Đến với chương 3: Liên kết hoá học trong sách giáo khoa Hoá 10, chúng ta sẽ phải thấy trầm trồ, thích thú không chỉ vì những kiến thức hay ho về sự liên kết giữa các nguyên tố mà còn vì những bài học đầy ý nghĩa ẩn chứa bên trong. Có người từng nói rằng: Nếu bạn muốn đi nhanh thì hãy đi một mình, Nếu muốn đi xa thì đi cùng nhau. Than chì và kim cương là chính là minh chứng rõ nét nhất cho câu nói trên. Cả hai đều cấu tạo từ carbon liên kết với nhau bằng liên kết cộng hoá trị , là “anh em cùng cha cùng mẹ” nhưng lại khác nhau một trời một vực. Một carbon liên kết với ba nguyên tử carbon khác sẽ tạo nên than chì được ứng dụng nhiều vào trong sản xuất thép, ruột bút chì,… nhưng lại dễ phá vỡ, rẻ mạt. Còn khi liên kết với bốn carbon sẽ khoác lên lớp vỏ óng ánh, xinh đẹp, hoá thân thành kim cương đáng quý, sáng chói lại rắn rỏi, kiên cường, được xứng danh là loại đá quý cứng nhất được tìm thấy trong tự nhiên. Chỉ một cá nhân hay tập thể liên kết lỏng lẻo, rời rạc thì chẳng thể làm nên thế giới nhưng chỉ cần mỗi người một tay cùng nhau đoàn kết, dù cho có đào núi hay lấp biển cũng chỉ là chuyện một sớm một chiều.

Trong trận động đất mạnh 7,8 độ xảy ra tại Thổ Nhĩ Kỳ vào sáng ngày 6/2/2023 đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và nhiều người vẫn còn mắc kẹt dưới những công trình đổ sập. Trong tình thế nguy cấp, nhiều nước trên thế giới đã chung tay cùng nhau giúp đỡ Thổ Nhĩ Kỳ trong công tác cứu hộ các nạn nhân trong vụ động đất. Nhờ sự đoàn kết và nhân ái giữa người với người không phân biệt quốc tịch, màu da hay tôn giáo, nhiều nạn nhân đã được cứu sống và hồi phục. Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại của nhân dân Việt Nam ta từng nói: “Tôi khuyên đồng bào đoàn kết chặt chẽ và rộng rãi. Năm ngón tay cũng có ngón ngắn, ngón dài. Nhưng ngắn dài đều họp lại nơi bàn tay. Trong mấy chục triệu người, cũng có người thế này, thế khác, nhưng thế này hay thế khác đều là dòng dõi tổ tiên ta. Vậy nên ta phải khoan hồng đại độ. Ta phải nhận rằng, đã là con Lạc, cháu Hồng thì ai cũng có ít hay nhiều lòng ái quốc. Đối với những đồng bào lạc lối, lầm đường, ta phải lấy tình thân ái mà cảm hoá họ. Có như thế mới thành đại đoàn kết, có đại đoàn kết thì tương lai chắc chắc sẽ vẻ vang.” . Đoàn kết để mang lại thắng lại, đoàn kết để gắn bó nhiều cá nhân thành một tập thể và để lan toả những giá trị nhân văn sâu sắc của nhân loại đến với thế hệ mai sau.

Mỗi người chúng ta chính là một phân tử carbon bé nhỏ và đơn độc, để trở thành những viên kim cương vô giá thì hơn hết là cần sự đoàn kết, giúp đỡ nhau vượt qua những thử thách để cùng tôi luyện trở thành những công dân tốt cho thế giới. Để làm những điều vĩ đại, chắc chắn, bạn cần một tập thể vĩ đại.

         Một ví dụ điển hình như giữa kim cương và than chì.Đều là cấu thành từ cacbon, có thể xem như “anh em sinh đôi”, nhưng kim cương và than chì lại có đặc điểm và giá trị vô cùng khác nhau. Cùng là cacbon với nhau, cùng bản chất là “sự liên kết cộng hóa trị”nhưng khi một nguyên tử cacbon liên kết với bốn nguyên tử cacbon khác lại tạo thành kim cương không chỉ cứng rắn, mạnh mẽ mà còn lung linh lấp lánh giữa bao người. Trong khi liên kết với ba nguyên tử cacbon lại tạo thành than chì rẻ mạt, không ai quý. Từ đó ta thấy được một tập thể có số lượng cá thể và đặc điểm cá thể như nhau, nếu chỉ tồn tại đơn lẻ, hoặc liên kết theo từng nhóm cá nhân lỏng lẻo, khi có tác động nhỏ từ bên ngoài lại quá dễ dàng để bị “bẻ gãy” và tan rã, nhưng nếu có sự gắn kết thật sự vững chắc, thì tập thể đó có thể cùng vượt qua những thử thách, cùng tạo ra giá trị, cùng phát triển cứng cáp và sáng loáng như kim cương. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng khẳng định: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công”. Con người sinh ra không ai có thể sống cô độc. Mỗi người đều cần có sự hòa nhập với cộng gia đình và cộng đồng. Đôi khi con người muốn đạt được thành công trong cuộc sống không chỉ dựa vào sức mạnh của bản thân, mà còn cần đến sự đoàn kết.”Cho”có thể chỉ cần một lời hỏi han, một lời động viên đúng lúc để giúp người khác có thêm sức mạnh, niềm tin và nghị lực sống, bạn sẽ cảm nhận được niềm hạnh phúc tràn ngập từ trong sâu thẳm trái tim mình. Sống không chỉ là nhận mà còn phải biết cho đi.  Mỗi người chúng ta hãy thử sẻ chia, cho đi môt cái gì đó, để rồi biến niềm hạnh của người khác thành niềm hạnh phúc của chính mình. Con người không ai hoàn hảo cả, quan trọng là chúng ta biết sống như thế nào cho xứng đáng với bản chất thật sự của mình, để không phải hổ thẹn với lương tâm. 

            Chỉ hai chất với cội nguồn là Cacbon mà lại có biết bao nhiêu bài học để đời trong cuộc sống. Bởi thế mới thấy “Hóa học là sự sẻ chia, nó không có giới hạn ranh giới của sự hiểu biết, mà là sự tìm tòi đến vô tận,Hoá học còn là kho tàng chuyện kể về những điều ý nghĩa trong cuộc sống ”. Cuối cùng, đoàn kết, sẻ chia, cho đi là những phẩm chất đáng quý mà con người cần học tập, ai trong chúng ta hãy làm kim cương quý giá, toả sáng giữa màng đêm xin đừng làm than chì rẻ tiền, u ám, bị người đời coi thường!



-Cát Khánh-
     Cựu Thủ tướng Vương quốc Anh Winston Churchill từng nói rằng: " Chúng ta tồn tại nhờ những gì ta nhận nhưng chúng ta sống nhờ những gì ta cho đi". Nhận định trên là một chân lí muôn thuở, thật tiêu biểu và xác đáng. Dù là quá khứ, hiện tại hay tương lai, cho đi và nhận lại dường như trở thành một "phẩm chất" song hành cùng lòng biết ơn, lòng nhân ái, lòng vị tha... đóng một vai trò quan trọng không thể thiếu trong cuộc sống mỗi con người. Nhưng ta đâu cần phải lặn lội đến tận trời Tây chỉ để tìm câu nói về cho đi và nhận lại. Ngay trong môn hoá học mà nhiều người "gắn mác" là khô khan, nhạt nhẽo đã thể hiện rõ "phẩm chất" trên thông qua bài học về liên kết hoá học: sự cho nhận electron của nguyên tử các nguyên tố kim loại, phi kim...
     


    Sau khi suy ngẫm, phải chăng các bạn đã nhận ra sự tương đồng giữa"cho và nhận" qua góc nhìn cuộc sống và qua góc nhìn hoá học? Cho đi là san sẻ, đem những "món đồ" vật chất, tinh thần mà ta có cho mọi người, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn. Nhận lại là tiếp nhận, nhận lấy vật chất hay sự biết ơn, cảm kích từ người khác. Cả hai hành động trên đều mang tính tự nguyện, tự giác. "Cho đi và nhận lại" góp phần làm cho nguyên tắc vận hành của vũ trụ đi vào thế cân bằng, làm cho xã hội trở nên bình đẳng, tốt đẹp và gắn kết. Chất lượng cuộc sống theo đó cũng ngày càng được nâng cao, con người chúng ta lại càng yêu thương nhau, đoàn kết và cảm thông. Giống như thế, khi tham gia liên kết hoá học, sự nhường nhận electron khiến cho nguyên tử các nguyên tố trở nên bền vững và liên kết chặt chẽ với nhau hơn hết. Bên cạnh đó, vẫn còn tồn tại những người chỉ biết bản thân mình, lạnh lùng, vô cảm, sống không đóng góp mà chỉ biết hưởng thụ... Những người như thế thật đáng phê phán, họ sẽ dần bị mọi người xa lánh và khó có thể gắn kết, hoà nhập với cộng đồng, xã hội. 
     


Qua đây, chúng ta đều nhận thấy rằng bài học cuộc sống không nằm đâu xa vời, chúng luôn hiện diện xung quanh ta, được đúc kết ra từ những điều nhỏ nhặt, thân thuộc nhất. Vì thế mỗi người hãy không ngừng tìm tòi, học tập, khám phá và hoàn thiện bản thân mình nhé!