* Iser

-Người đọc tiềm ẩn: Khái niệm được Iser dùng đầu tiên, chỉ hình ảnh người đọc xuất hiện trong niềm mong đợi của nhà văn trong quá trình sáng tạo vừa khởi động và hình ảnh được chuyển hóa thành một yếu tố hiện diện trên văn bản

- Iser lại chú trọng nghiên cứu hành động đọc. Tác phẩm chủ yếu của Iser là Kết cấu vẫy gọi của văn bản, Độc giả tiềm ẩn, Hoạt động đọc.
 -  Iser cũng quan tâm đến sự sinh thành của văn bản, coi việc đọc chính là một quá trình giao lưu. Đóng góp rất quan trọng của ông là khái niệm “độc giả tiềm ẩn”, độc giả tiềm ẩn tồn tại trong kết cấu văn bản và trong hành động đọc. 

*Jauss

-Tầm đón nhận: tầm đón nhận được hình thành, xây dựng trong quá trình dài quá trình người đọc làm quen đối thoại với nghệ thuật để đạt được sự chủ động nhất định.

- về phương diện tiếp nhận,kinh nghiệm thẩm mĩ thông qua tính thời gian vốn có mà phân biệt với chức năng của các thế giới khác.
 - Công trình tiêu biểu của Jauss là Hướng tới mĩ học tiếp nhận, Lịch sử văn học như là sự khiêu kích đối với khoa học văn học, Kinh nghiệm thẩm mĩ và giải thích học văn học, Tiếp nhận văn học và giao lưu văn học.
-  Đối với Jauss, độc giả trở thành nhân tố quan trọng trong quan hệ giữa văn học và lịch sử, và trong việc không ngừng tiếp nhận của người đọc, tác phẩm không ngừng thực hiện sự kế hợp giữa quá khứ và hiện tại, không ngừng có được sinh mệnh mới.
 
 

 

Quan điểm của Jauss:

+ Về phương diện tiếp nhận, kinh nghiệm thẩm mỹ thông qua tính thời vốn có của nó mà phân biệt với chức năng của các thế giới sinh hoạt khác. Nó cho phép nhìn lại lần thứ 2 lại còn vận dụng chức năng phát hiện đó để hưởng thụ những cảnh tượng đang được bày ra trước mắt nó dẫn dắt con người đi vào thế giới huyền ảo, nhờ đó mà ngay trong thời gian hoá giải được tính bức bách của thời gian, nó trước tiên nắm laya kinh nghiệm tương lai, nhờ đó mà cũng mờ ra một không gian hoạt động có thể thành hành động, nó có thể làm cho con người nhận thức lại sự việc quá khứ hay những sự việc bị gạt ra ngoài, thế là nó dữ được năm tháng tươi đẹp của  những gì đã mất.

+ Về phương tiệm giao kinh nghiệm thẩm mỹ vừa làm cho kẻ bàng quan có thể có một khoảng cách nhân vật độc đáo của mình, lại có thể  làm trò đóng kịch để xác định mình nên đồng nhất với loại ngừoi nào hay muốn tự xem là người nào

 

Quan điêm của Iser:

    + Theo Iser, văn học không phản ánh thực tại, cũng không đối lập với               thực tại, mà là một cách nói cho ta điều gì đó về thực tại.

+ Theo Iser tác phẩm văn học có ảnh hưởng nhất là tác phẩm khơi dậy  được cái ý thức phê bình mới mẻ trong người đọc. Tác phẩm hỏi về những hình dung sâu kín và biến đổi những hình dung mà người độc dung để hình dung tiếp cận nó

+ Ông nhấn mạnh sức mạnh của văn bản văn học trong việc phá vỡ và cải biến mã của người đọc

-          Quan điểm của Iser:

+ Hành động đọc, Hư cấu và tưởng tượng là hai công trình tiêu biểu cho hai thời kì khác nhau trong hoạt động học thuật của ông bởi nó đã thể hiện một cách tập trung và hệ thống những luận điểm cũng như là phương pháp của ông

+ Trong lời tựa cho bản dịch công trình Hành động đọc ra tiếng Trung Quốc năm 1991, Iser đã nói: “Thứ mà chúng ta gọi là Mỹ học tiếp nhận ngày nay có nội dung không thống nhất với tên gọi mà nó mang, về nguyên tắc, tên gọi này đã che mất hai loại phương pháp nghiên cứu khác nhau, dù rằng đó là hai phương pháp có quan hệ mật thiết, song sự khác nhau ấy lại dễ nhận thấy” 

+ Người đọc tiềm ẩn vốn là thuật ngữ do Iser đề xuất, được dùng ở đây để chỉ hình ảnh người đọc xuất hiện trong niềm mong đợi của nhà văn khi quá trình sáng tạo vừa khởi động và hình ảnh này phần nào được chuyển hoá thành một yếu tố hiện diện trên văn bản

+ Quan hệ giữa độc giả và văn bản

+ Ông quan tâm đến sự sinh thành của văn bản, coi việc đọc là một quá trình giao lưu. 

+ Khái niệm “độc giả tiềm ẩn” là một đóng góp quan trọng của ông, độc giả tiềm ẩn tồn tại trong kết cấu văn bản và trong hành động đọc. 

 

-          Quan điểm của Jauss:

+ Đề án tiếp nhận

+ Kết cấu vẫy gọi

+ Ông đã nhấn mạnh chức năng chủ thể của người đọc, xem trọng vị trí của độc giả trong hoạt động văn học,  giải thích sự sinh thành của ý nghĩa tác phẩm văn học từ góc độ mới, lấy tầm đón đợi làm điểm xuất để phân tích kinh nghiệm thẩm mĩ, có những lí giải mới về mĩ cảm và giải trí trong kinh nghiệm thẩm mĩ.

- Theo Jauss mỗi một người đọc trước khi tiếp xúc với một tác phẩm cụ thể nào đó, anh ta đã có những kinh nghiệm sống và kinh nghiệm thẩm mỹ ở một mức độ nhất định. Đó là tầm đón đợi, chiếc lăng kính làm khúc xạ những điều chủ ý của nhà văn. Sự tiếp nhận là kết quả của sự cọ sát giữa tầm đón đợi và tác phẩm. Như vậy, tầm đón đợi cũng không đứng yên một chỗ mà thay đổi theo quá trình đọc, còn ý nghĩa của tác phẩm cũng không cố định, mà thay đổi theo từng tầm đón đợi cụ thể. Bởi vậy, có thể nói, bất kỳ tiếp nhận văn học nào cũng là sự dung hợp giữa tầm đón đợi của nhà văn và tầm đón đợi của độc giả. Và lịch sử văn học cũng chính là lịch sử của những sự dung hợp đó.

Iser:

-         Thuật ngữ “Kết cấu vẫy gọi”.

-         Iser lại chú trọng nghiên cứu hành động đọc. 

-         Người đọc tiềm ẩn.

-         Iser cũng quan tâm đến sự sinh thành của văn bản, coi việc đọc chính là một quá trình giao lưu.

-          

Jauss:

-         Thuật ngữ “Đề án tiếp nhận”.

-         Jauss chú trọng đến lịch sử hiệu quả của văn học và lịch sử tiếp nhận, sau đó nghiên cứu kinh nghiệm thẩm mĩ, coi lịch sử tiếp nhận là lịch sử kinh nghiệm thẩm mĩ của nhân loại.

-         Đối với Jauss, độc giả trở thành nhân tố quan trọng trong quan hệ giữa văn học và lịch sử, và trong việc không ngừng tiếp nhận của người đọc.

JAUSS VÀ ISER

 

ISER: Kết cấu vẫy gọi – Người đọc tiềm ẩn

- Đề xuất quan niệm mới về tác phẩm văn học: tác phẩm văn học là sự kết hợp giữa tác giả và độc giả.

- Văn bản tác phẩm có kết cấu vẫy gọi, trong đó tồn tại rất nhiều khoảng trống và điểm không xác định, vẫy gọi người đọc đến bổ sung. Trong văn bản tồn tại cơ sở để tiến hành giao lưu giữa độc giả và văn bản, nó là dấu vết của điều kiện lịch sử xã hội và bối cảnh văn hóa hoặc những thứ tương đồng với tác phẩm trước.

JAUSS: Đề án tiếp nhận – người đọc thực tế

- độc giả trở thành nhân tố quan trọng trong quan hệ giữa văn học và lịch sử, và trong việc không ngừng tiếp nhận của người đọc, tác phẩm không ngừng thực hiện sự kế hợp giữa quá khứ và hiện tại, không ngừng có được sinh mệnh mới.

- Nếu tác phẩm vượt quá xa tầm đón đợi, độc giả sẽ khó tiếp nhận, nhưng nếu cự li giữa tầm đón đợi của độc giả và tác phẩm quá nhỏ, tác phẩm cũng thiếu sức hấp dẫn. Đây là tư tưởng quan trọng gợi mở nhiều ý tưởng trong nghiên cứu tiếp nhận văn học nghệ thuật.

- Jauss hình dung hành động đọc chính là đối thoại theo hình thức hỏi đáp, là quá trình giao lưu, quá trình trùng cấu tầm đón đợi của quá khứ, và quá trình giao lưu, đối thoại mang đến cho tác phẩm sinh mệnh mới. 

 

Jauss và Iser là linh hồn của trường phái Mĩ học tiếp nhận Đức, họ đều nhấn mạnh vị trí của người tiếp nhận trong hoạt động văn học, coi hoạt động giao lưu văn học là trọng tâm nghiên cứu văn học. Nhưng trọng tâm nghiên cứu và lịch trình tư tưởng của hai người không hoàn toàn tương đồng. 

* Iser

-Người đọc tiềm ẩn: Khái niệm được Iser dùng đầu tiên, chỉ hình ảnh người đọc xuất hiện trong niềm mong đợi của nhà văn trong quá trình sáng tạo vừa khởi động và hình ảnh được chuyển hóa thành một yếu tố hiện diện trên văn bản

- Iser lại chú trọng nghiên cứu hành động đọc. Tác phẩm chủ yếu của Iser là Kết cấu vẫy gọi của văn bản, Độc giả tiềm ẩn, Hoạt động đọc.
 -  Iser cũng quan tâm đến sự sinh thành của văn bản, coi việc đọc chính là một quá trình giao lưu. Đóng góp rất quan trọng của ông là khái niệm “độc giả tiềm ẩn”, độc giả tiềm ẩn tồn tại trong kết cấu văn bản và trong hành động đọc. 

*Jauss

-Tầm đón nhận: tầm đón nhận được hình thành, xây dựng trong quá trình dài quá trình người đọc làm quen đối thoại với nghệ thuật để đạt được sự chủ động nhất định.

- về phương diện tiếp nhận,kinh nghiệm thẩm mĩ thông qua tính thời gian vốn có mà phân biệt với chức năng của các thế giới khác.
 - Công trình tiêu biểu của Jauss là Hướng tới mĩ học tiếp nhận, Lịch sử văn học như là sự khiêu kích đối với khoa học văn học, Kinh nghiệm thẩm mĩ và giải thích học văn học, Tiếp nhận văn học và giao lưu văn học.
-  Đối với Jauss, độc giả trở thành nhân tố quan trọng trong quan hệ giữa văn học và lịch sử, và trong việc không ngừng tiếp nhận của người đọc, tác phẩm không ngừng thực hiện sự kế hợp giữa quá khứ và hiện tại, không ngừng có được sinh mệnh mới.
 
 

- Theo Jauss, tầm đón là tiền đề tiếp nhận tác phẩm của người đọc. Tầm đón theo quan niệm của Jauss là yếu tố trung giới không thể thiếu trong việc xác định cả hai giá trị thẩm mỹ và lịch sử của tác phẩm văn học.

Quan điểm tiếp nhận văn học của W. Iser

- Thuật ngữ “Người đọc tiềm ẩn” chỉ hình ảnh người đọc xuất hiện trong niềm mong đợi của nhà văn khi quá trình sáng tạo vừa khởi động và hình ảnh này phần nào được chuyển hóa thành một yếu tố hiện diện trên văn bản.

- Chủ trương nghiên cứu Hành động đọc: Iser cho rằng, trọng tâm hay đối tượng nghiên  cứu của ông không phải ở cực văn bản, cũng không phải ở cực độc  giả,  mà  chính là sự tiếp xúc, tương tác, giao lưu hoặc giao thoa giữa hai cực ấy với nhau, nói cách khác đó là hành động đọc. 

- Quan điểm về tiếp nhận văn học của H.R. Jauss: Văn bản văn học là một “đề án tiếp nhận”

+ Tầm đón nhận: chỉ khả năng, giới hạn và nhu cầu tiếp nhận văn học cụ thể ở từng cá nhân, thế hệ, loại hình người đọc. Tầm đón nhận được hình thành, xây dựng trong cả quá trình dài – quá trình người đọc tiếp xúc, làm quen, đối thoại với nghệ thuật để đạt được sự chủ động nhất định trong quan hệ đối với nó. Tầm đón nhận không đứng yên mà có sự vận động, thay đổi, dưới sự tác động ngược trở lại của những sáng tác mang nhiều tính cách tân.

+ Thuật ngữ “Khoảng cách thẩm mĩ”

- Quan điểm về tiếp nhận văn học của W. Iser: Văn bản văn học là một “kết cấu vẫy gọi”

+ Người đọc tiềm ẩn: chỉ hình ảnh người đọc xuất hiện trong niềm mong đợi của nhà văn khi quá trình sáng tạo vừa khởi động và hình ảnh này phần nào được chuyển hóa thành một yếu tố hiện diện trên văn bản.