Τα παραπάνω  ερωτήματα θα πρέπει να τα θέσει ο εκπαιδευτικός και απέναντι στο διαδικτυακή πηγή ή τον ψηφιακό πόρο που σκέφτεται να χρησιμοποιήσει :ποιος είναι ο δημιουργός του ,από προέρχεται η πληροφορία (ή γενικότερα το περιεχόμενο) , ποιο είναι το θέμα που πραγματεύεται ,πως παρουσιάζεται η πληροφορία ή άσκηση ( περιεχόμενο)  ,για ποιο λόγο υπάρχει στο διαδίκτυο , πότε δημοσιεύτηκε  ( εάν  οι πιθανοί σύνδεσμοι είναι επίκαιροι). 

Όλα τα παραπάνω συμβάλλουν καθοριστικά για την αποτελεσματική ενσωμάτωση των νέων τεχνολογιών στη διδασκαλία ώστε να αποτελέσουν εργαλεία συνεργασίας  και διάδρασης που θα οδηγήσουν στην αυτονόμηση των μαθητών .

Κριτήρια επιλογής εκπαιδευτικού λογισμικού, διαδικτυακών πηγών και ψηφιακών πόρων υπάρχουν πολλά και αναδύονται όλο και περισσότερα:

Ø  Δυνατότητα παροχής 

o   φιλικού σχεδιασμού, μια και απευθύνονται κυρίως προς μαθητές που θα πρέπει να μάθουν να αυτενεργούν

o   συμβουλών και ανατροφοδότησης

o   ενεργής συμμετοχής των μαθητών σε ένα σύνθετο περιβάλλον που ευνοεί τη διερευνητική, συνεργατική και διαπολιτισμική μάθηση

o   αυθεντικών κειμένων, γλωσσικών ακουσμάτων, σύγχρονης καθομιλουμένης γλώσσας προσαρμοσμένα πάντα στο πραγματικό γλωσσικό επίπεδο των μαθητών

Ø  δυνατότητα διεύρυνσης του γλωσσικού ορίζοντα των μαθητών στον πολιτισμό και στην ιστορία του κόσμου

Ø  δυνατότητα καλλιέργειας των βασικών γλωσσικών δεξιοτήτων:  κατανόησης και παραγωγής γραπτού και προφορικού λόγου

Ø  δυνατότητα έρευνας του μαθητή και πέρα από το άμεσο περιβάλλον του με απώτερο στόχο το σεβασμό και την επικοινωνία με άλλους πολιτισμούς

Ø  δυνατότητα ενσωμάτωσης στην μαθησιακή διαδικασία

Ø  το προς χρήση υλικό να απευθύνεται στο επίπεδο γλωσσομάθειας των μαθητών και να υφίσταται δυνατότητα εμπλουτισμού του, επαναχρησιμοποίησής του, όπως και μείωσής του, κυρίως όμως προσαρμογής του στις εκάστοτε δυνατότητες και των μαθητών, οι οποίοι θα΄ναι και οι άμεσοι χρήστες του

Ως εκπαιδευτικοί δεν θα πρέπει ποτέ να ξεχνάμε κατά την ένταξη χρήσης πόρων και διαδικτυακών πηγών στην εκπαιδευτική διαδικασία, ότι:

 οι μαθητές μας θα πρέπει:

Ø  να ακολουθούν και να ενεργούν σύμφωνα με τους ξεκάθαρους στόχους που έχουν τεθεί από τον εκπαιδευτικό 

Ø  να μεταβαίνουν οργανωμένα από τη μια δραστηριότητα στην άλλη

Ø  να συνδέουν όσο πιο σωστά γίνεται τις μεταβάσεις αυτές με το τελικό αποτέλεσμα

Ø  να λαμβάνουν και να προβαίνουν συχνά σε ανατροφοδοτήσεις

οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει:

Ø  να συνδέουν τις δραστηριότητες με άλλα γνωστικά αντικείμενα, ει δυνατόν

Ø  να δοκιμάζουν εκ των προτέρων κάθε δραστηριότητα που θα προτείνουν στους μαθητές τους

Ø  να ελέγχουν την σαφήνεια και την ευκολία αποκωδικοποίησης και περιήγησης σε έναν διαδικτυακό τόπο, πριν προβούν οι μαθητές τους σ΄αυτόν

Ø  να εξετάζουν λεπτομερώς την εγκυρότητα και την σκοπιμότητα που προσφέρουν οι πόροι και οι διαδικτυακοί τόποι στον μαθητή

Ø  να διασφαλίζουν 

o   την όσο το δυνατόν απρόσκοπτη περιήγηση των μαθητών στις διαδικτυακές πηγές και 

o   την προστασία των προσωπικών δεδομένων των μαθητών 

Ø  να προσφέρουν λεπτομερή φύλλα εργασίας, συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ενεργειών και σαφείς οδηγίες χρήσης των πόρων και διαδικτυακών πηγών

Ø  να δημιουργήσουν ομαδοσυνεργατικό περιβάλλον και ευκαιρίες για επικοινωνία, αξιολόγηση και αποτίμηση της προσπάθειας που καταβλήθηκε για την εκάστοτε δραστηριότητα

1.       Η ανταπόκριση στις ανάγκες και το προφίλ των μαθητών

2.       Σύνδεση με τους εκπαιδευτικούς στόχους που θέτω

3.       Η ευκολία χρήσης/ ενσωμάτωσης στα σχέδια μαθήματος 

4.       Το στυλ διδασκαλίας που έχω επιλέξει

5.       Βαθμός συμβατότητας με το διδακτικό εγχειρίδιο και το ΕΠΣ-ΞΓ/ ΔΕΠΠΣ και τα χαρακτηριστικά του ή/και ο βαθμός συμπλήρωσής του

6.       Η γλωσσική ετοιμότητα των μαθητών σύμφωνα με την ταξινομία του Bloom

7.       Η αξιοπιστία

8.       Το κόστος

9.       Ο βαθμός ελευθερίας κινήσεων και παρεμβάσεων

10.   Αποτελεσματικότητα του πόρου/ της πηγής/ του λογισμικού

11.   Η δυνατότητα για εξυπηρέτηση μιας διαθεματικής προσέγγισης

12.   Η ασφάλεια στη χρήση 

13.   Η διαφύλαξη της ιδιωτικότητας και των πνευματικών δικαιωμάτων

14.   Η δυνατότητα για ισότιμη πρόσβαση

Πριν επιλέξω κάποιον διαδικτυακό πόρο ή πηγή ή κάποιο εκπαιδευτικό λογισμικό, έχω πάντα στο μυαλό μου πάνω από όλα τη μαθησιακή ομάδα στην οποία θέλω να απευθυνθώ με όλα τα χαρακτηριστικά της (επίπεδο γλωσσομάθειας, ανάγκη εσωτερικής διαφοροποίησης , ηλικία, ενδιαφέρον κλπ.), ώστε να ανταποκριθώ με την επιλογή μου με τον βέλτιστο τρόπο στις ανάγκες των μαθητών και να τους κινητοποιήσω το μέγιστο δυνατό. Αναπόσπαστο στοιχείο της διαδικασίας επιλογής είναι επίσης οι εκπαιδευτικοί στόχοι τους οποίο έχω θέσει και επιθυμώ να επιτευχθούν με την ενσωμάτωση του διαδικτυακού υλικού στη δραστηριότητα που σχεδιάζω. Πολύ σημαντικό κριτήριο είναι ακόμα η εύρεση του πιο εύχρηστου από τα διαθέσιμα διαδικτυακά εργαλεία ή η πιο φιλική και ελκυστική στους συγκεκριμένους χρήστες ιστοσελίδα που εξυπηρετεί τους στόχους που έχω θέσει, ώστε να μην αποθαρρυνθούν ή απωθηθούν οι μαθητές μου. Επιπλέον, προσανατολιζόμενη στις διδακτικές μου επιλογές βαθμιαία σε όλο και μεγαλύτερη αυτονόμηση των μαθητών, ώστε να αναπτύξουν μεταγνωστικές δεξιότητες, και στην καλλιέργεια της ικανότητας συνεργασίας σε ψηφιακό περιβάλλον, επιλέγω συνήθως συνεργατικά εργαλεία που προωθούν ομαδοσυνεργατικότητα και εκτός σχολικού περιβάλλοντος και την αυτόνομη εργασία με ποικίλες συσκευές. Ένα άλλο κριτήριο είναι η συμβατότητα με το διδακτικό εγχειρίδιο που χρησιμοποιώ σε κάθε μαθησιακή ομάδα, γιατί διευκολύνεται έτσι μια ομαλή σύνδεση με το θέμα, το λεξιλόγιο και τη γραμματική που έχουν ήδη ή που θα επεξεργαστούν οι μαθητές μέσω του διδακτικού τους εγχειριδίου.  Φυσικά και η ανταπόκριση του πόρου/ εργαλείου με το ΕΠΣ-ΞΓ και το ΔΕΠΠΣ βοηθάει στην κάλυψη των στόχων που τίθενται εκεί. Το κριτήριο της γλωσσικής ετοιμότητας των μαθητών καθορίζει τις διαδικτυακές επιλογές μου, ώστε να μην υπερφορτώσω μαθητές που δεν έχουν κατακτήσει μια δεξιότητα και να μην τους αποθαρρύνω λόγω των δυσκολιών που θα αντιμετωπίσουν ερχόμενοι σε επαφή με την πηγή/ τον πόρο/ το εργαλείο. Θα ήθελα να αναφέρω ακόμα την αξιοπιστία των πηγών/του λογισμικού, καθώς η δημιουργία τους ή η σύστασή τους από γνωστούς και έγκυρους εκπαιδευτικούς φορείς ή η δημοφιλία τους στις εκπαιδευτικές διαδικτυακές κοινότητες επηρεάζουν σημαντικά την επιλογή μου. Τέλος, το κόστος βρίσκεται ψηλά στην ιεραρχική μου λίστα κριτηρίων, γιατί εύλογο είναι να προτιμώ εργαλεία και πόρους που διατίθενται δωρεάν. 

•   το προφίλ των μαθητών όπως τα χαρακτηριστικά της ηλικίας τους,  το γλωσσικό τους επίπεδο, το στυλ μάθησής τους, οι δεξιότητες τους, τα ενδιαφέροντα τους, οι πολιτισμικές τους ιδιαιτερότητες κ.ά.

•  η αποτελεσματικότητα της ψηφιακής πηγής (κατά πόσο είναι πιστή στην περιγραφή της και στα διαφημιζόμενα οφέλη της)

•  η σύνδεση με τους εκπαιδευτικούς στόχους τους οποίους θέτει το Ενιαίο Πρόγραμμα Σπουδών για τις Ξένες Γλώσσες (ΕΠΣ-ΞΓ)
•  ο βαθμός συμβατότητας με το περιβάλλον μάθησης και τα χαρακτηριστικά του και ο βαθμός συμπλήρωσής του

•  η γλωσσική ετοιμότητα των μαθητών. Χρήση της ταξινομίας του Bloom.

•  το στυλ διδασκαλίας του εκπ/κού ώστε να συνάδει με την επιλογή ψηφιακού πόρου 

•  η δυνατότητα εξυπηρέτησης διαθεματικών εργασιών

•  ο βαθμός ελευθερίας κινήσεων και παρεμβάσεων που επιτρέπεται στον εκπ/κο προκειμένου να είναι σε θέση να τα διαμορφώσει/ εξελίξει σύμφωνα με τις εκάστοτε ανάγκες

•  η ευκολία χρήσης και ενσωμάτωσής τους στον σχεδιασμό του μαθήματος

•  το ποσοστό των μαθητών που έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο εκτός σχολείου (ισότιμη πρόσβαση)

•  το βαθμό αξιοπιστίας του ψηφιακού πόρου όπως την ασφάλεια στη χρήση και τη διαφύλαξη της ιδιωτικότητας και των πνευματικών δικαιωμάτων.

•  το κόστος

Η παραπάνω λίστα κριτηρίων δεν είναι πάγια, επιδέχεται τροποποίηση ή/και συμπλήρωση. Τελειώνοντας, θα ήθελα να υπογραμμίσω τη σημασία της σωστής και αποτελεσματικής αξιοποίησης των ψηφιακών πόρων. Δεν αρκεί μόνο η επιλογή του κατάλληλου ψηφιακού πόρου, αλλά κρίνεται απαραίτητη και εξίσου σημαντική η χρήση του σύμφωνα με τις σύγχρονες μεθόδους διδασκαλίας, προωθώντας την ανάληψη από τον μαθητή ενεργού ρόλου στη μάθηση , την ανάπτυξη κριτικής σκέψης και γενικότερα την καλλιέργεια των δεξιοτήτων του 21ου αιώνα.  

●     Είναι βασικό το κάθε εργαλείο να ικανοποιεί το ζητούμενο στόχο καλύπτοντας τόσο τις ανάγκες όσο και τα ενδιαφέροντα των μαθητών, σε αρμονία με το στυλ και την ηλικία τους. Ψηφιακές εφαρμογές και πολυτροπικά αυθεντικά εισαγόμενα που συμπληρώνουν ή αντικαθιστούν τα σχολικά εγχειρίδια δύνανται να οδηγούν τους συμμετέχοντες σε εξερεύνηση, διάδραση, γνήσια επικοινωνία, λήψη πρωτοβουλιών, αυτονόμηση και δημιουργικότητα. Οι διαμοιραζόμενες συνεργατικές παρουσιάσεις ανοικτού τύπου προωθούν - πέρα από απλή αποστήθιση ή μηχανιστική επανάληψη - ανάλυση, σύνθεση και αξιολόγηση βημάτων και προϊόντων.

●     Η ασφάλεια είναι υψίστης σημασίας. Έλεγχος πηγών, προστασία ιδιωτικότητας και προσωπικών δεδομένων, εκμάθηση και τήρηση κανόνων καλής συμπεριφοράς κατά τις αναρτήσεις και το σχολιασμό δεδομένων είναι εκ των ων ουκ άνευ.

●     Ο βαθμός ελευθερίας παρεμβάσεων στο κάθε εργαλείο καθορίζει την ευελιξία κινήσεων.

●     Προηγούμενες δοκιμές πάνω στην αποτελεσματικότητα ενός εργαλείου συμβάλλουν στην καταπολέμηση εμποδίων χώρου, χρόνου ή χρήσης.

●     Καλό είναι οι δραστηριότητες να εμπίπτουν στους εκπαιδευτικούς στόχους του ΕΠΣ-ΞΓ σύμφωνα με τις τρέχουσες θεωρίες και μεθόδους. Τακτικές ελαφρώς πιο πάνω από το γλωσσικό ή τεχνολογικό επίπεδο μαθητών αφήνουν περιθώρια κινητοποίησης και συνεργασίας.

●     Όσον αφορά το κόστος, η γενικότερη δυσπραγία των Ελληνικών σχολείων, αλλά κυρίως η βιωσιμότητα των παραγόμενων αποτελεσμάτων προσανατολίζει σε αξιοποίηση δωρεάν εργαλείων. 

●     Θέματα ανισορροπίας πρόσβασης συμμετεχόντων σε υπολογιστή/διαδίκτυο, μπορούν να επιλύονται με παραχώρηση χρήσης στους συγκεκριμένους μαθητές στο σχολικό ή φιλικό περιβάλλον.

●     Για να προχωρήσουν τα όποια σχέδια σε περισσότερα από ένα αντικείμενα χρειάζεται συνεργασία και καλό κλίμα μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων στη μάθηση - εκπαιδευτικών, επιμορφούμενων, διεύθυνσης και γονέων.

 

Μπούζιου Αγγελική

·       Οι ανάγκες και το προφίλ των μαθητών (Ηλικία, γνωστικό επίπεδο, τεχνολογικές δεξιότητες, ενδιαφέροντα, στυλ μάθησης)

·       Αποτελεσματικότητα (να υλοποιούνται οι διδακτικοί στόχοι)

·       Συμβατότητα με το περιβάλλον μάθησης (με τη χρήση ψηφιακών μέσων για την εκμάθηση ξένων γλωσσών)

·       Σύνδεση με το Ενιαίο Πρόγραμμα Σπουδών για τις Ξένες Γλώσσες 

·       Γλωσσική ετοιμότητα των μαθητών

·       Τρόπος διδασκαλίας του εκπαιδευτικού

·       Διαθεματικές εργασίες

·       Ελευθερία κινήσεων και παρεμβάσεων

·       Ευκολία χρήσης

·       Ισότιμη πρόσβαση

·       Αξιοπιστία

·       Κόστος

Κριτήρια επιλογής ψηφιακών πόρων με βάση τις απαιτήσεις των εκπαιδευτικών (Nilsen, 1997): 

•         Εξασφάλιση των διδακτικών και παιδαγωγικών στόχων τους οποίους έχει θέσει το ίδιο το λογισμικό

•         Τεχνική του αρτιότητα

•         Ύφος του διαλογικού περιβάλλοντος επικοινωνίας

•         Μεθοδολογία ένταξης στο σχολικό περιβάλλον

•         Αποδοχή που έχει ως μαθησιακό εργαλείο από τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές. 

•         Διευκόλυνση 

·  Eπιλογή και διαφοροποίηση ανάλογα το προφίλ των μαθητών (π.χ. επιλογή ψηφιακών πόρων φιλικών  ως προς τη χρήση, ελκυστικών στην εμφάνιση, για μικρής ηλικίας μαθητές –συνεργατικών που καλλιεργούν την κριτική σκέψη για μεγαλύτερης ηλικίας μαθητές)

·  Επιλογή συμβατών με τους εκπαιδευτικούς στόχους (ΕΠΣ-ΞΓ) και αποτελεσματικών ψηφιακών πόρων  για το γλωσσικό επίπεδο των μαθητών 

· Οι ψηφιακοί πόροι να ανταποκρίνονται στις δυνατότητες των μαθητών

·  Σωστή επιλογή από ψηφιακούς πόρους για διαθεματικές προσεγγίσεις, όπου ο εκπαιδευτικός μπορεί να επιλέξει, να παρέμβει, να ενσωματώσει στο μάθημα 

·  Επιλογή πόρων και εργαλείων  σύμφωνα με την εξοικείωση το εκπαιδευτικού με τα ψηφιακά μέσα και τη διδακτική του πρακτική

·  Πρόσβαση μαθητών στο διαδίκτυο εκτός τάξης και διασφάλισης ασφάλειας στο διαδίκτυο

· Κόστος χρήσης ψηφιακών πόρων (δωρεάν ή με συνδρομή)