Hiriak sortzen hazi zirenean nekazaritzarako tresnak hobetzen hazi ziren adibidez Golde normandiarra, laborantza metodo berriak sortu ziren Hiru urteko txandaketa eta haize eta ur erroten erabilera orokortzen hazi ziren.

Nekazariek ganaria soberan ekuitzen hasi zirelako hirietara emigratzen hazi ziren beraien gauzak trukatzea edo saltzea erabaki zuten.

62-63.orrialdean

• Garraioak: Lepokoak, ferrak... zaldi eta mandoen trakzioa areagotzen zuten.

• Merkataritza: Kanbio-letrak sortu ziren merkataritzan diru gehiago mugitzen hazi zelako.

Toki desberdineko jendea etotzen ziren edo joaten ziren herrietara saltzera:

• Gertukoa: landa-eremua (bertako jendea).

• Ertaina: Herri eta hirien artean (gertuko herrietako jendea).

• Urrunekoa: Ekialde hurrunera (oso urruneko jendea).

Segurtasuna handitzen hazi zenez jendea tokiz mugitzen hazi zen gauzak erosteko edo saltzeko. Hiru bide zeuden mugitzeko:

• Mediterraneoa: Bide honek Mediterraneoko portuak iparraldeko portuekin lotzen zituen. Europarrek luxuzko produktuak inportatzen zituzten (zeta, espeziak, lurrinak...)

• Atlantikoa eta Baltikoa: Liboatik eta Kantauriko porturtatik Hansako hirietaraaino zen. Gatza, artilea, ardoa, larruak, anbarra zura eta garia garraiatzen zituzten.

• Lehorreko ibilbideak: Europan, lehorreko ibilbide nagusiek Mediterraneoko portuak iparraldeko portuekin lotzen zituzten

Ekonomian aldaketak egon ziren. Diru-trukatzaileak sortu ziren, Kanbio-letrak sortu ziren ordainketa errazago egiteko dokumentu batekin eta Merkataritza-maileguak hori prestamoak ziren eta interesekin egiten ziren.

Hiriak harresiz inguratuta egoten ziren eta toki baten ate bat egoten zen eta handik herrira sartu ahal zen. Herri barruan eraikuntza desberdinak egoten ziren adibidez: eliza, katedralak, jauregia, udaletxea, azoka, ospitala, unibertsitatea, plaza, errebalak.

Kaleak estuak eta bihurriak zihkinak eta estoldegi gabe

Kaleak bi gauzen arabera zeuden zailkatuta: erligioaren arabera eta lanbidearen arabera.

Hirietatan gobernu bat egoten zen. Alkate bat egoten zen, hiriko zinegotzia (alketeen laguntzaile bezala) eta patrizioak (patrizioak zapatari tornillero... handiak ziren, gauzak botatzeko balio zuten).

Erregek hiru-gutun sinatu behar izan zuen burgesen laguntza lortzeko.

Burgesek erregeari pribilegioa eman zizkien baina biztanleei aske izateko eskubidea izan ahalko zuten.

Erregea mertzionarioak eta funtzionarioak kontratatu zuen.

Kuria eta burgesek batera parlamentu bat sortu zuten eta lortzen zuten diruarekin herritarren eskaerak bete.