.

  Токтогулов Улан: Сабактардагы жетишкендиктери учун, макулмун.

  Имметов Абдунаби: 15 адам макул болду, 2 адам каршы болушту.

      2-маселе Имметов Абдунаби: Нурдинов Артурдун коп сабак калтыргандыгы  учун, сабактан чыгарылабыже эскертуу берилеби?

  Абдыкерим кызы Аяна: Сабактан четтетишибиз керек.

  Белекова Нураида: Эскертуу берели.

  Имметов Абдунаби: 10 адам эскертуу берууго добушун берди, 7 адам четтетилишин колдоду.

      3-маселе. Имметов Абдунаби: Жайкы сессияга даярдануу учун сабактарынарды калтырбай, практикалык жана лабораториялык ишинерди бутургуло.

  Токтом кылынды:

1. Советов Аргенге КМТУнун Ардак грамотасы берилсин!

2. Нурдинов Артурга  эскертуу берилсин!

3. Жайкы сессияда даярдык катуу журсун!

 Куратор:                                               Имметов Абдунаби

Катчысы:                                                       Анарбаева Айсанам

Насирдин Исанов

Өмүр баяны.

Насирдин Исанов — Мамлекеттик ишмер, Кыргыз Республикасынын Баатыры (2023), Эгемендүү Кыргыз Республикасынын туңгуч премьер-министри, СССР инженерия академиясынын академиги, куруучу.

Насирдин Исанов 1943-жылы 7-ноябрында Ош облусуна караштуу Ноокат районунун Көк-бел айылында совхоздун жумушчу үй-бүлөсүндө төрөлгөн, тарбияланган. 1960-жылы мектепти бүтүрүп, ошол эле жылы Москва шаарындагы «инженердик-курулуш» институтуна окууга тапшырган. Бир жарым жыл аталган институттун кечки факультетинде окуп жүрүп, эмгек жолун Москвадагы курулуш уюмдарында жумушчу болуп иштеп баштаган. Андан соң ошол институттун күндүзгү бөлүмүнө окууга өтүп, 1965-жылы аны ийгиликтүү бүтүргөндөн кийин Кыргыз ССРинин курулуш министрлигинин «Ошгорстрой» трестинде ишке кирип, №3 курулуш-монтаждоо башкармасында мастер, андан кийин прораб, андан кийин участканын начальниги, тресттин башкы технологу болуп 1966—1969-жылдары эмгектенген. №5 курулуш монтаждоо башкармасынын башкы инженери да болуп эмгектенген.

1969-жылдан КПССтин мүчөсү. 1970-жылы партиянын Ош обкомунун курулуш бөлүмүнүн жетекчилигине инструктор болуп кирип, ошол жылдын декабрь айынан тартып Нарын гидро-энерго-курулуш башкармасынын (Каракөл ш.) партиялык комитетинин (райкомдун укугундагы) катчылык кызматына шайланып дайындалган.

1974—1976-жылдары Кыргызстан Лениндик Жаштар Коммунисттик Союзунун (ЛЖКС, орусча ЛКСМ) Ош обкомунун биринчи катчысы. Алматыдагы Жогорку партия мектебин бүткөн (1975). 1976-жылдан Кыргызстан Компартиясынын Борбордук Комитетинин шаар чарба жана курулуш бөлүмүндө бөлүм башчынын орун басары, 1979-жылдын октябрь айынан 1983-жылдын сентябрына чейин бөлүм башчы. 1983—1986-жылы Кыргыз ССР курулуш министри.

1986-жылы декабрь айынан тартып, курулуш комплексин кайра курууга байланыштуу жаңы калыптанган Кыргыз ССРинин Мамлекеттик курулуш комитетинин терагасынын 1-орун басары.

Кыргыз ССРинин курулуш министри кызматына дайындалган.

Бул кызматта эмгектенип журуп, 1988-жылдын октябрь айынан тартып, мурдагы Ысык-Көл ошондой эле Нарын облустары кошулуп жаңы калыптанган Ысык-Көл облусунун эл депутаттарынын облустук Кеңешинин аткаруу комитетинин төр агасы, 1990-жылдын декабрь айында Кыргыз Республикасынын вице-президенти болуп дайындалган, 1991-жылдын 22-январынан 29-ноябрга чейин Эгемендүү Кыргыз Республикасынын Премьер-министри кызматына бекиген. Экономика илимдеринин кандидаты, диссертациясын СССР Министрлер Кеңешинин алдындагы Эл чарба академиясында жактаган. 1991-жылдын июнунда СССР Инженседик академиясыпын жалпы чогулушунда академик болуп шайлaнган.

Жубайы Бузинат Исанова - адистиги боюнча педагог, кызы Мария жана уулу Алмаз - Кыргыз медицина институтун бүтүрүшкөн.

Насирдин Исанов өлкөдөгү азыркы жүрүп жаткан саясий ошондой эле, экономикалык реформалардын шарттарына ылайык Республикада капиталдык курулуштун экономикасын жана башкаруу системасын өркүндөтүү боюнча бир топ эмгектердин автору.

Ошондой эле, кыргыз сомун киргизүү боюнча демилгени дагы Исанов көтөрүп чыккан делет. Андан тышкары, Исановдун тушунда 1980-жылдары Бишкек шаарынын борбордук аянт көрктөндүрүлүп, агропром имараты, «Восток 5» кичи аймагы, «Бакыт үйү» салынып, Кыргыз Республикасынын тарых музейи ишке берилген. 1984-жылы ошол эле борбор шаардагы Кыргызтелеком имараты тургузулган. 

Илимий эмгектери

Кыргызстандагы капиталдык курулуш. Аны башкарууну өркүндөтүү жаңы чарбалык механизмдин ажырагыс бөлүгү.

Кыргыз ССРинин курулуш комплексин башкарууну өркүндөтүү. «Кыргызстан» басмасы. 1991-ж.

Башкаруунун структурасын өркүндөтүү-курулуштагы жаңы чарбалык механизмдин ажырагыс бөлүгү. «Курулуш экономикасы» журналы 1988-ж.

Эпкиндүү курулушта... «Коммунист» журналы (кыргыз тилинде) 1972-ж. №7,4-бет.

Капиталдык курулушта партиялык камкордук. «Коммунист» журналы (кыргыз тилинде) 1979-ж. №11, 7-бет.

XXVI-съезд жана республиканын куруучуларынын жаңы чектери. Кыргызстан КП БКнын «Коммунист» журналы (кыргыз тилинде) 1982-жыл №1, 7-бет

Ведомстволук туюктар Кыргызстандагы курулушту мындан ары өнүктүрүүдө тоскоол болууда. «Советская Киргизия» газетасы. 25.06.1988-ж.

Ведомстволук туюктан чыгуу. «Строительная газета».

Коллективдүү подряд курулушка жаңы чарбалык механизмди киргизүүнүн негизи. Кол жазма турундө республикалык семинардагы доклады. Фрунзе шаары 22.11.1987-ж. 25 бет.

Республиканын курулуш комплексинин жаңы чарбалык механизмдин шарттарындагы иштеринин алгачкы жыйынтыктары жана коллективдүү подрядды мындан ары өркүндөтүү, толук чарбалык эсепке, өзүн өзү актоого жана өзүн өзү финансылоого өтүү боюнча милдеттер. Кол жазма түрүндө республикалык семинардагы доклад. Фрунзе шаары 26.03.83ж. 30бет.

Республиканын капиталдык курулушун башкаруусун өркүндөтүүнүн маселелери. Кол жазма түрүндө республикалык илимий-практикалык конференциядагы доклад. Фрунзе шаары 1989-ж. 10бет.

Курулуштагы илимий-техникалык прогресстин перспективдүү маселелери басылган, республикалык илимий-практикалык конференциянын материалдары. Госпландын НИИЭММПсы жана Кыргыз ССР ИАсынын экономика институту, Фрунзе шаары 1988-ж.

Чыгармачылык

Ал эми бош убактысында Насирдин Исанов ыр жазып койгон да адаты бар экен, төмөндө Насирдиндин өз колунан жаралган ырлары:

Ноокатым

Кыял-бул ар адамга дайым канат,

Кааласаң бир заматта Айга алып барат.

Айлантып бүт ааламды бир секундта,

Кааласаң жылдыз болуп жанып калат.

Кыялдын түркүн-түркүн кылдары көп,

Келтирүү мүмкүн эмес күүгө үгүттөп.

Ача алат анын сырын билген уста,

Ошондо көркүн ачат жаздай бүрдөп.

Ноокатым бүгүн келдиң көз алдыма,

Кыялым учту беле алда-кайда...

Бир кезде сенин көркүң, тааный албай,

Караармын ишене албай кайра-кайра.

(4-март, 1990-жыл)

Эмгек жолу

1960-1961 — «Мосжилстрой» трестинин 102-курулуш башкармасынын, «Мосстрой-5» трестинин 27-курулуш башкармасынын жумушчусу, Москва шаары.

1961-1965 — Москвадагы инженердик-курулуш институтунун студенти.

1965-1967 — «Ошгорстрой» трестинин 3-курулуш-монтаж башкармасынын мастери, прорабы, участогунун начальниги, Ош шаары.

1967-1969 — «Ошстрой» трестинин башкы технологу, Ош шаары.

1969-1970 — «Ошгорстрой» трестинин башкы технологу, Ош шаары.

1970-жыл — Кыргызстан Компартиясынын ош областтык комитетинин курулуш бөлүмүнүн инструктору.

1970-1974 — «Нарынгидроэнергострой» курулуш башкармасынын парткомунун секретары, Кара-Көл поселогу

1974-1976 — Кыргызстан ЛКЖС Ош областтык комитетинин биринчи секретары, Ош шаары.

1976-1979 — Кыргызстан Компартиясынын Борбордук Комитетинин курулуш ошондой эле шаардык чарба бөлүмүнүн башчысынын орун басары.

1979-1983 — Кыргызстан Компартиясынын Борбордук Комитетинин курулуш ошондой эле шаардык чарба бөлүмүнүн башчысы.

1983-1986 — Кыргыз ССРинин курулуш министри.

1986-1988 — Кыргыз ССРинин Мамлекеттик курулуш комитет төр агасынын 1-орун басары-Кыргыз ССРинин министри

1988-1990 — Эл депутаттарынын Ысык-Көл облаттык Кеңешинин аткаруу комитетинин төрагасы.

1990-1991 — Кыргыз Республикасынын Премьер-министри.

1991-жылдан тартып СССРдин элдик депутаты.

Насирдин Исанов 1991-жылдын 29-ноябрында 48 жаш курагында Джалал-Абад — Ош автожолунда жүк ташуучу «ЗиЛ-130» унаасы менен Насирдин бараткан «Волга» унаасы сүзүшүп, автокырсыктан каза болгон. Сөөгү Бишкек шаарындагы Ала-Арча көрстөнүнө коюлган.

Замандаштары Исановду калыс, кесипкөй жана принципиалдуу жетекчи болгонун айтып келишет. Ал эми айылдаштары аны өтө жөнөкөй, адамкерчиликтүү, министр болгонуна карабастан кара жумуштан тарбынбаган эмгечил адам болгон дешет.

Сыйлыктары

Кыргыз Республикасынын Баатыры (2023, август-сентябрь)

«Ак Шумкар» өзгөчө белгиси (2023, август-сентябрь)

Эмгек каармандыгы үчүн медаль (1974)

«Эмгек Кызыл Туу», «Ардак Белгиси» ордендери (1981)

Түбөлүктөө

Ош Мамлекеттик Университетинин алдындагы эстелик (Ош шаары, 2023, август-сентябрь)

Исанов жашаган үйгө мемориалдык такта орнотулган

Бишкек шаарынын борбордук көчөлөрүнүн бирине аты берилген

Кыргызстандын жогорку окуу жайы аталган

2003-жылы Эркиндик бульварында эстелиги коюлган

Көк-Бел айылында бюсту орнотулган (2014)

Көк-Бел айылында өзү окуган мектепке ысымы берилген

Ошол эле мектепте Исановго арналган чакан музей бар

Исхак Раззаков 1910-жылдын 25-октябрында Лейлек районундагы Көрөсөн айылында, шахтёр адамдын үй-бүлөсүндө туулган. Үч жашка чыгып калганда апасы каза болот.

Арадан 5 жыл өткөн соң атасы аны Тажикстандын Хоженттеги балдар үйүнө алып бара жатып жолдо, Исхактын көз алдында, жан берет. Балдар үйүнө кийин таякеси Молдо Абдылда жеткирген. Жогорку окуу жайын бүткөн соң Өзбекстанда иштеген. Өзбекстандын мамлекеттик пландоо комитетинин төр агасы, Агартуу министри, Эл Комиссарлар Советинин төр агасынын орунбасары, КП БКнын секретары өңдүү жогорку кызматтарда иштеген. Кыргызстанга 35 жашында келген.

Борбор шаарда, көчөгө, техникалык университетке аты коюлган, эстелик орнотулган. Мамлекеттик жана саясий ишмер. 1945-1950-жылдары Кыргыз ССР Министрлер Советинин төр агасы. 1950-1961-жылдары Кыргызстан КП БКнын биринчи катчысы. 1918-жылдан тартып Ленинабаддагы балдар үйүндө тарбияланган. Ташкендеги педагогикалык техникумун 1931-жылы бүтүрүп, андан соң Москвадагы пландоо институтун 1936-жыл бүтүргөн.

1936-1938-жылдары Өзбек ССР Мамлекетинин пландоо комитетинде экономист, 1939-1941-жылдары комитеттин төр агасынын орун басары, төр агасы. 1941-1944-жылдары Өзбек ССР эл агартуу комиссары, өзбек ССР Эл Комиссарлар Советинин төр агасынын орун басары. 1944-1945-жылдары Өзбекстан КП БКнын пропаганда ошондой эле агитация жагында катчы болуп иштеген. 1961-жылдын августунан тартып СССР мамлекеттик экономика Советинин мүчөсү, тамак-аш өнөр жай бөлүмүнүн начальниги. 1965-1967-жылы СССР мамлекеттик пландоо комитетинин аппаратында эмгектенген. 1952-1961-жылы КПСС БКнын мүчөсү, 1946-1966-жылы СССР Жогорку Кеңешинин депутаты. 1967-жылы ардактуу эс алууга чыгат. 2000-жылы сөөгү Москва шаарынан Кыргызстанга алынып келинип, Бишкектеги Аларча көрүстөнүнө коюлган.

Советов Арген

                                      Өмүр баяны.

Исхак Раззаков — Кыргыз эли сыймыктана атын атаган адамдардын бири. Ал совет мезгилинде биринчи жолу кыргыздардан чыккан республиканын жетекчиси. 

Исхак Раззаков 1910-жылдын 25-октябрында Лейлек районундагы Көрөсөн айылында, шахтёр адамдын үй-бүлөсүндө туулган. Үч жашка чыгып калганда апасы каза болот.

Арадан 5 жыл өткөн соң атасы аны Тажикстандын Хоженттеги балдар үйүнө алып бара жатып жолдо, Исхактын көз алдында, жан берет. Балдар үйүнө кийин таякеси Молдо Абдылда жеткирген. Жогорку окуу жайын бүткөн соң Өзбекстанда иштеген. Өзбекстандын мамлекеттик пландоо комитетинин төр агасы, Агартуу министри, Эл Комиссарлар Советинин төр агасынын орунбасары, КП БКнын секретары өңдүү жогорку кызматтарда иштеген. Кыргызстанга 35 жашында келген.

Борбор шаарда, көчөгө, техникалык университетке аты коюлган, эстелик орнотулган. Мамлекеттик жана саясий ишмер. 1945-1950-жылдары Кыргыз ССР Министрлер Советинин төр агасы. 1950-1961-жылдары Кыргызстан КП БКнын биринчи катчысы. 1918-жылдан тартып Ленинабаддагы балдар үйүндө тарбияланган. Ташкендеги педагогикалык техникумун 1931-жылы бүтүрүп, андан соң Москвадагы пландоо институтун 1936-жыл бүтүргөн.

1936-1938-жылдары Өзбек ССР Мамлекетинин пландоо комитетинде экономист, 1939-1941-жылдары комитеттин төр агасынын орун басары, төр агасы. 1941-1944-жылдары Өзбек ССР эл агартуу комиссары, өзбек ССР Эл Комиссарлар Советинин төр агасынын орун басары. 1944-1945-жылдары Өзбекстан КП БКнын пропаганда ошондой эле агитация жагында катчы болуп иштеген. 1961-жылдын августунан тартып СССР мамлекеттик экономика Советинин мүчөсү, тамак-аш өнөр жай бөлүмүнүн начальниги. 1965-1967-жылы СССР мамлекеттик пландоо комитетинин аппаратында эмгектенген. 1952-1961-жылы КПСС БКнын мүчөсү, 1946-1966-жылы СССР Жогорку Кеңешинин депутаты. 1967-жылы ардактуу эс алууга чыгат. 2000-жылы сөөгү Москва шаарынан Кыргызстанга алынып келинип, Бишкектеги Аларча көрүстөнүнө коюлган.

Эки ирет Ленин орденинин ээси, 1-даражадагы Ата Мекендик Согуш ордендери жана башка медалдар менен сыйланган.

Мээримдүү, сылык боорукер,
Кеменгер, айкөл, жайдары.
Жүрүшүп иши турганда,
Суктанган суу, күн, ай дагы.

Алмамбет
(Исхак Раззаковго)
Байыркыдан акыл, нуска калган кеп,
Шерттешкенге жанын кыйган Алмамбет.
Сүйлөп турду: «Башым тартуу мынакей,
Аз да болсо доско болсун жардам» деп.

Бир туугандан кээде артык кошуна,
Элин, жерин таштап келген досуна.
Шер Манасты агасындай пир туткан,
Андан мурда сөз сүйлөбөй озуна.

Куш агытып, ууга бирге чыгышкан,
Кош жылдыздай жаркыраган Чыгыштан.
Той топуруң үзөнгүлөш өткөрүп,
Кыйындыкка бирге моюн сунушкан.

Ошол достук замзам, Мүрөк суусундай,
Ошол достук элдин ыйык туусундай.
Тура бермек айдай, күндөй жаркырап,
Түбөлүккө берекесин учурбай.
(Болотбек Бөкөлөев)

Көпчүлүк инсандардын жарык дүйнөгө келгениндеги окуялардагыдай эле, Исхактын туулган күнүнүн датасы божомол түрүндө 25-октябрга туура келет. Кийин документинде ушул «25-октябрь» бажырайып жазылып калган. Калем кармап, документ толтургандар көпчүлүк учурда орус жолдоштор болгондугуна байланыштуу Ыйман-Иман, Жусуп-Юсуп, Ысхак-Исхак, болуп жазылып калганын айтып жүрүшөт.

Жакшы кишинин маңдайы жарык демекчи "Исхак Раззаков" ишке биринчи эле күнү келгенде тегерегиндегилерге жайдары мүнөзү менен жаккан экен.

1957-жылы Исхак Раззаков Москванын буйругун күтүп отурбай, мектеп окуучуларын бекер ысык тамак-аш менен камсыз кылуу боюнча Токтом кабыл алды. Алгач кенже класстардын балдарын, анан 5-7-класстын окуучуларына акысыз тамак берүүнү уюштурган.

Жашынан бала жандуу Исхак Раззаков балдар ооруканаларына акысыз тамак-аш берүү багытында эки миллион бюджеттен акча карайт. Ошол эле учурда балдар өлүмүн кыскартуу боюнча албан иштерди аткарат. Орус мектептеринде кыргыз тилин окутуу боюнча токтом кабыл алат.

Мындай жакшы иштердин баарын Москва «өзүн - өзү билгендик», «жердешчилик» деп табат. Бул жөнүндө Казы Дыйканбаевдин:«Мы поверили XX съезду или почему снят с работы Исхак Раззаков» деген макаласында жакшы айтылган.

Адегенде Эл Комиссарлар Советинин төр агасы, анан Кыргызстан КП БКнын 1-катчысы (секретарь) болуп иштеген. Республиканын маданий, агартуу жана илимий иштеринин өнүгүшүнө өзгөчө салым кошкон. Кыргыз жаштарынын Россиянын жогорку окуу жайларынан ар тараптуу билим алышын камсыз кылган. Ал кыргыз элинин тарыхына, өзүн өзү таанып-билүүсүнө жакшы шарттарды түзгөн.

Анткени ал жаш кезинде араб, фарсы тилиндеги тарыхый китептерди да көп окуган. Бала чагында Исхак Раззаков илимпоз болом деп кыялданган. Ушундан улам ал түрк элдеринин алгачкы сөздүгүн түзгөн. Махмуд Кашкари, Манас жөнүндөгү маалыматтарды биринчилерден болуп жазган Сайфидин Аксыкенти жана башка даанышмандардын эмгектерин окуп үйрөнгөн. 1946-жылы дүйнөлүк атак-даңкы бар тарыхчы А. Бернштам менен кездешип, Манастын 1000 жылдыгын өткөрүү идеясын көтөрүп чыккан. Ушундан кийин Манас эпосун изилдөөгө, аны китеп кылып чыгарууга жакшы шарттар түзүлгөн. Ал өзү мыкты сүйлөгөн, элди өзүнө тартып алган чечен болгон.

Ийманбеков Нурсултан ФК1-23

Аткарган : Абдыкерим кызы Аяна Киришүү

Исхак Разаков-СССРдин көрүнүктүү мамлекеттик жана коомдук ишмери, Кыргыз ССРинин тарыхында маанилүү роль ойногон. 25-октябрь 1910-жылы Согди облусунда дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган. Анын жөнөкөй дыйкандан республиканын негизги лидерлеринин бирине чейинки жолу кылымдын биринчи жарымында Совет мамлекетинин өнүгүшүнүн жана трансформациясынын маанилүү учурларын чагылдырат. Разаков саясий, экономикалык жана социалдык чөйрөлөрдө олуттуу из калтырып, аймактын өнүгүшүнө жана модернизациясына салым кошкон.

Пландуу экономиканын устасы

Исхак Раззаков 1910-жылы Лейлектин Сүлүктү көмүр кенине жуук Коросон айылында төрөлгөн. Үч жашында энесинен, сегиз жашында атасынан ажырап Коженттеги балдар үйүндө тарбияланган. Тирикарак баланын билимге зээндүүлүгүн байкаган балдар үйүнүн тарбиячылары аны Ташкентке жөнөтүшкөн. Ал жердеги жатак мектепте 1925-жылга чейин окуп, орус тилин үйрөнүп, билимге кызыгуусу арткан.

Мектепти аяктагандан кийин Исхак Раззаков Самаркандагы агартуу институтуна кирген. Окуу жайындагы коомдук иштерге жигердүү катышып, студент кезинде эле туулган жеринде комсомол уюмдарын ачуу иштерине, саясий чөйрөгө аралашып калган. 1931-жылы Самаркандагы агартуу институтун аяктап, өзү окуган институтта окутуучу болуп калтырылат. Көп өтпөй билимдүү жаш кадрды Москвадагы Крижановский атындагы Пландоо институтуна жөнөтүшөт. Ал институтту 1936-жылы аяктап, Өзбекстанга кызматка жиберилет.

Республикалык Пландоо комитетинин бөлүм башчысы болуп дайындалып, аз убакыттан кийин ал Фергана облустук пландоо комитетинин башчысынын кызматына бекитилет. Кийинки жылы Өзбекстандын Пландоо комитетинин башчысынын биринчи орун басары болуп көтөрүлөт. Бул кезде сталиндик репрессиянын арааны ачылып, жооптуу кызматтардагы жетекчилердин көбү камалып, атылып, алардын ордун большевиктик идеологияны кадиксиз жактаган жаш кадрлар ээлеп, өлкө бири экинчисинен корккон каардуу өнөктүктөн кантип аман калуунун аракетинде болчу.

Исхак Раззаковдун өмүр баянында бийлик ээлерин шектендире турган эч кандай белги жок эле. Ата-энеси кедей-кембагал, жаштайынан жетимдиктин азабын тартып, балдар үйүндө тарбияланган, анын үстүнө өз жеринен башка республикада иштеп жаткан. Ошон үчүн анын кызматтан кызматка көтөрүлүшү жарым жыл, бир жыл аралыгында жүрүп, көп өтпөй республиканын Пландоо комитетинин төрагасынын орун басарлыгынан төраганын кызматына жетип, андан соң Өзбек ССР Эл комиссарлар кеңешинин төрагасынын орун басары болуп дайындалган. Мына ушул кызматында ал 1941-жылдан 1944-жылга чейин иштеген.

Улуу Ата Мекендик согуш учурунда СССРдин батышындагы өнөр жай ишканаларынын көбү чыгышка - Орто Азия, Сибир, Орол тоолорунун ары жагына көчүрүлүп, мурда агрардык республика атын алып жүргөн Өзбекстан, Казакстан, Кыргызстан сындуу республикаларда өнөр жай ишканалары арбып, чөлкөм өзгөрүлө баштаган.

“Кыргызстан Исхак Раззаковдой улуттук лидерге суусап турат”

Исхак Раззаков социалисттик чарба жүргүзүүнүн негизин түзгөн пландоо жаатын тейлеп, жагдайга жараша бир топ мамлекеттик маанидеги маселелердин чечилишине түз катышып, чоң борбор Москванын баамына илинип калган. Ошондон улам 1944-жылы ал Өзбекстан Компартиясынын БК(б) катчысы болуп шайланган.

Жооптуу кызмат тепкичтери

Партиялык жетекчи сталиндик башкаруу кезинде баарына жооп берген, жогортон келген буйрук-көрсөтмөлөрдү кынтыксыз аткарып турган, партиянын саясатын жер-жерлерде ишке ашырчу негизги күч эле. Улуу Ата Мекендик согуш убагында деле мамлекеттик жазалоо машинеси кынтыксыз иштеп, абактар менен ГУЛАГдар баштагы калыбында камачусун камап, атчусун атып турган. Мурдагы саясий абактагыларга кийин кан майданда туткунга түшүп калгандар, душмандын концлагерлеринде ит чыдагыс азап тартып, тирүүнүн тозогуна түшүп, андан амалын таап качып чыккандар, кайсы бир айыбы үчүн камакка алынгандар толуктап, өлкө дагы эле «эл душмандарын» табуу, аларды жоопко тартуу менен жашап жаткан.

Согуш аяктап, эл чарбасын тынч турмушка көчүрүү, бүлүнгөн экономиканы карапайым калктын турмуш жыргалчылыгына буруу милдети келип чыккан. Мына ушул кезде 1945-жылы 4-ноябрда Исхак Раззаков Кыргыз ССРинин Министрлер кеңешинин төрагасы болуп дайындалган. Өзбекстанда кызмат тепкичтеринде жогорулап бараткан кадрдын өз жерине жөнөтүлүшү кандайынан келгенде да жакшы иш болгон. Кыргызстан сталиндик репрессия маалында эң мыкты жетекчи кадрларынан ажырап, «эл душманы», «Социал-туран партиясынын мүчөсү», «алаш-ордочу», «буржуазиялык улутчул», «чет эл тыңчысы», дагы башка толгон айыптар менен күнөөлөнүп, көбү атылып, калганы жарым жан болуп, абалы абдан эле оор болчу. Республика уруучулук, саясий айып коюп атаандашын жок кылуу, жамандоо адатынан арыла албай, экономикалык жагдайы начар эле.

Кыргызстандан СССРге каяша айткан аалым

Исхак Раззаков социалисттик чарбанын, пландоо тармагынын адиси болчу. Республиканын экономикалык жагдайы кандай экенин жакшы билчү. Ири өнөр жай өндүрүшү, ага иштөөгө жарай алчу улуттук кадрлар керек эле. Андай кадрларды даярдачу окуу жайлары жок, баары Москва же башка борбордук окуу жайларынан билим алып келишчү. Анын аракети менен борбордук окуу жайларында улуттук кадрларга арналган атайын квота ачылып, ага мыкты окуган жаштарды жөнөтүү, республиканын өзүндө илимий мекемелерди, тийиштүү жогорку окуу жайларын ачуу аркылуу кыйла жылдардан бери чечилбей келаткан маселе оңуна чечилген. И. Раззаковдун аракети, демилгеси менен республикада бир катар өнөр жай ишканалары, атап айтканда, Фрунзе атындагы айыл чарба машинелерин жасоочу завод, жип ийрүү, трикотаж, бут кийим фабрикалары ишке берилген.

1950-жылы Исхак Раззаков Николай Боголюбовдун ордуна Кыргызстан Компартиясынын Борбордук комитетинин биринчи катчысы болуп шайланган. Кыргызстан союздук республика катарына кошулгандан кийин биринчи катчылыкка кыргыз улутундагы жетекчинин шайланышы дал ушул 1950-жылдан башталган. Ага чейин республика башкаруучулары ар кыл улут өкүлдөрүнөн болгон, арасында жарым жылга жакын иштеген жакут инсаны да бар эле.

Исхак Раззаков 1940-жылдан бери ВКП(б)нын мүчөсү, Коммунисттик партияга чын дилден берилген, анын идеологиясын ишке ашырууга жан үрөгөн коммунист болчу. Кыргызстан Компартиясынын биринчи катчысы, республиканын жападан-жалгыз жетекчиси, Москвада отурган коммунист төбөлдөр иштеп чыккан максат-милдеттерди тоолуу аймакта аткарууга белсене киришкен демилгелүү инсан болгонун замандаштары эскерип жүрүшөт. Анын бийлигинин тушунда республиканы байланыштырган айтылуу Ош-Фрунзе жолунун курулушу башталып, Төө-Ашуу туннели казылган. Ага чейин республиканын түндүгү менен түштүгү темир жол менен Өзбекстан, Тажикстан, Казакстан аймагы аркылуу гана байланышчу. Авиация ал кезде өнүгө элек.

Бийик тоолорду ашып 500 чакырымга жакын жол куруу, бир топ маданий мекемелердин, өнөр жай ишканаларынын курулушу республика жетекчисинин калк алдындагы кадырын көтөргөн. Республика эл чарбасындагы жетишкендиктери үчүн 1950-жылдардын аягында Ленин ордени менен сыйланган, 1958-жылы кыргыз маданияты менен көркөм өнөрүнүн он күндүгү Москвада өткөрүлгөн. Ушундай эле иш-чара 1939-жылы, республика репрессия азабынан жапа чегип жаткан кезде да өткөрүлгөн. Бир жагында күжүрмөн эмгек, социалисттик адабият менен искусствонун жетишкендиги болсо, экинчи тарабында 100 миңдеген адамдарды камакка алып, кыйласын атып, көбүн сүргүнгө айдап, кандуу жазалоонун кылычы оңду-солго шилтенип турган.

Исхак Раззаковдун экономикалык турмуштагы, маданиятты өнүктүрүү жаатындагы иштери тарых бетинде калды. Анын тушунда жогорку жана орто окуу жайлары арбын ачылган, кыргыз тилине мамлекеттик деңгээлде көңүл бөлүнгөн, окуучуларга ысык тамак уюштуруу маселеси каралган. Анын республика алдындагы опол тоодой эмгегин эскерүүнүн, артында калтырган эмгегине татыктуу баа берүүнүн бир көрүнүшү катары эгемен Кыргызстандын үлкөн сыйы Кыргыз Республикасынын баатыры наамы 2016-жылы ыйгарылышын айтсак жарашат.

Системанын азаматы

Албетте, Исхак Раззаков Коммунисттик системанын адамы, коммунисттик идеологиянын күжүрмөн жоокери болгон. Анын коммунисттик катаал эреже-талаптарды бекем сактагандыгын Касым Тыныстановдун акталышына байланышкан окуялардагы карманган позициясы көрсөтүп турат.

Жарым кылымга созулган куугунтук

Касым Тыныстанов 30-жылдары күчөп кеткен сталиндик репрессиянын курмандыгы, кыргыздын туңгуч жазуучу акыны, илимпозу, мамлекеттик ишмери болгон. Адам чыдагыс азаптардан кийин 1938-жылы Касым Тыныстанов атылып, көп өтпөй партиянын Фрунзе шаардык комитети аны Коммунисттик партиянын мүчөлүгүнөн чыгарып, жазган эмгектери, чыгармалары чогултулуп жок кылынган.

1956-жылы Никита Хрущевдун КПССтин ХХ съездиндеги жеке адамга сыйынууну ашкерелеген айтылуу баяндамасынан кийин, акыйкаттан үмүтүн үзбөгөн «эл душмандарынын» үй-бүлөсү, жакындары кайрылып, ак жеринен айыпталгандардын көбү акталышкан. Касым Тыныстанов да 1957-жылы 1-октябрда СССР Жогорку сотунун Аскердик коллегиясы тарабынан жаңы ачылган жагдайларга байланыштуу иш-аракетинде кылмыштын жоктугунан улам акталган.

Москвадан келген бул кагаз анын жарандык жактан акталышы деп эсептелип, партиялык жагынан да мунапыс алуу зарылдыгы келип чыгат. 1958-жылы узакка созулган талаш-тартыштардан кийин, документтерди кайрадан карап, комиссия элегинен өткөн соң Касым Тыныстановдун партиялыгы калыбына келтирилип, саясий жагынан акталган. Ошону менен кыйла жылдардан бери кыргыз интеллигенциясын чийки май жегендей «кылгыртып келаткан» маселеге чекит коюлушу керек эле.

А бирок 1959-жылы Кыргызстан Компартиясынын Борбордук комитетинин биринчи катчысы Исхак Раззаковдун жетекчилиги менен бюронун жыйыны өткөрүлүп, анда Москвадан келген, аны толугу менен ырастаган Кыргызстан Компартиясынын чечими, демек Касым Тыныстановдун акталышы жокко чыгарылган. Москвадан чыккан чечимди Фрунзеде жокко чыгаруу биринчи жана акыркы адаттан тыш окуя болду окшойт.

План

• Насирдин Исанов өмүр баяны.

• Илимий эмгектери.

• Чыгармачылык .

• Эмгек жолу.

• Сыйлыктары.

• Үй-бүлөсү

• Исхак Раззаков Өмүр баяны

• Илимий эмгектери

• Үй-бүлөсү

• Кызыктуу фактылар

• Учкул сөздөр

Насирдин Исанов

                                   Өмүр баяны.

Насирдин Исанов — Мамлекеттик ишмер, Кыргыз Республикасынын Баатыры (2023), Эгемендүү Кыргыз Республикасынын туңгуч премьер-министри, СССР инженерия академиясынын академиги, куруучу.

Насирдин Исанов 1943-жылы 7-ноябрында Ош облусуна караштуу Ноокат районунун Көк-бел айылында совхоздун жумушчу үй-бүлөсүндө төрөлгөн, тарбияланган. 1960-жылы мектепти бүтүрүп, ошол эле жылы Москва шаарындагы «инженердик-курулуш» институтуна окууга тапшырган. Бир жарым жыл аталган институттун кечки факультетинде окуп жүрүп, эмгек жолун Москвадагы курулуш уюмдарында жумушчу болуп иштеп баштаган. Андан соң ошол институттун күндүзгү бөлүмүнө окууга өтүп, 1965-жылы аны ийгиликтүү бүтүргөндөн кийин Кыргыз ССРинин курулуш министрлигинин «Ошгорстрой» трестинде ишке кирип, №3 курулуш-монтаждоо башкармасында мастер, андан кийин прораб, андан кийин участканын начальниги, тресттин башкы технологу болуп 1966—1969-жылдары эмгектенген. №5 курулуш монтаждоо башкармасынын башкы инженери да болуп эмгектенген.

1969-жылдан КПССтин мүчөсү. 1970-жылы партиянын Ош обкомунун курулуш бөлүмүнүн жетекчилигине инструктор болуп кирип, ошол жылдын декабрь айынан тартып Нарын гидро-энерго-курулуш башкармасынын (Каракөл ш.) партиялык комитетинин (райкомдун укугундагы) катчылык кызматына шайланып дайындалган.

1974—1976-жылдары Кыргызстан Лениндик Жаштар Коммунисттик Союзунун (ЛЖКС, орусча ЛКСМ) Ош обкомунун биринчи катчысы. Алматыдагы Жогорку партия мектебин бүткөн (1975). 1976-жылдан Кыргызстан Компартиясынын Борбордук Комитетинин шаар чарба жана курулуш бөлүмүндө бөлүм башчынын орун басары, 1979-жылдын октябрь айынан 1983-жылдын сентябрына чейин бөлүм башчы. 1983—1986-жылы Кыргыз ССР курулуш министри.

1986-жылы декабрь айынан тартып, курулуш комплексин кайра курууга байланыштуу жаңы калыптанган Кыргыз ССРинин Мамлекеттик курулуш комитетинин терагасынын 1-орун басары.

Кыргыз ССРинин курулуш министри кызматына дайындалган.

Бул кызматта эмгектенип журуп, 1988-жылдын октябрь айынан тартып, мурдагы Ысык-Көл ошондой эле Нарын облустары кошулуп жаңы калыптанган Ысык-Көл облусунун эл депутаттарынын облустук Кеңешинин аткаруу комитетинин төр агасы, 1990-жылдын декабрь айында Кыргыз Республикасынын вице-президенти болуп дайындалган, 1991-жылдын 22-январынан 29-ноябрга чейин Эгемендүү Кыргыз Республикасынын Премьер-министри кызматына бекиген. Экономика илимдеринин кандидаты, диссертациясын СССР Министрлер Кеңешинин алдындагы Эл чарба академиясында жактаган. 1991-жылдын июнунда СССР Инженседик академиясыпын жалпы чогулушунда академик болуп шайлaнган.

Жубайы Бузинат Исанова - адистиги боюнча педагог, кызы Мария жана уулу Алмаз - Кыргыз медицина институтун бүтүрүшкөн.

Насирдин Исанов өлкөдөгү азыркы жүрүп жаткан саясий ошондой эле, экономикалык реформалардын шарттарына ылайык Республикада капиталдык курулуштун экономикасын жана башкаруу системасын өркүндөтүү боюнча бир топ эмгектердин автору.

Ошондой эле, кыргыз сомун киргизүү боюнча демилгени дагы Исанов көтөрүп чыккан делет. Андан тышкары, Исановдун тушунда 1980-жылдары Бишкек шаарынын борбордук аянт көрктөндүрүлүп, агропром имараты, «Восток 5» кичи аймагы, «Бакыт үйү» салынып, Кыргыз Республикасынын тарых музейи ишке берилген. 1984-жылы ошол эле борбор шаардагы Кыргызтелеком имараты тургузулган. 

Илимий эмгектери

• Кыргызстандагы капиталдык курулуш. Аны башкарууну өркүндөтүү жаңы чарбалык механизмдин ажырагыс бөлүгү.

• Кыргыз ССРинин курулуш комплексин башкарууну өркүндөтүү. «Кыргызстан» басмасы. 1991-ж.

• Башкаруунун структурасын өркүндөтүү-курулуштагы жаңы чарбалык механизмдин ажырагыс бөлүгү. «Курулуш экономикасы» журналы 1988-ж.

• Эпкиндүү курулушта... «Коммунист» журналы (кыргыз тилинде) 1972-ж. №7,4-бет.

• Капиталдык курулушта партиялык камкордук. «Коммунист» журналы (кыргыз тилинде) 1979-ж. №11, 7-бет.

• XXVI-съезд жана республиканын куруучуларынын жаңы чектери. Кыргызстан КП БКнын «Коммунист» журналы (кыргыз тилинде) 1982-жыл №1, 7-бет

• Ведомстволук туюктар Кыргызстандагы курулушту мындан ары өнүктүрүүдө тоскоол болууда. «Советская Киргизия» газетасы. 25.06.1988-ж.

• Ведомстволук туюктан чыгуу. «Строительная газета».

• Коллективдүү подряд курулушка жаңы чарбалык механизмди киргизүүнүн негизи. Кол жазма турундө республикалык семинардагы доклады. Фрунзе шаары 22.11.1987-ж. 25 бет.

• Республиканын курулуш комплексинин жаңы чарбалык механизмдин шарттарындагы иштеринин алгачкы жыйынтыктары жана коллективдүү подрядды мындан ары өркүндөтүү, толук чарбалык эсепке, өзүн өзү актоого жана өзүн өзү финансылоого өтүү боюнча милдеттер. Кол жазма түрүндө республикалык семинардагы доклад. Фрунзе шаары 26.03.83ж. 30бет.

• Республиканын капиталдык курулушун башкаруусун өркүндөтүүнүн маселелери. Кол жазма түрүндө республикалык илимий-практикалык конференциядагы доклад. Фрунзе шаары 1989-ж. 10бет.

• Курулуштагы илимий-техникалык прогресстин перспективдүү маселелери басылган, республикалык илимий-практикалык конференциянын материалдары. Госпландын НИИЭММПсы жана Кыргыз ССР ИАсынын экономика институту, Фрунзе шаары 1988-ж.

Исхак Раззаков

                                      Өмүр баяны.

Исхак Раззаков — Кыргыз эли сыймыктана атын атаган адамдардын бири. Ал совет мезгилинде биринчи жолу кыргыздардан чыккан республиканын жетекчиси. 

Исхак Раззаков 1910-жылдын 25-октябрында Лейлек районундагы Көрөсөн айылында, шахтёр адамдын үй-бүлөсүндө туулган. Үч жашка чыгып калганда апасы каза болот.

Арадан 5 жыл өткөн соң атасы аны Тажикстандын Хоженттеги балдар үйүнө алып бара жатып жолдо, Исхактын көз алдында, жан берет. Балдар үйүнө кийин таякеси Молдо Абдылда жеткирген. Жогорку окуу жайын бүткөн соң Өзбекстанда иштеген. Өзбекстандын мамлекеттик пландоо комитетинин төр агасы, Агартуу министри, Эл Комиссарлар Советинин төр агасынын орунбасары, КП БКнын секретары өңдүү жогорку кызматтарда иштеген. Кыргызстанга 35 жашында келген.

Борбор шаарда, көчөгө, техникалык университетке аты коюлган, эстелик орнотулган. Мамлекеттик жана саясий ишмер. 1945-1950-жылдары Кыргыз ССР Министрлер Советинин төр агасы. 1950-1961-жылдары Кыргызстан КП БКнын биринчи катчысы. 1918-жылдан тартып Ленинабаддагы балдар үйүндө тарбияланган. Ташкендеги педагогикалык техникумун 1931-жылы бүтүрүп, андан соң Москвадагы пландоо институтун 1936-жыл бүтүргөн.

1936-1938-жылдары Өзбек ССР Мамлекетинин пландоо комитетинде экономист, 1939-1941-жылдары комитеттин төр агасынын орун басары, төр агасы. 1941-1944-жылдары Өзбек ССР эл агартуу комиссары, өзбек ССР Эл Комиссарлар Советинин төр агасынын орун басары. 1944-1945-жылдары Өзбекстан КП БКнын пропаганда ошондой эле агитация жагында катчы болуп иштеген. 1961-жылдын августунан тартып СССР мамлекеттик экономика Советинин мүчөсү, тамак-аш өнөр жай бөлүмүнүн начальниги. 1965-1967-жылы СССР мамлекеттик пландоо комитетинин аппаратында эмгектенген. 1952-1961-жылы КПСС БКнын мүчөсү, 1946-1966-жылы СССР Жогорку Кеңешинин депутаты. 1967-жылы ардактуу эс алууга чыгат. 2000-жылы сөөгү Москва шаарынан Кыргызстанга алынып келинип, Бишкектеги Аларча көрүстөнүнө коюлган.

                                      Өмүр баяны.

Исхак Раззаков — Кыргыз эли сыймыктана атын атаган адамдардын бири. Ал совет мезгилинде биринчи жолу кыргыздардан чыккан республиканын жетекчиси. 

Исхак Раззаков 1910-жылдын 25-октябрында Лейлек районундагы Көрөсөн айылында, шахтёр адамдын үй-бүлөсүндө туулган. Үч жашка чыгып калганда апасы каза болот.

Арадан 5 жыл өткөн соң атасы аны Тажикстандын Хоженттеги балдар үйүнө алып бара жатып жолдо, Исхактын көз алдында, жан берет. Балдар үйүнө кийин таякеси Молдо Абдылда жеткирген. Жогорку окуу жайын бүткөн соң Өзбекстанда иштеген. Өзбекстандын мамлекеттик пландоо комитетинин төр агасы, Агартуу министри, Эл Комиссарлар Советинин төр агасынын орунбасары, КП БКнын секретары өңдүү жогорку кызматтарда иштеген. Кыргызстанга 35 жашында келген.

Борбор шаарда, көчөгө, техникалык университетке аты коюлган, эстелик орнотулган. Мамлекеттик жана саясий ишмер. 1945-1950-жылдары Кыргыз ССР Министрлер Советинин төр агасы. 1950-1961-жылдары Кыргызстан КП БКнын биринчи катчысы. 1918-жылдан тартып Ленинабаддагы балдар үйүндө тарбияланган. Ташкендеги педагогикалык техникумун 1931-жылы бүтүрүп, андан соң Москвадагы пландоо институтун 1936-жыл бүтүргөн.

1936-1938-жылдары Өзбек ССР Мамлекетинин пландоо комитетинде экономист, 1939-1941-жылдары комитеттин төр агасынын орун басары, төр агасы. 1941-1944-жылдары Өзбек ССР эл агартуу комиссары, өзбек ССР Эл Комиссарлар Советинин төр агасынын орун басары. 1944-1945-жылдары Өзбекстан КП БКнын пропаганда ошондой эле агитация жагында катчы болуп иштеген. 1961-жылдын августунан тартып СССР мамлекеттик экономика Советинин мүчөсү, тамак-аш өнөр жай бөлүмүнүн начальниги. 1965-1967-жылы СССР мамлекеттик пландоо комитетинин аппаратында эмгектенген. 1952-1961-жылы КПСС БКнын мүчөсү, 1946-1966-жылы СССР Жогорку Кеңешинин депутаты. 1967-жылы ардактуу эс алууга чыгат. 2000-жылы сөөгү Москва шаарынан Кыргызстанга алынып келинип, Бишкектеги Аларча көрүстөнүнө коюлган.

Эки ирет Ленин орденинин ээси, 1-даражадагы Ата Мекендик Согуш ордендери жана башка медалдар менен сыйланган.

Мээримдүү, сылык боорукер,
Кеменгер, айкөл, жайдары.
Жүрүшүп иши турганда,
Суктанган суу, күн, ай дагы.

Алмамбет
(Исхак Раззаковго)
Байыркыдан акыл, нуска калган кеп,
Шерттешкенге жанын кыйган Алмамбет.
Сүйлөп турду: «Башым тартуу мынакей,
Аз да болсо доско болсун жардам» деп.

Бир туугандан кээде артык кошуна,
Элин, жерин таштап келген досуна.
Шер Манасты агасындай пир туткан,
Андан мурда сөз сүйлөбөй озуна.

Куш агытып, ууга бирге чыгышкан,
Кош жылдыздай жаркыраган Чыгыштан.
Той топуруң үзөнгүлөш өткөрүп,
Кыйындыкка бирге моюн сунушкан.

Ошол достук замзам, Мүрөк суусундай,
Ошол достук элдин ыйык туусундай.
Тура бермек айдай, күндөй жаркырап,
Түбөлүккө берекесин учурбай.
(Болотбек Бөкөлөев)

Көпчүлүк инсандардын жарык дүйнөгө келгениндеги окуялардагыдай эле, Исхактын туулган күнүнүн датасы божомол түрүндө 25-октябрга туура келет. Кийин документинде ушул «25-октябрь» бажырайып жазылып калган. Калем кармап, документ толтургандар көпчүлүк учурда орус жолдоштор болгондугуна байланыштуу Ыйман-Иман, Жусуп-Юсуп, Ысхак-Исхак, болуп жазылып калганын айтып жүрүшөт.

Жакшы кишинин маңдайы жарык демекчи "Исхак Раззаков" ишке биринчи эле күнү келгенде тегерегиндегилерге жайдары мүнөзү менен жаккан экен.

1957-жылы Исхак Раззаков Москванын буйругун күтүп отурбай, мектеп окуучуларын бекер ысык тамак-аш менен камсыз кылуу боюнча Токтом кабыл алды. Алгач кенже класстардын балдарын, анан 5-7-класстын окуучуларына акысыз тамак берүүнү уюштурган.

Жашынан бала жандуу Исхак Раззаков балдар ооруканаларына акысыз тамак-аш берүү багытында эки миллион бюджеттен акча карайт. Ошол эле учурда балдар өлүмүн кыскартуу боюнча албан иштерди аткарат. Орус мектептеринде кыргыз тилин окутуу боюнча токтом кабыл алат.

Мындай жакшы иштердин баарын Москва «өзүн - өзү билгендик», «жердешчилик» деп табат. Бул жөнүндө Казы Дыйканбаевдин:«Мы поверили XX съезду или почему снят с работы Исхак Раззаков» деген макаласында жакшы айтылган.

Адегенде Эл Комиссарлар Советинин төр агасы, анан Кыргызстан КП БКнын 1-катчысы (секретарь) болуп иштеген. Республиканын маданий, агартуу жана илимий иштеринин өнүгүшүнө өзгөчө салым кошкон. Кыргыз жаштарынын Россиянын жогорку окуу жайларынан ар тараптуу билим алышын камсыз кылган. Ал кыргыз элинин тарыхына, өзүн өзү таанып-билүүсүнө жакшы шарттарды түзгөн.

Анткени ал жаш кезинде араб, фарсы тилиндеги тарыхый китептерди да көп окуган. Бала чагында Исхак Раззаков илимпоз болом деп кыялданган. Ушундан улам ал түрк элдеринин алгачкы сөздүгүн түзгөн. Махмуд Кашкари, Манас жөнүндөгү маалыматтарды биринчилерден болуп жазган Сайфидин Аксыкенти жана башка даанышмандардын эмгектерин окуп үйрөнгөн. 1946-жылы дүйнөлүк атак-даңкы бар тарыхчы А. Бернштам менен кездешип, Манастын 1000 жылдыгын өткөрүү идеясын көтөрүп чыккан. Ушундан кийин Манас эпосун изилдөөгө, аны китеп кылып чыгарууга жакшы шарттар түзүлгөн. Ал өзү мыкты сүйлөгөн, элди өзүнө тартып алган чечен болгон.

Ийманбеков Нурсултан Фк1-23

И.Раззаков атындагы КМТУнун

ЭжБЖМ факультетинин куратордук жыйыны.

Бишкек ш.КМТУ 2024-жылдын 18- апрель.

Катышкандар: Каржы жана эсеп тобунун 22 мүчөсүнон 19 мүчөсү катышты.

Күн тартиби.

1.Абдыкерим кызы Аянанын КМТУнун Ардак громатасын алуусун көрсөтүүлусү.

2.Нурдинов Артурдун биринчи семестрдагы сабактарынын калып калуусун көзөмөлдөө.

3.Жайкы сессияга даярдык.

Угулду:

Чыгып сүйлөгөндөр:Керимова Кундуз,Бекболотова Алия Абдыкерим кызы Аянанын Ардак громатасын куттукташты.

Бекболотова Алия: Нурдинов Артурдун сабактан көп калгандыгы үчүн,түшүнүк кат жазып берүүсун суранды.

2-маселе:

Жайкы сессияга даярдануу,сабактарды калтырбай практикалык жана лабороториялык иштерди өз учурунда тапшырып берүү.

Токтом кылынды:

1.Абдыкерим кызы Аянанын громатасын куттуктоо

2.Нурдинов Артурга эскерүү берилсин

3.Жайкы сессияга даярдык катуу жүрсүн.

Куратор: Айнура Рыспаевна

Ка

тчысы: Абдыкерим кызы Аяна

Исхак Раззаков

Өмүр баяны.

Исхак Раззаков — Кыргыз эли сыймыктана атын атаган адамдардын бири. Ал совет мезгилинде биринчи жолу кыргыздардан чыккан республиканын жетекчиси.

Исхак Раззаков 1910-жылдын 25-октябрында Лейлек районундагы Көрөсөн айылында, шахтёр адамдын үй-бүлөсүндө туулган. Үч жашка чыгып калганда апасы каза болот.

Арадан 5 жыл өткөн соң атасы аны Тажикстандын Хоженттеги балдар үйүнө алып бара жатып жолдо, Исхактын көз алдында, жан берет. Балдар үйүнө кийин таякеси Молдо Абдылда жеткирген. Жогорку окуу жайын бүткөн соң Өзбекстанда иштеген. Өзбекстандын мамлекеттик пландоо комитетинин төр агасы, Агартуу министри, Эл Комиссарлар Советинин төр агасынын орунбасары, КП БКнын секретары өңдүү жогорку кызматтарда иштеген. Кыргызстанга 35 жашында келген.

Борбор шаарда, көчөгө, техникалык университетке аты коюлган, эстелик орнотулган. Мамлекеттик жана саясий ишмер. 1945-1950-жылдары Кыргыз ССР Министрлер Советинин төр агасы. 1950-1961-жылдары Кыргызстан КП БКнын биринчи катчысы. 1918-жылдан тартып Ленинабаддагы балдар үйүндө тарбияланган. Ташкендеги педагогикалык техникумун 1931-жылы бүтүрүп, андан соң Москвадагы пландоо институтун 1936-жыл бүтүргөн.

1936-1938-жылдары Өзбек ССР Мамлекетинин пландоо комитетинде экономист, 1939-1941-жылдары комитеттин төр агасынын орун басары, төр агасы. 1941-1944-жылдары Өзбек ССР эл агартуу комиссары, өзбек ССР Эл Комиссарлар Советинин төр агасынын орун басары. 1944-1945-жылдары Өзбекстан КП БКнын пропаганда ошондой эле агитация жагында катчы болуп иштеген. 1961-жылдын августунан тартып СССР мамлекеттик экономика Советинин мүчөсү, тамак-аш өнөр жай бөлүмүнүн начальниги. 1965-1967-жылы СССР мамлекеттик пландоо комитетинин аппаратында эмгектенген. 1952-1961-жылы КПСС БКнын мүчөсү, 1946-1966-жылы СССР Жогорку Кеңешинин депутаты. 1967-жылы ардактуу эс алууга чыгат. 2000-жылы сөөгү Москва шаарынан Кыргызстанга алынып келинип, Бишкектеги Аларча көрүстөнүнө коюлган.

Эки ирет Ленин орденинин ээси, 1-даражадагы Ата Мекендик Согуш ордендери жана башка медалдар менен сыйланган.

Мээримдүү, сылык боорукер,

Кеменгер, айкөл, жайдары.

Жүрүшүп иши турганда,

Суктанган суу, күн, ай дагы.

Алмамбет

(Исхак Раззаковго)

Байыркыдан акыл, нуска калган кеп,

Шерттешкенге жанын кыйган Алмамбет.

Сүйлөп турду: «Башым тартуу мынакей,

Аз да болсо доско болсун жардам» деп.

Бир туугандан кээде артык кошуна,

Элин, жерин таштап келген досуна.

Шер Манасты агасындай пир туткан,

Андан мурда сөз сүйлөбөй озуна.

Куш агытып, ууга бирге чыгышкан,

Кош жылдыздай жаркыраган Чыгыштан.

Той топуруң үзөнгүлөш өткөрүп,

Кыйындыкка бирге моюн сунушкан.

Ошол достук замзам, Мүрөк суусундай,

Ошол достук элдин ыйык туусундай.

Тура бермек айдай, күндөй жаркырап,

Түбөлүккө берекесин учурбай.

(Болотбек Бөкөлөев)

Көпчүлүк инсандардын жарык дүйнөгө келгениндеги окуялардагыдай эле, Исхактын туулган күнүнүн датасы божомол түрүндө 25-октябрга туура келет. Кийин документинде ушул «25-октябрь» бажырайып жазылып калган. Калем кармап, документ толтургандар көпчүлүк учурда орус жолдоштор болгондугуна байланыштуу Ыйман-Иман, Жусуп-Юсуп, Ысхак-Исхак, болуп жазылып калганын айтып жүрүшөт.

Жакшы кишинин маңдайы жарык демекчи "Исхак Раззаков" ишке биринчи эле күнү келгенде тегерегиндегилерге жайдары мүнөзү менен жаккан экен.

1957-жылы Исхак Раззаков Москванын буйругун күтүп отурбай, мектеп окуучуларын бекер ысык тамак-аш менен камсыз кылуу боюнча Токтом кабыл алды. Алгач кенже класстардын балдарын, анан 5-7-класстын окуучуларына акысыз тамак берүүнү уюштурган.

Жашынан бала жандуу Исхак Раззаков балдар ооруканаларына акысыз тамак-аш берүү багытында эки миллион бюджеттен акча карайт. Ошол эле учурда балдар өлүмүн кыскартуу боюнча албан иштерди аткарат. Орус мектептеринде кыргыз тилин окутуу боюнча токтом кабыл алат.

Мындай жакшы иштердин баарын Москва «өзүн - өзү билгендик», «жердешчилик» деп табат. Бул жөнүндө Казы Дыйканбаевдин:«Мы поверили XX съезду или почему снят с работы Исхак Раззаков» деген макаласында жакшы айтылган.

Адегенде Эл Комиссарлар Советинин төр агасы, анан Кыргызстан КП БКнын 1-катчысы (секретарь) болуп иштеген. Республиканын маданий, агартуу жана илимий иштеринин өнүгүшүнө өзгөчө салым кошкон. Кыргыз жаштарынын Россиянын жогорку окуу жайларынан ар тараптуу билим алышын камсыз кылган. Ал кыргыз элинин тарыхына, өзүн өзү таанып-билүүсүнө жакшы шарттарды түзгөн.

Анткени ал жаш кезинде араб, фарсы тилиндеги тарыхый китептерди да көп окуган. Бала чагында Исхак Раззаков илимпоз болом деп кыялданган. Ушундан улам ал түрк элдеринин алгачкы сөздүгүн түзгөн. Махмуд Кашкари, Манас жөнүндөгү маалыматтарды биринчилерден болуп жазган Сайфидин Аксыкенти жана башка даанышмандардын эмгектерин окуп үйрөнгөн. 1946-жылы дүйнөлүк атак-даңкы бар тарыхчы А. Бернштам менен кездешип, Манастын 1000 жылдыгын өткөрүү идеясын көтөрүп чыккан. Ушундан кийин Манас эпосун изилдөөгө, аны китеп кылып чыгарууга жакшы шарттар түзүлгөн. Ал өзү мыкты сүйлөгөн, элди өзүнө тартып алган чечен болгон.

Үй-бүлөсү.

Апасы: Жамийла

Аялы Ибрагимова Рауза Александровна, медицина илиминин кандидаты.

Баласы Эрик, Кызы Элмира.

Баласы Виталий Терещенко. Согуш маалында балдар үйүнөн «чоңдорго» бирден бала бөлүштүргөн.

Согуш бүткөндөн кийин Исхак Раззаков баланы кайра кайрып берген эмес. Витя Раззаков болуп калды, бербейм деген экен.

Раззаковдун бош убактысындагы иштери.

Китепти көп окуу.

Тазалык кармоо.

Сөз өнөрүн аздектөө.

Бийлөө, ырдоо.

Спорт (таңында таза абада чуркоо).

Котормочулукка ык койгон.

Өкмөт башчысы болуп турганда.

Балдар мекемелерин: оорукана, балдар бакчасын, мектептерди курган.

Пенсия, пособияларды көбөйткөн.

Түшүмдүүлүктү (пахта, жүн, кызылча, эгин) өстүргөн.

Мектеп окуучуларын акысыз тамак аш, окуу куралдары менен камсыздаган.

Энеликти, балдарды коргоону колго алган.

Жаштарга билим берүүнү тереңдеткен.

СССРдин карамагындагы Кыргыз Рсспубликасынын демократиялык, өз алдынчалык укугун коргогон.

Орус мектептерге кыргыз тилин окууту маселесин көтөргөн.

Азыркы эгемендүүлүк заманда Исхак Раззаков ошол 50-жылдары кыраакылык менен өтөгөн дагы бир атуулдук эрдик жөнүндө айтпай кетүүгө мүмкүн эмес. Ал - Кыргызстандын эң бир ыйык маселеси - чек арага байланышкан.

Исхак Раззаков жогоркулардын алдында «Айрым союздук Республикалардын чек арасын тактап алуубуз зарыл» - деп маселе коет. Бир Республиканын ичине бир нече союздук республикалардын «аралдары» жана «аралчалары» (анклав) жайгашкан азыркыдай аймактык баш аламандык менен эч бир келишүүгө болбойт. Мындай көрүнүш бизде Ош областынын Фрунзе, Баткен, Лейлек, Араван жана башка райондорунда, Жалал Абад областынын Ала-Бука, Караван, Сузак райондорунда орун алган.

Өз убагында, Орто Азия Республикаларынын чегин бөлүп жатышканда калктын этнографиялык белгилери гана эсепке алынып, экономикалык талаптары, башкаруу ыңгайлуулугу таптакыр көңүлдөн чыгып калган.

Ошондой эле Раззаковдун «тагдырын татаалданткан» экинчи орчундуу маселе кыргыз тил маселеси болгон. Анын жөн жайы мындайча. 1958-жылы орус мектептеринде кыргыз тилин окутууну киргизүү жөнүндө токтом кабыл алынган. Улуу Ата Мекендик согушка чейин орус тилдүү мектептерде кыргыз тил сабагы окутулуп келген болчу.

1958-жылдагы токтом, мына ушул токтоп калган ишти улантуу максатын көздөгөн. Себеби, элдердин достугу куру сөз менен гана айтылбастан, иш жүзүндө тил билүү, салт санааны өздөштүүрү чыныгы интернационализмге өбөлгө болот деп ойлошкон. Бирок, тескерисинче... Экс премьер Казы Дыйканбаев минтип эскерет:

- КПСС БКнын кызматкерлери Ф. Р. Козлов, М. А. Суслов, В. М. Титов, Т. И. Осетров, М. А. Гаврилов тарабынан биздин токтомдор мамлекеттик тартип бузгандык жана жердешчиликти көрсөтүү катары кабалданып, Кыргызстан КП БКнын жетекчиси Исхак Раззаковду жана Министрлер Советинин төрагасы К. Дыйканбаевди күнөөлөшкөн. Болгон окуяны айтпай коюуга болбойт. КПСС БКнын саясий бюросунун мүчөсү Ф. Р. Козлов биз менен сүйлөшүп жатып, балдарга бекер тамак жана жаш балдарга витаминдештирилген сүт берүүнү туура эмес кабыл алып: «Силер Союздук мамлекеттен артыкча көрүнөлү дедиңерби? Коммунизмге эрте жеткиңер келеби? Эл алдында ушундай жол менен кадыр-баркыңарды көтөргүңөр келеби?» - деп кагып силккени эсимде. Ф. Р. Козлов ачык эле кол кезеп:

«Биз силерге, силердин балдарыңарга, балдарыңардын балдарына чейин эстен чыккыс кылып бул ээнбаштыгыңарды чекеңерге тамгадай басабыз», - деп айтканы да эсте... КПСС БК нын уюштуруу бөлүмүнүн башчысы В. Н. Титов биз менен сүйлөшүп жатып «Эмне үчүн ошондой чечимди, ачык айтканда, кыргыз тилин орус мектептеринде окутууну кабыл алдыңар бул улутчулдуктун барып турган чеги эмей эмне!» - деген эле...

Ошентип, улуу мамлекеттик ишмердин айланасында кара туман коюлгандан коюлана берди. Ага республиканын өзүнөн "патриоттук" көрсөткөн кыйындарыбыз да чыкты...

1961-жылдын майында Раззаковду негизсиз кызматтан алышат. Жөнөкөйлүгү, абийиринин таптазалыгын ушунда көрүңүз, аны СССР Мампалына көтөрүп жатабыз деп БКнын пленумунда айтылары менен эле ал акырын, президиумдан залга түшүп, катардагы бош орундукка келип отуруптур. Бул учурда Исхак Раззаков бар болгону 51ге гана чыккан. Дагы кеминде 15-20жыл Д. Кунаев, Ш. Рашидовдор менен тең катар ат салышып иштөөгө деми да, ышкысы да жетиштүү болсо да, Кыргыздар аны, Мухтар Ауэзов эскертип айткандай, барктай да, бапестей да албадык!

Исхак Раззаков 1910-жылы 25-октябрда Баткендин Лейлек районундагы

Коросон кыштагында туулган. Атасы Раззак Берк уулу менен энеси Жамийла

Сейит кызы Сулуктудегу кемур кенде иштеген.

Исхак уч жашында энесинен ажырап, аны бакканга агасы Раззактын

эжеси Гулхан жардам берет. 1918-жылы оор турмуштун айынан Ташкенттеги

туугандарыныкына женешет. Бирок жол азабынан Раззак катуу ооруп, сегиз

жаштагы уулу Исхакты томолой жетим кылып таштап кетет. Ошентип бала

алгач Ходжент шаарындагы балдар уйунде тарбияланат. Тын окуп, орус тилин

ездештурет. Тарбиячылар Исхактын зээндуулугун, билимге ынтызарлыгын

байкап, Ташкенттеги интернатка женетушкен.

20 факты

Исхак Раззаковдун атактуу жана азаптуу емуру. Залкар ишмер тууралуу

Государственный

Фото

Центральный

архив

Кинофотофонодокументов КР

Билими

1931-жылы Ташкенттеги педагогикалык техникумду бутурген. Студент кезинде комсомолдук иш-чараларга активдуу катышып, окуу жайда мугалим

болуп иштеген. Ал эми 1936-жылы Москвадагы Мамлекеттик пландоо

институтун бутурген.

Озбекстандагы карьерасы

Москвадагы окуусун ийгиликтуу аяктагандан кийин ал Озбекстанга

женетулуп, республиканын Мамлекеттик пландоо комитетинин бир белумун

жетектейт. Бир нече айдан кийин Фергана облусунун Мамлекеттик пландоо

комитетинин терагасы болгон. Андан сон Озбекстандын Мамлекеттик

пландоо комитетинин терагасынын орун басары, анан терагасы болуп республикалык масштабдагы чон кызматка которулган. Бул мезгилде езунун

ишмердуулугун, билимин, жендемун корсетуп республиканын экономикалык

есушуне ири салымын кошкон.

Улуу Ата Мекендик согуш жылдары Раззаков Озбек Республикасынын

эл агартуу комиссары, ошол эле мезгилде Озбек ССРинин Эл комиссарлар советинин терагасыны орун басарлык кызматын да аткарган. 1944-45-жылдары Озбекстандын КПБКнын (Комунисттик партиянын борбордук

комитети) пропаганда жана агитация иштери боюнча секретарь болуп иштеген. Баш-аягы Озбекстандагы 10 жылдык ишмердуулугу аны коомдук

жана мамлекеттик ишмер катары калыптандырган.

Кыргызстанга 35 жашында келген

1945-жылы 4-ноябрда Советтер Союзунун Коммунисттик партиясынын саясий бюросунун чечими менен Совет екмету Раззаковду Кыргызстандын Министрлер советинин терагалык кызматына женеткен. Согуштан кийинки

эл чарбасынын абалы оор эле. Раззаков болгон кучун, билимин, талантын республиканын экономикалык енугуп-есушуне жумшаган. 1950-61-жылдары.Кыргыз ССРинин Компартиясынын биринчи секретары болуп иштеген. Бул экое тен ошол кездеги чон кызмат эле.

Исхак Раззаковдун атактуу жана азаптуу емуру. Залкар ишмер тууралуу

20 факты

Фото

/

Центральный

Государственный

архив

Кинофотофонодокументов КР

Онер жай курулушун кетерген

Раззаков Кыргызстан КПБКнын 1-катчысы болуп иштеген 1950-61-жылдары Кыргызстандын енер жай курулушу, ирригация, энергетика, айыл чарбасында жана социалдык маданий чейросунде чон егоруулор, онугуп-

есуу болгон.

1951-1955-жылдары эле Кыргызстанда 48 жаны онер жай ишканасы ишке киргизилген. Маселен, Фрунзедеги жип ийруучу жана токуучу фабрика,

Аламудун ГЭС каскадынын 3-4-кезектери, Ош кыш заводу, Кызыл-Кыя кыш заводу, Кыргыз тоо-кен комбинаттары, Кара-Суу май заводу жана башкалар.

Ал эми 50-жылдардын экинчи жарымында 21 енер жай ишканасы менен

50ге жакын цех иштей баштаган. Маселен, Аламудун ГЭСинин каскадынын

5-6-кезектери, Токтогул ГЭСинин долбоору тузулген, Фрунзе шаарында

жылуулук электр станциясын курууга демилгечи болуп, курулушун ишке

ашырган. Ошондой эле Октябрдын 40 жылдыгы атындагы тигуу фабрикасы,

Нарында нан заводу, Кек-Жангакта Сары-Булак кемур шахтасы, Орто-Токой, Наманган, Теменку Алар-Арча суу сактагычтары Раззаковдун тушунда ишке

берилген.

Ошол 50-жылдары электр энергиясы жетишсиз эле, ал эмес Бишкек шаарынын езуне да электр кубаты жетишкен эмес. Ошол себептен ГЭСтердин

курулушун тездетууну талап кылган. Андан кийинки жылдары Орто-Токой,

Терт-Кул, Базар-Коргон, Папан, Киров суу сактагычтары курулган.

1953-жылы СССРде эн татаал Ош - Бишкек бийик тоолуу жолунун

курулушу башталган. Ага чейин Кыргызстандын тундугунен туштугуне поезд

менен Казакстан, Озбекстан жана Тажикстандын аймагын аралап, эки

суткалык убакытта жетчу. Жолдун курулушу Раззаковдун кайрылуусу боюнча

Москванын метрострой инженердик-техникалык кызматкерлеринин катышуусу менен ишке ашырылган.

Фрунзе — Ош жолунун курулушуна СССР Министрлер советинен

техникалык жардам сурап, Раззаков 1956-жылы 26-июлда кат менен КПСС БК секретары Никита Хрущевго кайрылган. Анда бул жолдун Кыргызстандын эл чарбасы учун озгече мааниге ээ экендигин айткан. Мындан тышкары, облус,

район, шаарларды байланыштыруучу бир катар автомобиль жолдору курулган.

Насирдин Исанов Өмүр баяны.

Насирдин Исанов — Мамлекеттик ишмер, Кыргыз Республикасынын Баатыры (2023), Эгемендүү Кыргыз Республикасынын туңгуч премьерминистри, СССР инженерия академиясынын академиги, куруучу.

Насирдин Исанов 1943-жылы 7-ноябрында Ош облусуна караштуу Ноокат районунун Көк-бел айылында совхоздун жумушчу үй-бүлөсүндө төрөлгөн, тарбияланган. 1960-жылы мектепти бүтүрүп, ошол эле жылы Москва шаарындагы «инженердик-курулуш» институтуна окууга тапшырган. Бир жарым жыл аталган институттун кечки факультетинде окуп жүрүп, эмгек жолун Москвадагы курулуш уюмдарында жумушчу болуп иштеп баштаган. Андан соң ошол институттун күндүзгү бөлүмүнө окууга өтүп, 1965-жылы аны ийгиликтүү бүтүргөндөн кийин Кыргыз ССРинин курулуш министрлигинин «Ошгорстрой» трестинде ишке кирип, №3 курулушмонтаждоо башкармасында мастер, андан кийин прораб, андан кийин участканын начальниги, тресттин башкы технологу болуп 1966—1969жылдары эмгектенген. №5 курулуш монтаждоо башкармасынын башкы инженери да болуп эмгектенген.

1969-жылдан КПССтин мүчөсү. 1970-жылы партиянын Ош обкомунун курулуш бөлүмүнүн жетекчилигине инструктор болуп кирип, ошол жылдын декабрь айынан тартып Нарын гидро-энерго-курулуш башкармасынын (Каракөл ш.) партиялык комитетинин (райкомдун укугундагы) катчылык кызматына шайланып дайындалган.

1974—1976-жылдары Кыргызстан Лениндик Жаштар Коммунисттик Союзунун (ЛЖКС, орусча ЛКСМ) Ош обкомунун биринчи катчысы.

Алматыдагы Жогорку партия мектебин бүткөн (1975). 1976-жылдан Кыргызстан Компартиясынын Борбордук Комитетинин шаар чарба жана курулуш бөлүмүндө бөлүм башчынын орун басары, 1979-жылдын октябрь айынан 1983-жылдын сентябрына чейин бөлүм башчы. 1983—1986-жылы Кыргыз ССР курулуш министри.

1986-жылы декабрь айынан тартып, курулуш комплексин кайра курууга байланыштуу жаңы калыптанган Кыргыз ССРинин Мамлекеттик курулуш комитетинин терагасынын 1-орун басары.

Кыргыз ССРинин курулуш министри кызматына дайындалган. Бул кызматта эмгектенип журуп, 1988-жылдын октябрь айынан тартып, мурдагы Ысык-Көл ошондой эле Нарын облустары кошулуп жаңы калыптанган Ысык-Көл облусунун эл депутаттарынын облустук Кеңешинин аткаруу комитетинин төр агасы, 1990-жылдын декабрь айында Кыргыз Республикасынын вице-президенти болуп дайындалган, 1991-жылдын 22январынан 29-ноябрга чейин Эгемендүү Кыргыз Республикасынын Премьерминистри кызматына бекиген. Экономика илимдеринин кандидаты, диссертациясын СССР Министрлер Кеңешинин алдындагы Эл чарба академиясында жактаган. 1991-жылдын июнунда СССР Инженседик академиясыпын жалпы чогулушунда академик болуп шайлaнган.

Жубайы Бузинат Исанова – адистиги боюнча педагог, кызы Мария жана уулу Алмаз – Кыргыз медицина институтун бүтүрүшкөн.

Насирдин Исанов өлкөдөгү азыркы жүрүп жаткан саясий ошондой эле, экономикалык реформалардын шарттарына ылайык Республикада капиталдык курулуштун экономикасын жана башкаруу системасын өркүндөтүү боюнча бир топ эмгектердин автору.

Ошондой эле, кыргыз сомун киргизүү боюнча демилгени дагы Исанов көтөрүп чыккан делет. Андан тышкары, Исановдун тушунда 1980-жылдары Бишкек шаарынын борбордук аянт көрктөндүрүлүп, агропром имараты, «Восток 5» кичи аймагы, «Бакыт үйү» салынып, Кыргыз Республикасынын тарых музейи ишке берилген. 1984-жылы ошол эле борбор шаардагы Кыргызтелеком имараты тургузулган.

Исхак Раззаков Өмүр баяны.

Исхак Раззаков — Кыргыз эли сыймыктана атын атаган адамдардын бири. Ал совет мезгилинде биринчи жолу кыргыздардан чыккан республиканын жетекчиси.

Исхак Раззаков 1910-жылдын 25-октябрында Лейлек районундагы Көрөсөн айылында, шахтёр адамдын үй-бүлөсүндө туулган. Үч жашка чыгып калганда апасы каза болот.

Арадан 5 жыл өткөн соң атасы аны Тажикстандын Хоженттеги балдар үйүнө алып бара жатып жолдо, Исхактын көз алдында, жан берет. Балдар үйүнө кийин таякеси Молдо Абдылда жеткирген. Жогорку окуу жайын бүткөн соң Өзбекстанда иштеген. Өзбекстандын мамлекеттик пландоо комитетинин төр агасы, Агартуу министри, Эл Комиссарлар Советинин төр агасынын орунбасары, КП БКнын секретары өңдүү жогорку кызматтарда иштеген. Кыргызстанга 35 жашында келген.

Борбор шаарда, көчөгө, техникалык университетке аты коюлган, эстелик орнотулган. Мамлекеттик жана саясий ишмер. 1945-1950-жылдары Кыргыз ССР Министрлер Советинин төр агасы. 1950-1961-жылдары Кыргызстан КП БКнын биринчи катчысы. 1918-жылдан тартып Ленинабаддагы балдар үйүндө тарбияланган. Ташкендеги педагогикалык техникумун 1931-жылы бүтүрүп, андан соң Москвадагы пландоо институтун 1936-жыл бүтүргөн.

. 1936-1938-жылдары Өзбек ССР Мамлекетинин пландоо комитетинде экономист, 1939-1941-жылдары комитеттин төр агасынын орун басары, төр агасы. 1941-1944-жылдары Өзбек ССР эл агартуу комиссары, өзбек ССР Эл Комиссарлар Советинин төр агасынын орун басары. 1944-1945-жылдары Өзбекстан КП БКнын пропаганда ошондой эле агитация жагында катчы болуп иштеген. 1961-жылдын августунан тартып СССР мамлекеттик экономика Советинин мүчөсү, тамак-аш өнөр жай бөлүмүнүн начальниги. 1965-1967-жылы СССР мамлекеттик пландоо комитетинин аппаратында эмгектенген. 1952-1961-жылы КПСС БКнын мүчөсү, 1946-1966-жылы СССР Жогорку Кеңешинин депутаты. 1967-жылы ардактуу эс алууга чыгат. 2000жылы сөөгү Москва шаарынан Кыргызстанга алынып келинип, Бишкектеги Аларча көрүстөнүнө коюлган.

Эки ирет Ленин орденинин ээси, 1-даражадагы Ата Мекендик Согуш ордендери жана башка медалдар менен сыйланган.

Мээримдүү, сылык боорукер, Кеменгер, айкөл, жайдары. Жүрүшүп иши турганда, Суктанган суу, күн, ай дагы. Алмамбет (Исхак Раззаковго)

Байыркыдан акыл, нуска калган кеп, Шерттешкенге жанын кыйган Алмамбет. Сүйлөп турду: «Башым тартуу мынакей, Аз да болсо доско болсун жардам» деп.

Бир туугандан кээде артык кошуна, Элин, жерин таштап келген досуна. Шер Манасты агасындай пир туткан, Андан мурда сөз сүйлөбөй озуна.

Куш агытып, ууга бирге чыгышкан, Кош жылдыздай жаркыраган Чыгыштан. Той топуруң үзөнгүлөш өткөрүп, Кыйындыкка бирге моюн сунушкан.

Ошол достук замзам, Мүрөк суусундай, Ошол достук элдин ыйык туусундай. Тура бермек айдай, күндөй жаркырап, Түбөлүккө берекесин учурбай.

(Болотбек Бөкөлөев)

Көпчүлүк инсандардын жарык дүйнөгө келгениндеги окуялардагыдай эле, Исхактын туулган күнүнүн датасы божомол түрүндө 25-октябрга туура келет. Кийин документинде ушул «25-октябрь» бажырайып жазылып калган. Калем кармап, документ толтургандар көпчүлүк учурда орус жолдоштор болгондугуна байланыштуу Ыйман-Иман, Жусуп-Юсуп, Ысхак-Исхак, болуп жазылып калганын айтып жүрүшөт.

Жакшы кишинин маңдайы жарык демекчи «Исхак Раззаков» ишке биринчи эле күнү келгенде тегерегиндегилерге жайдары мүнөзү менен жаккан экен. 1957-жылы Исхак Раззаков Москванын буйругун күтүп отурбай, мектеп окуучуларын бекер ысык тамак-аш менен камсыз кылуу боюнча Токтом кабыл алды. Алгач кенже класстардын балдарын, анан 5-7-класстын окуучуларына акысыз тамак берүүнү уюштурган.

Жашынан бала жандуу Исхак Раззаков балдар ооруканаларына акысыз тамак-аш берүү багытында эки миллион бюджеттен акча карайт. Ошол эле учурда балдар өлүмүн кыскартуу боюнча албан иштерди аткарат. Орус мектептеринде кыргыз тилин окутуу боюнча токтом кабыл алат.

Мындай жакшы иштердин баарын Москва «өзүн – өзү билгендик»,

«жердешчилик» деп табат. Бул жөнүндө Казы Дыйканбаевдин:«Мы поверили XX съезду или почему снят с работы Исхак Раззаков» деген макаласында жакшы айтылган.

Адегенде Эл Комиссарлар Советинин төр агасы, анан Кыргызстан КП БКнын 1-катчысы (секретарь) болуп иштеген. Республиканын маданий, агартуу жана илимий иштеринин өнүгүшүнө өзгөчө салым кошкон. Кыргыз жаштарынын Россиянын жогорку окуу жайларынан ар тараптуу билим алышын камсыз кылган. Ал кыргыз элинин тарыхына, өзүн өзү таанып-билүүсүнө жакшы шарттарды түзгөн.

Анткени ал жаш кезинде араб, фарсы тилиндеги тарыхый китептерди да көп окуган. Бала чагында Исхак Раззаков илимпоз болом деп кыялданган. Ушундан улам ал түрк элдеринин алгачкы сөздүгүн түзгөн. Махмуд

Кашкари, Манас жөнүндөгү маалыматтарды биринчилерден болуп жазган Сайфидин Аксыкенти жана башка даанышмандардын эмгектерин окуп үйрөнгөн. 1946-жылы дүйнөлүк атак-даңкы бар тарыхчы А. Бернштам менен кездешип, Манастын 1000 жылдыгын өткөрүү идеясын көтөрүп чыккан. Ушундан кийин Манас эпосун изилдөөгө, аны китеп кылып чыгарууга жакшы шарттар түзүлгөн. Ал өзү мыкты сүйлөгөн, элди өзүнө тартып алган чечен болгон.

Жасаган : Жунусбеков Улан

Тобу : ФК-2-23

Исхак Раззаков 1910-жылы Лейлектин Сүлүктү көмүр кенине жуук Коросон айылында төрөлгөн. Үч жашында энесинен, сегиз жашында атасынан ажырап Коженттеги балдар үйүндө тарбияланган. Тирикарак баланын билимге зээндүүлүгүн байкаган балдар үйүнүн тарбиячылары аны Ташкентке жөнөтүшкөн. Ал жердеги жатак мектепте 1925-жылга чейин окуп, орус тилин үйрөнүп, билимге кызыгуусу арткан.

Мектепти аяктагандан кийин Исхак Раззаков Самаркандагы агартуу институтуна кирген. Окуу жайындагы коомдук иштерге жигердүү катышып, студент кезинде эле туулган жеринде комсомол уюмдарын ачуу иштерине, саясий чөйрөгө аралашып калган. 1931-жылы Самаркандагы агартуу институтун аяктап, өзү окуган институтта окутуучу болуп калтырылат. Көп өтпөй билимдүү жаш кадрды Москвадагы Крижановский атындагы Пландоо институтуна жөнөтүшөт. Ал институтту 1936-жылы аяктап, Өзбекстанга кызматка жиберилет.

Республикалык Пландоо комитетинин бөлүм башчысы болуп дайындалып, аз убакыттан кийин ал Фергана облустук пландоо комитетинин башчысынын кызматына бекитилет. Кийинки жылы Өзбекстандын Пландоо комитетинин башчысынын биринчи орун басары болуп көтөрүлөт. Бул кезде сталиндик репрессиянын арааны ачылып, жооптуу кызматтардагы жетекчилердин көбү камалып, атылып, алардын ордун большевиктик идеологияны кадиксиз жактаган жаш кадрлар ээлеп, өлкө бири экинчисинен корккон каардуу өнөктүктөн кантип аман калуунун аракетинде болчу.

Исхак Раззаковдун өмүр баянында бийлик ээлерин шектендире турган эч кандай белги жок эле. Ата-энеси кедей-кембагал, жаштайынан жетимдиктин азабын тартып, балдар үйүндө тарбияланган, анын үстүнө өз жеринен башка республикада иштеп жаткан. Ошон үчүн анын кызматтан кызматка көтөрүлүшү жарым жыл, бир жыл аралыгында жүрүп, көп өтпөй республиканын Пландоо комитетинин төрагасынын орун басарлыгынан төраганын кызматына жетип, андан соң Өзбек ССР Эл комиссарлар кеңешинин төрагасынын орун басары болуп дайындалган. Мына ушул кызматында ал 1941-жылдан 1944-жылга чейин иштеген.

Улуу Ата Мекендик согуш учурунда СССРдин батышындагы өнөр жай ишканаларынын көбү чыгышка - Орто Азия, Сибир, Орол тоолорунун ары жагына көчүрүлүп, мурда агрардык республика атын алып жүргөн Өзбекстан, Казакстан, Кыргызстан сындуу республикаларда өнөр жай ишканалары арбып, чөлкөм өзгөрүлө баштаган.

“Кыргызстан Исхак Раззаковдой улуттук лидерге суусап турат”

Исхак Раззаков социалисттик чарба жүргүзүүнүн негизин түзгөн пландоо жаатын тейлеп, жагдайга жараша бир топ мамлекеттик маанидеги маселелердин чечилишине түз катышып, чоң борбор Москванын баамына илинип калган. Ошондон улам 1944-жылы ал Өзбекстан Компартиясынын БК(б) катчысы болуп шайланган.

Жооптуу кызмат тепкичтери

Партиялык жетекчи сталиндик башкаруу кезинде баарына жооп берген, жогортон келген буйрук-көрсөтмөлөрдү кынтыксыз аткарып турган, партиянын саясатын жер-жерлерде ишке ашырчу негизги күч эле. Улуу Ата Мекендик согуш убагында деле мамлекеттик жазалоо машинеси кынтыксыз иштеп, абактар менен ГУЛАГдар баштагы калыбында камачусун камап, атчусун атып турган. Мурдагы саясий абактагыларга кийин кан майданда туткунга түшүп калгандар, душмандын концлагерлеринде ит чыдагыс азап тартып, тирүүнүн тозогуна түшүп, андан амалын таап качып чыккандар, кайсы бир айыбы үчүн камакка алынгандар толуктап, өлкө дагы эле «эл душмандарын» табуу, аларды жоопко тартуу менен жашап жаткан.

Согуш аяктап, эл чарбасын тынч турмушка көчүрүү, бүлүнгөн экономиканы карапайым калктын турмуш жыргалчылыгына буруу милдети келип чыккан. Мына ушул кезде 1945-жылы 4-ноябрда Исхак Раззаков Кыргыз ССРинин Министрлер кеңешинин төрагасы болуп дайындалган. Өзбекстанда кызмат тепкичтеринде жогорулап бараткан кадрдын өз жерине жөнөтүлүшү кандайынан келгенде да жакшы иш болгон. Кыргызстан сталиндик репрессия маалында эң мыкты жетекчи кадрларынан ажырап, «эл душманы», «Социал-туран партиясынын мүчөсү», «алаш-ордочу», «буржуазиялык улутчул», «чет эл тыңчысы», дагы башка толгон айыптар менен күнөөлөнүп, көбү атылып, калганы жарым жан болуп, абалы абдан эле оор болчу. Республика уруучулук, саясий айып коюп атаандашын жок кылуу, жамандоо адатынан арыла албай, экономикалык жагдайы начар эле.

Исхак Раззаков социалисттик чарбанын, пландоо тармагынын адиси болчу. Республиканын экономикалык жагдайы кандай экенин жакшы билчү. Ири өнөр жай өндүрүшү, ага иштөөгө жарай алчу улуттук кадрлар керек эле. Андай кадрларды даярдачу окуу жайлары жок, баары Москва же башка борбордук окуу жайларынан билим алып келишчү. Анын аракети менен борбордук окуу жайларында улуттук кадрларга арналган атайын квота ачылып, ага мыкты окуган жаштарды жөнөтүү, республиканын өзүндө илимий мекемелерди, тийиштүү жогорку окуу жайларын ачуу аркылуу кыйла жылдардан бери чечилбей келаткан маселе оңуна чечилген. И. Раззаковдун аракети, демилгеси менен республикада бир катар өнөр жай ишканалары, атап айтканда, Фрунзе атындагы айыл чарба машинелерин жасоочу завод, жип ийрүү, трикотаж, бут кийим фабрикалары ишке берилген.

1950-жылы Исхак Раззаков Николай Боголюбовдун ордуна Кыргызстан Компартиясынын Борбордук комитетинин биринчи катчысы болуп шайланган. Кыргызстан союздук республика катарына кошулгандан кийин биринчи катчылыкка кыргыз улутундагы жетекчинин шайланышы дал ушул 1950-жылдан башталган. Ага чейин республика башкаруучулары ар кыл улут өкүлдөрүнөн болгон, арасында жарым жылга жакын иштеген жакут инсаны да бар эле.

Исхак Раззаков 1940-жылдан бери ВКП(б)нын мүчөсү, Коммунисттик партияга чын дилден берилген, анын идеологиясын ишке ашырууга жан үрөгөн коммунист болчу. Кыргызстан Компартиясынын биринчи катчысы, республиканын жападан-жалгыз жетекчиси, Москвада отурган коммунист төбөлдөр иштеп чыккан максат-милдеттерди тоолуу аймакта аткарууга белсене киришкен демилгелүү инсан болгонун замандаштары эскерип жүрүшөт. Анын бийлигинин тушунда республиканы байланыштырган айтылуу Ош-Фрунзе жолунун курулушу башталып, Төө-Ашуу туннели казылган. Ага чейин республиканын түндүгү менен түштүгү темир жол менен Өзбекстан, Тажикстан, Казакстан аймагы аркылуу гана байланышчу. Авиация ал кезде өнүгө элек.

Бийик тоолорду ашып 500 чакырымга жакын жол куруу, бир топ маданий мекемелердин, өнөр жай ишканаларынын курулушу республика жетекчисинин калк алдындагы кадырын көтөргөн. Республика эл чарбасындагы жетишкендиктери үчүн 1950-жылдардын аягында Ленин ордени менен сыйланган, 1958-жылы кыргыз маданияты менен көркөм өнөрүнүн он күндүгү Москвада өткөрүлгөн. Ушундай эле иш-чара 1939-жылы, республика репрессия азабынан жапа чегип жаткан кезде да өткөрүлгөн. Бир жагында күжүрмөн эмгек, социалисттик адабият менен искусствонун жетишкендиги болсо, экинчи тарабында 100 миңдеген адамдарды камакка алып, кыйласын атып, көбүн сүргүнгө айдап, кандуу жазалоонун кылычы оңду-солго шилтенип турган.

Исхак Раззаковдун экономикалык турмуштагы, маданиятты өнүктүрүү жаатындагы иштери тарых бетинде калды. Анын тушунда жогорку жана орто окуу жайлары арбын ачылган, кыргыз тилине мамлекеттик деңгээлде көңүл бөлүнгөн, окуучуларга ысык тамак уюштуруу маселеси каралган. Анын республика алдындагы опол тоодой эмгегин эскерүүнүн, артында калтырган эмгегине татыктуу баа берүүнүн бир көрүнүшү катары эгемен Кыргызстандын үлкөн сыйы Кыргыз Республикасынын баатыры наамы 2016-жылы ыйгарылышын айтсак жарашат.

Системанын азаматы

Албетте, Исхак Раззаков Коммунисттик системанын адамы, коммунисттик идеологиянын күжүрмөн жоокери болгон. Анын коммунисттик катаал эреже-талаптарды бекем сактагандыгын Касым Тыныстановдун акталышына байланышкан окуялардагы карманган позициясы көрсөтүп турат.

Касым Тыныстанов 30-жылдары күчөп кеткен сталиндик репрессиянын курмандыгы, кыргыздын туңгуч жазуучу акыны, илимпозу, мамлекеттик ишмери болгон. Адам чыдагыс азаптардан кийин 1938-жылы Касым Тыныстанов атылып, көп өтпөй партиянын Фрунзе шаардык комитети аны Коммунисттик партиянын мүчөлүгүнөн чыгарып, жазган эмгектери, чыгармалары чогултулуп жок кылынган.

1956-жылы Никита Хрущевдун КПССтин ХХ съездиндеги жеке адамга сыйынууну ашкерелеген айтылуу баяндамасынан кийин, акыйкаттан үмүтүн үзбөгөн «эл душмандарынын» үй-бүлөсү, жакындары кайрылып, ак жеринен айыпталгандардын көбү акталышкан. Касым Тыныстанов да 1957-жылы 1-октябрда СССР Жогорку сотунун Аскердик коллегиясы тарабынан жаңы ачылган жагдайларга байланыштуу иш-аракетинде кылмыштын жоктугунан улам акталган.

Москвадан келген бул кагаз анын жарандык жактан акталышы деп эсептелип, партиялык жагынан да мунапыс алуу зарылдыгы келип чыгат. 1958-жылы узакка созулган талаш-тартыштардан кийин, документтерди кайрадан карап, комиссия элегинен өткөн соң Касым Тыныстановдун партиялыгы калыбына келтирилип, саясий жагынан акталган. Ошону менен кыйла жылдардан бери кыргыз интеллигенциясын чийки май жегендей «кылгыртып келаткан» маселеге чекит коюлушу керек эле.

А бирок 1959-жылы Кыргызстан Компартиясынын Борбордук комитетинин биринчи катчысы Исхак Раззаковдун жетекчилиги менен бюронун жыйыны өткөрүлүп, анда Москвадан келген, аны толугу менен ырастаган Кыргызстан Компартиясынын чечими, демек Касым Тыныстановдун акталышы жокко чыгарылган. Москвадан чыккан чечимди Фрунзеде жокко чыгаруу биринчи жана акыркы адаттан тыш окуя болду окшойт.

Кыргызстан Компартиясынын Борбордук комитетинин бюросунда «Молдо Кылыч менен Касым Тыныстановдун чыгармачылыгын баалоодогу катачылыктар» деген маселе каралган. Жыйынга катышкан академик Болот Юнусалиевден башкалардын бардыгы Касым Тыныстановдун илимий, адабий мурасын идеялык жагынан жарамсыз, коммунисттик идеологияга коошпогон көрүнүш катары баалап, Исхак Раззаков Болот Юнусалиевди Касым Тыныстановду актоого аракет кылып жатканы үчүн күнөөлөгөн.

И.Раззаков атындагы КМТУнун

ЭжБЖМ факультетинин куратордук жыйыны.

Бишкек ш.КМТУ 2024-жылдын 18- апрель.

Катышкандар: Каржы жана эсеп тобунун 22 мүчөсүнон 19 мүчөсү катышты.

Күн тартиби.

1.Абдыкерим кызы Аянанын КМТУнун Ардак громатасын алуусун көрсөтүүлусү.

2.Нурдинов Артурдун биринчи семестрдагы сабактарынын калып калуусун көзөмөлдөө.

3.Жайкы сессияга даярдык.

Угулду:

Чыгып сүйлөгөндөр:Керимова Кундуз,Бекболотова Алия Абдыкерим кызы Аянанын Ардак громатасын куттукташты.

Бекболотова Алия: Нурдинов Артурдун сабактан көп калгандыгы үчүн,түшүнүк кат жазып берүүсун суранды.

2-маселе:

Жайкы сессияга даярдануу,сабактарды калтырбай практикалык жана лабороториялык иштерди өз учурунда тапшырып берүү.

Токтом кылынды:

1.Абдыкерим кызы Аянанын громатасын куттуктоо

2.Нурдинов Артурга эскерүү берилсин

3.Жайкы сессияга даярдык катуу жүрсүн.

Куратор: Айнура Рыспаевна

Ка

тчысы: Абдыкерим кызы Аяна

И.Раззаков атындагы КМТУнун

ЭжБЖМ факультетинин куратордук жыйыны.

Бишкек ш.КМТУ 2024-жылдын 18- апрель.

Катышкандар: Каржы жана эсеп тобунун 22 мүчөсүнон 19 мүчөсү катышты.

Күн тартиби.

1.Советов Аргентины КМТУнун Ардак громатасын алуусун көрсөтүүлусү.

2.Нурдинов Артурдун биринчи семестрдагы сабактарынын калып калуусун көзөмөлдөө.

3.Жайкы сессияга даярдык.

Угулду:

Чыгып сүйлөгөндөр:Керимова Кундуз,Бекболотова Алия Советов Аргендин громатасын куттукташты.

Бекболотова Алия: Нурдинов Артурдун сабактан көп калгандыгы үчүн,түшүнүк кат жазып берүүсун суранды.

2-маселе:

Жайкы сессияга даярдануу,сабактарды калтырбай практикалык жана лабороториялык иштерди өз учурунда тапшырып берүү.

Токтом кылынды:

1. Советов Аргендин громатасын куттуктоо

2.Нурдинов Артурга эскерүү берилсин

3.Жайкы сессияга даярдык катуу жүрсүн.

Куратор: Айнура Рыспаевна

Катчысы: Сатаров Бекболсун

Аткарган: Абдыкерим кызы Аяна ФК-2-23

Киришүү

Исхак Разаков-СССРдин көрүнүктүү мамлекеттик жана коомдук ишмери, Кыргыз ССРинин тарыхында маанилүү роль ойногон. 25-октябрь 1910-жылы Согди облусунда дыйкандын үй-бүлөсүндө туулган. Анын жөнөкөй дыйкандан республиканын негизги лидерлеринин бирине чейинки жолу кылымдын биринчи жарымында Совет мамлекетинин өнүгүшүнүн жана трансформациясынын маанилүү учурларын чагылдырат. Разаков саясий, экономикалык жана социалдык чөйрөлөрдө олуттуу из калтырып, аймактын өнүгүшүнө жана модернизациясына салым кошкон.

Пландуу экономиканын устасы

Исхак Раззаков 1910-жылы Лейлектин Сүлүктү көмүр кенине жуук Коросон айылында төрөлгөн. Үч жашында энесинен, сегиз жашында атасынан ажырап Коженттеги балдар үйүндө тарбияланган. Тирикарак баланын билимге зээндүүлүгүн байкаган балдар үйүнүн тарбиячылары аны Ташкентке жөнөтүшкөн. Ал жердеги жатак мектепте 1925-жылга чейин окуп, орус тилин үйрөнүп, билимге кызыгуусу арткан.

Мектепти аяктагандан кийин Исхак Раззаков Самаркандагы агартуу институтуна кирген. Окуу жайындагы коомдук иштерге жигердүү катышып, студент кезинде эле туулган жеринде комсомол уюмдарын ачуу иштерине, саясий чөйрөгө аралашып калган. 1931-жылы Самаркандагы агартуу институтун аяктап, өзү окуган институтта окутуучу болуп калтырылат. Көп өтпөй билимдүү жаш кадрды Москвадагы Крижановский атындагы Пландоо институтуна жөнөтүшөт. Ал институтту 1936-жылы аяктап, Өзбекстанга кызматка жиберилет.

Республикалык Пландоо комитетинин бөлүм башчысы болуп дайындалып, аз убакыттан кийин ал Фергана облустук пландоо комитетинин башчысынын кызматына бекитилет. Кийинки жылы Өзбекстандын Пландоо комитетинин башчысынын биринчи орун басары болуп көтөрүлөт. Бул кезде сталиндик репрессиянын арааны ачылып, жооптуу кызматтардагы жетекчилердин көбү камалып, атылып, алардын ордун большевиктик идеологияны кадиксиз жактаган жаш кадрлар ээлеп, өлкө бири экинчисинен корккон каардуу өнөктүктөн кантип аман калуунун аракетинде болчу.

Исхак Раззаковдун өмүр баянында бийлик ээлерин шектендире турган эч кандай белги жок эле. Ата-энеси кедей-кембагал, жаштайынан жетимдиктин азабын тартып, балдар үйүндө тарбияланган, анын үстүнө өз жеринен башка республикада иштеп жаткан. Ошон үчүн анын кызматтан кызматка көтөрүлүшү жарым жыл, бир жыл аралыгында жүрүп, көп өтпөй республиканын Пландоо комитетинин төрагасынын орун басарлыгынан төраганын кызматына жетип, андан соң Өзбек ССР Эл комиссарлар кеңешинин төрагасынын орун басары болуп дайындалган. Мына ушул кызматында ал 1941-жылдан 1944-жылга чейин иштеген.

Улуу Ата Мекендик согуш учурунда СССРдин батышындагы өнөр жай ишканаларынын көбү чыгышка - Орто Азия, Сибир, Орол тоолорунун ары жагына көчүрүлүп, мурда агрардык республика атын алып жүргөн Өзбекстан, Казакстан, Кыргызстан сындуу республикаларда өнөр жай ишканалары арбып, чөлкөм өзгөрүлө баштаган.

“Кыргызстан Исхак Раззаковдой улуттук лидерге суусап турат”

Исхак Раззаков социалисттик чарба жүргүзүүнүн негизин түзгөн пландоо жаатын тейлеп, жагдайга жараша бир топ мамлекеттик маанидеги маселелердин чечилишине түз катышып, чоң борбор Москванын баамына илинип калган. Ошондон улам 1944-жылы ал Өзбекстан Компартиясынын БК(б) катчысы болуп шайланган.

Жооптуу кызмат тепкичтери

Партиялык жетекчи сталиндик башкаруу кезинде баарына жооп берген, жогортон келген буйрук-көрсөтмөлөрдү кынтыксыз аткарып турган, партиянын саясатын жер-жерлерде ишке ашырчу негизги күч эле. Улуу Ата Мекендик согуш убагында деле мамлекеттик жазалоо машинеси кынтыксыз иштеп, абактар менен ГУЛАГдар баштагы калыбында камачусун камап, атчусун атып турган. Мурдагы саясий абактагыларга кийин кан майданда туткунга түшүп калгандар, душмандын концлагерлеринде ит чыдагыс азап тартып, тирүүнүн тозогуна түшүп, андан амалын таап качып чыккандар, кайсы бир айыбы үчүн камакка алынгандар толуктап, өлкө дагы эле «эл душмандарын» табуу, аларды жоопко тартуу менен жашап жаткан.

Согуш аяктап, эл чарбасын тынч турмушка көчүрүү, бүлүнгөн экономиканы карапайым калктын турмуш жыргалчылыгына буруу милдети келип чыккан. Мына ушул кезде 1945-жылы 4-ноябрда Исхак Раззаков Кыргыз ССРинин Министрлер кеңешинин төрагасы болуп дайындалган. Өзбекстанда кызмат тепкичтеринде жогорулап бараткан кадрдын өз жерине жөнөтүлүшү кандайынан келгенде да жакшы иш болгон. Кыргызстан сталиндик репрессия маалында эң мыкты жетекчи кадрларынан ажырап, «эл душманы», «Социал-туран партиясынын мүчөсү», «алаш-ордочу», «буржуазиялык улутчул», «чет эл тыңчысы», дагы башка толгон айыптар менен күнөөлөнүп, көбү атылып, калганы жарым жан болуп, абалы абдан эле оор болчу. Республика уруучулук, саясий айып коюп атаандашын жок кылуу, жамандоо адатынан арыла албай, экономикалык жагдайы начар эле.

Кыргызстандан СССРге каяша айткан аалым

Исхак Раззаков социалисттик чарбанын, пландоо тармагынын адиси болчу. Республиканын экономикалык жагдайы кандай экенин жакшы билчү. Ири өнөр жай өндүрүшү, ага иштөөгө жарай алчу улуттук кадрлар керек эле. Андай кадрларды даярдачу окуу жайлары жок, баары Москва же башка борбордук окуу жайларынан билим алып келишчү. Анын аракети менен борбордук окуу жайларында улуттук кадрларга арналган атайын квота ачылып, ага мыкты окуган жаштарды жөнөтүү, республиканын өзүндө илимий мекемелерди, тийиштүү жогорку окуу жайларын ачуу аркылуу кыйла жылдардан бери чечилбей келаткан маселе оңуна чечилген. И. Раззаковдун аракети, демилгеси менен республикада бир катар өнөр жай ишканалары, атап айтканда, Фрунзе атындагы айыл чарба машинелерин жасоочу завод, жип ийрүү, трикотаж, бут кийим фабрикалары ишке берилген.

1950-жылы Исхак Раззаков Николай Боголюбовдун ордуна Кыргызстан Компартиясынын Борбордук комитетинин биринчи катчысы болуп шайланган. Кыргызстан союздук республика катарына кошулгандан кийин биринчи катчылыкка кыргыз улутундагы жетекчинин шайланышы дал ушул 1950-жылдан башталган. Ага чейин республика башкаруучулары ар кыл улут өкүлдөрүнөн болгон, арасында жарым жылга жакын иштеген жакут инсаны да бар эле.

Исхак Раззаков 1940-жылдан бери ВКП(б)нын мүчөсү, Коммунисттик партияга чын дилден берилген, анын идеологиясын ишке ашырууга жан үрөгөн коммунист болчу. Кыргызстан Компартиясынын биринчи катчысы, республиканын жападан-жалгыз жетекчиси, Москвада отурган коммунист төбөлдөр иштеп чыккан максат-милдеттерди тоолуу аймакта аткарууга белсене киришкен демилгелүү инсан болгонун замандаштары эскерип жүрүшөт. Анын бийлигинин тушунда республиканы байланыштырган айтылуу Ош-Фрунзе жолунун курулушу башталып, Төө-Ашуу туннели казылган. Ага чейин республиканын түндүгү менен түштүгү темир жол менен Өзбекстан, Тажикстан, Казакстан аймагы аркылуу гана байланышчу. Авиация ал кезде өнүгө элек.

Бийик тоолорду ашып 500 чакырымга жакын жол куруу, бир топ маданий мекемелердин, өнөр жай ишканаларынын курулушу республика жетекчисинин калк алдындагы кадырын көтөргөн. Республика эл чарбасындагы жетишкендиктери үчүн 1950-жылдардын аягында Ленин ордени менен сыйланган, 1958-жылы кыргыз маданияты менен көркөм өнөрүнүн он күндүгү Москвада өткөрүлгөн. Ушундай эле иш-чара 1939-жылы, республика репрессия азабынан жапа чегип жаткан кезде да өткөрүлгөн. Бир жагында күжүрмөн эмгек, социалисттик адабият менен искусствонун жетишкендиги болсо, экинчи тарабында 100 миңдеген адамдарды камакка алып, кыйласын атып, көбүн сүргүнгө айдап, кандуу жазалоонун кылычы оңду-солго шилтенип турган.

Исхак Раззаковдун экономикалык турмуштагы, маданиятты өнүктүрүү жаатындагы иштери тарых бетинде калды. Анын тушунда жогорку жана орто окуу жайлары арбын ачылган, кыргыз тилине мамлекеттик деңгээлде көңүл бөлүнгөн, окуучуларга ысык тамак уюштуруу маселеси каралган. Анын республика алдындагы опол тоодой эмгегин эскерүүнүн, артында калтырган эмгегине татыктуу баа берүүнүн бир көрүнүшү катары эгемен Кыргызстандын үлкөн сыйы Кыргыз Республикасынын баатыры наамы 2016-жылы ыйгарылышын айтсак жарашат.

Системанын азаматы

Албетте, Исхак Раззаков Коммунисттик системанын адамы, коммунисттик идеологиянын күжүрмөн жоокери болгон. Анын коммунисттик катаал эреже-талаптарды бекем сактагандыгын Касым Тыныстановдун акталышына байланышкан окуялардагы карманган позициясы көрсөтүп турат.

Жарым кылымга созулган куугунтук

Касым Тыныстанов 30-жылдары күчөп кеткен сталиндик репрессиянын курмандыгы, кыргыздын туңгуч жазуучу акыны, илимпозу, мамлекеттик ишмери болгон. Адам чыдагыс азаптардан кийин 1938-жылы Касым Тыныстанов атылып, көп өтпөй партиянын Фрунзе шаардык комитети аны Коммунисттик партиянын мүчөлүгүнөн чыгарып, жазган эмгектери, чыгармалары чогултулуп жок кылынган.

1956-жылы Никита Хрущевдун КПССтин ХХ съездиндеги жеке адамга сыйынууну ашкерелеген айтылуу баяндамасынан кийин, акыйкаттан үмүтүн үзбөгөн «эл душмандарынын» үй-бүлөсү, жакындары кайрылып, ак жеринен айыпталгандардын көбү акталышкан. Касым Тыныстанов да 1957-жылы 1-октябрда СССР Жогорку сотунун Аскердик коллегиясы тарабынан жаңы ачылган жагдайларга байланыштуу иш-аракетинде кылмыштын жоктугунан улам акталган.

Москвадан келген бул кагаз анын жарандык жактан акталышы деп эсептелип, партиялык жагынан да мунапыс алуу зарылдыгы келип чыгат. 1958-жылы узакка созулган талаш-тартыштардан кийин, документтерди кайрадан карап, комиссия элегинен өткөн соң Касым Тыныстановдун партиялыгы калыбына келтирилип, саясий жагынан акталган. Ошону менен кыйла жылдардан бери кыргыз интеллигенциясын чийки май жегендей «кылгыртып келаткан» маселеге чекит коюлушу керек эле.

ЭжБЖМ факультетинин кураторлук жыйыны

Бишкек ш. КМТУ 24-жылдын 18-апрели

Катышкандар: Метрология тобунун 20 мучосунон 17 мучосу катышты.

Кун тартиби:

Советов Аргендин КМТУнун «Ардак грамотасын» алуу ишин карап чыгуу.

Нурдинов Артурдун семестрда сабак коп калтырышын (кароо) козомолдоо.

Жайкы сессияга дардык.

Угулду:

Чыгып суйлогондор:

1-маселе, Имметов Абдунаби: Советов Аргендин КМТУнун « Ардак грамотасын» алышына кимдин ою кандай?

Жунусбеков Улан: Аргендин дайым сабакка келип, активдуу болгон учун, грамотаны алышына макулмун.

Токтогулов Улан: Сабактардагы жетишкендиктери учун, макулмун.

Имметов Абдунаби: 15 адам макул болду, 2 адам каршы болушту.

2-маселе Имметов Абдунаби: Нурдинов Артурдун коп сабак калтыргандыгы учун, сабактан чыгарылабыже эскертуу берилеби?

Абдыкерим кызы Аяна: Сабактан четтетишибиз керек.

Белекова Нураида: Эскертуу берели.

Имметов Абдунаби: 10 адам эскертуу берууго добушун берди, 7 адам четтетилишин колдоду.

3-маселе. Имметов Абдунаби: Жайкы сессияга даярдануу учун сабактарынарды калтырбай, практикалык жана лабораториялык ишинерди бутургуло.

Токтом кылынды:

Советов Аргенге КМТУнун Ардак грамотасы берилсин!

Нурдинов Артурга эскертуу берилсин!

Жайкы сессияда даярдык катуу журсун!

Куратор: Имметов Абдунаби

Катчысы: Анарбаева Айсанам

Кыргыз элинин белгилүү коомдук жана мамлекеттик ишмери Исхак Раззаков

кыргыз мамлекеттүүлүгүнүн чыңдалышына жана өнүгүшүнө чоң салым кошуп кетти. Ал

1910-жылы Кыргызстандын Сүлүктү (азыркы Лейлек) районунун Хорасан айылында

төрөлгөн. Атасы Сүлүктүдөгү шахта кенинде иштеп жүрүп, 1919-жылы каза болгон, 1912-

жылы Исхак 3 –жашка чыкканда эле энеси көз жумган. Ата-энесинен ажырап калгандан

кийин Тажик ССРинин Ленинабад шаарындагы балдар үйүнө жайгаштырылат, андан

кийин 1923-жылы Ташкенттеги II баскычтагы мектепке кирет. Ал эми 1925-жылы

педагогикалык техникумга тапшырат. Аны 1929-жылы аяктагандан кийин, ошол эле окуу

жайда окутуучу болуп калат. 1931-1936-жылдары Москвадагы СССРдин пландоо

институнда жогорку билим алган. Институтту аяктагандан кийин СССРдин мамлекеттик

пландоо комитети тарабынан Өзбек ССРнин пландоо тармагына жолдомо менен

жөнөтүлөт. 1936-жылдын февралынан 1939-жылына чейин мамлекеттик пландоо

комитетинин түрдүү тармактарында кызмат өтөйт. 1939-жылдын 16-сентябрында

И.Раззаков Өзбек ССРнин пландоо комитетинин төрагасы болуп дайындалат. Ушул

жылдар анын өз кесиби боюнча Өзбек ССРнин түрдүү тармактарына салымын кошкон

ишмер катары калыптанат. Аларды кээ бирлерине токтоло кетели.

СССРдин мамлекеттик пландоо комитетинин 20 жылдыгына карата жазган

макаласы аркылуу анын дүйнөтаанымы сүрөттөлөт. Ал макаласында Өзбекстанда пландоо

органдары чоң тажрыйбалуу жолду басып өтүп, эң сонун пландоочу-экономисттер өсүп

чыккандыгы айтылат. Өзбек элинин өзүнөн квалификациялуу кадрлардын өсүп чыкканын

факт катары белгилөө менен, анын ичинен жетекчи орундарга да келишкендиги жакшы

көрүнүш катары бааланат. Аны менен катар бир топ жетишпегендиктерге да жол берип

жатканына өкүнөт. Пландарды аткарууда системалуу текшерүү жана аны терең, ырааттуу,

ар тараптуу талдоо зарылдыгын белгилейт. Ошону менен катар алдыда маанилүү

милдеттерди турганы эскертилет. Алардын бири катары колхоз-совхоздордун комплекстүү

өнүгүүсүнүн планын иштеп чыгуу. Ал үчүн жергиликтүү пландоо комиссиясында

иштегендер өздөрү иштеген аймактагы, райондогу, областагы экономиканы, жаратылыш

байлыгын, колхоз өндүрүшүнүн экономикасынын деталдарын терең билүүсү зарылдыгын

айтат. Экинчи жагынан областтык, шаардык, райондук мекемелердин пландоо

комиссияларына болгон мамилесин өзгөртүү керектигин белгилейт. Анткени пландоо

комиссиялары түздөн-түз жумушчу аппарат болуп саналат. Ошондуктан жергиликтүү

партиялык, советтик органдар менен тыгыз иш жүргүзүш керектигин айтат.

1941-1942-жылдардагы окуу жылынын милдеттери жөнүндөгү жалпы мугалимдердин

жыйынында жалпы перспективалуу максаттар жөнүндө баяндама жасайт. Мында ал билим

берүү тармагын жакшы билген адис катары таанылат. Бул тууралуу Н.А.Мухитдинов

минтип белгилейт: “Исхак Раззаковдун эл агартуунун, маданияттын өнүгүүсүндөгү

кошкон салымы зор. Кан күйгөн согуш маалындагы эмгегин эске алсак, элдин көбү

фронтто болсо ал мектептеги окуучулардын үзгүлтүксүз окуусуна, жаш илимпоз

кадрлардын даярдыгына, аспирантуранын өнүгүшүнө, басма иштеринин өркүндөшүнө көп

көңүлүн бурган.1946-жылы 25-июнда СССРдин министрлер советине 1947-жылы “Манас” эпосунун

1100 жылдыгын өткөрүү үчүн кат жолдойт жана юбилейди өткөрүүгө сарпталуучу

чыгымдарды бөлүп берүү өтүнүчү кайрылат. Бирок бул ишке ашпай калганы бизге

маалым.1990-жылдын 26-октябрында гана И.Раззаковдун атын түбөлүккө калтыруу

максатында Кыргыз ССР Министрлер Советинин токтому чыгат. Натыйжада Фрунзе

шаарынын бир көчөсү анын аты менен аталат. Лейлек районундагы “Кулунду” колхозуна,

ВЛКСМдын 40-жылдыгы атындагы орто мектепке, Ош шаарындагы бир көчөгө анын аты

берилет. 1995-жылдын 5-декабрында Кыргыз политехникалык институтуна анын ысмы

ыйгаруу жөнүндө КРнын Өкмөтүнүн токтому чыгат.Эң негизгиси И.Раззаков адамдын калыптанышы өзүнө байланыштуу экендигин

белгилейт. Адамды ар дайым социум менен байланыштуу карайт.

Илим жана билим беруу министрлиги

Кыргызский Государственный Технический Университет им. И.Раззакова

Группа: ФК-2-23

Аткарган : Анарбаева А.И.

Текшерген : Шаршенова Ы.А.

Бишкек 2024 г.

План

Насирдин Исанов өмүр баяны.

Илимий эмгектери.

Чыгармачылык .

Эмгек жолу.

Сыйлыктары.

Үй-бүлөсү

Исхак Раззаков Өмүр баяны

Илимий эмгектери

Үй-бүлөсү

Кызыктуу фактылар

Учкул сөздөр

Насирдин Исанов

Өмүр баяны.

Насирдин Исанов — Мамлекеттик ишмер, Кыргыз Республикасынын Баатыры (2023), Эгемендүү Кыргыз Республикасынын туңгуч премьер-министри, СССР инженерия академиясынын академиги, куруучу.

Насирдин Исанов 1943-жылы 7-ноябрында Ош облусуна караштуу Ноокат районунун Көк-бел айылында совхоздун жумушчу үй-бүлөсүндө төрөлгөн, тарбияланган. 1960-жылы мектепти бүтүрүп, ошол эле жылы Москва шаарындагы «инженердик-курулуш» институтуна окууга тапшырган. Бир жарым жыл аталган институттун кечки факультетинде окуп жүрүп, эмгек жолун Москвадагы курулуш уюмдарында жумушчу болуп иштеп баштаган. Андан соң ошол институттун күндүзгү бөлүмүнө окууга өтүп, 1965-жылы аны ийгиликтүү бүтүргөндөн кийин Кыргыз ССРинин курулуш министрлигинин «Ошгорстрой» трестинде ишке кирип, №3 курулуш-монтаждоо башкармасында мастер, андан кийин прораб, андан кийин участканын начальниги, тресттин башкы технологу болуп 1966—1969-жылдары эмгектенген. №5 курулуш монтаждоо башкармасынын башкы инженери да болуп эмгектенген.

1969-жылдан КПССтин мүчөсү. 1970-жылы партиянын Ош обкомунун курулуш бөлүмүнүн жетекчилигине инструктор болуп кирип, ошол жылдын декабрь айынан тартып Нарын гидро-энерго-курулуш башкармасынын (Каракөл ш.) партиялык комитетинин (райкомдун укугундагы) катчылык кызматына шайланып дайындалган.

1974—1976-жылдары Кыргызстан Лениндик Жаштар Коммунисттик Союзунун (ЛЖКС, орусча ЛКСМ) Ош обкомунун биринчи катчысы. Алматыдагы Жогорку партия мектебин бүткөн (1975). 1976-жылдан Кыргызстан Компартиясынын Борбордук Комитетинин шаар чарба жана курулуш бөлүмүндө бөлүм башчынын орун басары, 1979-жылдын октябрь айынан 1983-жылдын сентябрына чейин бөлүм башчы. 1983—1986-жылы Кыргыз ССР курулуш министри.

1986-жылы декабрь айынан тартып, курулуш комплексин кайра курууга байланыштуу жаңы калыптанган Кыргыз ССРинин Мамлекеттик курулуш комитетинин терагасынын 1-орун басары.

Кыргыз ССРинин курулуш министри кызматына дайындалган.

Бул кызматта эмгектенип журуп, 1988-жылдын октябрь айынан тартып, мурдагы Ысык-Көл ошондой эле Нарын облустары кошулуп жаңы калыптанган Ысык-Көл облусунун эл депутаттарынын облустук Кеңешинин аткаруу комитетинин төр агасы, 1990-жылдын декабрь айында Кыргыз Республикасынын вице-президенти болуп дайындалган, 1991-жылдын 22-январынан 29-ноябрга чейин Эгемендүү Кыргыз Республикасынын Премьер-министри кызматына бекиген. Экономика илимдеринин кандидаты, диссертациясын СССР Министрлер Кеңешинин алдындагы Эл чарба академиясында жактаган. 1991-жылдын июнунда СССР Инженседик академиясыпын жалпы чогулушунда академик болуп шайлaнган.

Жубайы Бузинат Исанова - адистиги боюнча педагог, кызы Мария жана уулу Алмаз - Кыргыз медицина институтун бүтүрүшкөн.

Насирдин Исанов өлкөдөгү азыркы жүрүп жаткан саясий ошондой эле, экономикалык реформалардын шарттарына ылайык Республикада капиталдык курулуштун экономикасын жана башкаруу системасын өркүндөтүү боюнча бир топ эмгектердин автору.

Ошондой эле, кыргыз сомун киргизүү боюнча демилгени дагы Исанов көтөрүп чыккан делет. Андан тышкары, Исановдун тушунда 1980-жылдары Бишкек шаарынын борбордук аянт көрктөндүрүлүп, агропром имараты, «Восток 5» кичи аймагы, «Бакыт үйү» салынып, Кыргыз Республикасынын тарых музейи ишке берилген. 1984-жылы ошол эле борбор шаардагы Кыргызтелеком имараты тургузулган. 

Илимий эмгектери

Кыргызстандагы капиталдык курулуш. Аны башкарууну өркүндөтүү жаңы чарбалык механизмдин ажырагыс бөлүгү.

Кыргыз ССРинин курулуш комплексин башкарууну өркүндөтүү. «Кыргызстан» басмасы. 1991-ж.

Башкаруунун структурасын өркүндөтүү-курулуштагы жаңы чарбалык механизмдин ажырагыс бөлүгү. «Курулуш экономикасы» журналы 1988-ж.

Эпкиндүү курулушта... «Коммунист» журналы (кыргыз тилинде) 1972-ж. №7,4-бет.

Капиталдык курулушта партиялык камкордук. «Коммунист» журналы (кыргыз тилинде) 1979-ж. №11, 7-бет.

XXVI-съезд жана республиканын куруучуларынын жаңы чектери. Кыргызстан КП БКнын «Коммунист» журналы (кыргыз тилинде) 1982-жыл №1, 7-бет

Ведомстволук туюктар Кыргызстандагы курулушту мындан ары өнүктүрүүдө тоскоол болууда. «Советская Киргизия» газетасы. 25.06.1988-ж.

Ведомстволук туюктан чыгуу. «Строительная газета».

Коллективдүү подряд курулушка жаңы чарбалык механизмди киргизүүнүн негизи. Кол жазма турундө республикалык семинардагы доклады. Фрунзе шаары 22.11.1987-ж. 25 бет.

Республиканын курулуш комплексинин жаңы чарбалык механизмдин шарттарындагы иштеринин алгачкы жыйынтыктары жана коллективдүү подрядды мындан ары өркүндөтүү, толук чарбалык эсепке, өзүн өзү актоого жана өзүн өзү финансылоого өтүү боюнча милдеттер. Кол жазма түрүндө республикалык семинардагы доклад. Фрунзе шаары 26.03.83ж. 30бет.

Республиканын капиталдык курулушун башкаруусун өркүндөтүүнүн маселелери. Кол жазма түрүндө республикалык илимий-практикалык конференциядагы доклад. Фрунзе шаары 1989-ж. 10бет.

Курулуштагы илимий-техникалык прогресстин перспективдүү маселелери басылган, республикалык илимий-практикалык конференциянын материалдары. Госпландын НИИЭММПсы жана Кыргыз ССР ИАсынын экономика институту, Фрунзе шаары 1988-ж.

Чыгармачылык

Ал эми бош убактысында Насирдин Исанов ыр жазып койгон да адаты бар экен, төмөндө Насирдиндин өз колунан жаралган ырлары:

Ноокатым

Кыял-бул ар адамга дайым канат,

Кааласаң бир заматта Айга алып барат.

Айлантып бүт ааламды бир секундта,

Кааласаң жылдыз болуп жанып калат.

Кыялдын түркүн-түркүн кылдары көп,

Келтирүү мүмкүн эмес күүгө үгүттөп.

Ача алат анын сырын билген уста,

Ошондо көркүн ачат жаздай бүрдөп.

Ноокатым бүгүн келдиң көз алдыма,

Кыялым учту беле алда-кайда...

Бир кезде сенин көркүң, тааный албай,

Караармын ишене албай кайра-кайра.

(4-март, 1990-жыл)

Эмгек жолу

Замандаштары Исановду калыс, кесипкөй жана принципиалдуу жетекчи болгонун айтып келишет. Ал эми айылдаштары аны өтө жөнөкөй, адамкерчиликтүү, министр болгонуна карабастан кара жумуштан тарбынбаган эмгечил адам болгон дешет.

Сыйлыктары

Кыргыз Республикасынын Баатыры (2023, август-сентябрь)

«Ак Шумкар» өзгөчө белгиси (2023, август-сентябрь)

Эмгек каармандыгы үчүн медаль (1974)

«Эмгек Кызыл Туу», «Ардак Белгиси» ордендери (1981)

Түбөлүктөө

Ош Мамлекеттик Университетинин алдындагы эстелик (Ош шаары, 2023, август-сентябрь)

Исанов жашаган үйгө мемориалдык такта орнотулган

Бишкек шаарынын борбордук көчөлөрүнүн бирине аты берилген

Кыргызстандын жогорку окуу жайы аталган

2003-жылы Эркиндик бульварында эстелиги коюлган

Көк-Бел айылында бюсту орнотулган (2014)

Көк-Бел айылында өзү окуган мектепке ысымы берилген

Ошол эле мектепте Исановго арналган чакан музей бар

Насирдин Исанов атындагы Араван районундагы орто м

Илим жана билим беруу министрлиги

Кыргызский Государственный Технический Университет им. И.Раззакова

Группа: ФК-2-23

Аткарган : Анарбаева А.И.

Текшерген : Шаршенова Ы.А.

Бишкек 2024 г.

План

Насирдин Исанов өмүр баяны.

Илимий эмгектери.

Чыгармачылык .

Эмгек жолу.

Сыйлыктары.

Үй-бүлөсү

Исхак Раззаков Өмүр баяны

Илимий эмгектери

Үй-бүлөсү

Кызыктуу фактылар

Учкул сөздөр

Насирдин Исанов

Өмүр баяны.

Насирдин Исанов — Мамлекеттик ишмер, Кыргыз Республикасынын Баатыры (2023), Эгемендүү Кыргыз Республикасынын туңгуч премьер-министри, СССР инженерия академиясынын академиги, куруучу.

Насирдин Исанов 1943-жылы 7-ноябрында Ош облусуна караштуу Ноокат районунун Көк-бел айылында совхоздун жумушчу үй-бүлөсүндө төрөлгөн, тарбияланган. 1960-жылы мектепти бүтүрүп, ошол эле жылы Москва шаарындагы «инженердик-курулуш» институтуна окууга тапшырган. Бир жарым жыл аталган институттун кечки факультетинде окуп жүрүп, эмгек жолун Москвадагы курулуш уюмдарында жумушчу болуп иштеп баштаган. Андан соң ошол институттун күндүзгү бөлүмүнө окууга өтүп, 1965-жылы аны ийгиликтүү бүтүргөндөн кийин Кыргыз ССРинин курулуш министрлигинин «Ошгорстрой» трестинде ишке кирип, №3 курулуш-монтаждоо башкармасында мастер, андан кийин прораб, андан кийин участканын начальниги, тресттин башкы технологу болуп 1966—1969-жылдары эмгектенген. №5 курулуш монтаждоо башкармасынын башкы инженери да болуп эмгектенген.

1969-жылдан КПССтин мүчөсү. 1970-жылы партиянын Ош обкомунун курулуш бөлүмүнүн жетекчилигине инструктор болуп кирип, ошол жылдын декабрь айынан тартып Нарын гидро-энерго-курулуш башкармасынын (Каракөл ш.) партиялык комитетинин (райкомдун укугундагы) катчылык кызматына шайланып дайындалган.

1974—1976-жылдары Кыргызстан Лениндик Жаштар Коммунисттик Союзунун (ЛЖКС, орусча ЛКСМ) Ош обкомунун биринчи катчысы. Алматыдагы Жогорку партия мектебин бүткөн (1975). 1976-жылдан Кыргызстан Компартиясынын Борбордук Комитетинин шаар чарба жана курулуш бөлүмүндө бөлүм башчынын орун басары, 1979-жылдын октябрь айынан 1983-жылдын сентябрына чейин бөлүм башчы. 1983—1986-жылы Кыргыз ССР курулуш министри.

1986-жылы декабрь айынан тартып, курулуш комплексин кайра курууга байланыштуу жаңы калыптанган Кыргыз ССРинин Мамлекеттик курулуш комитетинин терагасынын 1-орун басары.

Кыргыз ССРинин курулуш министри кызматына дайындалган.

Бул кызматта эмгектенип журуп, 1988-жылдын октябрь айынан тартып, мурдагы Ысык-Көл ошондой эле Нарын облустары кошулуп жаңы калыптанган Ысык-Көл облусунун эл депутаттарынын облустук Кеңешинин аткаруу комитетинин төр агасы, 1990-жылдын декабрь айында Кыргыз Республикасынын вице-президенти болуп дайындалган, 1991-жылдын 22-январынан 29-ноябрга чейин Эгемендүү Кыргыз Республикасынын Премьер-министри кызматына бекиген. Экономика илимдеринин кандидаты, диссертациясын СССР Министрлер Кеңешинин алдындагы Эл чарба академиясында жактаган. 1991-жылдын июнунда СССР Инженседик академиясыпын жалпы чогулушунда академик болуп шайлaнган.

Жубайы Бузинат Исанова - адистиги боюнча педагог, кызы Мария жана уулу Алмаз - Кыргыз медицина институтун бүтүрүшкөн.

Насирдин Исанов өлкөдөгү азыркы жүрүп жаткан саясий ошондой эле, экономикалык реформалардын шарттарына ылайык Республикада капиталдык курулуштун экономикасын жана башкаруу системасын өркүндөтүү боюнча бир топ эмгектердин автору.

Ошондой эле, кыргыз сомун киргизүү боюнча демилгени дагы Исанов көтөрүп чыккан делет. Андан тышкары, Исановдун тушунда 1980-жылдары Бишкек шаарынын борбордук аянт көрктөндүрүлүп, агропром имараты, «Восток 5» кичи аймагы, «Бакыт үйү» салынып, Кыргыз Республикасынын тарых музейи ишке берилген. 1984-жылы ошол эле борбор шаардагы Кыргызтелеком имараты тургузулган. 

Илимий эмгектери

Кыргызстандагы капиталдык курулуш. Аны башкарууну өркүндөтүү жаңы чарбалык механизмдин ажырагыс бөлүгү.

Кыргыз ССРинин курулуш комплексин башкарууну өркүндөтүү. «Кыргызстан» басмасы. 1991-ж.

Башкаруунун структурасын өркүндөтүү-курулуштагы жаңы чарбалык механизмдин ажырагыс бөлүгү. «Курулуш экономикасы» журналы 1988-ж.

Эпкиндүү курулушта... «Коммунист» журналы (кыргыз тилинде) 1972-ж. №7,4-бет.

Капиталдык курулушта партиялык камкордук. «Коммунист» журналы (кыргыз тилинде) 1979-ж. №11, 7-бет.

XXVI-съезд жана республиканын куруучуларынын жаңы чектери. Кыргызстан КП БКнын «Коммунист» журналы (кыргыз тилинде) 1982-жыл №1, 7-бет

Ведомстволук туюктар Кыргызстандагы курулушту мындан ары өнүктүрүүдө тоскоол болууда. «Советская Киргизия» газетасы. 25.06.1988-ж.

Ведомстволук туюктан чыгуу. «Строительная газета».

Коллективдүү подряд курулушка жаңы чарбалык механизмди киргизүүнүн негизи. Кол жазма турундө республикалык семинардагы доклады. Фрунзе шаары 22.11.1987-ж. 25 бет.

Республиканын курулуш комплексинин жаңы чарбалык механизмдин шарттарындагы иштеринин алгачкы жыйынтыктары жана коллективдүү подрядды мындан ары өркүндөтүү, толук чарбалык эсепке, өзүн өзү актоого жана өзүн өзү финансылоого өтүү боюнча милдеттер. Кол жазма түрүндө республикалык семинардагы доклад. Фрунзе шаары 26.03.83ж. 30бет.

Республиканын капиталдык курулушун башкаруусун өркүндөтүүнүн маселелери. Кол жазма түрүндө республикалык илимий-практикалык конференциядагы доклад. Фрунзе шаары 1989-ж. 10бет.

Курулуштагы илимий-техникалык прогресстин перспективдүү маселелери басылган, республикалык илимий-практикалык конференциянын материалдары. Госпландын НИИЭММПсы жана Кыргыз ССР ИАсынын экономика институту, Фрунзе шаары 1988-ж.

ине ынанбай келет. Мамлекеттик ишмер Насирдин Исанов Ноокат районунун Көк-Бел айылында туулган. Москвадагы Инженердик-курулуш институтун, Алматыдагы Жогорку партиялык мектепти бүтүргөн. Эмгек жолун Москва шаарындагы курулуш башкармалыгында жумушчу болуу менен баштаган. Ош шаарынын Курулуш-монтаждоо башкармалыгында мастер, прораб, аймактын башчысы, башкы инженери, тресттин башкы технологу, партиянын Ош обкомунун курулуш бөлүмүнүн инструктору, "Нарынгидрострой" курулуш башкармалыгынын парткомунун катчысы, комсомолдун Ош обкомунун биринчи катчысы, КП БКнын курулуш жана шаардык чарба бөлүмүнүн башчысынын орун басары, башчысы, Кыргыз ССР Курулуш министри, Кыргыз ССР Мамлекеттик курулуш комитетинин төрагасынын биринчи орун басары — Кыргыз ССРинин министри, Эл депутаттарынын Ысык-Көл облустук кеңешинин аткаруу комитетинин төрагасы, Кыргыз Республикасынын Вице-президенти, 1991-жылдын 22-январынан Кыргыз Республикасынын Премьер-министри болуп иштеген. Экономика илимдеринин кандидаты. СССР Инженердик академиясынын академиги. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине депутат болуп шайланган. Ардак белгиси, Эмгек Кызыл Туу ордендери жана "Эмгектеги каармандыгы үчүн" медалы менен сыйланган. Капиталдык курулуш жана башкаруу системин өркүндөтүү боюнча илимий эмгектердин автору. 

1991-жылдын 29-ноябрында жол кырсыгынан 47 жаш курагында каза болгон

ЭжБЖМдин ФК-2-23 тобунун

Жыйынын протоколу

Бишкек шаары,КМТУ 2024-жылдын 18-апрели

Катышкандар: Жыйынга ФК-2-23 тобунун 30 мүчөсүнүн ичинен 16 адам катышты.

Күн тартиби

1.Советов Аргенди КМТУнун ардак грамотасына алууга көрсөтүү ирээтинде.

Чыгып сүйлөгөндөр:

Имметов Абдинаби: Саламатсыздарбы бугунку жыйынды баштайлы.Жыйында 3 маселени карайбыз.1 чиси

1.Советов Аргенди КМТУнун ардак грамотасына талапкер катары көргөзөбүз.Оюнарды бөлүшө кетсениздер.

Жунусбеков Улан: Саламатсыздарбы Советов Арген жаашы студент, практикалык жпна теоритикалык сабактардан калбай келет, окууга болгон кызыгуусу абдан жакшы.Мен КМТУнун ардак грамотасына колдойм.

Токтогулов Аслан: Саламатсыздарбы, мендагы Советов Аргенди колдойм.Уландын айткандарына кошулам.

Катчы:Колдогон добуштар 15 макул, 1каршы.

Куратор:2 маселени карасак.Нурдинов Артурдун журум туруму боюнча оюнуздарды бөлүшсөнүздөр.

Белекова Нураида: Саламатсыздарбы ооба Артур сабактан коп калды.Мен ага эскертүү гана берилсин дейм.

Абдыкерим кызы Аяна:Мен болсо Нурдинов Артурду окуудан чектетилсин дейм.

Катчы:Добуштар макул 13, каршы 3.

Куратор: 3чү маселени карасак.Жайкы сессияга кандай даярданабыз? Практикалык жана теоритикалык сабактардан калбагыла, сессияларынарды жакшы тапшыргыла.

Токтом

1.Советов Арген КМТУнун ардак грамотасына көрсөтүлдү.

2. Нурдинов Артурга эскертүү гана берилди.

3.Жайкы сессия.

Жыйындын куратору. Имметов.А

Катчы. Анарбаева.А

Имметов Абдинаби