1. Mở bài:

- Nguyễn Minh Châu là một trong những cây bút tiên phong của văn học thời kì đổi mới. Ông thường viết về đề tài lãng mạn nhưng vẫn chân thực và giàu cảm xúc, khi chiêm nghiệm về cuộc đời ông đã viết lên truyện ngắn chiếc thuyền ngoài xa. Nó khám phá số phận cá nhân và cuộc sống đời thường. Truyện ngứn nói về bi kịch của người đàn bà hàng chài. Qua đó nhà văn không chỉ thể hiện những phát hiện về nghịch lí trong cuộc sống mà còn gửi gắm những thông điệp sâu sắc về cuộc đời và con người.

2. Thân bài:

* CĐ chính:

- Truyện thể hiện cái nhìn thấy hiểu, trĩu nặng tình thương và nỗi lo âu đối với con người trong cuộc sống đời thường

- Nhà văn khẳng định mối quan hệ gắn bó giữa nghệ thuật và cs, người nghệ sĩ phải nhìn nhận cs, con người 1 cách đa diện, nhiều chiều để cảm thông,chia sẻ.

* Phát hiện ra vẻ đẹp nghệ thuật có một không hai, “cảnh đắt trời cho”

- Đó là một vẻ đẹp lãng mạn, đậm chất hội họa, hài hòa và toàn bích: “Trước mặt tôi là một bức tranh mực tàu... tôi tưởng chính mình vừa khám phá thấy cái chân lý của sự hoàn thiện, khám phá thấy cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn”.

=>Tâm trạng của Phùng:Người nghệ sĩ thấy long mình rung động mãnh liệt, “trong trái tim như có cái gì bóp thắt”, Phùng nghiệm ra rằng “bản thân cái đẹp là đạo đức” giúp khám phá thấy cái toàn diện hoàn mĩ

=> Hạnh phúc là khám phá, sáng tạo, cảm nhận cái đẹp. Để có đc cái đẹp ấy phải kiên trì, vượt khó, đam mê hết mình vì nghệ thuật.

* Cảnh bạo hành trên thuyền:

Chiếc thuyền đẹp như mơ nhưng bên sâu đó là

Hai vợ chồng thuyền chài.

- Chồng: hành động vũ phu để giải tỏa.

- Vợ: cam chịu, nhẫn nhục.

- Thằng bé: như một viên đạn trên đường lao tới đích nhảy xổ vào gã đàn ông.

- Một bi kịch ngang trái mà người nghệ sĩ phải chứng kiến đúng lúc cảm xúc nghệ thuật đang thăng hoa.

-Vốn là 1 người lính anh k thể đứng im mà nhảy vào can ngăn, và bị thương nhẹ

=> Tác giả nhận ra: đằng sau cái đẹp không phải bao giờ cũng là chân lý của sự hoàn thiện, là đạo đức. Cuộc đời vốn chứa đựng nhiều điều phức tạp, đầy mâu thuẫn.

*Câu chuyện ở huyện:

_ người đàn bà làng chài:

 Cuộc đời bất hạnh, chứa đầy mâu thuẫn, bi kịch: nghèo khổ, con đông, bị chồng hành hạ, đánh đập.

- Thấu hiểu chồng.

- Cam chịu, nhất quyết gắn bó với người đàn ông vũ phu ấy vì:

+ Trong cuộc mưu sinh đầy cam go để kiếm sống ngoài biển khơi cần có một người đàn ông khỏe mạnh và biết nghề.

+ Những đứa con của bà cần được sống và lớn lên: "Đàn bà ở thuyền chúng tôi phải sống cho con chứ không thể sống cho mình"

⇒ Trong đau khổ triền miên, người đàn bà ấy vẫn chắt lọc được những niềm vui hạnh phúc nhỏ nhoi. Ẩn trong đó hạt ngọc ẩn sâu bên trong tâm hồn con người lao động lam lũ, vất vả. Qua đó, thấp thoáng hình ảnh người phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao dung, vị tha, đầy cảm thông.

• Nv Phùng:

- Vốn là nghệ sĩ, chiến sĩ, nhạy cảm với cái đẹp và ghét áp bức bất công.

- Chưa hiểu hết những phức tạp của cuộc đời, của con người: ″không thể nào hiểu được, không thể nào hiểu được″, vỡ lẽ nhiều điều, hiểu hơn về con người, cuộc đời.

⇒ Phùng là một nghệ sĩ chân chính, có trái tim nhân hậu: không chỉ say mê nghệ thuật mà còn luôn trăn trở, suy nghĩ về lẽ sống; biết thông cảm, sẻ chia và bênh vực cho những mảnh đời bất hạnh.

⇨ Thời đại mới đòi hỏi người nghệ sĩ cần có cái nhìn đa chiều về cuộc sống, con người

*Nv chánh án Đẩu:

Tin giải pháp anh lựa chọn cho người đàn bà là đúng nhất.

- Thay đổi cái nhìn, hiểu hơn về con người, cuộc đời Phải, phải, bây giờ tôi đã hiểu.

⇒ Vị Bao Công vùng biển nhưng thiếu cái nhìn thực tế.

• Nghệ thuật:

- Tình huồng truyện: độc đáo, nhận thức mang ý nghĩa khám phá, pphats hiện về đời sống

- Những tình huống dồn dập diễn ra trong một khoảnh khắc, mạch truyện phát triển, mỗi nhân vật bộc lộ hết tính cách.

- Nghệ thuật trần thuật: Ngôn ngữ người kể chuyện: Phùng hóa thân của tác giả tạo ra điểm nhìn trần thuật sắc sảo, khách quan, giàu sức thuyết phục.

- Ngôn ngữ nhân vật: phù hợp với đặc điểm tính cách từng người.

- Giọng điệu: chiêm nghiệm, suy tư, trăn trở phù hợp với tình huống nhận thức. Đồng thời cũng làm nên nét đặc trưng trong phong cách nghệ thuật của Nguyễn Minh Châu

- NT xây dựng nv: Phùng nhân vật không thể thiếu trong tác phẩm của Nguyễn Minh Châu. Anh vừa là nhân vật tạo tình huống, vừa là nhân vật gắn kết các sự kiện chuyện với nhau, thể hiện thông điệp mà tác phẩm muốn gửi gắm. Là một người có tâm hồn chiến sĩ và nghệ sĩ, Phùng đã để lại nhiều ấn tượng tốt trong lòng người đọc

3. Kết bài:

- Những thay đổi trong nhận thức của nhân vật Phùng là bước ngoặt quan trọng giúp nhà văn Nguyễn Minh Châu truyền tải thông điệp của mình. Thêm vào đó, đây cũng chính là sự củng cố cho bản thân nhà văn với tư duy văn học đầy mới mẻ của mình: Văn học và đời sống là những đường tròn đồng tâm và tâm điểm chính là con người.

      Nguyễn Minh Châu là một cây bút tiêu biểu của nền văn học Việt Nam thời kì sau năm 1875. Ngoài ra ông còn được đánh giá là “Người mở đường tài ba và tinh anh” của công cuộc đổi mới văn học. Các tác phẩm của ông đều hướng đến phản ánh cuộc sống và số phận của con người sau ngày hậu chiến. Không chỉ có nội dung sâu sắc mà mỗi tác phẩm của Nguyễn Minh Châu còn để lại những bài học triết lí, những tuyên ngôn khiến cho người đọc phải suy ngẫm, chiêm nghiệm. Truyện ngắn “Bức tranh” có thể được coi là tác phẩm mở đầu của quá trình chuyển hướng sáng tác văn học sang kiểu nhân vật tư tưởng của Nguyễn Minh Châu.

2.Thân Bài:

-Chủ đề chính: lòng suy nghĩ, sự hồi tưởng và trăn trở, đấu tranh tâm lí của người hoạ sỹ tài ba

- Chủ Đề phụ: phản ánh cuộc sống và số phận của con người sau ngày hậu chiến.

- Triết lý nhân sinh:

+hãy nhìn con người vào bản chất bên trong, sự hào nhoáng bên ngoài không thể phản ánh được những góc tối trong tâm hồn.

+ hãy biết vượt lên trên cái thấp hèn và ích kỉ, con người sẽ tìm được vẻ đẹp của cái thiện.

A.

Tình Huống: Trong một lần đi công tác, người hoạ sỹ tài ba đã bị thương không mang vác nặng được và người chiến sĩ thồ tranh đã hết lòng giúp đỡ anh ta. Vì biết ơn nên người họa sĩ đã nhận lời vẽ một bức tranh truyền thần cho anh chiến sĩ cùng đoàn và hứa sẽ đưa tận tay bức kí họa này tới người mẹ đáng thương nơi quê nhà của cậu ấy. Vì bị cuốn vào guồng quay công việc cùng chìm đắm trong sự thành công mà “bức tranh truyền thần” mang lại nên người họa sĩ dã không thực hiện được lời hứa năm xưa. Anh đã hối hận và nhận lỗi người chiến sỹ và người chiến sỹ đã tha thứ.

=> người chiến sỹ có tấm lòng bao dung và yêu nước. Anh luôn suy nghĩ cho những người xung quanh kể cả khi người ấy có ác cảm với mình.

=> người hoạ sỹ cũng là người biết nhận ra những khiếm khuyết, thiếu sót và sai lầm của bản thân để từ đó khắc phục và sửa chữa.

B.

-Câu chuyện: Truyện kể về lời hứa và những niêmd đau trong tâm trí người hoạ sỹ

-Điểm nhìn: bên trong bên ngoài.

+ Truyện được kể theo ngôi thứ ba, tác giả Nguyễn Minh Châu là người kể chuyện.

=> Giữa tác giả và nhân vật luôn có một khoảng cách để câu chuyện mang tính khách quan.

=> Cách kể này giúp người kể có the kể chuyện một cách linh hoạt, tư do những gì diễn ra với nhân vật.

-Giọng điệu: đa dạng.

C. Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

-Khi xây dựng nhân vật, độc thoại nội tâm được nhà văn tăng cường sử dụng như một thủ pháp nghệ thuật hữu hiệu để khắc họa tâm lí, tính cách nhân vật.

-Độc thoại nội tâm là tiếng nói bên trong của tâm hồn nhân vật tự nói với mình, tự bộc lộ những suy tư thầm kín, thể hiện trực tiếp quá trình tâm lí, nội tâm, mô phỏng hoạt động cảm xúc, suy nghĩ của con người trong dòng chảy trực tiếp của nó.

D. Ngôn ngữ: tinh tế

-Đánh giá, nâng cao, mở rộng:

+So sánh với các tác phẩm khác cùng đề tài, chỉ ra nét giống và khác với tác phẩm đang phân tích.

+Tác phẩm cùng đề tài: Việt Bắc cảu Tố Hữu.

3.Kết Bài:

- Với tình huống độc đáo, nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn

- Ngôn ngữ giàu tính tạo hình, biểu cảm, tác phẩm đã nói lên được sự lỗi lầm có lẽ đến từ sự ích kỷ, hiện tại thì đăng bắt người hoạ sỹ lựa chọn hoặc lảng tránh, hoặc dũng cảm đối mặt.

 Nguyễn Minh Châu là cây bút xuất sắc nhất của văn học Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Ông đã để lại cho văn học nước nhà một sự nghiệp thơ văn khá đồ sộ như: Bức tranh, Dấu chân người lính, Mảnh trăng cuối rừng…Đây là thời kỳ nhà văn đang “đi tìm những hạt ngọc ẩn dấu trong bề sâu tâm hồn của con người” thời kỳ mà con người Việt Nam dường như chỉ sống trong lý tưởng và sống bằng lý tưởng.Nhưng khi đất nước hòa bình, anh đã rất nhạy cảm và nhìn ra được những thay đổi của con người, những cuộc đời trĩu nặng đau thương nhưng nồng nàn khắc khoải với cuộc sống. Đọc “Bến quê” của Nguyễn Minh Châu đã để lại cho người đọc những ấn tượng sâu đậm.

2. Thân bài

Chủ đề: Qua những trải nghiệm về cuộc đời của nhân vật Nhĩ, truyện ngắn “Bến quê” gửi gắm những suy nghĩ, những trải nghiệm sâu sắc của nhà văn về con người và cuộc đời, thức tỉnh mọi người trân trọng những vẻ đẹp và giá trị bình dị, gần gũi của gia đình, quê hương.

HOÀN CẢNH: căn bệnh hiểm nghèo khiến Nhĩ hầu như bị liệt toàn thân, không thể tự mình di chuyển dù chỉ nhích nửa người trên giường bệnh. Tất cả mọi sinh hoạt của anh đều phải nhờ vào sự giúp đỡ của người khác, mà chủ yếu là Liên, vợ anh.

Ptich Nv qua cốt truyện

* Những suy nghĩ, trải nghiệm của nhân vật Nhĩ qua cảnh vật nơi bến quê:

• Qua cửa sổ nhà mình Nhĩ cảm nhận được trong tiết trời lập thu vẻ đẹp của hoa bằng lăng "đậm sắc hơn". Sông Hồng "màu đỏ nhạt, mặt sông như rộng thêm ra", bãi bồi phù sa lâu đời ở bên kia sông dưới những tia nắng sớm đầu thu đang phô ra "một thứ màu vàng thau xen với màu xanh non..." và bầu trời, vòm trời quê nhà "như cao hơn"

• Nhìn qua cửa sổ nhà mình, Nhĩ xúc động trước vẻ đẹp của quê hương mà trước đây anh đã ít nhìn thấy và cảm thấy, phải chăng vì cuộc sống bận rộn, tất tả ngược xuôi hay bởi tại vô tình mà quên lãng

=> Nhắc nhở người đọc phải biết gắn bó, trân trọng những cảnh vật quê hương vì những cái đó là là máu thịt là tâm hồn của mỗi chúng ta.

* Tình cảm và sự quan tâm của vợ con với Nhĩ

• Liên, vợ Nhĩ tần tảo, giàu đức hi sinh khiến Nhĩ cảm động "Anh cứ yên tâm. Vất vả tốn kém đến bao nhiêu em và các con cũng chăm lo cho anh được" "tiếng bước chân rón rén quen thuộc" của người vợ hiền thảo trên "những bậc gỗ mòn lõm" và "lần đầu tiên anh thấy Liên mặc tấm áo vá" Nhĩ đã ân hận vì sự vô tình của mình với vợ. Nhĩ hiểu ra rằng: Gia đình là điểm tựa vững chắc nhất của cuộc đời mỗi con người.

• Tuấn là đứa con thứ hai của Nhĩ. Nhĩ đã sai con đi sang bên kia sông "qua đò đặt chân lên bờ bên kia, đi chơi loanh quanh rồi ngồi xuống nghỉ chân ở đâu đó một lát, rồi về". Nhĩ muốn con trai thay mặt mình qua sông, để ngắm nhìn cảnh vật thân quen, bình dị mà suốt cuộc đời Nhĩ đã lãng quên.

• Tuấn "đang sà vào một đám người chơi phá cờ thế trên hè phố" mà quên mất việc bố nhờ, khiến Nhĩ nghĩ một cách buồn bã "con người ta trên đường đời khó tránh khỏi những điều vòng vèo hoặc chùng chình" để đến chậm hoặc không đạt được mục đích của cuộc đời.

* Quan hệ của Nhĩ với những người hàng xóm:

• Bọn trẻ: "Cả bọn trẻ xúm vào, chúng giúp anh đặt một bàn tay lên bậu cửa sổ, kê cao dưới mông anh bằng cả một chiếc chăn gập lại rồi sau đó mới bê cái chồng gối đặt sau lưng"

• Ông cụ giáo Khuyến "Đã thành lệ, buổi sáng nào ông cụ già hàng xóm đi xếp hàng mua báo về cũng ghé vào hỏi thăm sức khỏe của Nhĩ"

=> Đó là một sự giúp đỡ vô tư, trong sáng, giàu cảm thông chia sẻ, giản dị, chân thực.

TRIẾT LÝ NHÂN SINH : Bến Quê" là một câu chuyện mang đầy tâm huyết, đưa người đọc đắm chìm trong triết lý sống của con người: "Con người ta sống trên đời thật khó tránh khỏi những vòng vèo hay chùng chình."

• NGHẸ THUẬT

a/ Tình huống :đầy trớ trêu và nghịch lí: Công việc của Nhĩ đã tạo điều kiện cho anh đi khắp nơi trên trái đất. Nhưng về cuối đời, anh mắc phải căn bệnh quái ác- liệt toàn thân. Bệnh tật đã hành hạ anh hàng năm trời, tất cả mọi sinh hoạt của anh đều phải nhờ vợ con. Nằm trên giường bệnh, qua ô cửa sổ nhà mình, Nhĩ đã nhận ra được vẻ đẹp lạ lùng của bãi bồi bên kia sông quê anh, nhận ra được gia đình là chỗ dựa chính của cuộc đời mỗi con người. Anh phải nhờ con trai đi sang bên kia sông nhưng nó đã mải chơi và để lỡ chuyến đò duy nhất trong ngày.

B/ NGHỆ THUẬT TT

Mạch kể tự sự

Ngôi kể : thứ ba

Điểm nhìn : bên ngoài kết hợp bên trong

-> làm cho câu chuyện chân thực, đi sâu miêu tả tâm lí nhân vật

Giọng điệu : đầy chất suy tư thêt hiện nội tâm của nv.

C/ NTXD NV Tư Tưởng

      + Nhân vật Nhĩ là nhân vật tư tưởng, một loại nhân vật nổi lên trong sáng tác của Nguyễn Minh Châu giai đoạn sau 1975. Nhà văn đã gửi gắm qua nhân vật nhiều điều quan sát, suy ngẫm, triết lý về cuộc đời và con người. Nhân vật không bị biến thành cái loa phát ngôn cho tác giả. Những chiêm nghiệm, triết lý đã được chuyển hoá vào trong đời sống nội tâm của nhân vật, với diễn biến tâm trạng.

- Hình ảnh giàu ý nghĩa biểu tượng

      Một đặc điểm nổi bật trong nghệ thuật truyện: Sáng tạo hình ảnh giàu ý nghĩa biểu tượng. Trong “Bến quê”, hầu như mọi hình ảnh đều mang hai lớp nghĩa: nghĩa thực và ý nghĩa biểu tượng.

      + Bãi bồi, bến sông, khung cảnh thiên nhiên: là vẻ đẹp của đời sống trong những cái gần gũi, bình dị, thân thuộc.

      + Bông hoa bằng lăng cuối mùa; tiếng những tảng đất lở ở bờ sông bên này, khi cơn lũ đầu nguồn dồn về, đổ ụp vào trong giấc ngủ của Nhĩ lúc gần sáng: Sự sống của nhân vật Nhĩ đã ở vào những ngày cuối cùng.

      + Đứa con trai của Nhĩ đã sa vào một đám chơi phá cờ thế trên lề đường: Sự chùng chình, vòng vèo mà trên đường đời người ta khó tránh khỏi.

      + Hành động và cử chỉ của Nhĩ: Thức tỉnh con người.

- Miêu tả tâm lý tinh tế

      - Cách xây dựng tình huống nghịch lý. Đi hầu hết khắp nơi trên thế giới, bị liệt toàn thân, không thể đi đâu được.

      - Trần thuật theo dòng tâm trạng của nhân vật.

d/ Ngôn ngữ: tinh tế, đậm chất trữ tình

3. Kết bài

Có thể nói truyện ngắn “Bến quê” của Nguyễn Minh Châu chứa đựng những suy ngẫm, những trải nghiệm sâu sắc của tác giả về con người và cuộc đời. Con người cần phải tự ý thức để nhận ra và trân trong những vẻ đẹp bình dị nhưng thiêng liêng bền vững của cuộc sống, của quê hương gia đình. Bên cạnh đó tác giả rất thành cồn ở cách xây dựng tình huống, nhân vật đặc sắc hấp dẫn. Ông như một ngôi sao vút qua bâu trời sáng lòa rồi tan biến vào cõi vĩnh hằng.Nhưng với di sản văn học của ông để lại cho đời, đặc biệt là truyện ngắn trên cũng đáng cho chúng ta tự hào.

1. Mở bài:
   - Nguyễn Minh Châu là mọt trong những nhà văn lớn của nền văn học hiện đại Việt Nam. Những tác phẩm của ông thường được nhận ra bằng giọng văn dịu dàng, trữ tình. Có thể nói rằng giai đoạn sáng tác hoàng kim của Nguyễn Minh Châu và những sáng tác nổi bật của ông chủ yếu là khi cuộc kháng chiến chống Mỹ đã thành công, đất nước đang đi vào thời kỳ chuyển mình. Mà có thể kể đến các sáng tác xuất sắc nhất của Nguyễn Minh Châu về đề tài này như Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành, Bến quê, Chiếc thuyền ngoài xa hay Khách ở quê ra,…

- Thế nhưng với vai trò là một nhà văn đồng thời là một người lính chiến, tác giả cũng để lại một số tác phẩm về đề tài chiến tranh khá sâu sắc, trong đó Mảnh trăng cuối rừng có thể xem là truyện ngắn ấn tượng nhất của Nguyễn Minh Châu về đề tài "chiến tranh cách mạng - lực lượng vũ trang".
2. Thân bài:

* Chủ đề: Qua tác phẩm “Mảnh trăng cuối rừng” tác giả đã nêu bật chủ đề qua câu chuyện tình cảm của Lãm và Nguyệt, ca ngợi chủ nghĩa anh hùng cách mạng và  con người Việt Nam trong cuộc đấu tranh bảo vệ tổ quốc

- Hoàn cảnh: Nguyệt cô công nhân giao thông đang công tác ở ngầm Đá Xanh. Công việc của cô là phas đá, mở đường, san lấp đường, đảm bảo an toàn cho xe giao hàng đi qua

- Phẩm chất

+ Là một cô gái xinh đep, có lí tưởng sống cao đẹp

+ Đẹp cả về nhân cách và tâm hồn

·                    Nguyệt là cô học sin miền xuôi vừa rời ghế học sinh đã tình nguyện đến miền tây lao động, góp phần xây dựng đất nước

·                    Là người mà bao chàng trai mơ ước: “ khối anh đã ngỏ lời cầu hôn”, “có bao nhiêu người hỏi”

+ Là một cô gái dũng cảm, biết sống vì người khác, có tinh thần trách nghiệm cao

·                    Cô từng có mặt trên những mỏm đá cao để lấy đá về làm cầu

+ Trong chiến đấu cô có bản lĩnh kiên cường, tự tin của một người dày dặn kinh ngiệm: Chỉ là đi nhờ xe nhưng cô đã chủ động tình nguyện giúp Lãm lái xe trên những đoạn đường khó khăn, gặp máy bay trên trời cô đã hướng dẫn chỉ đường cho Lãm. Có lúc làm xi nhan đường , cọc tiêu cho Lãm lái xe. Khi máy bay tới đẩy Lãm vào khe giữa hai cái cây còn mình thì ở bên ngoài, cùng Lãm đưa xe qua một chặng đường nguy hiểm “máy bay quân sát”, “đạn 20 li đỏ lừ” để đến nơi an toàn. Bị thương những vẫn tỏ ra là mình ổn để tiếp tực công việc.

+ Người có tấm lòng nhân hậu, biết quan tâm hi sinh về người khác

·                    “khó khăn kông bỏ bạn”

+ Là một cô gái cái niềm tin mãnh liệt vào cuộc sống và tình yêu trong sáng, thuỷ chung

·                    Tình yêu đối với Lãm một tình yêu đẹp, trong sáng, lãng mạn. Tình yêu của Nguyệt khác với mọi người là yêu một người chưa biết mặt, không có một bức thư lời ước hẹn dù vậy Nguyệt vẫn yêu do được sự mai mối, lời kể về đứa em trai và chị Tính. Thuỷ chung với Lãm từ chối moi lời cầu hôn

- Triết lý nhân sinh: Đề cao vẻ đẹp tâm hồn của tuổi trẻ Việt Nam anh hùng trong chiến tranh.
* Nghệ thuật

  a/ Tình huống: Nguyệt và Lãm yêu nhau nhưng không biết mặt nhau, đi cùng xe với nhau, kề vai sát cánh ben cạnh nhau để bảo vệ xe hàng và bảo vệ nhau mà không nhận ra nhau

-> tình huống mang tính ngẫu hứng được tác giả sắp đặt khá tự nhiên, không chỉ vậy tình huống này còn được đặt vào một hoàn cảnh đặc biệt là hoàn cảnh chiến tranh
  b/ Nghệ thuật trần thuật:

- Câu chuyện: kể về con người Việt Nam trong chiến tranh. Yêu nước, có lí tưởng sống cao đẹp, sẵn sàng hi sinh vì đất nước. Đó chính là sức mạnh của dân tộc ta vượt qua mọi khó khăn để chiến đấu và dành chiến thắng đế quốc Mĩ

- Mạch kể tự sự

- Ngôi kể: thứ nhất

-> Tăng tính chân thực, khách quan, đi sâu miêu tả tâm lí nhân vật

-> Đậm chất trữ tình

- Điểm nhìn: bên ngoài kết hợp bên trong

-> làm cho câu chuyện chân thực, đi sâu miêu tả tâm lí nhân vật
- Giọng điệu: Suy tư, đồng thời đây cũng là nét đặc trưng trong phong cách nghệ thuât của Nguyễn Minh Châu
   c/ Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

- Đặt nhân vật vào tình huống cho nhân vật tự bộc lộ tính cách của mình

- Các yếu tố hành động, lời nói và tâm trạng của nhân vật đều được tạo dựng một cách tự nhiên, chân thực như trong đời sống. đặc biệt, nội tâm nhân vật được biểu hiện một cách tinh tế, sâu sắc
  d/ Ngôn ngữ: Tinh tế, đậm chất trữu tình
* Đánh giá (Nhận xét, bình luận), nâng cao, mở rộng.
-So sánh với các tác phẩm khác cùng đề tài, chỉ ra nét giống và khác với tác phẩm đang phân tích

Tác phẩm cùng đề tài chiến tranh với “Mảnh trăng cuối rừng” là “Dấu chân người lính” một tác phẩm của Nguyễn Minh Châu
3. Kết bài:

- Với tình huống độc đáo, nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn

- Ngôn ngữ giàu tính tạo hình, biểu cảm, tác phẩm đã thể hiện, ngợi ca chủ nghĩa anh hùng và con người Việt Nam thời kháng chiến những con người có lí tưởng sống cao đẹp, dũng cảm giám hi sinh vì tổ quốc

1. Mở bài:

- Nhắc đến Nguyễn Minh Châu là nhắc đến một nhà văn tận tâm với nghề, một bản lĩnh dũng cảm và trung thực, một nghệ sĩ nhạy bén với sự tất yếu của tiến trình văn học. Là người mở đường xuất sắc của văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới, Nguyễn Minh Châu đã lặng lẽ và quyết liệt tự đổi mới trong hành trình sáng tạo nghệ thuật của mình. Tiểu thuyết Miền cháy là tác phẩm đánh dấu bước chuyển mình quan trọng ấy: từ chủ nghĩa hiện thực đậm đà chất lãng mạn cách mạng chuyển sang chủ nghĩa hiện thực tỉnh táo.

2. Thân bài:

- “Miền cháy” là cuốn tiểu thuyết kể về mảnh đất Quảng Trị sau chiến tranh. Đó là thành phố mới được giải phóng còn ngổn ngang, bề bộn; là làng quê xơ xác, hoang vắng, đầy bom mìn và bệnh dịch Bằng những suy tư chính luận và bút pháp trữ tình, nhà văn đã đặt ra một vấn đề có ý nghĩa: “Mảnh đất ngổn ngang sau chiến tranh này như bày ra một câu hỏi: làm sao có một thái độ đúng đối với cái thực tế đất nước hết sức bề bộn và phức tạp này?”.

- Gấp cuốn sách lại, ấn tượng với người đọc là hàng loạt những cuộc giáp mặt sau chiến tranh: bất ngờ, éo le, bi kịch và đầy thử thách. Đó là những cuộc giáp mặt giữa con người với con người; giữa con người với cuộc sống thời hậu chiến.

a, Tình huống, cốt truyện

- Cốt truyện của Miền cháy xoay quanh câu chuyện: chính trị viên Hiển của Đại đội K1 đã quyết định giữ lại trong đơn vị thằng bé Sinh - con trai tên trung tá biệt động Ngụy - kẻ phản bội với loạt đạn bắn lén đã sát hại bộ đội và ngụy binh, sau trận đánh cuối cùng. Trong số những người hy sinh, có Nghĩa - Đại đội trưởng đại đội K1. Một cách tình cờ, Hiển đã giao đứa bé cho mẹ Êm - mẹ của Nghĩa nuôi dưỡng, chăm sóc. Rất nhiều chuyện xảy ra xung quanh cốt truyện trinh thám ly kỳ và kịch tính ấy. Tác giả đã đặt bốn nhân vật: Hiển, bé Sinh, mẹ Êm và tên sĩ quan Ngụy vào những cuộc giáp mặt đầy thử thách: “Sự giáp mặt nhau sau chiến * ThS. Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam - 4/2011 102 tranh, một cuộc thử thách đau đớn mà dân tộc này đang trải qua sau 30 năm cầm súng đánh giặc”

- Hiển là một chính trị viên nghiêm túc, trách nhiệm, lý trí đến khắc khổ. Sau khi Nghĩa - người bạn, người đồng đội chí thiết hy sinh, Hiển phải đối mặt với đứa bé - con trai kẻ sát nhân. Phải làm gì với thằng nhóc con tù binh lên bốn? Cho nó đi hay giữ nó ở lại? Chính trong bản thân Hiển, một cuộc đấu tranh tư tưởng đã diễn ra không kém phần gay gắt và căng thẳng.

- Miền cháy là câu chuyện khá thuyết phục về diễn biến tâm lý của những kẻ phía bên kia chiến tuyến - những con tốt trong ván bài thua cuộc của quân đội Mỹ. Kẻ sát nhân - tên sĩ quan trung tá biệt động - con sói hung bạo vẫn nuôi trong mình tư tưởng chống phá, đối đầu - đã bỏ trốn sau khi nhìn thấy đứa con đang được bộ đội nuôi dưỡng, khi hắn cảm thấy tội lỗi của mình sắp bị phanh phui

- Chiến tranh đã đi qua, nhưng hậu quả nó để lại vẫn nặng nề trong tâm khảm con người. Hoàn cảnh éo le, bi kịch của bà mẹ Êm, nỗi đau mà bà phải gánh chịu đòi hỏi một tấm lòng bao dung cao cả, một nghị lực phi thường để vượt qua hận thù “Một thứ tình cảm mới thương ghét lẫn lộn, nhưng ngày càng phân minh, đã nảy nở trong người mẹ chiến sĩ ấy” .Vừa căm ghét, vừa yêu thương, vừa xa lánh, xua đuổi lại vừa chìa tay đón nhận

- Hơn một lần trong cuốn tiểu thuyết, Nguyễn Minh Châu nhắc đến những cuộc giáp mặt có ý nghĩa, những cuộc giáp mặt đau đớn, đòi hỏi con người phải biết vượt qua. Trong Miền cháy còn nhiều cuộc gặp khác như vậy: cuộc gặp giữa tên sỹ quan với người thanh niên đã từng bị hắn bắn vỡ đùi, cuộc gặp giữa Cúc với kẻ thù giết bố mình hay cuộc trả thù manh động và tự phát của nhân dân xóm Đông với tên ác ôn

- Mỗi cuộc gặp mặt có những sắc thái ý nghĩa khác nhau, nhưng đều hướng tới một vấn đề nhân bản:“Sau nhiều năm đất nước bị chia cắt và đối địch, con người hai bên trở thành xa lạ với nhau quá, máu đã chảy đầm đìa và nợ máu chưa trả vẫn còn chồng chất trong lòng người. Những món nợ dằng dịt rất khó gỡ. Thương tích và hận thù sẽ còn rất lâu.

- Ở Miền cháy, Nguyễn Minh Châu còn viết về một cuộc giáp mặt khác, đó là cuộc đối mặt giữa con người với cuộc sống thời hậu chiến, cũng khó khăn và gian khổ vô cùng: “Xưa nay, đất dưới chân những người vừa thắng giặc có bao giờ nở sẵn đầy hoa? Mảnh đất vừa được giải phóng này như một lời thách đố, như một thứ chiến trường mới lập tức mở ra trên chính vùng chiến trường cũ”. Trải qua hai cuộc chiến, “Việt Nam đã trở thành đất nước bị ném nhiều bom nhất trong lịch sử thế giới.

b, Nghệ thuật

- Với giọng điệu triết lý, suy ngẫm và những bình luận trữ tình dày đặc trong tác phẩm, Miền cháy và những cuộc giáp mặt sau chiến tranh đã thể hiện một cái nhìn mới về chiến tranh. Không còn âm hưởng sử thi dào dạt như trong Dấu chân người lính, Ở Miền cháy, Nguyễn Minh Châu đã viết về chiến tranh bằng “sự thẩm thấu một nỗi đau không thể nói thành lời trước những mất mát mà chiến tranh gây ra”. Không còn say sưa viết về chủ nghĩa anh hùng trong chiến tranh như thời kỳ trước, nhà văn đã viết bằng những cảm xúc, chiêm nghiệm của mình

- Những trăn trở ấy hé lộ trong Miền cháy, trong loạt tác phẩm viết về chiến tranh sau chiến tranh Lửa từ những ngôi nhà, Những người đi từ trong rừng ra và dữ dội, khốc liệt hơn ở Bức tranh, Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành, Cỏ lau Khai thác những mất mát, những vết thương sâu thẳm của con người trong và sau cuộc chiến

3. Kết bài:

- Bằng cách nghĩ và cách nhìn đầy tính nhân văn. Khẳng định chính nghĩa trong thái độ ứng xử nhân đạo với kẻ thù; tái hiện cuộc đấu tranh mới giành lấy sự hồi sinh cho miền đất chết, Miền cháy đã trở thành cuốn tiểu thuyết luận đề đáng chú ý trong dòng văn học viết về chiến tranh sau 1975. Vẫn tiếp cận hiện thực theo cảm hứng sử thi

- Những nét mới trong nội dung, nghệ thuật của tác phẩm đã góp phần thể hiện sự chuyển biến trong tư duy nghệ thuật của Nguyễn Minh Châu trước thềm đổi mới

-Nguyễn minh châu là nhà văn chiến sĩ trưởng thành Trong giai đoạn lịch sử đầy máu lửa Dân tộc gì mà cả đất nước Đều mang tâm thiện dồn dào một con đường Ra mặt trận, là Con đường cứu nước( nam cao)

-Những tác phẩm của ông được sáng tác Lấy đề tài từ hiện thực chiến đấu Lần lượt ra đời khẳng định vị trí của mình trong việc đóng góp nền văn học chống Mỹ của đất nước. Với tư cách một người lính đã nếm trải tất cả Những gì thuộc về chiến tranh cùng với độ nhạy cảm của một nhà văn Nguyễn minh châu đã dụng lại

Không khí hào hùng của một giai đoạn Chiến tranh đầy máu nửa của lịch sử

Điều đó người đọc đã cảm nhận được qua. Những dấu chân người lính

Với những trận đánh chiến dịch Ở Khe sanh, ở quả Đồi Không Tên, ở Tà Cơn

2. Thân bài :

•Chủ đề: là lịch sử dân tộc. Nội dung chủ yếu nói về cuộc hành quân, vây đánh giặc ở núi rừng Quảng Trị.

•Hoàn cảnh: Khung cảnh thiên nhiên mở đầu tác phẩm: sự tàn phá hung bạo của chiến tranh cùng nghị lực chiến đấu của dân tộc

- Cuộc gặp gỡ, mối duyên giữa nhân vật Khuê và anh Kinh: không hẹn mà gặp, sau đó lại được hội ngộ trong lần Khuê chuyển công tác

=> Sức sống mạnh mẽ, hiên ngang của người lính cụ Hồ

=> Tinh thần anh dũng gắn bó đồng sức đồng lòng cùng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.

- Phẩm chất của nhân vật Kinh: gần gũi, nhiệt tình, không hề lạnh lùng xa cách mấy

-Vẻ đẹp mang đầy chất thơ của những người lính

-Tuy nhiên, khác với thời kỳ trước, người chiến sĩ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ còn mang một vẻ đẹp rất riêng, đó là tâm hồn thơ mộng và đầy chất thơ. Rất nhiều người lính xuất thân là trí thức tiểu tư sản, họ gác bút nghiên lên đường chiến đấu nhưng vẫn mang trong mình tình yêu văn chương sâu sắc.

-Lữ níu lại đam mê viết lách qua những dòng nhật ký về điều anh đã trải qua trên chặng đường hành quân và chiến đấu.

+ Là một người lính có tâm hồn nhạy cảm cùng vô vàn suy tư .

+ yêu nước và căm thù giặc sâu sắc

--Trong cuộc chiến tranh cam go, ác liệt, người lính phải đối mặt với vô vàn khó khăn, thậm chí là sự hy sinh, thế nhưng giữa nơi ồ ạt tiếng súng ấy vẫn nở rộ những tình cảm thiêng liêng, đó là tình đồng chí, quân dân và tình yêu đôi lứa .

- Triết lý nhân sinh: Ca ngợi vẻ đẹp và phẩm chất tốt đẹp của người lính trong chiến tranh.

•Nghệ thuật:

Không gian

Không gian chiến trường hoành tráng, giới thiệu đầy đủ những tri thức về chiến tranh như các loại binh chủng, tổ chức quân đội, kinh nghiệm chiến trường, khung cảnh chiến trường, tinh thần chiến đấu…

Ngoài ra, còn có những không gian nhỏ hơn đó là những không gian làng Vân Kiều, nơi già Phang ở, là gian nhà bếp nơi Xiêm ngồi, là những con suối, con đường mà các chiến sĩ đã đi qua, là căn hầm 475 nơi Lữ công tác…

Không gian được miêu tả một cách khốc liệt dưới tiếng bom đạn, có khi lại hết sức lãng mạn dưới tiếng chim hót, tiếng nói chuyện rôm rả của con người. Nguyễn Minh Châu thật tinh tế khi khai thác thật triệt để cả không gian tâm tưởng của con người. Trong tác phẩm, đó là những vùng kí ức được tái hiện lại trong tâm trí của từng nhân vật.

· Thời gian

Khoảng thời gian trong tác phẩm đi cùng với từng khoảng thời gian của cuộc cách mạng dân tộc, chất chứa những sự kiện trọng đại, chuyển động cùng với nhịp vận động của dân tộc.

Thời gian trong tác phẩm là một dòng chảy tiếp nối quá khứ để hiện tại đến tương lai. Hiện tại, quá khứ đều được đặt chung một điểm nhìn, điểm nhìn này khiền chúng ta có cảm giác mọi việc như đang diễn ra trước mặt.

B. Ngôn ngữ trần thuật trong tác phẩm được tác giả sử dụng một cách đơn giản, chân thực nhưng cũng không kém phần sinh động, chẳng hạn: A, chào thầy Đường tăng sang Việt Nam lấy đầu Mỹ, hoặc thấy có chú tiểu đồng kháu ra kháu…. Ngoài ra, tác giả còn sử dụng ngôn ngữ mang màu sắc quân đội như những từ ngữ chỉ vũ khí chiến tranh:B52, trực thăng, lựu đạn, bom, nụ xòe…các từ ngữ chỉ địa danh hay chức vụ trong đơn vị: u bộ, căn cứ, chính ủy, tiểu đoàn trưởng, trung đoàn trưởng….những từ ngữ địa phương: mô, răng…tất cả được kết hợp một cách khéo léo mang đến cho người đọc một bức tranh toàn cảnh về chiến tranh thời đó.

* Không gian nghệ thuật trong đoạn trích được miêu tả bao gồm 2 không gian nghệ thuật:

- Không gian chiến trường ác liệt

- Không gian của cuộc sống thanh bình nơi làng quê

* Khi miêu tả 2 không gian đối lập như thế, nhà văn có dụng ý:

- Khắc họa sự khốc liệt, tàn ác của chiến tranh gây ra

- Thể hiện khao khát, trân trọng và ước mơ về cuộc sống yên ổn, hòa bình.

Minh chứng cho sự am hiểu tâm lí nhân vật của một nhà văn trưởng thành trên cung đường cách mạng.

- Với tư cách của một người lính đã nếm trải tất cả những gì thuộc về chiến tranh, cùng với độ nhạy cảm của một nhà văn, Nguyễn Minh Châu đã dựng lại không khí hào hùng của một giai đoạn chiến tranh đầy máu lửa của lịch sử, điều đó người đọc đã cảm nhận được qua Dấu chân người lính, với những trận đánh, những chiến dịch ở Khe Sanh, ở quả đồi Không Tên, ở Tà Cơn…

3. Kết bài

- Bằng tài năng và vốn hiểu biết của mình về chiến tranh, Nguyễn Minh Châu đã xây dựng thành công hình tượng người lính trong cuộc đấu tranh giành lại độc lập cho dân tộc qua các phương diện:

- Nghệ thuật miêu tả, xây dựng ngoại hình, tâm lí, tính cách nhân vật độc đáo, khắc họa rõ nét chân dung người chiến sĩ trong công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, mỗi người có tính cách, ngoại hình khác nhau nhưng cùng có chung một lí tưởng là đấu tranh giải phóng dân tộc, quét sạch giặc thù ra khỏi đất nước, xây dựng cuộc sống ấm no.

- Ngôn ngữ giản dị phong phú, có sự kết hợp nhịp nhàng giữa ngôn ngữ sinh hoạt với ngôn ngữ sử dụng trong chiến tranh đã tạo ra bức tranh toàn cảnh về cuộc sống và cuộc kháng chiến của quân và dân ta trong giai đoạn đó. Đặc biệt việc xây dựng tác phẩm theo khuynh hướng sử thi kết hợp lãng mạn đã tạo ra một bộ mặt mới của tiểu thuyết Việt Nam. Tất cả đã tạo ra sự thành công to lớn cho tác phẩm, đánh dấu tên tuổi Nguyễn Minh Châu trên thi đàn văn học.