De  nieren staan in voor de pH-regulatie van het bloed. Om deze pH van het bloed op peil te houden, binnen de nauwe grens van 7.35-7.45, wordt de pH van de urine aangepast.

·         De pH van bloed neemt af (=wordt zuurder) wanneer de hoeveelheid CO₂ in het bloed toeneemt of bij de aanwezigheid van een (andere) zure stof in het bloed ( bijvoorbeeld bij nierproblemen) -->  H+ wordt uitgescheiden via de nieren (of HCO3- gereabsorbeerd) 

·         De pH van bloed neemt toe (wordt meer basisch) wanneer de hoeveelheid CO₂ in het bloed afneemt of bij een toename van basische stoffen (zoals bicarbonaat; HCO₃^–) in het bloed -->  indien het bloed te basisch is, wordt er minder HCO3- gereabsorbeerd en meer  H+ gereabsorbeerd.

Indien er ten gevolge van een gebrekkige circulatie onvoldoende of geen O2 (zuurstof) naar de weefsels wordt gevoerd gaan deze over tot anaërobe stofwisseling wat leidt tot lactaat (lactaat = zuur) -->  metabole zuurproductie of metabole acidose 

Bovendien kan CO2 niet afgevoerd worden indien er geen ademhaling is -->  respiratoire acidose

Dus hier is sprake van  ‘dubbele’ acidose (zowel metabool als respiratoir)

(Patiënten krijgen een infuus met met NaHCO3 (=natriumbicarbonaat) = basisch om het teveel aan zuren te helpen compenseren)

bv. traumapatiënt met sterk bloedverlies (= hypovolemie = tekort aan circulerende bloedvolume) --> verminderde weefselperfusie (=weefseldoorbloeding) --> O2 (zuurstof) tekort ter hoogte van de weefsels --> weefsel schakelt over op anaerobe stofwisseling (=stofwisseling zonder O2)--> lactaatvorming en lactaat = zuur dus lactaatacidose = metabole acidose

Respiratoire acidose indien de ademhalingsfunctie van de traumapatiënt tekortschiet

Stoornissen in het zuur-base-evenwicht kunnen bij tal van ziekten voorkomen. Zo is aan de hand van de uitslagen van bloedgassen bijvoorbeeld op te maken of er een probleem is met de longen (respiratoir) of met bijvoorbeeld de nieren (metabool) en of het bloed hierdoor te zuur (acidose) of te basisch (alkalose) is. 

Normaalwaarden:

pH: 7,35 - 7,45

pO2: 75 - 100 mm Hg (10,0 - 13,3 kPa)

pCO2: 35 - 45 mm Hg (4,7 - 6,4 kPa)

HCO3- (bicarbonaat): 22 - 26 mmol/L

Met deze bloedgassen gaan jullie in het domein Medische Heelkunde 1 nog oefenen om af te leiden wat er aan de hand is.

• bicarbonaatbuffer

• eiwit

• fosfaatbuffer

Deze buffersystemen kunnen zowel zuren als basen opvangen en "bufferen".

Echter hun capaciteit is beperkt. Ze kunnen uitgeput geraken waardoor er alkalose of acidose ontstaat (dit heeft dan een respiratoire of metabole oorzaak). 

Gelukkig hebben we dan onze longen (respiratoire compensatie) en nieren (renale compensatie).

Ik kopieer ook uit de cursus:

Buffersystemen zijn slechts een tijdelijke oplossing. Ze vangen de overmatig aanwezige H⁺-ionen op maar het uiteindelijke doel is dat deze H⁺- ionen uit de lichaamsvloeistoffen worden verwijderd. En ook: de buffercapaciteit is beperkt: zodra een buffer een H⁺-ion gebonden heeft, kan deze geen andere H⁺- ionen binden. Het wordt dan onmogelijk om verder te bufferen/ stabiliseren en de pH kan niet meer gereguleerd worden. 

*een lage zuurtegraad, wil zeggen, "weinig zuur" dus hoge pH

maw je moet niet redeneren op de schaal : lage ph, lage graad op de schaal (dus lage zuurtegraad) (ook al wordt de pH ook de zuurtegraad genoemd)

Het bicarbonaatsysteem voorkomt dat de pH verandert als er zuren gevormd worden. 

(Koolstofdioxide + water  ↔  koolzuur ↔ waterstofion + bicarbonaation)

Het H+ (waterstofion) dat vrijkomt in bv. bloed door zuren gaat reageren met HCO3- (bicarbonaat) waardoor CO2 (koolstofdioxide = zuur) en H2O (water) ontstaat. CO2, dat zuur is, wordt vervolgens uitgeademd. En tadaaah!!! Het zuur is weg! Op deze manier kan dus door een aanpassing van de ademhaling op een snelle manier gereageerd worden op veranderingen van de zuurtegraad van bloed.

Dit systeem kan grote hoeveelheden zuren aan doordat de lichaamsvloeistoffen een overmaat aan HCO3- (bicarbonaat) bevatten (dit noemen we de bicarbonaat-reserve).

Indien de longen echter niet in staat zijn om te compenseren want we hebben een pulmonaal probleem (dus stel dat we er niet met hyperventilatie geraken) moeten de nieren wel schakelen. Dit noemen we dan metabole compensatie. Bv. bij iemand met COPD of een ander longprobleem: hier kunnen de longen zelf niet instaan voor de compensatie omdat ze net ziek zijn. 

Het is niet helemaal hetzelfde...

Met amfoteer gedrag bedoelen we dat iets zowel een zuur- als basegedrag kan vertonen.

Eiwitten hebben dit een amfoteer gedrag omdat ze dus als een zuur of base kunnen reageren:

de NH2 groep kan een extra H+ kan opnemen (dus als base reageren) en ze hebben een COOH groep die een H+ kan afgeven (dus als zuur reageren). Hier dus ook zowel een zuur-als basegedrag = amfoteer gedrag.

In de vergelijking van FVV1 kan je van links naar rechts gaan in de formule. Vandaar in 2 richtingen dus als je dit ruimer zou nemen in betekenis zou je kunnen spreken van amfoteer gedrag maar dan trek je in feite de betekenis erg breed.

Heel goed!

De COOH, hiervan kan de H als zuur optreden en dus afgegeven worden als het te basisch wordt. Op die manier buffert het eiwit de wijziging in pH.

De NH2 kan omgezet worden naar NH3 als er een extra H+ wordt aangekoppeld. Het eiwit kan met andere woorden als base optreden om het teveel aan zuur in dit geval te bufferen.

Een eiwit is dus een goede buffer: zowel in zure als in basische milieus kan een eiwit optreden met ofwel zijn NH2 groep (als het te zuur is door NH2 om te zetten naar NH3) en met z'n COOH-groep als het te basisch wordt (door de H in COOH af te geven)

Het moet zijn:

pCO2 stijgt --> pH daalt (en dus zuur)

pCO2 daalt --> pH stijgt (en dus basisch)