Η Ματίλντα ζει με τους γονείς της, οι οποίοι είναι αρκετά απαισιόδοξοι και απομακρυσμένοι. Αγνοούν τα ταλέντα της και συχνά την κακομεταχειρίζονται, προτιμώντας τον υλικό τους κόσμο. Παρά το αρνητικό αυτό περιβάλλον, η Μάτιλντα βρίσκει καταφύγιο και έμπνευση στα βιβλία, αναπτύσσοντας μια έντονη αγάπη για την ανάγνωση και τη μάθηση.

Όταν πάει στο σχολείο, συναντά την διευθύντρια Τραντς, μια απειλητική και κακόβουλη φιγούρα που εκφοβίζει και κακοποιεί τα παιδιά. Ωστόσο, η δασκάλα της, κυρία Χάνι, αναγνωρίζει την ευφυΐα και το ξεχωριστό χαρακτήρα της Μάτιλντα και γίνεται ένας πολύτιμος σύμμαχος και υποστηρικτής της.

Καθώς η ιστορία εξελίσσεται, η Μάτιλντα ανακαλύπτει ότι διαθέτει μια ιδιαίτερη ικανότητα: την τηλεκίνηση, τη δύναμη να μετακινεί αντικείμενα με το μυαλό της. Χρησιμοποιεί αυτή τη δύναμη για να αντισταθεί στην αδικία και να επαναστατήσει ενάντια στους κακοποιητές της, με έναν τρόπο που συνδυάζει το χιούμορ με τη σοβαρότητα.

Το βιβλίο προσεγγίζει την παιδική κακοποίηση με έναν τρόπο που είναι προσιτός στα παιδιά, χωρίς να είναι αποκαρδιωτικός. Παραδείγματα κακομεταχείρισης και αδικίας εναντίον της Μάτιλντα και άλλων παιδιών παρουσιάζονται με τρόπο που επιτρέπει στα παιδιά να καταλάβουν τις συνέπειες τέτοιων πράξεων, ενώ ταυτόχρονα δίνεται έμφαση στην ελπίδα, την ενδυνάμωση και τη δυνατότητα θετικής αλλαγής.

Με τον τρόπο αυτό, το βιβλίο "Ματίλντα" δεν είναι απλώς μια ιστορία για την κακοποίηση, αλλά μια ιστορία περί δύναμης, αυτοπεποίθησης και του μαγικού δυναμικού που βρίσκεται μέσα σε κάθε παιδί.

Πηγή: Chen, S., Yin, Y., Zhang, Y., Jiang, W., Hou, Z., & Yuan, Y. (2024). Childhood abuse influences clinical features of major depressive disorder by modulating the functional network of the right amygdala subregions. Asian journal of psychiatry, 103946.

Πηγή:Chen, S., Yin, Y., Zhang, Y., Jiang, W., Hou, Z., & Yuan, Y. (2024). Childhood abuse influences clinical features of major depressive disorder by modulating the functional network of the right amygdala subregions. Asian journal of psychiatry, 103946.

16/04/2024

Eαρινό Εξάμηνο

Ακροατήριο 04

Νικολάου Νικολέτα-Μυρτώ

U231N0149

DESCRIPTION

It happened one night not long after that holiday. I think they had been out but I'm not sure. I remember I was sleeping in my bed when the noises of my mum and him getting home awoke me. Suddenly, my bedroom door opened but it wasn't my mum. I didn't know where she was. It was him. I pretended to be asleep. He came to the side of the bed and I didn't know what was happening but my mind told me to stay still. He pulled the covers back, I didn't move. I kept my eyes closed. My heart felt like it was jumping out of my chest. He lifted my legs apart and I let them move. He pulled up my nightdress and pulled my pants down. I didn't even try to open my eyes.
Imagine being an innocent 7-year-old girl with a broke, single mum. Now imagine your mum meets a man that can give her a nice house and a better life in exchange for you. That's what happened to me. For years I suffered neglect and psychological and sexual abuse from him, with my mum being a silent witness. When I was finally able to get rid of him and escape, I didn't know that my life was only going to get worse.After a battle against addiction, depression and suicidal thoughts that lasted for years and with the help of therapy, I started to slowly recover and get my life back. Although my healing journey has just started and there's still a long way to go, I can say I'm alive. I had No One to Save Me, yet I survived.

U234N0017

Guy C. M. Skinner, Paul W. B. Bywaters, Eilis Kennedy

First published: 02 November 2022

https://doi.org/10.1002/car.2795

Head Trauma

Τρέχουσες προσεγγίσεις για τον προσδιορισμό της σωματικής κακοποίησης των παιδιών και του κακοποιητικού τραύματος στο κεφάλι

Παρόλο που η παιδική κακοποίηση (Π.Κ.) έχει απαγορευθεί εδώ και 30 περίπου χρόνια, εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρότατο πρόβλημα σε όλες τις χώρες του κόσμου μέχρι και σήμερα. Παρατηρείται σε όλες τις κοινωνικές τάξεις και περνά συχνά απαρατήρητο από τον περίγυρο.

Η άσκηση βίας στο παιδί πονά, ανεξάρτητα από τους λόγους για τους οποίους υποτίθεται πως γίνεται, και το προσβάλει βάναυσα. Συχνά, ιδιαίτερα το μικρής ηλικίας παιδί, δεν κατανοεί ακριβώς τους λόγους για τους οποίους τιμωρείται, και αυτό κάνει την άσκηση βίας να φαντάζει στα μάτια του ακόμα πιο ζοφερή και μη διαχειρίσιμη. Αν και η άσκηση βίας μοιάζει να είναι «αποτελεσματική» βραχυπρόθεσμα, μακροπρόθεσμα είναι αναποτελεσματική, έχει συχνά σοβαρές συνέπειες στην μετέπειτα ζωή και στη σχέση γονέα-παιδιού. Η βία δεν γεννά σεβασμό και εμπιστοσύνη αλλά φόβο, βουβό θυμό και καχυποψία. Το παιδί αναγκάζεται να συμμορφωθεί «προς τας υποδείξεις» και όχι επειδή θέλει ή πιστεύει πως είναι σωστές.

Η σύγχρονη έρευνα δείχνει πως οι συνέπειες της παιδικής κακοποίησης -τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα- είναι σοβαρότατες, αυξάνοντας τον κίνδυνο χρήσης ουσιών, οινοπνεύματος, επικίνδυνης σεξουαλικής συμπεριφοράς και επιβάρυνσης της ψυχικής υγείας. Η παραμέληση και η ελλιπής φροντίδα είναι πιθανότατα εξίσου επιβαρυντικές για το παιδί όσο και η σωματική κακοποίηση αλλά δεν έχει διερευνηθεί παρά ελάχιστα μέχρι στιγμής.

Παιδική κακοποίηση

Τι θεωρείται ως παιδική κακοποίηση;

Η Π.Κ. συμπεριλαμβάνει πράξεις ή απουσία πράξεων ενός γονέα ή άλλου ενήλικα του άμεσου περιβάλλοντος του παιδιού που το τραυματίζουν ή κινδυνεύουν/ απειλούν να το τραυματίσουν. Αυτό μπορεί να γίνει με τρεις διαφορετικούς τρόπους:

–   Σωματική κακοποίηση: ο ενήλικας χτυπά, κλωτσά, δαγκώνει ή τραυματίζει το παιδί με διάφορους άλλους τρόπους.

–   Ψυχική κακοποίηση: ο ενήλικας απειλεί, κατακρίνει, προσβάλει, τρομοκρατεί ή με διάφορους άλλους τρόπους δεν δίνει αγάπη και φροντίδα στο παιδί.

–   Ελλιπής φροντίδα: ο ενήλικας δεν φροντίζει να έχει το παιδί τροφή, καθαρά ρούχα, ιατρική βοήθεια και, με διάφορους άλλους τρόπους, δεν δίνει στο παιδί την απαραίτητη φροντίδα που χρειάζεται.

Οι πιο σύγχρονοι ορισμοί της παιδικής κακοποίησης συμπεριλαμβάνουν επίσης:

–   Την έκθεση σε άσκηση βίας σε βάρος άλλου μέλους της οικογένειας, όπως π.χ. την κακοποίηση της μητέρας από τον πατέρα ή το βιασμό μέσα στην οικογένεια.

–   Κακοποίηση διαμέσου πλαστογράφησης συμπτωμάτων ή σύνδρομο Μινχάουζεν δια αντιπροσώπου/Ιατρική παιδική κακοποίηση. Στην περίπτωση αυτή, ο γονιός προσποιείται ή -ακόμα χειρότερα- προκαλεί σκόπιμα διάφορα τραύματα στο παιδί για να πάρει έμμεσα ο ίδιος το ρόλο του ασθενούς και, κατ΄επέκταση, την ανάλογη φροντίδα ή το ενδιαφέρον από τους διάφορους γιατρούς στους οποίους απευθύνεται.

–  Η βία που ασκείται σε βάρος εφήβων που ανήκουν σε συγκεκριμένες μεταναστευτικές μειονότητες.

Κακοποίηση 

Παράγοντες κινδύνου

Υπάρχουν ορισμένες συνθήκες που αυξάνουν τον κίνδυνο της παιδικής κακοποίησης.

Πολλοί γονείς που κακοποιούν σωματικά ή ψυχικά τα παιδιά τους δεν νιώθουν οι ίδιοι καλά. Αυτό δεν αποτελεί συγχωροχάρτι αλλά εξήγηση. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για κακοποίηση του παιδιού υπάρχει σε οικογένειες όπου κακοποιείται η ίδια η μητέρα, ενώ ο αμέσως επόμενος μεγαλύτερος κίνδυνος υπάρχει σε οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα. Άλλοι παράγοντες κινδύνου μπορεί να είναι γονείς που οι ίδιοι έχουν πέσει θύματα κακοποίησης ως παιδιά, που κάνουν χρήση ουσιών ή οινοπνεύματος και που έχουν έντονο στρες, κόπωση ή κακή διάθεση.

Είναι σημαντικό να τονισθεί πως οι λόγοι που προαναφέρονται αποτελούν ενδεχόμενο αυξημένης πιθανότητας και όχι βεβαιότητας άσκησης βίας.

Επίσης, παιδιά με κάποιας μορφής αναπηρία, μαθησιακές δυσκολίες, προβλήματα συμπεριφοράς ή με κάποιο χρόνιο νόσημα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να πέσουν θύματα κακοποίησης. Θα πρέπει να σημειώσουμε πως παιδιά ηλικίας κάτω του ενός έτους διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο κακοποίησης. Η εξήγηση είναι πως οι γονείς των παιδιών αυτών αντιμετωπίζουν πολύ δύσκολες καταστάσεις που, σε συνδυασμό με την αυξημένη ανάγκη άμεσης και ιδιαίτερης φροντίδας που έχουν τα παιδιά της ηλικίας αυτής, οδηγούν τους γονείς πέρα από τα όρια των αντοχών τους.

Ο κανόνας κι εδώ επαναλαμβάνεται. Πάντα την «πληρώνει» ο πιο αδύναμος και ο πιο εκτεθειμένος.

Πως αντιδρά το παιδί – συνέπειες

Τα παιδιά που πέφτουν θύματα κακοποίησης αντιδρούν συχνά πολύ έντονα. Πολλά από αυτά φοβούνται για τη ζωή τους ή για τη ζωή των άλλων μελών της οικογένειάς τους. Πολλές φορές, αναλαμβάνουν τα ίδια την ευθύνη των όσων τους συμβαίνουν γιατί δεν κατάφεραν να  αποτρέψουν τη βία ή να προστατέψουν τη μητέρα ή κάποιο αδέλφι τους. Συνηθισμένα είναι, επίσης, και τα αισθήματα ντροπής. Τα παιδιά μπορεί να εκδηλώσουν έντονα συμπτώματα που να είναι πολύ εμφανή στον περίγυρο, όπως επιθετικότητα, δυσκολίες ύπνου ή διάφορα ψυχοσωματικά συμπτώματα. Συχνά, μπορεί να υπάρχουν, επίσης, σημάδια στο κορμί του παιδιού, όπως μελανιές, πρηξίματα, καψίματα, δαγκωνιές κ.ά.

Δεν είναι βέβαιο πως τα άτομα του άμεσου περίγυρου του παιδιού αντιλαμβάνονται πως αυτό έχει πέσει θύμα κακοποίησης. Ο τρόμος και η ανησυχία υπάρχουν μόνιμα στην ψυχή του παιδιού, χωρίς όμως να γίνονται πάντα αντιληπτά από τους έξω. Τα κακοποιημένα παιδιά αντιδρούν με πολλούς και διάφορους τρόπους. Ορισμένα αντιδρούν με θυμό, άλλα με το να είναι πολύ προσεκτικά και φοβισμένα, σε βαθμό που να γίνονται σχεδόν αόρατα για τον περίγυρο, ενώ  κάποια άλλα δεν δείχνουν το παραμικρό. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανισθούν πολύ αργότερα, όταν το παιδί νιώσει ασφάλεια ή όταν κάποια νέα κατάσταση/αφορμή ενεργοποιήσει τις παλιές του μνήμες.

Το μεγάλωμα ενός παιδιού, σε μια οικογένεια όπου ασκείται συχνά βία, αποτελεί ένα σοβαρότατο παράγοντα κινδύνου τόσο για τη σωματική όσο και για την ψυχική του υγεία. Αν και όχι όλα, τα περισσότερα όμως παιδιά εμφανίζουν διάφορα συμπτώματα, όπως κατάθλιψη, χαμηλή αυτοεκτίμηση, δυσκολίες αυτοσυγκέντρωσης, μαθησιακές δυσκολίες, δυσκολίες στις διαπροσωπικές τους σχέσεις με συνομηλίκους, τραυματισμός της βασικής τους εμπιστοσύνης προς τους άλλους, επιθετικότητα, ψυχοσωματικά συμπτώματα κ.ά.

Τα περισσότερα κακοποιημένα παιδιά μαθαίνουν να μη μιλούν για τη βία που βιώνουν στην οικογένειά τους, έξω από αυτήν. Μοιάζει σαν να υπάρχει μια «κουλτούρα σιωπής» στην οικογένεια, ενός είδους ομερτά που όλοι υποτάσσονται σε αυτήν. Όταν η κακοποίηση τελειώσει είναι σαν να μην έχει συμβεί ποτέ.

Βία

Τι μπορεί να κάνει κάποιος ως φίλος;

Εάν κάποιος ανησυχεί για έναν φίλο ή φίλη του, που πιστεύει πως κακοποιείται αλλά που δεν μιλά για αυτό, θα πρέπει να απευθυνθεί σε έναν ενήλικα της εμπιστοσύνης του για να ζητήσει βοήθεια (δάσκαλο, καθηγητή, το δικό του γονιό ή άλλο πρόσωπο εμπιστοσύνης). Εάν ένας φίλος μας αποκαλύψει πως κακοποιείται, δεν θα πρέπει να του υποσχεθούμε πως δεν θα μιλήσουμε σε κανέναν. Ένα τόσο σοβαρό γεγονός ποτέ δεν  πρέπει να μετατραπεί σε μυστικό γιατί τότε αποκλείεται και κάθε δυνατότητα βοήθειας. Δεν προδίδουμε το φίλο μας, εάν μιλήσουμε με κάποιον ώστε να βρεθεί τρόπος να τον βοηθήσουμε.

Είναι πολύ σημαντικό να ακούμε τα όσα έχει να μας πει ο φίλος μας που βιώνει ένα τέτοιο δράμα, αλλά θα πρέπει κι εμείς να ζητήσουμε από κάπου βοήθεια, εάν δεν ξέρουμε ή δεν είμαστε βέβαιοι το τι πρέπει να κάνουμε.

Τι μπορεί να κάνει κάποιος ενήλικας;

Εάν κάποιος (γείτονας, γνωστός, προσωπικό παιδικού σταθμού, δάσκαλος, καθηγητής κ.ά.) γνωρίζει ή συναντά ένα παιδί που υποπτεύεται πως κακοποιείται στο σπίτι του, θα πρέπει να προσπαθήσει να μιλήσει μαζί του πολύ προσεκτικά. Τα παιδιά που βρίσκονται σε μια τέτοια θέση δεν μιλούν ξεκάθαρα για όσα τους συμβαίνουν και δίνουν συχνά ασαφή, ακόμα και αντιφατικά, μηνύματα. Είναι σημαντικό να μη δείξουμε το φόβο ή τον αποτροπιασμό μας στο παιδί, εάν αρχίσει να μας μιλά, γιατί τότε είναι πιθανό να πιστέψει πως δεν μπορούμε ή δεν αντέχουμε να ακούσουμε αυτά που βιώνει.

Θα πρέπει να βοηθήσουμε το παιδί να μιλήσει. Θα πρέπει να ρωτήσουμε όχι όμως να ανακρίνουμε. Θα πρέπει να δείξουμε ενδιαφέρον και πως έχουμε χρόνο να του αφιερώσουμε. Το παιδί μπορεί να έχει εκβιαστεί για να μη μιλήσει, να φοβάται και, για το λόγο αυτό, να χρειάζεται το χρόνο του ώστε να μπορέσει να μιλήσει για τόσο φοβερά πράγματα.

Ο καθένας που έχει κάποιες υποψίες πως ένα παιδί κακοποιείται θα πρέπει να το καταγγέλλει άμεσα στις κοινωνικές υπηρεσίες. Δεν χρειάζεται να είμαστε απόλυτα βέβαιοι, γιατί κάτι τέτοιο δεν είναι εύκολο και αποτελεί παράλληλα τη σοβαρότερη αιτία που πολλές περιπτώσεις κακοποιημένων παιδιών δεν έρχονται ποτέ στην επιφάνεια με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το ίδιο το παιδί. Οι κοινωνικές υπηρεσίες μπορεί να μας δώσουν χρήσιμες συμβουλές και, αν το κρίνουν απαραίτητο, να αναλάβουν αυτές τη συνέχεια της περίπτωσης.

Η σιωπή σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να είναι ταυτόσημη με ακούσια συνενοχή και αιτία μη έγκαιρης αποτροπής σοβαρότατων επιπτώσεων, ακόμα και για την ίδια τη ζωή ενός παιδιού…

Dr. Σάββας Ν. Σαλπιστής, M.Sc., Ph.D.

Κλινικός Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Στοκχόλμης ενηλίκων και παίδων

Διπλωματούχος Ψυχοθεραπευτής

Βασιλικού Ιατροχειρουργικού Ινστιτούτου Karolinska Στοκχόλμης

Στη σύμπραξη αυτή της ΕΛΙΖΑ με τις πάντα καλαίσθητες εκδόσεις Καλειδοσκόπιο έχουμε έξι μικρά διηγήματα δια χειρός Μυρτώς Γεωργίου-Νίλσεν, ψυχολόγου, ψυχοθεραπεύτριας και επιστημονικής συμβούλου της ΕΛΙΖΑ, σε εικονογράφηση Μιχάλη Καζάζη, που απευθύνονται κατά κύριο λόγο σε νηπιαγωγούς και γονείς.

Και οι έξι ιστορίες είναι εμπνευσμένες από την καθημερινότητα, με ήρωες παιδιά πέριξ της νηπιακής ηλικίας, δομημένες έτσι ώστε να προκαλούν στους αναγνώστες/ ακροατές την ενεργοποίηση ενός υπεύθυνου, υγιούς μοντέλου αντίδρασης έναντι οποιασδήποτε απειλής κακοποίησης ή βίας.

Η Σοφία στο πάρκο μένει για λίγο μόνο και ένας κύριος προσπαθεί να της δείξει ένα σκυλάκι που έχει στο αυτοκίνητό του. Ο Αντρέας νιώθει μια απειλή από τα περίεργα χάδια του κυρίου Θανάση. Η Τίνα φιλοξενείται στο σπίτι της φίλης της και βλέπει το βλέμμα κάποιου μεγάλου να την κοιτά επίμονα. Ο Νικολής υπομένει σιωπηλά τα καψόνια του συμμαθητή του. Ο Άλκης παίρνει με το ζόρι το μαύρο αυτοκινητάκι του Ευγένιου. Η κυρία Βιολέτα λύνει τον κόμπο που φτιάχνει ο Σπύρος στη ζωή της Σαμίχα.

Έξι πολύ απλές ιστοριούλες που δίνουν την κατάλληλη πάσα στον γονιό και τον εκπαιδευτικό να συζητήσουν με τα παιδιά δύσκολα θέματα, να βρουν απαντήσεις, λύσεις και να δημιουργήσουν τους δικούς τους κώδικες επικοινωνίας. Βία, παρενόχληση, bullying, σεξουαλική παρενόχληση, αρπαγή παιδιού από άγνωστο. Ζητήματα που πρέπει να συζητούνται με συνέπεια, υπευθυνότητα και γνώση σε κάθε σπίτι και κάθε σχολείο, από νωρίς.

Γράφτηκε το πρωτο παραμυθι για τη σεξουαλικη κακοποιηση στα παιδια.

Η Ρίνα είναι μια χαρούμενη μικρή αστερίας που ζει στονβυθό της θάλασσας στην ήσυχη γειτονιά των κοραλλιών. Μια μέρα, η μαμά τη στέλνει στο σπίτι της γειτόνισσάς τους, της κυρίας Αχινού για να ζητήσει μαργαριταράκια για το κέικ που φτιάχνει. Η φιλική κυρία Αχινού όμως απουσιάζει και στο σπίτι είναι μόνο ο κύριος Αχινός. Η συμπεριφορά του ξαφνιάζει και κάνει τη μικρή Ρίνα να νιώσει άσχημα, σαν άρρωστη, χωρίς όμως να ξέρει γιατί της συμβαίνει αυτό. Όταν η Ρίνα αποφασίζει να μιλήσει στη μαμά, νιώθει σαν να φεύγει ένας θαλάσσιος ελέφαντας από το στήθος της. 

Και ξέρει τώρα πως υπάρχουν πράγματα που μπορεί να κάνει η ίδια για να προστατεύσει τον εαυτό της, αλλά έχει στο πλάι της και ανθρώπους έτοιμους να τη βοηθήσουν.

Ένα σημαντικό παραμύθι για την εκπαίδευση των μικρών και μεγαλύτερων παιδιών στην πρόληψη της σεξουαλικής κακοποίησης.

Το παραμύθι «Η Ρίνα αποφασίζει να μιλήσει» που θα κυκλοφορήσει σύντομα από τις Εκδόσεις Σοκόλη είναι ένα παραμύθι που με φιλική αφήγηση και τρυφερή εικονογράφηση αγγίζει ένα δύσκολο θέμα, που αποτελεί δυστυχώς μια από τις μάστιγες της σημερινής κοινωνίας: τη σεξουαλική παρενόχληση και κακοποίηση των παιδιών, από τη νηπιακή μέχρι και τη μεγαλύτερη ηλικία. 

Το παραμύθι υπογράφει η συγγραφέας, μεταφράστρια και δημοσιογράφος Ελένη Δασκαλάκη. Την εικονογράφηση έχει επιμεληθεί η εικαστικός Μαρία Κουτρουμπά, απόφοιτη της Σχολής Βακαλό. Το παραμύθι ξεκινά με πρόλογο του Δρ Θάνου Ασκητή και περιέχει δύο Παραρτήματα για τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς από την ψυχολόγο-τραυματοθεραπεύτρια Άννα Μαρία Κυριακοπούλου και τη Δρ Νάντια Κουρμούση, υπεύθυνη Ψυχικής Υγείας στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Ανατολικής Αττικής.

Είτε με την ιδιότητα του γονιού, είτε του εκπαιδευτικού, ας μάθουμε τα παιδιά μας να προστατεύουν και τα ίδια τον εαυτό τους και ας τα βοηθήσουμε να ξεκλειδώσουν και να επικοινωνήσουν τυχόν άσχημες εμπειρίες τους. 

Την ιστορία της παιδικής κακοποίησης

Κατανόηση της κακοποίησης και παραμέλησης

4 τύποι κακοποίησης ( σωματική, σεξουαλική, ψυχολογική και συναισθηματική)

Συνέπειες τόσο στα θύματα όσο και τους γύρω

Τρόποι εντοπισμού, ευαισθητοποίηση και πρόληψη

Μαθήτρια Β' λυκείου, μία πό τις τρεις κόρες μίας οικογένειας, εκμηστυρεύεται ότι κακοποιείται από τη μητέρα της επανειλημμένα (ξύλο, μπουνιές), τη διώχνει από το σπίτι, μετά από τσακωμό, για όλη τη νύχτα. Η μαθήτρια έχει επιθετική και ήπια αντικοινωνική συμπεριφορά χωρίς να είναι επικίνδυνη, νιώθει ασφαλής στο σχολείο αν και δυσκολεύεται να παρακολουθήσει τη ροή του σχολικού προγράμματος. Ο πατέρας της είναι περισσότερο με το μέρος της, παρά με της μητέρας της. Όλες οι συγκρούσεις γίνονται μπροστά στα άλλα δύο παιδιά (5 και 19 ετών). Η μητέρα με το σύζυγό της είναι σε διάσταση, καθώς και οι δύο έχουν ευκαιριακές εξωσυζυγικές σχέσεις που τις γνωρίζουν τα παιδιά τους. Το κορίτσι όταν φεύγει από το σπίτι κοιμάται σε πολυκατοικίες με την πλάτη στην τζαμαρία μήπως της συμβεί κάτι. Έχει φιλίες. Σε αραιά διαστήματα κάνει χρήση κάνναβης. Το σχολείο δε φαίνεται να μπορεί να παρέμβει ουσιαστικά, καθώς η μητέρα της την προηγούμενη χρονιά είχε κάνει καταγγελίες στη διεύθυνση του σχολείου σχετιζόμενες με την άλλη της κόρη που ήταν στο σχολείο και δε συνεργάζεται.

U241Ν0076

ΑΚΡΟΑΤΗΡΙΟ 2

Ένα παραμύθι που διδάσκει στα παιδιά την έννοια της αυτονομίας του σώματος και της σημασίας να λένε "όχι" σε καταστάσεις που τους κάνουν να νιώθουν άβολα. {λεκτική, συναισθηματική/ψυχολογική, σωματική/σεξουαλική κακοποίηση}

Η ασφάλεια και η ζωή των παιδιών που κινδυνεύουν εξαρτάται πολλές φορές και από επαγγελματίες και επιστήμονες που βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή προστασίας τους. Από το 2016 και μέσα από εθνικά προγράμματα επιμόρφωσης για την έγκαιρη αναγνώριση και την κατάλληλη διαχείριση περιστατικών κακοποίησης, το Eliza προσπαθεί να δημιουργήσει ένα δίκτυο εκπαιδευμένων επαγγελματιών, οι οποίοι θα αποτελέσουν έναν κύκλο προστασίας γύρω από τα ευάλωτα παιδιά σε όλη την Ελλάδα.

Το τραγούδι αυτό του Παύλου Σιδηρόπουλου ερμηνεύτηκε από : Βασίλης Παπακωνσταντίνου & Λ. Μαχαιρίτσας (Στην υγειά μας) {4/11/2017}

Μπορεί να ερμηνευτεί ως εξής: υπάρχει πάντα δυσκολία στο να κατανοήσει κανείς τις περιπτώσεις κακοποίησης. Πολλές φορές τα παιδιά που κακοποιούνται σεξουαλικά πείθονται από τους δράστες/θύτες, ότι αυτό που γίνεται είναι για καλό τους και ότι το θέλουν. Επίσης, περιπτώσεις προπονητών, δασκάλων, γονιών, κλπ, που στην κοινωνία έχουν κύρος, μπορεί να κακοποιούν παιδιά, αλλά να τα πείθουν ότι αυτοί ξέρουν τι κάνουν, και τα παιδιά κάνουν λάθος και θα πρέπει να τους ακούνε, αφού είναι αυτοί που είναι... οι στίχοι «έχε το νου σου στο παιδί, κλείσε την πόρτα με κλειδί» μπορούν να εκφραστούν και μη κυριολεκτικά... Έχε το νου σου στον εαυτό σου, στο παιδί που έχεις μέσα σου, και μην πιστεύεις σε αυτά που σου λένε ή πάνε να σε πείσουν για να σε κακοποιήσουν.

Στίχοι

κάποτε θα 'ρθουν να σου πουν
πως σε πιστεύουν σ' αγαπούν
και πως σε θέλουν
έχε το νου σου στο παιδί
κλεισε την πορτα με κλειδί
ψεματα λενε
καποτε θα'ρθουν γνωστικοι λοχαδες και γραμματικοι
για να σε πεισουν
εχε το νου σου στο παιδι
κλεισε την πορτα με κλειδι
θα σε πουλησουν
και οταν θα ρθουν οι καιροι
που θα χει σβησει το κερι
στην καταιγιδα
υπερασπισου το παιδι
γιατι αν γλιτωσει το παιδι
υπαρχει ελπιδα

(Ακροατήριο 16)

Ψυχοπαθολογία του Παιδιού

U244N1297

Είναι χρήσιμο για όσους εργάζονται με παιδιά, προσφέροντας εργαλεία και πληροφορίες για την προστασία τους και τη δημιουργία ασφαλών περιβαλλόντων μάθησης. Αξίζει να διερευνήσετε το περιεχόμενο και τα εκπαιδευτικά προγράμματα που προσφέρει ο οργανισμός Ελίζα.

Τα άτομα που βιώνουν κακοποίηση συχνά αντιμετωπίζουν φόβο, αίσθημα ανικανότητας, χαμηλή αυτοεκτίμηση και κοινωνική απομόνωση. Η κακοποίηση μπορεί να έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις, όπως άγχος, κατάθλιψη, μετατραυματικό στρες και δυσκολίες στις κοινωνικές και επαγγελματικές σχέσεις.

Η πρόληψη και η αντιμετώπιση της κακοποίησης απαιτούν συλλογικές προσπάθειες από την κοινωνία, τους θεσμούς και τις οικογένειες. Η ευαισθητοποίηση, η εκπαίδευση και η ύπαρξη υποστηρικτικών υπηρεσιών μπορούν να βοηθήσουν τα θύματα να αναγνωρίσουν τη βία και να αναζητήσουν βοήθεια. Παράλληλα, είναι κρίσιμο να ενισχυθούν οι νόμοι και οι μηχανισμοί που προστατεύουν τα θύματα και να προωθηθεί η κοινωνική αποδοχή μη βίαιων προτύπων.

Η κακοποίηση είναι ένα ζήτημα που αφορά όλους μας και η αντιμετώπισή της απαιτεί την ενεργή μας συμμετοχή, τόσο ως άτομα όσο και ως κοινωνία.

ζήτημα της παιδικής κακοποίησης και παραμέλησης, εστιάζοντας στον

σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει ο ψυχολόγος σε αυτό το πλαίσιο. Η εργασία

επικεντρώνεται στην ανάλυση των διαφόρων μορφών κακοποίησης και

παραμέλησης που επηρεάζουν την ψυχολογική ανάπτυξη των παιδιών.

Μορφές Κακοποίησης

1. Σωματική Κακοποίηση: Περιλαμβάνει χτυπήματα, τραυματισμούς ή κάθε μορφή βίας που προκαλεί σωματική βλάβη.

2. Σεξουαλική Κακοποίηση: Περιλαμβάνει κάθε μορφή σεξουαλικής πράξης ή εκμετάλλευσης που γίνεται χωρίς τη συναίνεση ή κατανόηση του παιδιού.

3. Ψυχολογική Κακοποίηση: Περιλαμβάνει τη λεκτική βία, ταπεινωτικές συμπεριφορές, απειλές και κάθε μορφή ψυχολογικού εκφοβισμού.

4. Παραμέληση: Αναφέρεται στην αποτυχία κάλυψης των βασικών αναγκών του παιδιού, όπως η διατροφή, η υγειονομική φροντίδα και η προστασία.

Συνέπειες

Η κακοποίηση μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα, όπως:

• Χαμηλή αυτοεκτίμηση.

• Αναπτυξιακές καθυστερήσεις.

• Ψυχικές διαταραχές, όπως άγχος και κατάθλιψη.

• Δυσκολίες στις σχέσεις και στην κοινωνική ένταξη.

Πρόληψη και Αντιμετώπιση

Η αναγνώριση της κακοποίησης είναι το πρώτο βήμα. Εκπαιδευτικοί, κοινωνικοί λειτουργοί και επαγγελματίες υγείας πρέπει να είναι σε εγρήγορση για τυχόν ενδείξεις. Η άμεση παρέμβαση, μέσω καταγγελιών στις αρμόδιες αρχές και παροχής ψυχολογικής υποστήριξης, είναι ζωτικής σημασίας για την προστασία και αποκατάσταση του παιδιού.

Η δημιουργία ενός υποστηρικτικού περιβάλλοντος είναι απαραίτητη για την αποτροπή τέτοιων φαινομένων και την ενίσχυση της ευημερίας του παιδιού.

Η πρόταση κατατίθεται στο πλαίσιο της καμπάνιας «ΕΝΑ στα ΠΕΝΤΕ» του Συμβουλίου της Ευρώπης για τον τερματισμό της παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης.

Η πρόληψη είναι το κλειδί για την αντιμετώπιση της παιδικής κακοποίησης. Είναι απαραίτητη η ευαισθητοποίηση της κοινωνίας, η εκπαίδευση των γονέων και των φροντιστών, καθώς και η ύπαρξη αποτελεσματικών δομών στήριξης για τα θύματα. Επίσης, η έγκαιρη παρέμβαση μέσω κατάλληλων μηχανισμών αναφοράς μπορεί να προστατεύσει τα παιδιά και να περιορίσει τις μακροχρόνιες συνέπειες.

Η προστασία της παιδικής ηλικίας δεν είναι μόνο καθήκον της οικογένειας, αλλά της κοινωνίας στο σύνολό της, καθώς η ασφάλεια και η ευημερία των παιδιών καθορίζουν το μέλλον όλων μας.

∆εν είναι εύκολο σε ένα παιδί να λέει ΟΧΙ, από φόβο, ντροπή, απόρριψη. Είναι όµως χρέος µας να µάθουµε στο παιδί να αµύνεται, να σέβεται και να υπερασπίζεται το εαυτό του, να µιλά σε ανθρώπους, που το κάνουν να νιώθει ασφαλές, ανακαλύπτοντας την σιγουριά και την ικανοποίηση, ότι κάποιος το καταλαβαίνει και είναι δίπλα του. Η σεξουαλική παρενόχληση δεν πρέπει να είναι ένα θέµα ταµπού.

Ακροατήριο: 08

Οι συνέπειες της κακοποίησης είναι βαθιές και επηρεάζουν όλες τις πτυχές της ζωής του παιδιού. Στο ψυχολογικό επίπεδο, μπορεί να οδηγήσει σε άγχος, κατάθλιψη, διαταραχές μετατραυματικού στρες και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Στο κοινωνικό επίπεδο, τα παιδιά συχνά εμφανίζουν δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις, απομόνωση και μειωμένη σχολική απόδοση. Επιπλέον, μακροπρόθεσμα, τα θύματα κακοποίησης διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να παρουσιάσουν παραβατική συμπεριφορά, εξαρτήσεις ή ακόμα και να επαναλάβουν το πρότυπο κακοποίησης στη δική τους οικογένεια.

Η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση είναι κρίσιμες για την αντιμετώπιση της παιδικής κακοποίησης. Η ενίσχυση της ευαισθητοποίησης στην κοινωνία, η εκπαίδευση των γονέων και των εκπαιδευτικών, καθώς και η ενδυνάμωση των παιδιών ώστε να μπορούν να αναγνωρίζουν και να καταγγέλλουν περιστατικά κακοποίησης, αποτελούν βασικά βήματα. Ταυτόχρονα, η συνεργασία των κοινωνικών υπηρεσιών, των σχολείων και των οργανισμών προστασίας του παιδιού είναι απαραίτητη για τη δημιουργία ενός ασφαλούς περιβάλλοντος που θα προάγει την ευημερία και την ανάπτυξη κάθε παιδιού.

Η παιδική κακοποίηση δεν είναι μόνο ατομικό πρόβλημα, αλλά ζήτημα που αφορά ολόκληρη την κοινωνία. Η ευθύνη για την προστασία των παιδιών από κάθε μορφή βίας είναι συλλογική και απαιτεί συντονισμένη δράση και αλληλεγγύη.

Οι συνέπειες της κακοποίησης είναι βαθιές και επηρεάζουν όλες τις πτυχές της ζωής του παιδιού. Στο ψυχολογικό επίπεδο, μπορεί να οδηγήσει σε άγχος, κατάθλιψη, διαταραχές μετατραυματικού στρες και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Στο κοινωνικό επίπεδο, τα παιδιά συχνά εμφανίζουν δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις, απομόνωση και μειωμένη σχολική απόδοση. Επιπλέον, μακροπρόθεσμα, τα θύματα κακοποίησης διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να παρουσιάσουν παραβατική συμπεριφορά, εξαρτήσεις ή ακόμα και να επαναλάβουν το πρότυπο κακοποίησης στη δική τους οικογένεια.

Η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση είναι κρίσιμες για την αντιμετώπιση της παιδικής κακοποίησης. Η ενίσχυση της ευαισθητοποίησης στην κοινωνία, η εκπαίδευση των γονέων και των εκπαιδευτικών, καθώς και η ενδυνάμωση των παιδιών ώστε να μπορούν να αναγνωρίζουν και να καταγγέλλουν περιστατικά κακοποίησης, αποτελούν βασικά βήματα. Ταυτόχρονα, η συνεργασία των κοινωνικών υπηρεσιών, των σχολείων και των οργανισμών προστασίας του παιδιού είναι απαραίτητη για τη δημιουργία ενός ασφαλούς περιβάλλοντος που θα προάγει την ευημερία και την ανάπτυξη κάθε παιδιού.

Η παιδική κακοποίηση δεν είναι μόνο ατομικό πρόβλημα, αλλά ζήτημα που αφορά ολόκληρη την κοινωνία. Η ευθύνη για την προστασία των παιδιών από κάθε μορφή βίας είναι συλλογική και απαιτεί συντονισμένη δράση και αλληλεγγύη.

Η κακοποίηση μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στη ζωή του παιδιού. Μεταξύ αυτών είναι οι ψυχικές διαταραχές, όπως άγχος, κατάθλιψη και διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD), καθώς και συμπεριφορικά προβλήματα, όπως επιθετικότητα, απομόνωση ή αυτοκαταστροφικές τάσεις. Επίσης, μπορεί να επηρεάσει τη μάθηση, προκαλώντας δυσκολίες στη συγκέντρωση και στη σχολική απόδοση, με μακροχρόνιες συνέπειες για την εξέλιξη του παιδιού.

Η πρόληψη και η αντιμετώπιση της παιδικής κακοποίησης απαιτούν συντονισμένες προσπάθειες. Η εκπαίδευση γονέων και φροντιστών για τη θετική ανατροφή μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην πρόληψη, ενώ η καταγγελία περιστατικών και η συνεργασία με αρμόδιες αρχές είναι κρίσιμες για την προστασία των παιδιών. Παράλληλα, η συμβουλευτική και η θεραπεία είναι απαραίτητες για την αποκατάσταση της ψυχικής υγείας των θυμάτων. Τέλος, η ευαισθητοποίηση της κοινωνίας μέσω καμπανιών ενημέρωσης μπορεί να ενισχύσει την ικανότητα εντοπισμού και πρόληψης της κακοποίησης, διασφαλίζοντας καλύτερες συνθήκες για τα παιδιά.

Αποτελέσματα: Περισσότερο από τα δύο τρίτα (70%) του δείγματος ανέφεραν τουλάχιστον μία μορφή κακοποίησης στην παιδική ηλικία, με 42% να έχουν ιστορικό εξάρτησης από ουσίες και 59% να έχουν χρόνιο πρόβλημα υγείας. Με τον έλεγχο για ηλικία, εκπαίδευση και φυλή, η κακοποίηση στην παιδική ηλικία σχετίστηκε με αυξημένη πιθανότητα εξάρτησης από ουσίες, περισσότερα αρνητικά γεγονότα ζωής και μεγαλύτερη ψυχολογική δυσφορία. Η ψυχολογική δυσφορία και τα αρνητικά γεγονότα ζωής μεσολάβησαν εν μέρει στη σχέση μεταξύ κακοποίησης και αντιληπτής σωματικής υγείας.

Τα ευρήματα παρέχουν επιπλέον αποδείξεις ότι οι αρνητικές επιπτώσεις της κακοποίησης στην παιδική ηλικία παραμένουν στην ενηλικίωση. Τα αρνητικά γεγονότα ζωής και η ψυχολογική δυσφορία ήταν οι βασικοί μηχανισμοί που διαμόρφωσαν τις σωματικές συνέπειες της κακοποίησης σε νεαρές γυναίκες με ιστορικό χρήσης ουσιών.

Συγκεκριμένα, χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα από μια μεγάλη μελέτη που παρακολουθεί παιδιά που γεννήθηκαν στις ΗΠΑ μεταξύ 1998 και 2000, με πληροφορίες για την υγεία τους από τη γέννηση μέχρι την ηλικία των 15 ετών.

Εξετάστηκαν διάφορες μορφές κακοποίησης, όπως η σωματική κακοποίηση και η συναισθηματική παραμέληση.

Στη μελέτη συμμετείχαν 1971 παιδιά όπου τα κύρια αποτελέσματα έδειξαν ότι η σωματική κακοποίηση στην ηλικία των 3 ετών σχετίζεται με γήρανση του DNA, ενώ η συναισθηματική κακοποίηση είχε αντίκτυπο μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Οι κακοποιήσεις που βίωσαν τα παιδιά επηρέασαν την υγεία τους και στην ηλικία των 15 χρόνων.

Συμπεράσματα: Οι αλλαγές στο DNA που σχετίζονται με τη γήρανση είναι ευαίσθητες στον τύπο και τον χρόνο της κακοποίησης και δείχνουν πώς το άγχος επηρεάζει την υγεία μας.

ACT Raising Safe Kids

Η υπόθεση του έργου έχει να κάνει με την ενδοοικογενειακή βία, σε συνδυασμό με τις τρέχουσες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες που επικρατούσαν στη σύγχρονη Ελλάδα. Η ταινία αφηγείται την ιστορία μιας μεσοαστικής οικογένειας, όπου ο πατέρας -μετά την αναπάντεχη αυτοκτονία της εντεκάχρονης εγγονής του την ημέρα των ενδέκατων γενεθλίων της- κρατάει τα ηνία με σθένος, αποφασιστικότητα και σιδερένια πυγμή. Αυτή είναι η πρώτη εντύπωση για το θεατή, καθώς όμως το σενάριο εκτυλίσσεται ο Αβρανάς παρουσιάζει σταδιακά το φοβερό μυστικό που κρύβει η φαινομενικά αγγελική φυσιογνωμία του ηθοποιού Θέμη Πάνου, που τελικά υποδύεται έναν κτηνώδη εξουσιαστή.

Η μελέτη προτείνει ότι η έγκαιρη παρέμβαση σε παιδιά που εμφανίζουν υψηλά επίπεδα άγχους ή έχουν ιστορικό κακοποίησης θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης χαρακτηριστικών μεταιχμιακής διαταραχής.

Το εν λόγω παραμύθι στοχεύει στην εκπαίδευση παιδιών για την πρόληψη της σεξουαλικής κακοποίησης.

Το ζητούμενο είναι να μάθουν να «ακούν» το σώμα και το ένστικτό τους. Η μικρή αστερίνα της ιστορίας, η Ρίνα, το «άκουσε» όταν ένιωσε δυσάρεστα με το άγγιγμα του κυρίου Αχινού. Όταν μίλησε στη μητέρα της λυτρώθηκε, ένιωσε «σαν να φεύγει ένας θαλάσσιος ελέφαντας από το στήθος της».

Το βιβλίο δεν είναι απλώς ένα παραμύθι, πιο πολύ μοιάζει με οδικό χάρτη πρόληψης.

Πόσο επικίνδυνο είναι να μην μπορείς να αντικρίσεις την αλήθεια κατάματα; Και πόση δύναμη χρειάζεται για να αντιδράσεις; Αν όμως αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος για να μπορέσεις να συνεχίσεις;

1. Ενδείξεις Παιδικής Κακοποίησης

Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να είναι σε θέση να αναγνωρίζουν ενδείξεις κακοποίησης, που μπορεί να περιλαμβάνουν:

Σωματικά σημάδια: ανεξήγητοι μώλωπες, εγκαύματα ή τραύματα.

Συμπεριφορικές αλλαγές: απόσυρση, επιθετικότητα, φόβος για ενήλικες.

Ακαδημαϊκή πτώση: έλλειψη συγκέντρωσης, συχνές απουσίες.

Ενδείξεις παραμέλησης: κακή υγιεινή, ακατάλληλη ένδυση για τον καιρό.

2. Πρόληψη μέσω Εκπαίδευσης

Ευαισθητοποίηση εκπαιδευτικών: Προγράμματα επιμόρφωσης για την αναγνώριση και διαχείριση περιστατικών κακοποίησης.

Διδασκαλία στα παιδιά: Εκπαιδευτικές δράσεις για τα δικαιώματά τους, τη σημασία του να μιλούν αν νιώθουν απειλή και την ενίσχυση της αυτοεκτίμησής τους.

Δημιουργία ασφαλούς περιβάλλοντος: Ενίσχυση της εμπιστοσύνης μεταξύ μαθητών και προσωπικού.

3. Διαχείριση Περιστατικών Κακοποίησης

Όταν υπάρχει υποψία ή επιβεβαίωση κακοποίησης:

1. Παρατήρηση και καταγραφή: Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να καταγράφουν αντικειμενικά περιστατικά ή δηλώσεις του παιδιού.

2. Συζήτηση με διακριτικότητα: Εάν το παιδί ανοιχτεί, είναι σημαντικό να νιώθει ότι το ακούν χωρίς να το πιέζουν ή να το κρίνουν.

3. Άμεση ενημέρωση αρμόδιων αρχών: Ενημέρωση του διευθυντή και συνεργασία με τις κοινωνικές υπηρεσίες ή άλλους ειδικούς φορείς.

4. Υποστήριξη του Παιδιού

Ψυχολογική υποστήριξη: Παροχή βοήθειας μέσω ειδικού (π.χ. σχολικού ψυχολόγου).

Ενίσχυση της αυτοπεποίθησης: Ενθάρρυνση και αναγνώριση της προόδου του παιδιού.

Συνεργασία με την οικογένεια: Όπου είναι εφικτό και ασφαλές, συνεργασία με την οικογένεια για την προστασία του παιδιού.

5. Δημιουργία Πολιτικής για την Προστασία των Παιδιών

Καθιέρωση πρωτοκόλλων για την αναγνώριση και αναφορά κακοποίησης.

Ενημέρωση όλου του προσωπικού για τις διαδικασίες.

Ενίσχυση της συνεργασίας με κοινωνικούς φορείς και υπηρεσίες παιδικής προστασίας.

Η προστασία του παιδιού είναι ευθύνη όλων. Η έγκαιρη αναγνώριση και παρέμβαση μπορεί να κάνει τη διαφορά στη ζωή ενός παιδιού, προσφέροντάς του την ασφάλεια και τη φροντίδα που του αξίζει.